bilgiz.org

Uluslar arasi öRGÜtler ve anlaşmalar




Tarih07.07.2017
Büyüklüğü122.45 Kb.

Indir 122.45 Kb.

ULUSLAR ARASI ÖRGÜTLER VE ANLAŞMALAR

*İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 10 Aralık 1948 te ilan edilmiştir.Türkiye 6 Nisan 1949 tarihinde kabul etmiştir.

*Çocuk Hakları Sözleşmesi; Birleşmiş Milletler üyesi devletler tarafından 20 Kasım 1959 tarihinde kabul edilmiştir. Türkiye 27 Ocak 1995 tarihinde kabul etmiştir. Her insan 18 yaşına kadar çocuktur. Taraf devletler silahlı çatışmalarda çocukları hedef alamazlar. 15 yaşından küçük çocuklar çatışmalarda kullanılamazlar. Bu sözleşmenin yeterince uygulanıp uygulanmadığını BM örgütünce “Çocuk Hakları Komitesi” oluşturulur. Taraf devletler ilki 2 yıl içinde ve sonrasında “Çocuk Hakları Komitesi” ne 5 yılda bir rapor verirler. Devletler bu bu sözleşmede değişiklik yapılmasını isteyebilir.Bu istek BM Örgütünün çoğunluğunca kabul edilir. Taraf devletlerin 2/3 ü tarafından onaylanırsa yürürlüğe girer. Türkjiye bu sözleşmenin 17,29 ve 30. maddelerini Lozan Anlaşmasının ruhuna aykırı olduğu gerekçesi ile ulusal bütünlüğünü koruma doğrultusunda yorumlama hakkına sahiptir.”ÇEKİNCE”

*İnsan Hakları Belgeleri;1-Evrensel Belgeler(BMÖ belgeleri UNESCO VE İLO

2-Bölgesel Düzeydeki Bel;AGİT-AGİK,Amerikan Devletleri

Örgütü, Afrika Bir. Örg, KEİK, NAFTA, ASEAN

*Uluslar arası İnsancıl Hukuk Sözleşmeleri(CENEVRE SÖZ)12 Ağustos 1949 da kabul edildi. Savaş ve esirlerle ilgi konuları düzenler.

*İşkence ile ilgi sözleşme 9 Aralık 1975 tarihinde imzalanmış. Türkiye 10 Ağ. 1988

*Öğretmenlerin Statüsü Sözleşmesi; 5 Ekim 1966 UNESCO-İLO tarafından Kabe d.

*Avrupa Sosyal Şartı; Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından 18 ekim 1961 kabul edilmiş, 26 Şubat 1965 te yürürlüğe girmiş ve 30 Haziran 1989 da onaylanmıştır. 1Temmuz 1999da değiştirilerek yürürlüğe girmiştir.Türkiy’de 24.12.1989 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yargılama yetkisi yoktur. Taraf devletler 2 yılda bir Avrupa Konseyi’ne rapor sunmakla yükümlüdürler. Türkiye bir çok maddeye çekince koymuştur;

Bunlar;


  1. Adil Çalışma Koşulları Hakkı,

  2. Örgütlenme Hakkı,

  3. Toplu Pazarlık Hakkı,

  4. Çalışan Kadınların Korunması Hakkı vb.

*Türkiye Avrupa Sosyal Şartının toplu şikayet sistemini öngören 9.11.1995 tarihinde Strasburgda kabul ettiği ek protokolü henüz onaylamamıştır.2001

*Sağlanan Haklar;



  1. Çocukların ve gençlerin korunma hakkı.

  2. Mesleğe yöneltme hakkı

  3. Meslek eğitimi hakkı

  4. Sağlığın korunması hakkı.

  5. Bilgi alma danışılma hakkı.

Avrupa Birliği Belgeleri;

  1. Avrupa İnsan Hakları Bildirgesi(21 Temmuz 1986)

  2. İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Bildirgesi.(12 Nisan 1989)

  3. Irkçılığa ve yab. Düşm. Karşı savaşıma ilişkin karar Belegesi.(29 Mayıs 1990)

  4. Avrupa Birliği Antlaşması(Maastricht 7şubat1992 de geliştirildi Amsterd ant.1997)

Avrupa Birliği Temel Hakları Şartı.(10 Aralık 2000)

*Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi(AİHS) ; Bu sözleşme İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi hükümlerinin uygulanmasını sağlamak amacı ile 4.11.1950 tarihinde Roma’da kabul edilmiş, 3.9.1953 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye 18 Mayıs 1954 te onayladı

*Avrupa Konseyi Ulusal Azınlıkların K,korunmasına ilişkin çerçeve sözleşmesi 1 Şubat 1995 te Starsburg’da kabul edilmiştir.
*Uluslar Arası Adalet Divanı; BM Antlaşmasıyla BM tarafından 1945 yılında kurulmuştur. Divan her biri bir farklı bir devlet uyruğu 15 bağımsız yargıçtan oluşmuştur. Bu üyeler 9 yıl için seçilir ve yeniden seçilebilir.Merkezi LAHEY’de dir.Uluslar arası her türlü soruna bakar. Hüküm tarihinden 10 yıl geçtikten sonra düzeltme talebinde bulunulamaz.

*İnsan Hakları Alanında Çalışmalar Yürüten Uluslar Arası Hükümet Dışı Örgütler;



  1. Kızılhaç Uluslar Arası Komitesi.

  2. İnsan Hakları Uluslar arası Derneği; 1942 New York

  3. Uluslar Arası Af Örgütü 1961 Londra’da kuruldu 1977 yılında Nobel Barış Öd.al.

  4. uluslar Arası Hukukçular komisyonu BM ye bağlı olarak 1949 da kuruldu.

  5. Uluslara Arası Yazarlar Külübü(PEN); Londra 1921 Türk PEN 1951 de kur.

  6. Uluslar Arası Basın Enstütüsü.(IPI)

  7. Gazetecileri Koruma Komitesi(CPJ)

*İngilter “büyük Özğürlük Fermanı” adlı insan hakları belgesi 1215 ilan edildi.

*İngilter Haklar Dilekçesi 1628

*Sosyal Haklara ilk olarak yer veren Ulusal Anayasalar 1917 Meksika, 1919 Weimar

(Almanya), ve 1924 SSCB Anayasalarıdır.

*1919 yılında ILO kuruldu.

*23 Aralık 1994 tarihinde BM Genel Kurulu”İnsan Hakları Eğitimi On Yılı”kararını kabul etmiştir. Bu dönem 1995-2004 yıllarını kapsamaktadır.

*Avrupa Konseyi 1997 yılında “İnsn Hakları ve Biyo-Tıp Sözleşmesi” kabul edildi.1198 yılında çıkarılan ek protokol ile insanın kopyalanması yasaklandı.

*Avrupa konseyi Çerçevesinde Bakanlar Komitesinin 7 Mayıs 1999 gün ve 50 sayılı kararıyla insan hakları uygulamalarını gözetmek üzere “Avrupa konseyi İnsan Hakları Komiseri” oluşturulmuştur.

*12-13 Şubat 2001 de İstanbul’da 57 ülkeli İslam Konferansı Örgütü(İKO) ile 15üye + 13 ülkeli AB ülkelerinin temsilcileri 11 Eylül 2001 olaylarını sonrasında olası bir “Medeniyetler Çatişması” kaygısını gidermek üzere toplandılar.(AB-İKO Ortak Formu Siyasi Boyut) Belçika ve İtalya katılmadı.

*Roma İmparatorluğundan bu yana aşırı milliyetçi Avrupalıların benimsedikleri “More Nostrum” kavramı Akdeniz’e “Bizim deniz” denmesi kavramını ifade etmektedir.

*Görüşleri 1776 amerikan ve 1789 Fransız İnsan Hakları belşgelerine yansıyan 1632-1704 tarihleri arasında yaşamış olan Doğal Haklar Öğretisinin başlıca temsilcisi J.Luck tur.

*İnsan Haklarını doğal hukuktan kaynaklana özellikleri;Evrensellik,Bireysellik, dokunulmazlık tır.

*Haziran 1993 te yapılan “İnsan hakları Dünya Konferansı Viyana’da yapılmıştır.



BİRLEŞMİŞ MİLLETLER:

*Mihver devletler ve savaşa katılan devletlerin katılımı ile 25 Nisan 1945 te Sanfransisco’da yapılan konferansta ilan edilmiş ve BM anayasası ile Adalet Divanı’nın statüsü belirlenmiştir.

*BM Anayasasının yürürlüğe giriş tarihi 24 Ekim 1945 tir. Üyelik Güvenlik konseyinin tavsiyesi üzerine olamakta ve çıkmak isteyen devlet 3 yıllık bir ihbar süresi sonunda örgütten ayrılabilmektedir.

