bilgiz.org

Yaşlı nüfusta görülen artış, 21. yüzyılda ön plana çıkan en önemli demografik olgulardan biridir. Yapılan araştırmalar, ülkemizin demografik yapısında da ciddi değişimler meydana geldiğini göstermektedir




Tarih13.10.2017
Büyüklüğü83.46 Kb.

Indir 83.46 Kb.

GİRİŞ

Özellikle gelişmiş ülkelerdeki nüfusunun yaşlanmasıyla birlikte, kronik hastalıkların, ruhsal sorunların, yaralanmaların ve ölümcül bulaşıcı hastalıklara yakalanan kişilerin sayısının artması, sağlık hizmetlerinin kullanımını ve maliyetini artırmıştır. Yaşlı nüfusun artmasının yanında köyden kente göç, kırsal yerleşimlerin sayıca çok ve dağınık bir yapıya sahip olması, yeterli uzman sağlık personeli yetiştirmeyi ve kırsal alana kaliteli sağlık hizmeti götürmeyi olanaksız hale getirmiştir. Bu sebeple, kablosuz teknoloji imkânları kullanılarak sağlık hizmetlerinin sağlık tesisleri dışında da verilebilmesi bir zorunluluk haline gelmiştir.

Yaşlı nüfusta görülen artış, 21. yüzyılda ön plana çıkan en önemli demografik olgulardan biridir. Yapılan araştırmalar, ülkemizin demografik yapısında da ciddi değişimler meydana geldiğini göstermektedir. Yakın bir gelecekte, şu anda 2.23 olan toplam doğurganlık hızının yenilenme düzeyine inmesi ve bunun bir sonucu olarak da çocuk ve genç nüfusun zaman içerisinde azalması ve yaşlı nüfusun toplam nüfus içerisindeki payının artması öngörülmektedir. 2005 yılında yüzde 5.7 olan Türkiye’de 65 yaş ve üzeri nüfusun oranının 2050 yılında yüzde 17.6’ya ulaşacağı varsayılmaktadır [1]. Halihazırda gelişmiş ülkelerde görülen yaş dağılımına benzer bir yapıya Türkiye’nin yüzyılın ortasına doğru ulaşacağı öngörülmektedir.

Uzaktan bakım hizmetinin verilmesi, sağlık hizmetleri verilen yerlerin iş yükünün azalmasına neden olmaktadır. Ayrıca, yaşlıların hastane ortamında uzun süre bakılmasının ülkelere getirdiği maddi yük, günümüzde hızla artan nüfus, kişi başına düşen hastane yatak sayısında azalma, hastada hastaneye yatış ile ilgili birçok fiziksel, psikolojik ve sosyal sorunlara neden olabilmektedir.

Sağlık hizmetlerinin verilmesinde kablosuz iletişim teknolojilerinden hem sağlık tesislerinin içinde hem de dışında yararlanılabilir. Kablosuz iletişim teknolojileri ve yeni geliştirilen yaklaşımlardan faydalanarak sağlık tesislerinde, günlük bakım süreçleri yeniden düzenlenebilir ve hastane verimliliğini önemli ölçüde artırabilir. Bu sayede, sağlık personeli hastanedeki destek faaliyetlerinden artan zamanlarını bakım faaliyetlerine yönlendirebilir. Çalışmalar, kablosuz teknolojilerin tıbbi süreçlere uygulanması ile %20 civarında verimlilik artışı sağlanabileceğini göstermiştir. Yine kablosuz teknoloji kullanılarak sağlık tesisleri dışında uzaktan bakım hizmeti verilmesi konusunda çalışmalar devam etmektedir.

Tezimizde konu edilen çalışmanın amacı, çeşitli medikal verilerin (kalp atış hızı, sıcaklık vb.) Kablosuz Algılayıcı Ağlar yardımıyla elde edilmesi, iletilmesi ve internet erişimi olan merkezi bir bilgisayar yardımıyla elde edilen verilerin depolanması; sonrasında doktorlar, hasta bakıcılar ve hasta yakınları gibi yetkilendirilmiş kullanıcılar tarafından internete bağlanabilen herhangi bir cihaz (bilgisayar, PALM, PDA, cep telefonu vb.) aracılığı ile uzaktan kolaylıkla takip edilmesini sağlayacak On-line Kablosuz Medikal İzleme ve Kontrol Sistemi (OKMİKS)’ni gerçekleştirmektir.

Gerçekleştirilmesi planlanan sistem; Kablosuz Algılayıcı Ağ (KAA) (hastaya ait ısı, nem, nabız gibi kontrol edilmesi gereken tıbbi büyüklüklerin (bilgilerin/sensörlerin) parametrelerin merkezi (sunucu) bilgisayara aktarılmasını ve kontrol edilmesini sağlayacak) ve internet bağlantısı olan bir sunucu bilgisayardan oluşmaktadır.

OKMİKS’in gerçekleştirilmesinde temel yapı olarak yeni ve popüler bir teknoloji olan Kablosuz Algılayıcı Ağlar kullanılacaktır. Son yıllarda tıbbi amaçlı olarak Kablosuz Algılayıcı Ağların yaygın uygulama alanlarından biri kronik hastalığı bulunan, yaşlı ya da tıbbi risk altında olan kişilerin normal yaşamlarına devam ederken sağlık bilgilerinin sürekli izlenmesi/kontrol edilmesidir. Kablosuz Algılayıcı Ağlar, bulunduğu ortamdaki sıcaklık, nem, basınç gibi fiziksel büyüklükleri algılayabilen, kablosuz olarak haberleşen, küçük boyutlu algılayıcı düğümlerden oluşmaktadır. Genel olarak bir KAA, ortam büyüklüklerini algılayan düğümler ve bu düğümler ile bilgisayarlar arasında iletişimi sağlayan çıkış düğümünden (merkezi bir düğümden) meydana gelmektedir.

Bu çalışmanın özgün yönü; yeni/güncel bir teknoloji olan kablosuz algılayıcı ağlardan yararlanarak, bu işlem için verimliliği artırılmış yeni bir MAC katmanı tasarlayarak bir hastaya ait medikal verilerin merkezi bir bilgisayar ve internet aracılığı ile on-line olarak uzaktan takip edilmesini sağlayacak bir sistem geliştirmektir.

Gerçekleştirilecek sistem aracılığı ile internete erişimin mümkün olduğu her yerde ve internet erişim özelliği olan her cihaz aracılığı ile doktor/uzman tarafından hastanın takip edilmesi ve ayrıca hasta yakınlarının da bilgi sahibi olabilmesi sağlanacaktır.

Geliştirilecek sistem, hastanelerde yenidoğan ünitelerinden yoğun bakım bölümlerine kadar pek çok alanda uygulama olanağı bulabilir.

