bilgiz.org

Ülke raporu etüd-Araştırma Servisi Eylül 2009 İÇİndekiler biRİNCİ BÖLÜm misir hakkinda genel biLGİler




Sayfa2/7
Tarih13.10.2017
Büyüklüğü427.36 Kb.

Indir 427.36 Kb.
1   2   3   4   5   6   7

Kaynak: Mısır Merkez Bankası.
2006/2007 yılında ithalatın ülke grupları itibariyle dağılımına bakıldığında, AB’nin %34,4 ile birinci sırayı aldığı, bunun arkasından ABD’nin %28,8, Asya ülkelerinin %15,9, Arap ülkelerinin %8,6 ve diğer Avrupa ülkelerinin %8,5’lik pay ile takip ettiği gözlenmektedir.
Tablo 3. Ülke Gruplarına Göre İthalatın Dağılımı (Milyon $)

 

2001/02

2002/03

2003/04

2004/05

2005/06

2006/07

% Pay

TOPLAM

14.644

 14.821

17.975

24.192

30.411

37.834,2

100

- AB

5.294

 5.109

5.765

7.849

11.289

13.005,5

34,4%

- Diğer Avrupa

1.323

 1.366

1.643

1.973

2.340

3.205,6

8,5%

- Rusya ve CIS

255

 288

222

548

744

685,2

1,8%

- ABD

3.684

 3.732

4.303

5.220

5.737

8.262,3

21,8%

- Arap Ülkeleri

848

 866

1.284

2.133

2.735

3.244,4

8,6%

- Asya Ülkeleri

2.097

 2.190

2.643

3.603

4.444

6.027,6

15,9%

- Afrika Ülkeleri

132

 103

150

148

176

269,2

0,8%

- Avustralya

225

 155

351

127

277

107,8

0,3%

- Diğerleri

785

 1.013

1.615

2.590

2.695

3.026,6

7,9%

Kaynak: Mısır Merkez Bankası.
Mısır’da dış ticaretin sektörler itibariyle dağılımı incelendiğinde; Mısır’ın ihracatındaki en önemli iki madde grubunun %56,5 ve %28 oranlarıyla petrol ürünleri ve nihai ürünleri olduğu görülür. Tekstil ve hazır giyim ile tarım ve işlenmiş tarım ürünleri petrolden sonra gelen başlıca ihraç ürünlerini oluşturmaktadır. Demir-çelik, çimento ve endüstriyel mineraller (kum, mermer, feldispat) giderek ihracatı artan sektörleri oluşturmaktadır.

Mısır ihracatının 10 milyar 100 milyon dolarını petrol ve petrol ürünleri, 1 milyar 472 milyon dolarını metal ve metal ürünleri, 1 milyar 17 milyon dolarını ise tekstil oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra Mısır ihracatında kimyasal, gıda ve elektrik elektronik sektörleri gelmektedir.


Tablo 4. Yıllar İtibariyle Mısır’ın İhracatı, Madde bazında (Milyon $)

 

2002/03

2003/2004

2004/2005

2005/2006

2006/2007

TOPLAM

8.205 

10.454

13.833

18.455,1

22.017,5

- Ham Petrol

1.117,00

1.413,70

1.915,00

3.213,8

3.128,3

- Petrol Ürünleri

2.043,80

2.496,60

3.361,30

7.008,6

6.979,6

- Narenciye

12,3

13,2

24,2

38,3

32,1

- Tıbbi Bitkiler

15,7

5,6

7,7

3,9

4,1

- Pamuk İpliği

153,1

146,8

117,2

104,7

128,9

- Pirinç

63,2

57,8

140,6

136,0

145,8

- Eczacılık Ürünleri

129,9

209,1

215,2

124,5

238

- Gübre

86

124,9

149,6

138,5

306

- Halı

62,5

105,6

110,8

107,7

124,5

- Demir-çelik

155,1

407,8

622,8

471,3

642,4

- Alüminyum

147,6

149,3

220,5

131,7

119,3

- Hazır Giyim

218,3

257,1

296,9

350,5

453,6

- Pamuk Tekstili

120,1

209

305,8

226,3

258,9

Kaynak: Mısır Merkez Bankası.
Aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere Mısır’ın en önemli ithal maddeleri ham petrol, demir-çelik ve buğdaydır. Mısır’ın ithal ettiği başlıca ürünler arasında, ham petrol, buğday, demir-çelik, hayvansal ve bitkisel yağlar, plastik ürünleri, eczacılık ürünleri, otomotiv ve yan sanayi, makinalar ve ağaç ve mobilya ürünleri ve mısır yer almaktadır.