ORGANLARI;



  1. Genel Kurul

  2. Güvenlik Konseyi (15 üye)

  3. Ekonomik ve sosyal Konsey

  4. Vesayet Konseyi(Pasifik Adaları ve Yeni Gine)

  5. Lahey Adalet Divanı(1945-15 bağımsız yargıç-9 yıl için seçilir)

  6. Sekreterlik

ULUSLAR ARASI UZMANLIK KURUYLUŞLARI:

1-UNESCO(eğitim) 2-FAO(Gıda) 3-WHO(Sağlık) 4-IBRD(Dün.Ban)

5-IMF(Para Fonu) 6-ICAO(Siv.Hav.) 7-IMCO(Denizlik) 8-UPU(Posta Bir)

9-IUT(telekominikas) 10-WMO(Meteroloji) 11-ILO(Çalışma) 12-IEEA(Atom En.)

*Ekonomik ve sosyal konsey; Genel kurulca seçilen 27 üyeden oluşur. Ekonomik ve sosyal düşün ve insani konularda çalışmalar yapmaktadır.

*UNESCO 4 Kasım 1946 da çalışmalarına başlamıştır.1978 Viyana 1987 La Waletta 1993 Montreal, 1993 Viyana’da düzenlediği 4 önemli toplantıda eğitim ve insan hakları eğitimi haklarına ilişkin önemli ilke ve öneriler ortaya koymuştur.

KUZEY ATLANTİK ANTLAŞMASI(NATO)

*NATO 4 Nisan 1949 da kurulmuştur. Amaçları;



  1. Uluslar arası anlaşmazlıkların barışcıl yollarla çözülmesi; kuvvet ve tehdide başvurmaktan kaçınılması.

  2. Üyeler arasında sosyal ve ekonomik iş ve güç birliğinin geliştirilmesi.

  3. Tecavüze karşı savunma gücünün ortak gayret ve karılıklı yardımlaşmayla takviyesi.

  4. Taraflardan birinin tehdit edilmesi halinde üyeler arasında danışma yapılması.

  5. Taraflardan birinin saldırıya uğraması halinde bunun tüm üyelere yapılmış sayılması.

*İttifakın oluşturulması için ilk adım 1948 de Belçika, Fransa, Hollanda Lüksamburg ve İngiltere arasında imzalanan Brüksel Antlaşmasıyla atılmıştır.BAB, NATO, ve AET nin temeli atılmıştır. Nisan 1949 da ABD, Danimarka, İzlanda İtalya, Norveç, Portekiz ve Kanada bu antlaşmayı imzalamış ve NATO örgütü kurulmuştur. Türkiye ve Yunanistan 1952 de katıldı.

*1990 yılında soğuk savaş döneminin sona ermesi ile (1989) eski düşmanlarla dostluk ve işbirliği döneminin başladığı Londra Deklarasyonu ilan edilmiş yeni oluşturulan strateji çerçevesinde örgüt çalışmalarını devam ettirmektedir.

*İttifakın karar organı Kuzey Atlantik Konseyi dir. Konsey çalışmalarını Uluslar Arası Sekreterya ve Konsey komiteleri aracılığı ile çalışmalarını sürdürmektedir.ittifakın en yüksek karar organı Askeri Komite dir. Komitenin altında üç büyük komutanlık ve bir karar organı vardır.


  1. Avrupa Müttefik ve Yüksek Komutanlığı(SACEUR)

  2. Atlantik Müttefik ve Yüksek Komutanlığı(SACLAND)

  3. Kanal Müttefik Komutanlığı(CINCHAN)

  4. ABD-KANADA Bölgesi Planlama Grubu.

*19991 yılında Iraktaki tehdit üzerine Çevik Kuvveti Diyarbakır’da konuşlandırmıştır.

*NATO 11-12 Ocak 1994 te yaptığı zirvede “Barış İçin Ortaklık”projesi kapsamında Rusya ve Orta ve Doğu Avrupa Ülkeleri ile ortak bir barışi gücü kurulmasını önermiştir.Bu proje NATO’nun tam üyelik kapısını açık tutarak bir orta yol projesi olarak adlandırılmaktadır.



AVRUPA BİRLİĞİ(AB)

25 Mart 1957 de kurulmuştur. Roma Antlaşması kuruluşun temellerini oluşturmuştur.

Bunlar;


  1. Gümrük birliğine dayalı bir birleşme oluştrurmak.

  2. Mal iş gücü kişi ve hizmetlerin serbest dolaşımını sağlamak.

  3. Üçüncü ülkelere karşı karşı ortak bir gümrük tarifesi ve politikası uygulamak.

  4. siyasi ve askeri entegrasyona ulaşmak.

  5. Ortak bir para birimine geçmektir.

* Kömür Çelik Birliği, 18 Nisan 1951 yılında kurulmuştur.(Bat. Almanya, Fransa, İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksamburg) Bu 6 ülke Roma Antlaşmasıyla diğerb kaynaklarıda birleştirmek amacıyla AET yi kurmuştur. Türkiye bu topluluğa 9 Temmuz 1959 da tam üyelik başvurusu yaptı.1967 yılında Avrupa Kömür Birliği, AET, Avrupa Atom Enerjisi Kumru birleşerek Avrupa Topluluğunu (AT) yi oluşturdular. 1 Temmuz 1987 de imzalanan “Tek Avrupa Senedi” ile adını AT ye dönüştürmüştür. Topluluğum Avruba Birliği ne dönüşümü 29 Ekim 1993 tarihinde Brüksel Zirvesinde gerçekleşmiş böylece Avrupa’da siyasi ve ekonomik birlik oluşturlmuştur.

*1963 te AET ye ortak üye olan Türkiye At ye tam üyelik için 14 Nisan 1987 de başvurmuştur.ORGANLARI



  1. Bakanlar Konseyi( Her ülkeden bir bakan)

  2. Birlik Komisyonu(14 kişiden oluşan bir komisyondur. Merkezi Brüksel)

  3. Avrupa Parlementosu(518 üyeden oluşur. Merkezi Strasburg)

  4. Adalet Divanı(13 bağımsız yargıçtan oluşur.Bağlaytıcıdır. Lüksamburg)

*Türkiye 1 Ocak 1996 da “Gümrük Birliği”ne alınmıştır. 10-11 Aralık 1999 da Helsinki Avrupa toplantısında aday ülkeler arasına alındı.

*Avrupa Konseyi 5 Mayıs 1949 da “Batı Avrupa” örgütü olarak kurulmuş, kasım 1989 da Berlin Duvarının yıkılması ile “Avrupa Ötesi” bir örgüte dönüşmüştür.32 üyeden oluşur.”Bakanlar Komitesi” Üye ülkelerin Dış İş. Bak. Oluşur. Konseyin karar organıdır. “Parlementerler Meclisi” Üye ülkelerin atadıkları milletvekillerinden oluşur. Üye ülkeler 1950 yılında “İnsan Hakları Sözleşmesi”ni imzlamışlardır. Temel özgürlükleri koruma (Avrupa) Sözleşmesi de denilmektedir.



AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ KONFERANSI(AGİK)

*Soğuk savaş Avrupa’sında doğu ile batı arasındaki güven ve işbirliğini artırarak insan hakları,güvenlik ve ekonomi alanlarında diyalog ve yakınlaşma sağlamak amacıyla 1975 te oluşturulmuştur.

*1967 yılında NATO içinde kabul edilen “Hernel Raporu”yla doğu ile batı arasında diyalog ve işbirliği başlatılmıştır. Bunun ilk adımı ABD ve Kanada ile 33 Avrupa ülkesinin katıldığı AGİK ile atılmıştır. Bu konferans sonucu 1975 yılında “Helsinki Nihai Belgesi” yayınlanmıştır.ORGANLARI;


  1. Bakanlar Konseyi

  2. Çatışma Önleme Merkezi

  3. Kıdemli Memurlar Komitesi.

  4. Demokratik Kuruluşlar

  5. İnsan Hakları Bürosu.

*AGİK Zirvesinde 1990 Viyana Belgesi, Yeni bir Avrupa için Paris Şartı,AKKA (Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Antlaşması) olmak üzere üç temel belge imzalanmıştır.

*24 Mart 8 Temmuz 1992 tarihlerinde 4.AGİK izleme toplantılarında “Helsinki 92” Belgesi kabul edilmiştir.1-Güvenlik konusunda yaptırım gücü artırılmış, 2-İnsan Hakları ile ilgili etkinliklerin bir çerçevesi oluşturulmuş, 3-Ekonomik alanda ise bilim ve çevre teknolöji konularında işbirliği ortamı yaratılmaya çalışılmıştır.