Veri toplanması sırasında kablosuz algılayıcı ağların kullanılması, hastane ortamında bulunmayan, gündelik hayatlarına devam eden hastalar için de çalışma hayatlarının aksamamasını ve toplanan tıbbi verilerin hızlı ve güvenli bir şekilde yetkililere ulaştırılmasını sağlayacaktır.



ÇALIŞMANIN AMACI

Önerilen sistemin sağlaması beklenen muhtemel etkileri aşağıda kısaca özetlenmektedir:



  • Gerçekleştirilecek sistem vasıtasıyla görevli personel bir bilgisayar üzerinden tüm hastaları aynı anda takip edebilecek, gerekli durumlarda sistem tarafından sesli ve görsel biçimde uyarılarak gerekli tıbbi müdahalenin en kısa zamanda yapılabilmesi sağlanacaktır.

  • Hastanın sağlık bilgilerinin ve kamera ile elde edilen görüntüsünün doktor tarafından, istenilen her an takip edilebilmesi acil bir durumda hızlı ve daha doğru bir müdahale imkânı sunacaktır.

  • Önerilen sistem inkübatör uygulamalarında kullanıldığında ebeveynlerin istedikleri anda ve yerde bebeklerini görebilme olanağı onlar açısından tarif edilemeyecek bir duygudur ve endişelerini azaltacaktır.

  • Önerilen sistem kolaylıkla entegre edilebilecek bir yapıya sahip olacaktır. Ayrıca kablosuz kontrol, ileriye dönük maliyet kazancı (kablolama, bakım) ve esneklik (hareket özgürlüğü) sağlayacaktır.

  • Takip edilen hasta sayısı arttıkça sisteme olan ihtiyaç ve getirdiği faydalarda o ölçüde artacaktır.

  • Tatile ayrılan, kongreye giden ya da herhangi bir sebepten dolayı ülke dışına çıkmak zorunda kalan doktorlar, dünyanın neresinde olursa olsunlar bilgisayar ya da cep telefonu vasıtasıyla takip edilmesi gereken hastalarının bütün yaşamsal bilgilerine çevrimiçi olarak ulaşıp, acil bir durum olduğunda geri dönmek zorunda kalmadan müdahale etme şansına sahip olacaklardır.

  • Hekimlerin, merak ettikleri kritik hastalarının durumunu öğrenmek için internete bağlanmaları yetecektir.

  • Bilgileri anlık olarak takip etmenin yanı sıra hastaya ait geçmişteki bilgiler de görülerek değişim gözlenebilecektir.

Yukarıda sayılan etkiler dikkate alındığında bu çalışma kapsamında gerçekleştirilecek sistemin kullanılabilirliği ve ülkemiz ekonomisine katkısı açıkça görülmektedir.

Bu proje çalışmasında, hasta tıbbi verilerinin uzaktan izlenmesini sağlayacak On-line Kablosuz Medikal İzleme ve Kontrol Sistemi (OKMİKS) tasarımı ve prototip uygulaması gerçekleştirilecektir.

Yerli üretimin oluşturacağı avantajlar sayesinde ihracat potansiyeli oluşturarak ülke ekonomisine katkıda bulunabilecektir. Özgün olan bu öneri ile ülkemizin ihtiyaç duyduğu bilimsel bilgi birikimine katkıda bulunulacaktır. Bunun yanında, proje önerisi görüntü işleme yöntemleri ile birlikte kullanıldığında yeni araştırma konularının da ortaya çıkmasına neden olabilecektir. Disiplinler arası (tıp, elektronik, biyomedikal, iletişim, görüntü işleme vb.) çalışmayı gerektirdiğinden yeni çalışma gruplarının da oluşmasına yardımcı olabilecektir.

İLGİLİ ÇALIŞMALAR
Shin ve diğ. yaptıkları çalışmada inkübatörlerin web tabanlı kontrolünü gerçekleştirmişlerdir [2]. Gerçekleştirilen çalışmada sıcaklık ve nem değerlerinin okunması ve RS-485 protokolü üzerinden inkübatörlere yerleştirilmiş, kablolarla birbirlerine bağlanmış modüllerin birbirleriyle haberleşmeleri sağlanırken, elde edilen verilerin kablolu yerel ağ yapısı üzerinden internete gönderimi sağlanmıştır. Diğer bir çalışma da [3] ise inkübatörlerin kontrolü için düşük güçlü hibrid kablosuz ağ yapısı tasarlanmıştır. Merkez istasyon ile inkübatörler arasındaki veri iletişimi hem radyo dalgaları hem de Infrared haberleşme teknikleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada inkübatörler merkez bilgisayardan IR şeklinde gönderilen sinyallere RF sinyal cevapları üretmekte, bu işlem sürekli bir döngü şeklinde tekrarlanmakta ve ortamda bulunan inkübatörlere ait ortam sıcaklığı, deri sıcaklığı ve neme ait değerler tek bir merkez bilgisayarda toplanmaktadır. Toplanan veriler LabVIEW programı ile görüntülemekte ve kayıt altına alınmaktadır. Gerçekleştirilen çalışmadaki merkezle haberleşebilecek inkübatör sayısı teorik olarak 256 adet olarak belirtilmiştir. Elde edilen bilgilerin internet ortamına aktarımı söz konusu değildir.

R. Kurban hazırladığı yüksek lisans tez çalışmasında, hastaya ait elektrokardiyogram (EKG), vücut ısısı ve nabız gibi sağlık parametreleri, bir gömülü sistem ile toplanarak, IEEE 802.15.1 Bluetooth kablosuz haberleşme standartında, ağ geçidi olarak ayarlanmış bir kişisel sayısal asistan (PDA) cep bilgisayara aktarılması, bilgilerin cihaz üzerinde görüntülenmesi, değerlendirilmesi ve depolanması, acil durumlar olduğunda bilgilerin merkezi sunucuya GSM/GPRS ve wi-fi teknolojileri ile gönderilmesi ve kişinin uzaktan gerçek-zamanlı olarak izlenmesi gerçekleştirilmiştir. Böylece kişinin hastane dışından kritik bilgileri takip edilmekte ve muhtemel sorunlara karşı erken müdahale edilebilmektedir. Öte yandan GPS alıcısından elde edilen konum bilgileri sayısal harita üzerinde gösterilmekte ve ilgili birimlere konum bilgisi iletilebilmektedir [4].

H. E. Çetin, çalışmasında kablosuz sensör ağlarının biyomedikal bir uygulaması gerçeklenmiş ve geliştirilen sistem Ege Üniversitesi Hastanesi’nde denenmiştir. Kablosuz modüller (mote) nesC diliyle programlanmış, pulse oximeter sensörler bu modüllere bağlanarak hastaların nabız, pletismogram ve kandaki oksijen oranı verileri ZigBee standardı kullanılarak kablosuz ağ üzerinden merkezi veritabanına

aktarılmıştır. Sistemin performansı, değişik ağ topolojilerinde, paket kaybı yüzdesi olarak ölçülmüştür [5].