*BAB Birli Rusya tehdine karşı 1948 de Brüksel Antlaşması ile İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda ve Lüksamburg tarafından kurulmuş sonradan Almanya, İspanya ve Portekiz birliğe katılmıştır.

*Bağımsız Devletler Topluluğu 21 Aralık 1991 tarihinde kurulmuştur. Azarbaycan(25.09.1993) Yılda iki kez toplanılır.Azarbaycan-Karabağ sorununu çozmek üzere Minsk Grubu oluşturulmuştur.

Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Antlaşması(AKKA) Atlantikten Ural Dağlarına kadar olan bir bölge konvansiyonel kuvvetlerle istikrar ve güveni oluşturmak için 19-20 Kasım 1990 tarihinde kurulmuştur. Rusaya şu gerekçelerle AAKKA yı şu gerekçelerle değiştirmek istemektedir.


  1. Eski Sovyet Cumhuriyetleri ile ilişkilerini düzenlemede orduyu kullanabileceği

  2. İç güvenlik konularında orduyu kullanabileceği

  3. güvenlik gerekçeleri gördüğünde ilgi alanı içindeki bölgesel çatışmaları engelleyebileceğini.

  4. Gerekirse nükleer silah kullanabileceğini ima etmektedir.

*Avrupa Araştırma Koordinasyon Ajansı(EUREKA) avrupada birleşik bir teknoloji pazarı oluşturmak amacıyla 17 Temmuz 1975 tarihinde 17 OECd ülkesi tarafından kurulmuştur.

*Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı(IAEA) Dünyadaki atom enerjisi araştırmalarını kontrol etmek amacıyla BM bünyesi içinde 1975 yılında Viyana’da kurulmuştur. Ajans nükleer silahların yayılmasını önlenmesi Anlaşmasının (NPT) sorumludur.Türkiye NPT Anlaşmasını 1968 yılında imzalamıştır. Çernobil 1986 yılında oldu.

*Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeler arasında istihdam sağlamak, yaşam düzeyini yükseltmek ekonomik istikrarı temin etmek amacıyla 4 Ocak 1960 da Stockholm’de kuruludu.Üyeler Avusturya, Finlandiya, İsveç, İsviçre, İzlanda ve Norveç.EFTA nın AB den en önemli farkı; gümrük birliğini sağlamak yerine sadece kendi üyeleri arasında serbest ticareti öngörmüş olmasıdır. Türkiye ile birlik arasındaki ilişkiler 1991 yılında imzalanan Serbest Ticaret İşbirliği Antlaşması ile başlamıştır.Antlaşma ile Türkiye’nin tarım ürünleri ihracatına önemli gümrük indirimleri getirilmiştir.

*Karadeniz Ekonomik İşbirliği(KEİB) 3 Şubat 1992 de kurulmuştur. Dönem başkanlığı her 6 ayda bir değiştirilmektedir. Sekreteryası İstanbul’da dır.

*İslam Konferansı Örgütü(İKÖ)Eylül 1969 da Fas/Rabat’ta kuruldu. 24 ülke Zirve konferansları her üç yılda bir toplanmaktadır. 1969 Al-Akra Camisi’nin kundaklanmasına tepki olarak kurulmuştur.

*İslam Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi(İSEDAK); İslam ülkeleri arasında ekonomik ve ticari yönden işbirliğini artırmak amacıyla 1981 yılında Taif’te yapılan “İslam Zirvesi”nde alınan kararla kurulmuştur. İzleme Komitesi; Türkiye,Suudi Arabistan, Pakistan, Gine, Ürdün ve Filistin’den oluşmaktadır.

*İktisadi İşbirliği ve Kalkınma örgütü(OECD); II.Dünya savaşından harab olarak çıkan Avrupa’yı yeniden yapılandırmak ve imar etemek amacıyla 16 Nisan 1948 de imzalanmıştır. Merkezi Pariste dir. OECD genelde sürekli bir konferans ve müzakere ortamıdır. Türkiye 15 Mart 1948 de kurucu üye olarak katılmıştır.”Türkiye’ye Yardım Konsorsiyumu Türkiyeye yardım amacı ile oluşturulmuştur.

*Ticaret ve gümrük Tarifeleri Genel Antlaşması(GATT);II.Dünya savaşı sonrası BM üyesi ülkeler tarafından gümrük tarifelerine ve ticarete konan ayırımcı engelleri kaldırmak amacıyla 10 Ocak 1948 de imzalanmıştır. Türkiye GATT’a 1953 yılında üye olmuştur. GATT içinde ortaya çıkan anlaşmazlıkları çözümlemek için “Panel” adı verilen uluslararsı mahkeme niteliğinde organlar bulunmaktadır.

*Uluslar arası Para Fonu(IMF); uluslar arası ekonomik ilişkilerin uyumlu bir biçimde gelişebilmesi ve uluslar arası para sisteminin esaslarını belirlemek amacı ile 21 Nisan 1954 yılında oluşturulmuştur.AMACI;


  1. Üye ülkelerin ödemeler bilançosunu açıklarını azaltmak.

  2. Dış ödeme güçlükleri çeken ülkelere gerekli kaynak yardımında bulunmak.

  3. Döviz kurlarında istikrarı teşvik edecek tedbirleri önermek.

  4. Üyelerin rekabetçi devalüesyonlara başvurmasını engellemek.

  5. Üyeler arasında çok taraflı bir ödemeler siteminin kurulmasına yardım etmektir.

*Türkiye IMF ve Dünya Bankasına 19 Şubat 1947 tarih ve 5013 sayılı kanunla katılmıştır.ORGANLARI;

  1. Güvenerler Kurulu; en yetkili organdır. Üyeler maliye bak. Veya Merk Bankası Başkanını atar.

  2. Yönetim Kurulu;22 Direktörden oluşur. Direktörlerin başı bankaya en çok katkıda bulunan ABD, İngilter, Fransa, Almanya ve Japonya temsilcileridir. Kurul bünyesinde şu birimler bulunur; Genel Direktör( 5 yıllığına atanır günlük işlere bakar), Komiteler: IMF nin Yöneytiminde resmi ve gayri resmi komiteler bulunur; Geçici Komite(Maliye bakanları yada Merkez Bankası Başkanlarından oluşur. Fon yönetimine danışmanlık yapar), Kalkınma Komitesi(Gelişmekte olan ülkeler kaynak transferi yapar.

  3. G-7: Resmi Komitenin dışında Dünya ekonomisinde en fazla sanayileşmiş batı ülke temsilcilerinin oluşturduğu bir gruptur.

*Zenginler Zirvesi(G-7) 22 Şubat 1987 de oluşturlmuştur.(ABD; Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Japonya ve Kanada dır. G-10 ise bunlara ilave olarak Belçika, Hollanda, İsviçre. G-7 ler bazen Rusyada eklenmektedir. Son G-8 Toplantısı 20-22 temmuz 2001 de İtalya’nın Cenova kentinde yapıldı.

*Ekonomik İşbirliği Örgütü(ECO); Avrasya’da Ab benzeri bir birlik oluşturmak ticari, gümrük ve ve tarımsal işbirliği oluşturmak amacı ile 29 Ocak 1985 te Tahran’da kuruldu. Türekiye, İran, Pakistan, ve Türki Cum. Üyeleridir. En yüksek karar organı Yüksek Konsey dir.

*Petrol İhrac Eden Ülkeler (OPEC); 14 Eylül1960 da Bağdat’ta kuruldu. OPEC Konferansı birliğin en yüksek organıdır. Yılda iki kez toplanır. Petrol politikalarını belirler. Ekonomik Komisyon;Petrol fiyatları konusunda tavsiyelerde bulunur. Guvernörler Meclisi; yılda iki kez toplanır. İdari ileri yürütür. Sekreterya; sekreterya daimi olarak Viyana’da bulunur.

*Güneydoğu Asya Ulusları Birliği(ASEAN);Güneydoğu Asya ülkeleri arasında ekonomik, kültürel ve sosyal ilişki ve barışı sağlamak amacı ile 8 Ağustos 1967 de Jakarta’da kuruldu. Kuruluş Günümüzde doğum kontrolü,esrar kaçakçılığı ile mücadele, bilimsel araştırma, öğrenci ve sanatçı değişimi, bilimsel araştırma yada sağlam turizm programları , ticaret ve gümrük mevzuatının kolaylaştırılması konularında çalışmalar yapmaktadır. Üyeler; Endonezya, Filipinler,Malezya, Singapur, Tayland, Brunei Sultanlığı(1984), Yeni Gine dir.

*Asya- Pasifik ekonomik işbirliği(APEC); Pasifik yöresinde ABD liderliğinde bir sebest ticaret bölgesi ve ekonomik topluluk oluşturmak amacıyla Kasım 1993 te Seattle’ de kuruldu.

*Körfez İşbirliği konseyi(GCC); Basra Körfezi yöresinde istikrar ve işbirliği sağlamak amacı ile 6 körfez ülkesi tarafından 1981 yılında kuruldu; Bahreyn, B.A.E, Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Umman.

*Visegrad Üçlü Anlaşması; Macaristan, Çekoslovakya ve Polanya tarafından 15 şubat 1991 de kuruldu.

*Kuzey Atlantik işbirliği konseyi(KAİK); Soğuk savaş düşmanlıklarını unutturmak, Batı ile Doğu Avrupa Rusya Ve bu devletten ayrılandiğer cumhuriyetlerle ilişkileri geliştirmek onları siyasi reformlara ve yeni Avrupa yapılarına entegre etmek amacıyla 20 Aralık 1991 de kuruldu.Bazı etkinlikleri;



  1. Av. Konvansiyonel kuvvetler anlaşmasının(AKKA) uygulanması,

  2. Nükleer silahların yayılmasının önlenmesi (NPT)

  3. Stratejik silahların azaltılması (START),

  4. Nükleer silahların imhası ve yok edilmesi,

  5. savunma konuları.

*Kuzey Atlantik Serbest Ticaret Antlaşması(NAFTA); Kuzey Amerika’da bulunan ABD, Meksika ve Kanada’nın Avrupa pazarına ve Dünyadaki diğer ticaret bloklarına karşı ciddi bir güç oluşturulması amacıyla 8 Ekim 1992 de kuruldu.

*İngiliz Uluslar Topluluğu(CON);Bir zamanlar İngilter Krallığına bağlı ve II.Dünya Savaşından sonra bağımsızlığına kavuşan ülkelerin oluşturduğu ticaret ve ekonomik ağırlıklı bir kuruluştur.



KAMU YÖNETİMİ

*Yönetim Kavramı içine giren unsurlar;



  1. Örgütlenme

  2. Yönetsel etkinlikler

  3. Kaynakların toparlanması

  4. Eşgüdüm sağlanması

  5. İzlenecek yöntemlerin belirlenmesi

  6. Denetim ve değerlendirme.

*Yönetsel etkinlik:Kamu kuruluşlarının yasama ve yargı etkinlikleri dışında kalan işlem ve eylemlerdir.

*Yönetim etkinliklerin özellikleri;



  1. Yönetsel işlevlerin amacı, kamu yararının sağlanmasıdır. Bu amaçlar yasama ve yürütme tarafından sağlanır.

  2. Yönetsel işlevlerin konusu toplumun gereksinimlerini karşılamak için yürütülen kamu hizmetleridir.

  3. Yönetsel işlevler ya hukuksal bir işlem yada eylem olarak yapılır.

  4. Yönetsel işlevler ve bunları yürüten görevliler süreklidir.

  5. Yönetsel işlevler yasaları çıkaranları da bağlamak üzere hukuka uygun olarak yürütülür.

  6. Yönetsel işlevler kural olarak bir isteğe bağlı olmaksızın yönetsel kuruluşlarca kendiliğinden yönetilir.

  7. Yönetimin yargısal ve yasama işlevi olduğu gibi, yargı ve yasamanın da yönetsel işlevleri vardır.

*Türk Kamu Yönetiminin Özellikleri: Temelde karmaşık bir sistemdir.



  1. Sistem yönünden; Fransız kamu yönetimine benzemektedir. Kendine özgü hukuku vardır. Tek yanlı kararlar alır ve uygular.

  2. Örgüt Yönünden;Merkez, taşra ve mahalli idareler.

  3. Görev yönünden; durağan değil diriktir. Yapı ve görev yönünden büyüyebilir.

  4. İşleyiş Yönünden; Sıkı bir merkezcidir. Özerklik kısıtlanmıştır.

  5. Yönetime katılım yönünden; Oldukça kısıtlıdır.Yöneten yönetilen ayırımı derindir. Halkın yönetime katılımı seçimden seçimedir.

*Ülkemizde Yönetim Kuruluşları:

A)Genel Yönetim kuruluşları:



  • Merkez:Cumhurbaşkanı, hükümet, bakanlıklar.

  • Taşra teşkilatı; Bölge , il, ilçe ve bucak.

B)Yerel (Mahalli) yönetim kuruluşları;İl yönetimi(il öz. id.), belediye, Köy ve mahal.

C)Hizmetsel yönetim kuruluşları:TRT, YÖK, SSK vb.

D)Meslek kuruluşları;Odalar Bir. Tbb. Bir. TMMOB,Borsalar Bişr. Vb.

E)Denetleme ve Danışma kuruluşları;Danıştay, Sayıştay, Delet Denetleme kurulu, Milli Güvenlik Kurulu, Devlet Planlama Teşkilatı

F)Özel hukuk Yapılı Kuruluşlar: Merkez Bankası, İller Bankası vb.

*Yönetim Hukukunun Özellikleri:



  1. Yeni bir hukuk dalıdır:19.yy. ın sonlarına doğru gelişmeye başlamıştır.

  2. Dağınık bir hukuk dalıdır. Yasal düzenlemeleri çoktur.

  3. Bir içtihat hukukudur. Yasama organının yaptığı düzenle yanında yargı organlarının kararları da yönetim hukukunun oluşmasına etkili olmaktadır.

  4. Hukuksal durumlar kuralsaldır. Önceden düzenlenmiştir. İlgililerin iradesi sınırlıdır.

  5. Taraflar arasında eşitsizlik vardır. Kamunun çıkarı bireylere göre ağır basar.

  6. Yönetim hukukundan doğan anlaşmazlıklara yönetsel yargı düzeninde bakılır. İdare mahkemeleri , Danıştay, Askeri Mahkemeler gibi.

*Yönetim hukukunda yöneticiler(Kamu tüzel kişileri, tüzel kişiliği olmayan kamu kuruluşları-bakanlıklar, özel hukuk tüzel kişileri-imtiyazlılar,) ve yönetilenler( gerçek ve tüzel kişiler) vardır.

ANAYASA HUKUKU

*Ülkemizde anayasal gelişimin adımları şunlardır.



  1. 1808 yılında kabul edilen “Sened-i İttifak”

  2. 1839 yılında “Tanzimat Fermanı”

  3. 1856 tarihli “Islahat Fermanı”

  4. 1876 yılında ilan edilen “Kanun-u Esasi” ve “Meclis-i Umumi”adındaki meclisin kurulması.

  5. 20 Ocak 1921 tarihli “Teşkilat-ı Esasiye Kanunu”

  6. 20 Nisan 1924 Anayasası

  7. 1961 Anayasası

  8. 1982 Anayasası

*1982 Anayasası 9 Kasım 1982 tarihinde halkoyuna sunularak kabul edilmiştir. 117 maddedir. Özellikleri;

  1. Atatürk milliyetçiliği, ilkeleri ve devrimlerine bağlılık.

  2. Dünya uluslarıyla hukuksa eşitlik, çağdaş uygarlık düzeyine erişme kararlılığı,

  3. Ulusal egemenliğin hukuksal yollar dışında kullanılamayacağı,

  4. Güçler ayrılığının bir üst ilişkisi yalnızca işlevsel bir anlam taşıdığı,

  5. Mutlak önceliğin ulusal çıkarlara, bölünmezliğe, tarih ve manevi değerelere Atatürk ilke ve inkilaplarına verildiği,

  6. Her yurttaşın eşit olduğu,

  7. Yurttaşların ulusal yazgı kıvanç ve tasada ortak olduğu karşılıklı sevgi ve saygı ile barış içinde yaşamak gerektiği.

*Laiklik ilkesi ile ilgili önemli olay ve tarihleri;

  1. 1 Kasım 1922 TBMM nin kararıyla saltanatın kaldırılşması.

  2. Cumhuriyet’in ilanı.

  3. 3 Mart 1924 Halifeliğin kaldırılması

  4. 3 Mart 1924 Tevhid-i Tedrisat kanunu

  5. 17 Şubat 1926 Medeni Kanunun kabulü

  6. 10 Nisan 1928 Anayasadan “Devletin Dini İslam dır” ibaresinin kaldırılması.

  7. 5 Şubat 1924 Laiklik ilkesinin Anayasaya konulması.

*Anayasanın değiştirilebilmesi için, TBMM nin üye sayısının 1/3 ü tarafından yazı ile teklif edilebilir. Genel Kurulda 2 defa görüşülür. Kabul için üye tamsayısının 3/5 ile ve gizli oyla kabul edilir.

*Anayasa Mahkemesi kanunların Anayasaya uygunluğunu yalnızca şekil bakımından denetleyebilir. Cumhurbaşkanınca atanmış 11 asil ve 4 yedek üyeden oluşur.