S. Erboral çalışmasında, kablosuz duyarga ağları kullanılarak, belirli bir bölgedeki canlı veya nesne takip edilmesi amaçlanmıştır. Öncelikle kablosuz duyarga ağlarının donanım ve yazılım özellikleri incelenmiş ve uygulama alanlarına göre donanım ihtiyaçları belirtilmiştir. Ardından, kablosuz duyarga ağları için tasarlanmış nesneye yönelik programlama mimarisine sahip TinyOS işletim sistemi incelenmiştir. Uygulamanın gerçeklemesi için gerekli olan algılayıcılar (ışık, ivme ve ses) belirlenmiştir. Kablosuz duyarga düğümü Imote2’de gerekli bütün algılayıcılar düğüm üzerinde bulunmadığından ilave uyumlaştırıcı devreler tasarlanarak, düğüme ek bir kart olarak eklenmiştir. Kablosuz duyarga ağı kurularak, ışık, ses ve titreşim kaynağı özelliklerinden bir veya birkaçını bulunduran bir nesnenin tespit ve takip edilmesi için algılayıcılardan veriler kablosuz olarak toplanmış ve Kalman filtresi kullanılarak veri birleştirilmesi yapılmıştır [6].
N. Bandırmalı ve İ.Ertürk çalışmalarında TinyOS işletim sisteminin yapısı, bileşen ve çalıştırma modelleri, gerçekleştirme durumları ve uygulama örneği sunarak, KAA gerçeklemeleri açısından önemine değinmişlerdir. [7]
F. Demirel, tezinde sulama şebekesi projesine göre gerekli yerlere basınç algılayıcıları yerleştirilerek bunların birbirleriyle belirlenen bir kablosuz ağ protokolü yardımıyla haberleşmesi sağlanmıştır. TelosB kullanarak yerleştirilen basınç algılayıcıları sayesinde sistemin anlık çalışması gözlemlenmiştir [8].
Ö. Eriş, çalımasında, RF (434 MHz) standardı kullanılarak biri medikal alanda, diğeri ev otomasyonu alanlarında olmak üzere iki farklı uygulama gerçekleştirilmiştir. Medikal uygulamada, pals oksimetre algılayıcısı (nabız ve insan kanındaki oksijen miktarı algılayıcısı) kullanılmaktadır, ev otomasyonu uygulaması örneği olarak da, oda sıcaklığı ölçümü için bir yarı iletken sıcaklık algılayıcısı kullanılmaktadır [9].
H. Gümüş, tezinde telsiz duyarga ağları hakkında verilen özet bilgi ardından duyarga cihazlarda kullanılan TinyOS işletim sistemi ve benzetim ortamı TOSSIM hakkında bilgi verilmiş, önerilen kümeleme algoritmalarından öne çıkanlar incelenmiş ve birbirlerine göre üstünlükleri karşılaştırılmıştır [10].
K. Uzun, tez çalışmasında, bina içi ortamlarda yaygın olarak kullanılan farklı yapı malzemelerinin, verici sinyal gücüne olan etkisi incelenmiştir. Bina içi ve bina dışı ortamlarda yayılıma etki eden konuyla ilişkili pek çok araştırmada ihmal edilen faktörlerden biri olan kırılma açısı dikkate alınarak, zayıflamalar hesaplanmıştır. Yayılıma etki eden bir başka faktör olan engellerin yüzey pürüzleri ayrıca hesaplamalara katılmıştır [11].
Prof. Bill F. Spencer liderliğinde İllinois üniversitesinde gerçekleştirilmekte olan National Science Foundation ve Intel Corporation tarafından desteklenen The Illinois Structural Health Monitoring Project (ISHMP) adlı projede güvenilir ve sürekli çalışabilecek akıllı algılayıcılardan oluşturulmuş bir kablosuz ağ için donanım ve yazılım geliştirilmektedir [12].
O. Dündar hazırladığı final raporunda Imote2 KAA düğümlerini, bu düğümlere bağlı olarak IMB400 multimedya algılayıcı kartını ve Shimmer ünitelerini kullanarak, ECG sinyallerini ve ivme algılayıcıları yardımıyla hareket sırasında düşme olayını yakalamaya çalışmıştır [13].

M.R.Yüce yaptığı çalışmalarda medikal ortamlar için 3 farklı senaryo şeklinde kullanılmak üzere KVAA uygulaması geliştirmiş ve geliştirdiği donanım ve yazılımlarla kablosuz algılayıcılardan elde ettiği tıbbi verileri bir merkezi düğümde toplamış ardından da sırasıyla yerel (LAN) ve genel ağ (WAN) ortamlarına aktarmıştır.[14-15]


Literatür incelendiğinde akıllı düğümlerle gerçekleştirilmiş KAA uygulamalarında sıkça kullanılan TinyOS işletim sistemi ile çalıştırılan pek çok endüstriyel ve medikal veri toplama ve değerlendirme uygulamasına rastlanmaktadır [16-23].
TinyOS işletim sistemini kullanan KAA uygulamalarını bilgisayar üzerinde simüle edebilmek amacıyla geliştirmiş TOSSIM benzetim yazılımı kullanılmaktadır [24].

Kablosuz algılayıcı ağlardaki gelişmeler hasta bakımında yeni imkanları beraberinde getirmektedir. Günümüzde mevcut tıp teknolojisinin kablosuz ağlar ile bir entegrasyona doğru gittiği görülmektedir. KAA’ların tıbbi amaçlı olarak kullanımı Kablosuz Biomedikal Ağlar (Wireless Biomedical Sensor Networks) olarak adlandırılmaktadır. Bununla birlikte kişilerin bedensel olarak sağlık bilgilerinin izlendiği ve kontrol edildiği uygulamalar Kablosuz Bedensel Algılayıcı Ağlar (Wireless Body Area Sensor Networks) olarak adlandırılmaktadır [25-31]. Dünya nüfusu yaşlandıkça evde hasta bakımı ve takibi önemi giderek artan bir ihtiyaç haline gelmektedir. Bazı hastalıkların teşhis ve tedavi safhalarında hastanın sürekli takibi gerekmektedir. Müşahedenin sürekli olarak bir hastane odasında yapılması işgücü kayıplarına ve hastanın yaşam kalitesinin düşmesine sebep olmaktadır. Oysa kablosuz algılayıcı ağlar ile tasarlanan giyilebilir küçük ebatlı algılayıcılar ile hastaya ait elde edilmek istenen veriler, hastanın günlük hayat düzeni bozulmadan gözlenebilir ve kayıt altına alınabilir. Kablosuz algılayıcılar kullanılarak hastalıkların teşhis sürelerinin yanı sıra hastanın sağlık merkezi ile evi arasındaki seyahat sayısı azaltılabilir.