KAMU YÖNETİMİ VE HALKLA İLİŞKİLER

*Yönetim kavramı içine şu unsurlar girmektedir;



  1. Örgütlenme,

  2. Yönetsel etkinlikler,

  3. Kaynakların toparlanması,

  4. Eşgüdümün sağlanması,

  5. İzlenecek yöntemlerin belirlenmesi,

  6. Denetim değerlendirmesi.

*Yönetsel İşlevler;

  1. Amacı kamu yararının sağlanması,

  2. Konusu Toplumun gereksinimlerini karşılamak için kamu hizmetleri,

  3. Ya hukuksal bir işlem yada eylem olarak yapılır,

  4. Yönetsel işlevler ve bunları yürüten görevliler süreklidir,

  5. “ “ yasaları çıkaranları da bağlamak üzere hukuka uygun olarak yürütülür,

  6. “ “ kural olarak bir isteğe bağlı olmaksızın kendiliğinden yürütülür,

  7. Yönetimin yargısal ve yasama işlevi olduğu gibi bir yargı ve yasamanın da yönetsel işlevleri vardır.

*Türk Kamu Yönetiminin Özellikleri:

  1. Sistem Yönünden; Fransız kamu yönetimine benzemektedir. Bu nedenle idari rejim diye adlandırılır. Kendine özgü hukuku vardır. Tek yanlı kararlar alır.

  2. Örgüt Yönünden: Merkez ve taşra örgütü ile yerel yönetim kuruluşlarından oluşmaktadır.

  3. Görev Yönünden: Durağan değil diriktir. Yapı ve görev yönünden büyüyebilir.

  4. Kamu Görevlileri Yönünden: Sayıca kabarık ve karmaşıktır. Hiyerarşi ve kariyer sistemi büyük oranda bozuktur.

  5. İşleyiş Yönünden: Sıkı ve merkezcidir. Özerklik kısıtlanmıştır.

  6. Yönetime katılma yönünden:Oldukça kısıtlıdır.Yöneten yönetilen ayırımı derindir.

*Ülkemizdeki Yönetim kuruluşları;

  1. Genel yönetim Kuruluşları; Merkez(Cum Baş, hükümet, bakanlar), Taşra(il,ilçe,buc)

  2. Yerel(Mahalli)Genel yönetim Kuruluşları; Merkez(Cum Baş, hükümet, bakanlar), Taşra(il,ilçe,buc)

  3. Yerel(Mahalli) Yönetim Kuruluşları;İl Özel İdareler, Belediyeler, Köyler ve mahalleler

  4. Hizmetsel Yönetim kuruluşları; YÖK, SSK, TRT

  5. Meslek Kuruluşları; Barolar Bir, tbb. Bir,

  6. Denetleme ve Danışma Kuruluşları; Danıştay, Sayıştay,Devlet Denetleme Kurulu, Milli Güvenlik Kurulu, Devlet Planlama Teşkilatı.

  7. Özel Hukuk Yapılı Kuruluşlar; Merkez Bankası,İller Bankası vb. gibi.

*Yönetim Hukukunun özellikleri;

  1. Yeni bir hukuk dalıdır,

  2. Dağınık bir hukuk dalıdır, yasal düzenlemeleri çoktur,

  3. Bir içtihat hukukudur,

  4. Hukuksal durumlar kuralsaldır, ilgililerin iradesi sınırlıdır.

  5. Taraflar arasında eşitsizlik vardır. Kamu yararına,

  6. Yönetim hukukundan doğan anlaşmazlıklara yönetsel yargı düzeninde bakılır. (İdare Mahkemeleri, Yargıtay, askeri Mahkemeler gibi)

*Bakanlıkların tüzel kişiliği yoktur.

KAMU YÖNETİMİ VE HALKLA İLİŞKİLER
*Yönetim: örgütün amaçlarını gerçekleştirmek için planlama , örgütleme, yönlendirme ve denetim süreçleri yoluyla tüm kaynakların eşgüdümlenmesidir.

* Planlama , örgütleme, yönlendirme iletişim, eşgüdümleme ve denetim yönetim sürecinde bir alt sistemdir.

*Kamu Yönetimi; devlet etkinliklerinin yerine getirilmesinde uygulanan yönetim bilimi ve sanatıdır.

*Kamu yönetiminin elemanları:



  1. Halk,

  2. örgüt merkezi ve yerel düzeyde kamu mal ve hizmetlerinin üretilmesini ve halka sunulmasını amaçlar.

  3. Kamu politikası

  4. İdeolojik düşünceler ve siyasi tercihler,

  5. Mali kaynak,

  6. Örgütü harekete geçiren ve işleten kamu görevlileri.

*Kamu Yönetiminde formaliteciliğin nedenleri ve sorunları:

  1. Mekeziyetçilik ile görev, yetki ve sorumluluk dağılımındaki dengesizlikler.

  2. İnsan öğesi, motivasyon ve yönetsel gelenekler,

  3. Çalışma yöntemleri,

  4. Örgütlerdeki büyüme eğilimleri,

  5. Mevzuatçılık ve yasal biçimlilik,

  6. Araç- gereç sorunu.

  7. Yer ve yerleştirme sorunu.

DEVLETİN TEMEL ORGANLARI

*TBMM savaş nedeniyle seçimleri 1 yıl ertelenebilir.

*Anayasaya göre genel seçimlerden 30 ay geçmedikçe ve genel seçimlere 1 yıl kala ara seçimler yapılamaz. Ancak TBMM de boşalan üyeliklerin sayısı üye tam sayısının %5 i ne (28) ulaştığında 30 ayı geçme koşulu aranmaksızın ara seçimlerin 3 ay içinde yapılması kararı alınır.

*Bankalar kurulu kanun hükmünde kararname, tüzük ve yönetmelik çıkarabilir.

*Anayasa Mahkemesi; kendi üyelerinden bir tanesini “Uyuşmazlık mahkemesi Başkanı“olarak görevlendirir. Ayrıca yasaları anayasaya uygunluğunu denetler, Yüce Divan görevini yapar, Mali denetimi yapar, dokunulmazlık ve üyeliğin düşmesi ile ilgili kararlar karşı iptal davalarını karara bağlar.

Yargı Organları;


  1. Anayasa Mahkemesi: 11 asil 4 yedek üyeden oluşur.

  2. Adli Yargı ve Yargıtay; Ceza hukuku davalarına bakar, asli işlevi yargı kuruluşları arasında “içtihat “birliğini sağlamaktır. Temyizi Yargıtay yapar.

  3. İdari Yargı ve Yargıtay; İdare ile kişilerin anlaşmazlıklarına bakar, bu alandaki temyiz mahkemesi Danıştay dır. Danıştay aynı zamanda bir yüksek Danışma Kuruludur.

  4. Askeri Yargı

  5. Askeri yüksek İdare Mahkemesi;1961 Anayasasında 1971 yılında yapılan değişiklikle idari yargının asker kişileri ilgilendiren kısmı Danıştay dan alınarak Askeri yüksek İdare Mahkemesine verilmiştir.

  6. Askeri Yargıtay;

  7. Uyuşmazlık Mahkemesi

  8. Sayıştay; Genel ve katma bütçeli bütün kuruluşlarsın gelirlerini giderlerini mallarını TBMM si adına denetler .

  9. Hakimler ve Savcılar Yüksek kurulu; 7 üyeden oluşur. Başkanı adalet Bakanıdır.

DEVLETİN İDARİ YAPISI

*Yapısal anlamda kamu yönetimi yasama ve yargı organları dışında kalan tüm devlet kuruluşlarını içine alır.

*Merkezden Yönetimin özellikleri,


  1. Hizmetler bir merkezde toplanmıştır,

  2. Merkezi yönetimin üslendiği hizmetler hem merkezde hem de taşrada merkeze ait görevliler tarafında yürütülür.

  3. hizmetlerin yürütülmesi için gelir ve giderler merkezileştirilmiştir.

*Yerinden Yönetimin özellikleri;

  1. Yerinden yönetim kuruluşlarının en önemli özelliği özerkliklerinin bulunmasıdır.

  2. Yerinden yönetim kuruluşlarının tüzel kişiliği vardır.

  3. Yerinden yönetim kuruluşlarının kendilerine özgü bütçeleri vardır.

  4. Yerinden yönetim kuruluşları kendi organlarıyla yönetim görevlerini yürütürler.

  5. Yerinden yönetim kuruluşları yönetimde birliği sağlamak için genel yönetimin “vesayet” denetimi altındadır.

*Mülki yönetimin bölümleri İl idaresi kanunu ile belirlenmiştir. İl, ilçe, bucak

*İl Yönetim kurulu; Vali, Hukuk İşleri Müdürü, Defterdar, Milli eğitim Müdürü, Bayındırlık ve İskan Müdürü, Sağlık Müdürü, Tarım Orman ve Köy İşleri müdürlerinden oluşur.

*İl Özel İdaresinin organları; İl Genel Meclisi, İl Daimi Encümeni ve Vali dir. Vali amirdir ve aynı zamanda vesayet makamıdır. 1987 Yılında il Özel idaresi Kanunu düzenlenmiştir.

*İl genel Meclisi Kararlarını Vali onaylar, onaylamak istemediği kararlara karşı Danışta ya itirazda bulunur İl Genel Meclisinin başlıca görevleri;



  1. İl Özel İdaresi bütçesini ve yıl sonu kesin hesabını kabul etmek,

  2. Yıllık programı hazırlamak ve karara bağlamak,

  3. Valilik tarafından hazırlanacak olan yıllık faaliyet raporunu görüşüp onaylamak,

  4. İlin taşınır ve taşınmaz mallarına ilişkin tasarrufta bulunmak,

  5. Siyasal konular dışında ve gereken hallerde görüş bildirmek.

*İl Daimi Encümeni; 5 üyeden oluşur, bir yıl için seçilir, mayıs ve kasım ayı olmak üzere yılda 2 kez toplanır. Seçilmiş bir başkanı yoktur, Vali ve ya görevlendireceği bir vali yardımcısı başkanlık görevini yapar. Görevleri:

  1. İl Genel Meclisinin görev alanına giren konularda ve aciliyet durumunda meclis adına karar alır, bu kararı ilk meclis toplantısında onaya sunar.

  2. İl Genel Meclisinin belli başlı işlerin yapılması konusundaki yetkiye dayanarak bu yetkinin verdiği görevleri yerine getirir.

  3. Valinin her ay vereceği gider cetvelini incelemek ve bütçeye uygun ise onaylamak

  4. İl Genel Meclisine yapılacak işler konusunda danışmanlık yapmak,

  5. Gerekli ihaleleri yapmak yada yaptırmak.

  6. İl Özel İdareleri ile ilgili işlerde yasaklayıcı önlemler ve kararlar almak.

*Valinin Görevleri;

  1. İl Özel İdaresi adına meclis yada encümene alınacak kararlar konusunda hazırlık çalışması yapmak ve alınan kararları yürütmek,

  2. İl Özel İdaresinin bütçe harcamalarını ita amiri sıfatıyla yapmak,

  3. İl Özel İdaresi tüzel kişiliğini temsil etmek,

  4. Vali İl Özel İdaresince alınan karar ve önlemlere uymayanları idari para cezası vermek.(Bu cezalara karşı İdari Yargıya başvurulabilir)

  5. İlçeler düzeyindeki İl Özel İdare hizmetlerini kaymakamlar eliyle yürütmek.

*Valiyi İl genel Meclisi ve Daimi Encümeni denetler.

*İl Özel İdarelerinin bir müdür ve müdürlüğe bağlı çalışan personeli vardır.

*Belediyeler Danıştay’ın kararı ve Cumhurbaşkanının onayı ile kurulur.

*Belediye Meclisi;üye sayısı 9 dan az olamaz, ekim, şubat ve haziran ayları olmak üzere yılda 3 kez toplanır. Anacak kanuna dayalı olarak Danıştay tarafından dağıtılabilir. Görevleri;



  1. Bütçeyi kabul etmek ve yıl sonu kesin hesabını bağlamak,

  2. İş programlarını kabul etmek,

  3. Belediyeye ait vergi ve resimlere ilişkin tarifeleri kabul etmek,

  4. Belediye hizmetleri karşılığı alınacak ücret tarifelerini belirlemek,

  5. Belediyeye ilişkin yönetmelikleri kabul etmek,

  6. Kamu hizmeti imtiyazı vermek,

  7. Şehir imar planı yapmak ve onaylamak,

*Belediye Encümeni; Belediye başkanının başkanlığında belediyenin üst düzey yöneticilerinden ve bunların yarısını geçmemek üzere belediye meclisinin kendi içinden seçilecek üyelerden oluşur. Üst düzey görevliler; yazı, hesap, fen, sağlık ve veteriner müdürleridir.Görevleri;

  1. Belediye başkanı tarafından hazırlanan bütçe tasarılarını incelemek,

  2. Artırma eksiltme tasarıları şartnamelerini ve ihaleleri incelemek ve onaylamak,

  3. Muhasebe hesaplarını incelemek,

  4. Belediye cezalarını vermek ve kamulaştırma kararı almak,

  5. Taşıt araçlarının ücret tarifeleri ile zaruri ihtiyaç maddelerinin fiyatlarını belirlemek,

  6. Belediye memurlarının özlük işleri hakkında kararları vermek.

*Belediye Başkanının Görevleri;

  1. Belediye tüzel kişiliğini temsil etmek,

  2. Belediye emir ve yasaklarını uygulamak,

  3. Meclis ve encümen kararlarını yerine getirmek,

  4. Mahallin en büyük mülki amirinin tebliğ ettiği hukuki metin ve duyuruları halka duyurmak.

  5. Belediye Meclisi ve Encümenine başkanlık etmek,

  6. Belediye Kanununda (1580) belirtilen diğer görevleri yapmak.

*Belediye başkanlığının Düşmesinin Şartları,

  1. Belediye Başkanının seçilme yeterliliğini kaybetmesi,

  2. Belediye Başkanının görevini kötüyü kullanmasından dolayı 6 aya mahkum olması,

  3. Meclisin Belediye Başkanı hakkında yetersiz kararını vermesi,

  4. Belediye Başkanının belediye meclisinin dağıtılmasını gerektirecek eylemlere katılması

Bu durumdaki başkanlar hakkındaki kararı İçi İşleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay verir.

*Belediyenin gelirleri şu kalemlerden oluşur.



  • Genel bütçeden ayrılan pay,

  • Emlak vergisi payı,

  • Çevre temizlik vergisi payı,

  • Yapıyorsa işletmecilik gelirleri,

  • Vergi, resim ve ruhsat harçları

*Nufusu 150 den çok 2000 den az olan yerleşim yerlerine köy idaresi kurulur. Köy kurma yetkisi İç işleri Bakanlığına aittir. İç işleri Bakanlığı bir yerde köy kurulmadan önce o yerdeki İdare Kurulu, İl Genel Meclisi, Bayındırlık ver İskan Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşünü alır. Köy kanunu 1924,

*Kamu İktisadi teşebbüslerinin özellikleri;

  1. Kamu İktisadi teşebbüsleri bakanlar kurulu kararı ile kurulur.

  2. Kamu İktisadi teşebbüslerinin sermayesinin tamamı devlete aittir. Bankalara bir ayrıcalık tanınmıştır. Sermayesi en az %91 i devlete ait anonim şirket şeklinde Kamu İktisadi teşebbüsleri kurulabilir.

  3. Teşebbüslerin tüzel kişiliği vardır.

  4. Teşebbüslere genel muhasebe kanunu ile devlet ihale kanunu kararları uygulanmaz ve bunlar sayıştay’ın denetimine tabi değildir.

  5. Teşebbüslere kanun hükmünde kararname ile saklı tutulan hususların dışında özel hukuk kuralları uygulanır.

  6. Teşebbüslerin sorumlulukları sermayeleri İle sınırlıdır.

  7. Teşebbüsün ilgili olduğu bakanlık başkanının önerisi cumhurbaşkanının onayı ile belirlenir.

KAMU GÖREVLİLERİ

*Devlet Memurları Kanunda Öngörülen Sınıflar;



  1. Genel İdare Hizmeti Sınıfları,

  2. Teknik Hizmet Sınıfı;Mühendis, mimar vb.

  3. Eğitim ve Öğretim Sınıfı,

  4. Avukatlık Hizmetleri Sınıfı,

  5. Din Hizmetleri Sınıfı,

  6. Emniyet Hizmetleri Sınıfı,

  7. Din Hizmetleri Sınıfı,

  8. Yardımcı Hizmetleri Sınıfı,

  9. Mülki İdari Amirleri Hizmetleri Sınıfı,

  10. Milli istihbarat Hizmetleri Sınıfı,

*işçilerle kamu kuruluşları arasındaki ilişiki özel hukuka göre,diğer görevliler ile kamu kuruluşları arasındaki ilişkiler ise idare hukuku ve Anayasa tarafından düzenlenmiştir.

*Yönetim etkinliklerinde temel alınması gereken ilkeler;



  1. İdareye idarenin ihtiyaçlarını karşılayacak idareye özgü hukuk kuralları uygulamalıdır.

  2. İdare faaliyetlerini hukuka uygun olarak yürütmelidir.

  3. İdarenin işleyişi sürekli ve düzgün olmalıdır.

  4. İdare görevini yerine getirirken bireyin çıkarı ile kamu yararı arasında bir denge sağlamalıdır.