Önerilen OKMİKS sistemi, genel fikir olarak Biyomedikal ve Klinik Mühendisliği tarafından düzenlenen Tıp Teknolojileri Ulusal Kongresi 2010’da yayınlanmıştır [32]. [32] nolu çalışmanın böyle bir akademik aktivitede kabul görmüş olması önerilen sistemin gerçekleştirilmesinin bir ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Önerilen sistemin teknolojik ve bilimsel açıdan katkı sağlayacak özellikleri aşağıda kısaca özetlenmektedir:


  • Yeni ve popüler bir haberleşme teknolojisi olan Kablosuz Algılayıcı Ağların tıbbi amaçlı kullanımına dayanan bir alt yapı,

  • Hasta kayıtlarının sürekli ve hatasız tutulması, geriye dönük olarak incelenebilmesi, hayati verilerde olumsuz bir değişiklik meydana geldiğinde sesli ve görsel uyarılar vererek gerekli tıbbi müdahalenin hızlanması,

  • Özellikle yeni doğan bebek ile ebeveynleri arasında yoğun bakım koşulları devam ederken sürekli bir görsel bağlantının sağlanabilmesi,

  • Mevcut sistemlere kolay entegre edilebilirlik.

KABLOSUZ ALGILAYICI AĞLAR

Kullanılan algılayıcılara bağlı olarak bulunduğu ortamdaki sıcaklık, nem, basınç gibi fiziksel büyüklükleri algılayabilen, birbirleri ve bilgisayar ile bağlantılarını sağlayan merkezi düğüm ile kablosuz olarak haberleşebilen düşük maliyetli çok sayıdaki düğümlerden oluşan Kablosuz Algılayıcı Ağlar (Wireless Sensor Networks), günümüzde askeri uygulamalardan tıbbi uygulamalara kadar çok geniş bir kullanım alanına sahiptir [33-36].

KAA’ların tıbbi amaçlı olarak kullanımı Kablosuz Biomedikal Ağlar (Wireless Biomedical Sensor Networks) olarak adlandırılmaktadır. Bununla birlikte kişilerin bedensel olarak sağlık bilgilerinin izlendiği ve kontrol edildiği uygulamalar Kablosuz Vücut Alanı Algılayıcı Ağlar (Wireless Body Area Sensor Networks) olarak adlandırılmaktadır [37-46].

Kablosuz algılayıcı ağlardaki gelişmeler hasta bakımında yeni imkânları beraberinde getirmektedir. Günümüzde mevcut tıp teknolojisi ile kablosuz ağların bir entegrasyona doğru gittiği görülmektedir. Dünya nüfusu yaşlandıkça evde hasta bakımı ve takibi konuları da önemi giderek artan bir ihtiyaç haline gelmektedir. Bazı hastalıkların teşhis ve tedavi safhalarında hastanın sürekli takibi gerektirmektedir. Müşahedenin sürekli olarak bir hastane odasında yapılması işgücü kayıplarına ve hastanın yaşam kalitesinin düşmesine sebep olmaktadır. Oysa kablosuz algılayıcı ağlar kullanılarak, giyilebilir küçük ebatlı algılayıcılar kullanılarak hastaya ait elde edilmek istenen veriler, hastanın günlük hayat düzeni bozulmadan gözlenebilir ve kayıt altına alınabilir. Kablosuz algılayıcılar kullanılarak hastalıkların teşhis süreleri ve hastanın sağlık merkezi ile evi arasındaki seyahat sayısı azaltılabilir [47-53].






Şekil 1 Kamera algılayıcı kartı ile birlikte Imote2 Kablosuz Algılayıcı Ağ düğümü



Şekil 2 Imote2 Kablosuz Algılayıcı Ağ düğümü
Yapılan tasarım içerisinde her bir inkübatör için Crossbow firması tarafından üretilen imote2 KAA düğümü kullanılması ön görülmektedir (Şekil 1). Bu düğümlerin temel özellikleri içerisinde yüksek duyarlıklı ve hassas sıcaklık ve nem sensörü (SHT-11) ile birlikte web cam modülünün yer almasıdır. Düğümler merkez düğümle ve kendi aralarında kablosuz olarak haberleşebilmektedir [54, 55]. Her düğümün kendine ait bir cihaz kodu (device ID) bulunmaktadır. Merkez düğüm ile takip ve kontrol yazılımının çalıştığı bilgisayar arasında USB port üzerinden bir bağlantı yer almaktadır. Böylece takip ve kontrol yazılımı merkez düğüm vasıtasıyla tüm düğümler ile haberleşebilir. Yazılım daha önceden cihaz kodu kayıt edilmiş düğümleri sırasıyla sorgulamakta, düğümün alıcılarından elde edilen bilgileri bir veritabanına kaydetmektedir. Veri tabanına kaydedilen verilere hastane içerisindeki ilgililerin ulaşabilmesi için yerel ağ üzerinde çalışan bir veritabanı sunucusu kullanılmaktadır. Veritabanı sunucusunda tutulan bilgiler aynı zamanda internete bağlı bir web sunucusuna gönderilir. Böylece kablosuz algılayıcıları taşıyan kişilerden elde edilen verilere internete bağlanabilen tüm cihazlarla (bilgisayar, PALM, PDA, cep telefonu vb.) erişim sağlanmış olur.

Tasarımda kablo kargaşasının ortadan kalkması, herhangi bir bilgisayar ağı alt yapısı gerektirmemesi, ağ yapısının kolay kurulabilir olması ve esnekliği, inkübatörlerin daha kolay hareket ettirilebilmesi gibi sebeplerle kablosuz algılayıcı ağ uygulaması tercih edilmiştir.



OPNET MODELER VE AĞ SİMÜLASYONU

OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve haberleşme ağlarının modellenmesi için görsel bir benzetim ortamı sağlayan nesneye yönelik bir programdır (simülatör). Modellenen sistemlerin davranış ve başarım analizleri ayrık olay (discrete-event) benzetim yöntemi ile gerçekleştirilir.





Şekil 1: Modelleme genel prensibi

OPNET yazılımında modellemenin genel prensibi ve iş akışı şekil1 de görülmektedir. OPNET hiyerarşik modelleme katmanlarından oluşur. Windows NT/2000/XP ya da UNIX altında çalışabilir, geniş bir kütüphaneye sahiptir. ATM, TCP/IP, MPLS gibi ağ protokollerinin, 3Com, Cisco, Bays Network gibi önde gelen firmaların ürünlerinin modellerini içerir. OPNET’in en büyük avantajı editörlerinin yardımı ile yeni protokol ve ürünlerin modellerini oluşturabilmesi ve bunların model kütüphanesine eklenmesine olanak sağlamasıdır. OPNET özetle, bir haberleşme sistemini modelleme, benzetimi gerçekleştirme, veri toplama ve sonuçları analiz etme işlemlerini yerine getirir.