  5. İdareye sağlanan yetkiler bireylerin temel hak ve özgürlükleri açısından dengeli olmalıdır.

  6. İdareye sağlanan yetkiler bir kanuna dayanmalıdır.

  7. İdare görevini yerine getirirken tarafsız ve nesnel olmalıdır.

  8. İdare eylem ve işlemlerinden doğan zararları karşılamalıdır.

  9. İdarenin eylem ve işlemleri yargı denetimine tabi olmalıdır.

*Kamu Hizmetlerinin Çeşitleri;

  1. İdari Kamu Hizmetleri,

  2. İktisadi Hizmetler,

  3. sosyal Kamu Hizmetleri,

  4. Bilimsel, teknik ve Kültürel Kamu Hizmetleri,

*Kamu Düzeni aşağıdaki durumlarda söz konusu olur;

  1. Güvenlik,

  2. Sağlık,

  3. esenlik,

  4. Genel ahlakın korunması.

*Kolluk yetisini; bakanlar, içişleri bakanı, vali kaymakam bucak müdürleri, özel Kolluk kuvvetleri kullanır.
*Yönetimin işlem ve eylemelerinden önemli bir bölümü hukuki işlemlerdir İdarenin yaptığı hukuki işlemlerden büyük bölümünü de idari işlemler oluşturur.

*İdarenin yaptığı hukuki işlemlerden biri de “İdari Sözleşmelerdir”

*Hukuk düzeninde değişiklik yapan irade açıklamalarına “Hukuki İşlem denir”.

*Hukuk kuralı hukukun statik yönünü, hukuki işlem de hukukun dinamik yönünü oluşturur.

*Hukuki işlemlerin iki öğesi vardır; “İrade Açıklaması” ve “Hukuki Sonuçtur”.

*Hukuk İşlemlerinin Çeşitleri;


  1. Tek ve çok yanlı işlemler; Bu işlemler genellikler tek yanlıdır. İdarenin yaptığı iki yanlı işlemlerin en belirgin örneği” İdari Sözleşmeler” dir.

  2. Bireysel ve genel işlemler;

  3. Kural, durum ve öznel İşlemler; a)Kural İşlem b) Durum İşlem, c)Öznel İşlem

*Yönetsel (İdari) İşlemler; Kamu hukuku alanında, idarenin tek yanlı irade açıklaması ile hukuki sonuç yaratan, başka bir deyişle hukuk düzeninde değişiklik yapan işlemlere denir.

*İdari İşlemler beş öğeden oluşur; yetki, şekil, sebep, konu ve amaç

*Sakat İşlemin Oluşmasının Şartları;


  1. İdari İşlem yetkili makam yada kişiler tarafından yapılmış mıdır?

  2. İdari İşlem yapılırken kanunun öngördüğü biçim kurallarına uyulmuş mudur?

  3. İdari İşlemin yapılmasını gerektiren neden(sebep) gerçekleş midir?

  4. Yapılan İdari İşlem ile beklenen sonuç yasal olarak elde edilmiş midir?

  5. İdari İşlem kanunu öngördüğü özel amaç için kamu yararı için yapılmış mıdır?

*Özel hukuk sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar Adli Yargı da, idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar ise İdari Yargı da karara bağlanır.

*Hukukumuzda bilinen ve benimsenen İdari Sözleşmelerin başlıcaları şunlardır.



  1. Kamu hizmetleri işletme “imtiyazları”

  2. Maden işletmeleri sözleşmeleri,

  3. Orman işletmeleri sözleşmeleri,

  4. Belediye tesisleri ile ilgili sözleşmeleri,

  5. devlet Tiyatroları ve sanatçıları ile yapılan sözleşmeler.

*İhale Kanununa göre idarenin yaptığı alım, satım, kiralama ve yaptırma sözleşmeleri, özel hukuk sözleşmeleridir.

*Hukuki değerlerini etkileyecek işlemlere sakat işlemler denir.İdari işlemlerde ortaya çıkan sakatlıklar üç kümede toplanabilir;



  1. Yokluk yaratan sakatlıklar,

  2. İptali gerektiren sakatlıklar,

  3. Sonucu etkilemeyen sakatlılar,


KAMU YÖNETİMİNDE YÖNETSEL YETKİLER

*Kamu yönetiminde yönetimin(İdarenin) yetkileri; örgütlenme, hizmet yükleme yetkisi,düzenleme yetkisi, karar alma ve yürütme yetkisi, Taktir yetkisi, ceza verme yetkisi

*Olağanüstü ilan etme 6 aydan fazla olamaz, gerekirse olağanüstü hali Meclis kaldırabilir. Olağanüstü hal süresince cumhurbaşkanı başkanlığındaki bakanlar kurulu yetki kanununa gerek kalmadan kanun hükmünde kararname çıkarabilir.

*Olağanüstü hal durumunda idarenin işçi çıkartılmasını,dernek faaliyetlerini ertelemek, grev ve lokavt kararlarının erteleme yetkisi vardır. Bu yetki 3 ayı geçmez.Olağnüstü halin uygulanmasında görev ve yetki vali ye aittir. Olağanüstü hal valiliği 1987 yılında kurulmuştur.

*Olağanüstü hal bölge valisine tanınan yetkilerin kullanılması ile ilgili idari işlemler iptal davasına konu olamaz.

*Sıkı yönetimin ilan edilebilmesi için meclisin onayına gerek yoktur. Süresi 6 ayı geçmez. Meclis sıkı yönetimi onaylayabilir süresini uzatabilir yada kısaltabilir. Tamamen kaldırabilir. Meclis sıkı yönetimin süresini her defasında 4 ayı geçmemek üzere uzatabilir. Sıkı yönetim komutanlığı işlemleri yürütmekle yetkilidir. Sıkı yönetim mahkemeleri oluşturulur.Sıkı yönetim işlemleri idari işlemlerdir.

*Bağıl Yetki: İdarenin bir şeyin yapılmasını kesin biçimde buyurduğu halde bağıl yetkiden söz edilir.

*İdare mahkemeleri hizmetin kötü işlemesini, yahut geç işlemesini, veya hiç işlememesini hizmet kusuru sayarak idareyi tazminata mahkum edebilir.

*Kamu görevlisinin görevi ile ilgisi bulunmayan yada dolaylı olarak ilişkisi bulunan kusuruna “Kişisel Kusur” denir.

*İdarenin bazı davranışlarından doğan zararların, idarenin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın karşılanması yoluna gidebilir. İşte idarenin bu tür sorumluluğuna “Kusursuz Sorumluluk” denir. Kusursuz sorumlulukta idarenin davranışı ile uğranılan zarar arasında nedensellik bağının kanıtlanması gerekir. Kusursuz sorumluluk iki ilkeye dayanır a) Hasar İlkesi b)Kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesi.

*Uygulamada kusursuz sorumluluk ilkesine dayanarak idarenin sorumlu tutulduğu hallerden bazıları şöyle sıralanabilir;


  1. Tehlikeli işler, özellikle askerlikle ilgili olanlar.

  2. Bayındırlık İşleri

  3. Hukuka uygun işlemler,

  4. Kamu hizmetlerine katılma.

YÖNETİMİN DEĞERLENDİRMESİ

*Denetim Çeşitleri;



  1. İdari denetim: idarenin hukuka uygun hareket edip etmediğini saptama amacı güder. Yerinden yönetim ilkesinin uygulanması vesayet denetimini zorunlu kılmıştır.

  2. Hiyerarşik Denetim;

  3. Siyasi Denetim; Meclis tarafından hükümet ve bakanların denetlenmesidir. Bunlar soru, gensoru, genel görüşme, meclis araştırması, meclis soruşturması dır.

  4. Kamu oyu Denetimi.

  5. Yargı denetimi .İdarenin eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğu idari mahkemeleri eliyle yapılır.

*İdare üzerinde iki tür denetim vardır: Bunlarda bir; “Hukuka Uygunluk” diğeri ise “yerindelik” denetimidir.

*Soru:TBMM üyeleri belli konularda bilgi edinmek için başbakan veya bakanlara sorulur.

*Genel Görüşme:Genel görüşme açılması hükümet, siyasi parti grupları veya en az 10 milletvekili tarafından istenebilir.



*Meclis Araştırması: Belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan bir araştırmadır. Meclis araştırmaları kurulan komisyonlar tarafından yapılır. Komisyonun hazırladığı rapor komisyonda görüşülür ve tartışılır. Devlet sırları ile ticari sırlar meclis araştırmasının dışında kalır.

*Meclis Soruşturması: başbakan ve bakanların sorumluluğunu saptamak için Yüce Divana gönderme imkanı sağlanır.Üye tamsayısının en az onda birinin vereceği önerge ile soruşturma açılması istenebilir. Meclis bu istemi en geç 1 ay içinde görüşür ve karara bağlar.

*Gensoru: bakanlar kurulunun ve ya bir bakanın düşürülmesi amacıyla yapılan bir görüşmedir. Bir siyasi parti adına en az 20 milletvekilinin imzası ile verilir.

*Ülkemizde idari yargı yerleri üçe ayrılabilir;



  1. Yüksek Mahkemeler; Danıştay ve Askeri Yüksek mahkemesi. Danıştay genel görevli temyiz mahkemesi, özel görevli olarak ta “İlk Derece Mahkemesi” görevini yapar.

  2. İlk derece Mahkemeleri; bölge İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeler dir. Bölge İdare Mahkemelerinin kararlarına karşı Danıştaya temyiz için baş vurulamaz.

  3. Özel Yargı Yeri; Sayıştay özel yargı yeridir. Sayıştay kararlarına karşı Danıştaya baş vurulamaz. Özel Yargı yerlerinden biride “Yüksek seçim Kurulu”dur.

İDARİ DAVALAR

*Olumsuz Yetkisizlik: Yetkisiz olduğu halde kendini yetkili sanarak karar almadır.

*İptal Davasının Özellikleri;


  1. İptal Davasına yalnız idari işelmler konu olabilir.

  2. İptal Davası ile yalnız idari işlemin iptal edilmesi, yani yok edilmesi istenir.

  3. İptal Davası açabilmek için iptali istenen işlem ile davacı arasında bir ilişkinin bulunması yeterli sayılır.

  4. İptal Davası ile bir idari işlemin iptaline karar verildiğinde iptal davasının doğurduğu sonuçtan ilgili olan fakat davada taraf olmayan kişiler de yararlanır.

*İdari işlemin iptalini gerektiren hukuka aykırılık nedenleri idari yargılanma usulü kanununda sıralanmıştır; Yetki, şekil, sebep, konu, amaç(maksat) tır.

*İdari işlemin doğuracağı sonuca konu denir.

*İdare en geç 30 gün içinde yargı kararını yerine getirmek zorundadır. Kararlar kamu görevlilerince kasıtlı olarak 60 gün içinde yerine getirilmezse kamu görevlisine karşın Adliye Mahkemesinde tazminat davası açılabilir.

*Tam Yargı Davaları;



  1. Geri Alma Davaları

  2. Vergi Davaları

  3. Tazminat Davaları

  4. İdari Sözleşmelerden Doğan Davaları

*İptal Davaları ile tam yargı davalarının karşılaştırlması:

  1. İptal davasına yalnız idari işlemler konu olur. Tam yargı davalarına ise idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmeler konu olabilir.

  2. Davacı iptal davası ile yalnız idari işlemin iptalini isteyebilir. Tam yargı davasında ise davacı bir hakkın yerine getirilmesini, bir hakka yapılan saldırının durdurulmasını yada uğranılan zararın giderilmesini isteyebilir.

  3. İptal davasını açabilmek için iptali istenen işlem ile davacı arasında bir ilişkinin bulunması genel olarak yeterli sayılır. Buyna karşılık tam yargı davasında dava açabilmek için hakkın “ihlal” edilmiş olması gerekir.

  4. İptal davası nesnel nitelikli bir dava türüdür. İptal davasında idari işlemin hukuka aykırı olup olmadığına bakılır. Tam yargı davasında ise bir hak ihlalinden dolayı idarenin bir denetimde bulunması gerekip gerekmediğine bakılır.

  5. İptal davasının doğuracağı sonuçtan iptal edilen karar ile ilgili olan herkes yararlanabilir. Tam yargı davasının doğurduğu sonuçtan ise ancak davanın tarafları yararlanır.

*Dava açma süresi Danıştay ve İdari mahkemelerinde 60 Vergi Mahkemelerinde 30 gündür.

*Mahkeme tarafından tebligatta buluna kişi 30 içinde cevap verebilir. Kişinin geçerli mazereti bulunması durumunda ise mahkeme tarafından 30 günün geçmemek ve bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir.

*Danıştay da görülen davaların duruşmalarında savcının bulunması şarttır.

*Yürütmenin durdurulması ile ilgili verilen kararlara 7 gün içinde bir üst mahkemeye başvurulabilir.

*İdare ve Vergi mahkemelerinin tek hakimli olarak verdiği nihai kararlara 30 gün içinde itiraz edilebilir.

*Danıştay dava daireleri, İdare ve vergi Mahkemelerinin nihai kararları başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda temyiz edilebilir. İdari ve Vergi Mahkemelerinin tek hakimli olarak verdiği kararlar temyiz edilemez.



ÇEŞİTLİ YARGI DÜZENLERİ

*Ülkemizde hukuki uyuşmazlıklar sekiz tür yargı yerinde giderilmektedir.



  1. Özel hukuk ve ceza hukukundan doğan anlaşmazlıklar Adalet Mahkemelerinde,

  2. kişilerle idare arasında idare hukukundan doğan anlaşmazlıklar; Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinde,

  3. Askeri kişilerle askeri yerler arasında çıkan uyuşmazlılarda; Askeri Yüksek İdari Mahkemesinde,

  4. Askeri kişiler ve belli şartlarda asker sayılan kişilerin askeri suçtan doğan davaları askeri mahkemelerde,

  5. seçimlerle ilgili uyuşmazlıklar,TSK

  6. Sayman hesaplarının yargılaması, sorumluluklarına karar verilmesi Sayıştay,

  7. Adli, idari ve askeri yargı yerleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesinde,

  8. Yasaların ve Yasama Organı ile iç tüzüklerin Anayasaya aykırılık davalarına Anayasa Mahkemesi karara bağlar.

*Anayasa Mahkemesi 28 Ağustos 1962 yılında faaliyete başlamıştır.

*Anayasa Mahkemesine iptal davası 60 gün içinde belli kuruluşlar tarafından açılabilir. Anayasa Mahkemesine doğrudan dava açma hakkı Cumhurbaşkanına İktidar ve muhalefet partisi gruplarına ve Meclis üye tam sayısının en az 1/5 kadar milletvekiline tanınmıştır. Anayasa mahkemesi bir kararı reddetmişse 10 yıl geçmedikçe aynı yasa kuralı itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesi önüne getirilemez. Kararalar geriye yürümez.

*Adli Yargıda üst derece mahkemesi hem hukuk, hem de ceza davaları için Yargıtay dır. Yargıtay üyeleri Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca salt çoğunluk ve gizli oyla seçilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Baş savcı vekili ise Yargıtay Genel kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla seçeceği 5 aday arasından Cumhurbaşkanınca atanır. Yargıtay ceza ve hukuk olarak iki bölüme ayrılmıştır. Her bölümde daireler vardır. Her daire 1 başkan ve 4 üye den oluşur.

*Danıştay;



  1. Bakanlar Kurulu kararlarına,

  2. Ortak kararnamelere,

  3. Başbakanca alınan kararlara,

  4. Bakanlıkların düzenleyici işlemlerine,

  5. Birden çok idare ve vergi mahkemelerinin yetki alanına giren işlere,

  6. Yabancı ülkelerce görevli makamların aldıkları kararlara,

  7. YÖK, Yüksek denetleme Kurulu Üniversiteler Arası Kurul, ÖSYM, kararlarına,

  8. Danıştay kanununda belirtilen konularda iptal ve tam yargı davalarına İlk Derece Mahkemesi olarak bakar:

  9. Danıştay idare ve vergi mahkemelerince kural olarak verilen kararlar,

  10. Danıştay Dava dairelerince İlk Derece Mahkemesi olarak verilen kararlara Temyiz mahkemesi olarak bakar.

*Danıştay üyelerinin ¾ ü Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu ¼ ü ise Cumhurbaşkanınca seçilir. Danıştay başkanı, baş savcı başkan vekilleri ve daire başkanları Danıştay Genel Kurulu tarafından 4 yıl için seçilirler. Danıştayda 8 daire varsır.

*Sayıştayın kararlarına karşı İdari yargıya başvurulamaz. Sayıştay bir yüksek mahkeme değildir.

*YSK 7 asil 4 yedek üyeden oluşur. Altısı Yargıtay beşi Danıştay genel kurullarınca seçilir.Görev süreleri 4 yıldır.

*Görev ve hüküm uyuşmazlıklarını gidermek amacıyla “Uyuşmazlık Mahkemesi” 1945 yılında kurulmuştur.

*Temyiz ve kararın düzeltilmesi yolu “Olağan yasa Yolu”, Mahkemenin yeniden yapılaması ise “Olağanüstü Yasa Yollarıdır.”
Kenan ÇİÇEK

Yomra Merkez İlköğretim Okulu



Sınıf Öğretmeni










    Ana sayfa


Uluslar arasi öRGÜtler ve anlaşmalar

Indir 122.45 Kb.