OPNET Modeler’in temel özellikleri aşağıda listelenmiştir.


  1. Nesneye yönelik: OPNET’de sistem spesifikasonu, özellikleri biçimlendirilebilen nesnelerden oluşur.

  2. Haberleşme ağları ve bilgi sistemlerinde uzmandır: OPNET dağıtılmış sistemler ve ağların modellenmesi için yüksek güç sağlayan bilgi ve haberleşme sistemleri ile ilgili pek çok yapı sağlar.

  3. Hiyerarşik modeller: OPNET modelleri hiyerarşiktir. Gerçek haberleşme ağlarının yapıları doğallıkla benzetilir.

  4. Grafiksel spesifikasyon: Modeller grafiksel editörler yoluyla oluşturulur.

  5. Müşteri modellerini geliştirme esnekliği: OPNET yüksek seviye programlama dili ile bütün haberleşme protokolleri, algoritmaları ve iletim teknolojilerinin gerçekçi modellenmesine verdiği destek ile büyük bir esneklik sağlar.

  6. Simülasyonların otomatik üretimi: Model spesifikasyonları, C programlama dilinde otomatik olarak derlenebilir.

  7. Özel uygulama istatistikleri: OPNET simülasyon süresince otomatik olarak elde edilen bir çok performans istatistikleri sağlar. Kullanıcıya yeni istatistikler tanımlama imkanı sunar.

  8. Tümleştirilmiş simülasyon analiz araçları: OPNET simülasyon sonuçlarını işleme ve grafiksel sunumlar için gelişmiş araçlar içerir.

  9. Animasyon: Modellerin çalışmaları animasyon kullanılarak gözlemlenebilir




Şekil 2: OPNET Modeler hiyerarşik modelleme yapısı

Şekil 2 de OPNET Modeler yazılımının hiyerarşik modelleme yapısı verilmektedir ve her bir katman için farklı editörler bulunmaktadır.



MATERYAL VE METOD

Önerilen çalışmanın amacı, hastaların KAA kullanılarak uzaktan izlenmesini sağlayacak On-line Kablosuz Medikal İzleme ve Kontrol Sistemi (OKMİKS) tasarımın ve prototip uygulamasını gerçekleştirmektir. OKMİKS, OKMİKS’i oluşturan kablosuz algılayıcı ağ, merkezi bir bilgisayar ve web tabanlı kontrol yazılımı aracılığı ile internet erişiminin mümkün olduğu tüm cihazlar (bilgisayar, PALM, PDA, cep telefonu vb.) vasıtasıyla yerine getirecektir. Önerilen OKMİKS’nin kullanımı Şekil 3’de görülmektedir.

Bu projede hedeflenen başarı ölçütleri sağlandığında, çıktı olarak, aşağıda özellikleri belirtilmiş olan özgün On-line Kablosuz Medikal İzleme ve Kontrol Sistemi hayata geçirilmiş olacaktır.


  • Medikal veri algılama ve toplama işlemlerini gerçekleştirecek Kablosuz Algılayıcı Ağ kurulumu, konfigürasyon işlemleri, harici algılayıcı devreler ile bağlantı ve gerekli yazılım.

  • Kontrol bilgisayarında elde edilen verilerin incelenmesini/değerlendirilmesini/depolanmasını/görselleştirilmesini sağlayan internet tabanlı görsel izleme ve denetim programı.

  • KAA içerinde kullanılmak üzere geliştirilmiş bir MAC protokolü.



Şekil 3 Önerilen OKMİKS’nin genel çalışma yapısı

Bu çalışmanın ana teması hastaların medikal verilerinin kablosuz ağlar aracılığı ile toplanması hastaya ait verilerin hastane çalışanları ve doktorlar tarafından, düzenli aralıklarla dolaşarak kontrol edilmesi yerine, uzaktaki merkezi bir bilgisayardan ya da internete bağlı herhangi bir cihaz aracılığı ile izlenmesi ve kontrolünün sağlanması ve hasta yakınlarının da izin verilen oranda bilgileri izleyebilmesi için On-line Kablosuz Medikal İzleme ve Kontrol Sistemi (OKMİKS) geliştirilmesi ve prototipinin gerçeklenmesidir. Önerilen OKMİKS’nin genel çalışma yapısı Şekil 3’de görülmektedir.


OKMİKS; Kablosuz Algılayıcı Ağ (KAA) (hastaya ait sıcaklık, nem, kalp atış hızı vb hastaya ait tıbbi büyüklükler gibi kontrol edilmesi gereken bilgilerin merkezi (sunucu) bilgisayara aktarılmasını ve kontrol edilmesini sağlayacak) ve internet bağlantısı olan üzerinde web tabanlı kontrol yazılımının çalıştırılacağı bir sunucu bilgisayardan oluşmaktadır.
Önerilen çalışmanın kapsamı, proje hedeflerine ulaşmaya yönelik aşağıda belirtilen 2 ana başlık altında ele alınacaktır.


  1. Tıbbi Verilerin Denetimini Sağlayacak Kablosuz Algılayıcı Ağ Kurulumu: Çalışmanın bu başlığı altında yapılan çalışma ile hastanın sağlık bilgileri ile görüntüsünü ana denetim bilgisayarına kablosuz olarak aktarılacaktır. Bu amaçla, inkübatöre yerleştirilecek bir adet kablosuz algılayıcı düğüm, ve entegre kamera ile bu kablosuz algılayıcı düğümden elde edilecek bilgileri merkezi bilgisayara aktaracak kablosuz algılayıcı çıkış (sink) düğümünden oluşan Kablosuz Algılayıcı Ağ kullanılacaktır. Kablosuz algılayıcı düğüm, kendisine bağlı bulunan kamera ve algılayıcılardan aldığı bilgileri kablosuz olarak ana bilgisayara iletmek için kullanılacaktır. Mikrodenetleyiciye sahip olan kablosuz algılayıcı düğüm ve bilgisayar ile bağlantıyı sağlayan kablosuz algılayıcı ağ çıkış düğümü, TinyOS işletim sistemi ve nesC olarak adlandırılan programlama dili kullanılarak uygulamaya göre programlanacaktır. Önerilen proje kapsamında düğümün belirtilen işlevleri yerine getirmesi için gerekli yazılım ve öngörülen sistem gereksinimler göz önünde tutularak proje ekibi tarafından özgün olarak gerçekleştirilecektir.



  2. Kablosuz Algılayıcı Ağ için yeni bir MAC katmanı tasarımı:

Medikal verilerin elde edilmesinde ve iletilmesinde kullanılacak olan KAA için WBAN yapısında öncelik, veri bütünlüğü, güvenilirlik, enerji tasarrufu gibi kriterler doğrultusunda yeni ve özgün bir MAC katmanı tasarlanacak ve OPNET uygulaması ile hali hazırda kullanılmakta olan MAC katmanları ile kıyaslanarak performans değerlendirmesi yapılacaktır.


  1. İnternet Tabanlı İzleme ve Denetim Yazılımı : Merkezi bilgisayarda çalıştırılması planlanan ve inkübatördeki sensörleri kontrol eden Kablosuz algılayıcı ağ düğümünden gelen verilerin incelenmesini, depolanmasını, raporlanmasını ve bu verilere bağlı olarak gerekli acil durumların tespit edilmesi gibi işlemleri yerine getirecek olan web tabanlı programdır. İzleme ve Denetim yazılımı .NET tabanlı olarak geliştirilecek ve inkübatörlerden elde edilen verilerin analizi için MATLAB’ın uygun araç kutularından yararlanılacaktır. Böylelikle veri analizlerinin geçerliliği sağlanacaktır. Ayrıca bu yazılım, herhangi bir ek yazılım/kurulum gereksinimi olmadan internete bağlı bilgisayar, cep telefonu, cep bilgisayarı gibi her türlü cihazdan erişilebilecek bir yapıya sahip olacaktır. Hasta bilgilerinin güvenliği dikkate alınarak sisteme erişim şifreli olarak gerçekleştirilecektir.

GERÇEKLEŞTİRME AŞAMALARI

Önerilen On-line Kablosuz Medikal İzleme ve Kontrol Sistemi (OKMİKS)’in geliştirilmesi aşağıda belirtilen dört temel aşamada gerçekleştirilecektir:



  • Genel tasarım : Bu ilk aşamada, öngörülen sistemin genel yapısının, çalışma düzeninin, bileşenlerinin ve gereksinimlerinin tespit edilmesi ve sistemin genel olarak tasarlanması planlanmaktadır. Önerilen sistemin genel yapısı Şekil 3’de verilmiştir.




  • MAC Katmanın Tasarımı: WBASN için enerji tüketimi öncelikli ve veri bütünlüğünü sağlayan yeni bir MAC katmanı tasarlanacak ve OPNET Modeler yazılımı ile modellenecektir.



  • Sistemin Yerel Kurulumu: OKMİKS; inkübatör, Kablosuz Algılayıcı Ağ (KAA) ile bir sunucu bilgisayardan oluşmaktadır. Kablosuz algılayıcı ağ Crossbow firmasının Imote2 kablosuz algılayıcı düğümleri kullanılarak gerçekleştirilecektir. Imote2 kablosuz algılayıcı düğümü üzerine entegre edilen kamera vasıtasıyla görüntü aktarabilmekte, içerdiği ADC/DAC birimleri ile harici analog sistemler ile çalışabilmektedir. Imote2 düğümünün çalışması için gerekli yazılım mikrodenetleyici temelli sistemlere yönelik geliştirilmiş olan TinyOS işletim sisteminde nesC programlama dili kullanılarak özgün biçimde gerçekleştirilecektir. Merkezi düğümde yine Imote2 kablosuz algılayıcı düğümden oluşacaktır. Ana kontrol bilgisayarında, kablosuz kontrol birimlerinden gelecek verilerin incelenmesi, depolanması, raporlanması ve bu verilere bağlı olarak gerekli acil durumların tespit edilmesi gibi işlemleri sağlayacak .NET tabanlı bir arayüz programı yüklü olacaktır. Bu program ile verilerin işlenmesi MATLAB’ın .NET bileşeni oluşturma aracı (Builder NE) kullanılarak gerçekleştirilecek, böylelikle yapılacak analizlerin daha sağlıklı ve anlaşılır olması sağlanacaktır. Bu aşamada son olarak sistemin genel kurulumu gerçekleştirilip, çalışması test edilecektir.

  • Sistemin İnternet Üzerinden Denetimi: Bir önceki adımda yerel olarak kurulan sistemin internet üzerinden erişebilirlik, izleme ve denetim fonksiyonlarını gerçekleştirecektir.

  • Gerekli Ölçümler ve Optimizasyon : Hayati önem ve hassasiyete sahip inkübatörlerden elde edilecek verilerin işlenmesi ve değerlendirilmesi, toplanan verilerin anlamlandırılması oldukça önemlidir. Bu işlemler için gerçekleştirilen sistem farklı şartlar altında çalıştırılarak gerekli ölçüm ve testler gerçekleştirilecektir.

SONUÇLAR

Bu çalışmanın özgün amacı, bebek yoğun bakım ünitelerindeki inkübatörlerin uzaktan takibini ve denetimini sağlayacak, mevcut inkübatörlere kolaylıkla entegre edilmesi öngörülen, yeni bir teknoloji olan kablosuz algılayıcı ağların kullanımına dayanan On-line Kablosuz Medikal İzleme ve Kontrol Sistemi (OKMİKS) gerçeklemesidir. Önerilen OKMİKS sisteminin özgün temel elemanları ve özellikleri aşağıda belirtilmiştir:



  • Kablosuz Algılayıcı Ağlar (KAA) ve Konfigürasyonu

    • KAA düğümleri, konumlandırıldıkları ortama ait sıcaklık, nem vb. bilgileri algılayabilen, entegre edilen kameralar ile görüntü aktarabilen, sahip olduğu ADC/DAC giriş/çıkış birimleri ile harici ortamdaki herhangi bir fiziksel büyüklüğü kontrol edebilen, birbirleriyle ve merkezi düğüm ile kablosuz olarak haberleşebilen bir alt yapı sunar. Önerilen projede kullanılması planlanan Imote2 kablosuz algılayıcı düğümler bütünleşmiş kameraya sahip olduğundan, konumlandırılmış oldukları bölgeden görüntü aktarma kabiliyetindedirler.

    • Önerilen yapılandırmaya göre kablosuz algılayıcı düğümün programlanması için gerekli özgün yazılım,

  • İnternet Üzerinden Erişilebilen İzleme ve Denetim Yazılımı

    • WEB tabanlı programcılığa dayanan, internete bağlı herhangi bir cihaz (bilgisayar, cep telefonu, PDA vb.) üzerinden inkübatörlerin izlenmesini ve denetimini sağlayan özgün yazılım.



Önerilen çalışmanın gerçekleşmesi durumunda literatüre sağlaması beklenen muhtemel katkılar özetle şunlardır:

  • Yeni bir teknoloji olan KAA ve sisteme ait diğer tüm bileşenler hakkında ülkemizin ihtiyaç duyduğu bilimsel bilgi birikimine ve deneyimine katkıda bulunulması,

  • Akademik olarak, proje çalışmasından en az 1 doktora ve 1 yüksek lisans tez çalışmasının gerçekleştirilmesi,

  • Bilimsel yayınların yapılarak literatüre katkıda bulunulması,

  • Büyük bir ithalat kalemini oluşturan inkübatörlerin gelecek zaman içerisinde ülkemizde üretimine yönelik alt yapı çalışmalarının sağlanması,

Elde edilecek bilgi, birikim ve deneyim ile farklı disiplinler arası (tıp, elektronik, biyomedikal, iletişim, görüntü işleme vb.) çalışma gruplarının oluşmasının sağlanması.



ÇALIŞMA TAKVİMİ

1. Altı Aylık

Literatür taraması, inkübatöre ait teknik bilgilerin elde edilmesi, yenidoğan fiziksel ortam (sıcaklık ve nem) ilişkisi.



2. Altı Aylık

Kablosuz Algılayıcı Ağlar, haberleşme omurgasının kurulması, TinyOS programlama, MAC katmanının tasarımı.



3. Altı Aylık

Sistem kurulumu, kullanıcı arayüzünün geliştirilmesi.



4. Altı Aylık

Sistemin test edilmesi ve değerlendirilmesi, alınan dönütler doğrultusunda çalışmanın sonuçlandırılması.



YAPILAN ÇALIŞMALAR

KAYNAKLAR

[1] C.Çiftlikli, A. T. Tuncer, A. T. Özşahin, S. M. Yesbek “Uzaktan Bakım Hizmeti Verilmesinde Yeni Kablosuz İletişim Ve Bilişsel Radyo Teknolojilerinin Önemi”,

ELECO'2008 Elektrik - Elektronik - Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 2008.



[2] Shin D.I., Huh S.J., Lee T.S., Kim I.Y., "Web-based remote monitoring of infant incubators in the ICU", International Journal of Medical Informatics, Vol. 71, 151-156, 2003.

[3] Shin D.I., Shin K.H., Kim I.K., Park K.S., Lee T.S., Kim S.I., Lim K.S., Huh S.J., "Low-power hybrid wireless network for monitoring infant incubators", Medical Engineering & Physics, Vol. 27, 713-716, 2005.

[4] R. Kurban, 2006, “Kablosuz Taşınabilir Uzaktan Sağlık İzleme Sistemi: Mobil Sağlık Danışmanı” , Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2006.

[5] H. E. Çetin, “Kablosuz Sensör Ağlarının MicaZ Tabanli Biyomedikal Uygulaması”, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2009.

[6] S. Erboral, 2008, “Kablosuz Duyarga Ağlarında Veri Birleştirilmesi ve Değerlendirilmesi”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2008.

[7] N.Bandırmalı, İ. Ertürk, 2007, “TinyOS Algilayicili Ağ İşletİm Sistemi ve Uygulama Alanlari”, UMES’07 Ulusal Teknik Eğitim, Mühendislik ve Eğitim Bilimleri Genç Araştırmacılar Sempozyumu. 2007.

[8] F. Demirel, 2010, “Su İletim Hatları Basınç Bilgilerinin Deneysel Bir Ortamda Kablosuz Sensör Ağı İle Toplanması”, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2010.

[9] Ö. Eriş, 2010, “Mikrodenetleyici Tabanlı Kablosuz Veri Toplama Uygulamaları”, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2010.

[10] H. Gümüş, 2010, “Telsiz Duyarga Ağlarında İletişim Protokol Uygulamaları”, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2010.

[11] K. Uzun, 2006, “Kablosuz İletişim Sistemleri Bina İçi Yayılımında Engellerin Etkilerinin İncelenmesi”, Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2006.

[12]Imote2 for Structural Health Monitoring: User’s Guide, Illinois Structural Health Monitoring Project, January 2011

[13]O. Dündar, 2010, "Final Report: Implementing fall detection and monitoring ECG with wireless sensor networks" Boğaziçi Universitesi, 2010

[14] M.R. Yüce,2010, “Implementation of Wireless Body Area Networks For Healthcare Systems”, Sensors and Actuators A:Physical, DOI: 10.1016/j.sna.2010.06.004, 2010.

[15] M.R. Yüce, P.C. Ng, J. Y. Khan, 2008, “Monitoring of Physiological Parameters from Multiple Patients Using Wireless Sensor Network”, J Med Syst (2008) 32 : 433-441, DOI 10.1007/s10916-008-9149-5. 2008.

[16]P. Levis, D. Gay, “TinyOS Programming”, Cambridge University Press, ISBN-13 978-0-511-50730-4, 2009.

[17]H. Örnek, 2009, “TinyOS İşletim Sisteminin VF-1A Genel Amaçlı Telsiz Algılayıcı Düğüm Üzerine Uyarlanması”, Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2009.

[18]K. S. Yıldırım, A. Kantarcı, "Kablosuz Algılayıcı Ağları İçin TinyOS İle Uygulama Geliştirme", Akademik Bilişim 2010, Muğla, 10-12 Şubat 2010.

[19]J. A. Becerra-Maciel, 2006, “Wireless Sensor Networks: Development of an Environmental Data Acquisition Prototype System and Graphical User Interface”, MS Degree Thesis, Faculty of California Polytechnic State University, 2006.

[20]I.Downes, L. B. Rad, H. Aghajan "Development of a Mote for Wireless Image Sensor Networks",

[21]M. Horton, D. E. Culler, K. Pister, J. Hill, R. Szewczyk, and A. Woo., “Mica: The Commercialization of Microsensor Motes,” in Sensors Online,Apr. 2002.

[22]Otto C, Gober JP, McMurtrey RW, Milenkoviæ A, Jovanov E, "An Implementation of Hierarchical Signal Processing on Wireless Sensor in TinyOS Environment.", 43rd Annual ACM Southeast Conference ACMSE, March 18-20, 2005, Kennesaw, GA, USA.

[23] S. Aggarwal, O. Arora, "Physiological Signals Acquisition and Wireless Transmission: Enabling Intelligent Wireless Sensors", New Aspects of Applied Informatics, Biomedical Electronics & Informatics And Communications, WSEAS Press, Taipei, Taiwan, August 20-22, 2010, p483-488, ISBN: 978-960-474-216-5, 2010

[24] P. Levis, N. Lee, M. Welsh, D. Culler: "TOSSIM: Accurate and Scalable simulation of Entire TinyOS Applications." Proceedings of the 1st international Conference on Embedded Networked Sensor Systems, SenSys '03, pp. 126-137, 2003.

[25] I.F. Akyildiz, T. Melodia, K. R. Chowdhury, 2007, "A survey on wireless multimedia sensor networks", ScienceDirect Computer Networks 51 (2007) p921–960, 2007.

[26] Hanson M.A., Powell H.C., Barth A.T., Ringgenberg K., Calhoun B. H., Aylor J. H., Lach J., "Body Area Sensor Networks: Challenges and Opportunities", IEEE Computer, 58-65, 2009.

[27] Milenkovic A., Otto C., Jovanov E., "Wireless Sensor Networks for Personal Health Monitoring: Issues and an Implementation", Computer Communications, 2006.

[28] Zhang L., Wu X., "Recent Progress in Challenges of Wireless Biomedical Sensor Network", IEEE, 2009.

[29] Dishongh T.J., McGrath M., Wireless Sensor Networks for Healthcare Applications, Artech House, ISBN-13:978-1-59693-305-7, 15-26, 2010

[30] H. Cao, V. Leung, C. Chow, H. Chan, “Enabling Technologies for Wireless Body Area Networks: Survey and Outlook”, IEEE Communications Magazine, 84-92, December 2009.

[31] İ. Kırbaş, C. Bayılmış, “HealthFace: A Web-Based Remote Monitoring Interface for Medical Healthcare Systems based on Wireless Body Area Sensor Network”, Turkish Journal of Electrical Engineering & Computer Sciences, DOI:10.3906/elk-1011-934

[32] İ. Kırbaş, C. Bayılmış, S. Kaçar, İ. Çankaya, “İnkübatörlerin Uzaktan İzlenmesi ve Kontrolü İçin Yeni Bir Teknoloji: Kablosuz Algılayıcı Ağlar”, Tıp Teknolojileri Ulusal Kongresi 2010 (TIPTEKNO’10), 49-53, Antalya, Türkiye, 14-16 Ekim 2010.

[33]G. Held, 2005, “Wireless Mesh Networks”, Auerbach Publications, ISBN: 978-0-8493-2960-9, 2005.

[34] A.Nayak, I. Stojmenovic, 2010, “Wireless Sensor and Actuator Networks Algorithms and Protocols for Scalable Coordination and Data Communication”, John Wiley & Sons, Inc.,ISBN 978-0-470-17082-3, 2010.

[35] P. Zheng, F. Zhao, D. Tipper, J. Tatuya, K. Shima, Y. Qian, L. L. Peterson, L. M. Ni, D. Manjunath, Q. Li, J. Kuri, A. Kumar, P. Krishnamurthy, L. Guibas, V. K. Garg, A. Farrel, B. S. Davie, 2010, “Wireless Networking Complete”, Morgan Kaufman, ISBN: 978-0-12-375077-8, 2010.

[36] K. Holger, W. Andreas: “Protocols and Architectures for Wireless Sensor Networks”, John Wiley & Sons Ltd.,2005, ISBN: 0-470-09510-5.

[37] T.G. Zimmerman, “Personal Area Networks: Near-Field Intrabody Communication”, IBM Systems Journal 35 (3 & 4) (1996).

[38] K.V. Dam, S. Pitchers, M. Barnard, From PAN to BAN: why body area networks? in: Proceedings of the Wireless World Research Forum (WWRF) Second Meeting, Nokia Research Centre, Helsinki, Finland, May 10–11, 2001.

[39] E. Jovanov, A. Milenkovic, C. Otto, P. Groen, A wireless body area network of

intelligent motion sensors for computer assisted physical rehabilitation Journal

of Neuro Engineering and Rehabilitation 2 (6) (2005).

[40] M.R. Yuce, C.K. Ho, Implementation of Body Area Networks Based On

MICS/WMTS Medical Bands for Healthcare Systems, in: IEEE Engineering in

Medicine and Biology Society Conference (IEEE EMBC08), August, 2008, pp.

3417–3421.



[41] T. Gao, D. Greenspan, M. Welsh, R.R. Juang, A. Alm, Vital Signs Monitoring and Patient Tracking Over a Wireless Network, in: IEEE-EMBS 27th Annual International Conference of the Engineering in Medicine and Biology, September,

2005, pp. 102–105.



[42] C.A. Otto, E. Jovanov, E.A. Milenkovic, WBAN-Based System For Health Monitoring at Home, in: IEEE/EMBS International Summer School, Medical Devices and Biosensors, September, 2006, pp. 20–23.

[43] U. Anliker, et al., AMON: a Wearable Multiparameter Medical Monitoring and

Alert System, IEEE Transactions on Information Technology in Biomedicine 8

(2004) 415–427.

[44] M.R. Yuce, P.C. Ng, J.Y. Khan, Monitoring of physiological parameters from multiple patients using wireless sensor network, Journal of Medical Systems 32

(2008) 433–441.



[45] C. Park, P.H. Chou, Y. Bai, R. Matthews, A. Hibbs, An ultra-wearable, wireless, low power ECG monitoring system, in: Proceedings of IEEE BioCAS, 2006, pp.241–244.

[46] Carta, et al., Design and Implementation of Advanced Systems in a Flexible Stretchable Technology for Biomedical Applications, Sensors and Actuators A

156 (2009) 79–87.


[47] G. Z. Yang, 2006, “Body Sensor Networks”, Springer-Verlag London Limited, ISBN-13: 978-1-84628-272-0, 2006.

[48] W. Y. Chung , 2009, “Ubiquitous Healthcare System Based On A Wireless Sensor Network”, Oulu University Press, ISBN 978-951-42-92890-3, Oulu 2009.

[49] R. Shahriyar, F. Bari, G. Kundu, S. I. Ahamed, M. Akbar, “Intelligent Mobile Health Monitoring System (IMHMS)”, International Journal of Control and Automation, Vol.2, No.3, September 2009.

[50] Istepanian RSH, Jovanov E, Zhang YT: “Guest Editorial Introduction to the Special Section on M-Health: Beyond Seamless Mobility and Global Wireless Health-Care Connectivity.” IEEE Transactions on Information Technology in Biomedicine 2004, 8(4):405-414.

[51] S. D. Baker, D. H. Hoglund, “Medical-Grade, Mission-Critical Wireless Networks,” IEEE Eng. Med. Biol. Mag., vol. 27, no. 2, pp. 86–95 Mar. 2008.

[52] I.F. Akyildiz, M. C. Vuran, 2010, “Wireless Sensor Networks”, John Wiley & Sons Ltd., ISBN 978-0-470-03601-3, 2010.

[53] Y. Li, M T. Thai, W. Wu: “Wireless Sensor Networks and Applications”, Springer, 2008, ISBN 978-0-387-49591-0.

[54]Imote2 Datasheet, Document Part Number: 6020-0117-02 Rev A

[55]Imote2 Builder Kit Manual, Revision A, September 2007, PN: 7430-0765-01






    Ana sayfa


Yaşlı nüfusta görülen artış, 21. yüzyılda ön plana çıkan en önemli demografik olgulardan biridir. Yapılan araştırmalar, ülkemizin demografik yapısında da ciddi değişimler meydana geldiğini göstermektedir

Indir 83.46 Kb.