Mısır ithalatında 5 milyar 359 milyon dolar ile petrol ve petrol ürünleri ilk sırada yer alırken, 2 milyar 224 milyon dolar ile metal ve metal ürünleri 2. sırada, 1 milyar 835 milyon dolar ile kimyasallar 3.sırada yer almaktadır. Bunun yanında ithalatta başı çeken sektörler arasında; elektrik elektronik, otomotiv ve gıda yer almaktadır. Mısır’ın ithalatındaki en önemli iki madde grubu %27,8 ve %26,1 oranlarıyla yarı mamuller ve yatırım ürünleridir.



Mısır Arap Cumhuriyeti, dünyanın en büyük buğday ithalatçıları arasında yer almaktadır. 2000 yılından 2005 yılına kadar buğday ithalatında sürekli bir artış gözlemlenirken, 2006 yılında buğday ithalatında azalma görülmüş, ancak 2007 yılında ithalat tekrar artmıştır.
Tablo 5. Yıllar İtibariyle Mısır’ın İthalatı, Madde bazında (Milyon $).

 

2001/02

2002/03

2003/04

2004/05

2005/06

2006/07

TOPLAM

14.644

 14.821

17.975

24.192

30.441

37.834,2

- Ham petrol

1.976

 1.382

1.114

1.639

2.844,2

1.560,2

- Buğday

489

 564

1.025

1.107

887,8

1.046,6

- Mısır

395

 378

396

433

362,8

529,6

- Tütün

143

 109

166

223

183,0

267,8

- Hayvansal ve bitkisel yağar

373

 398

517

591

531,7

853,2

- Plastik ve ürünleri

410

 437

488

678

651,4

911,2

- Ağaç ve mobilya

321

 305

368

432

534,0

647,2

- Demir-çelik

551

 711

788

966

1.454,4

1.904,1

- Araba yedek parçası

275

 369

319

411

827,2

832,8

- Tel ve telg. Elektrik aletleri

299

 236

155

234

263,0

431,1

- Araba

135

 180

143

240

388,3

592,2

- Süt ürünleri

112

 99

116

112

106,0

188,5

- Eczacılık Ürünleri

583

 499

477

525

627,4

887,4

- Hazır giyim

145

 82

103

137

177,3

310,5

- Diğerleri

1.343

 973

1.601

2518

2.832,5

3.754,9

Kaynak: Mısır Merkez Bankası.
Mısır Arap Cumhuriyeti’nde ihracatın düşük hızda gelişmesinin bazı temel nedenleri şu şekilde sıralanmaktadır: Küçük-Orta Ölçekli ve eski teknolojiye dayalı sanayi, profesyonel yönetim yetersizliği, kalitesiz üretim ve zamanında teslim problemleri, bürokratik engeller, ihracatı teşvik sisteminin yetersizliği ve girişimci ruhunun oturmamış olması.

Küçük ve orta ölçekli firmalardan oluşan sanayi sektörü, üretim faktörlerindeki göreceli avantaja rağmen uluslararası standartlarda ürün üretememekte, bu nedenle de bu pazarlarda rekabet üstünlüğüne sahip olamamaktadır.

Kurumsal olarak incelendiğinde, ihracatın promosyonu ile ilgili üç yapının bulunduğu gözlenmektedir. Birincisi, kamu kurumları( ticari temsilcilikler, İhracatı Geliştirme Merkezi, KİT Bakanlığı Pazarlama Merkezi ve Fuarlar İdaresi), ikincisi sivil örgütlenmeler (işadamları dernekleri ve ihracatçı birlikleri) ve üçüncüsü özel kurumlardır. (İhracatı Geliştirme Bankası, Kalite ve Standart Kontrol İdaresi, İhracat Kredi Garanti Şirketi).

İhracat konusunda yukarıda sıralanan kurumlardan Fuarlar İdaresi dışında etkin olarak ihracatın geliştirilmesine katkının düşük düzeyde kaldığı işadamları ile yapılan anketlerden anlaşılmıştır. Özellikle ticari temsilciliklerin yetersiz kaldıkları belirtilmektedir. Diğer taraftan, işadamları dernekleri ve ihracatçı birlikleri de Türkiye’de olduğu gibi örgütlenme ve üyelerine hizmet konusunda ciddi yetmezliğe sahiptir.

Mısır’ın gümrük mevzuatı ithalatçılara yaşatılan sıkıntıların benzerini ihracatçılara da yaşatmaktadır. Gümrüklerde otomasyon eksikliği, karmaşık ve ihracatı teşvik eden bir mevzuat olmadığı yetkili kişilerce ifade edilmektedir.

İhracatın teşviki ile ilgili İhracatı Teşvik Yasası mali yetersizlik nedeniyle ihracatın desteklenmesi konusunda etkili bir katkı yapamamaktadır.

Son olarak, rekabeti sevmeyen, uluslararası piyasalara açılmamış, gümrük duvarları arkasında iç piyasaya çalışma kültürüne sahip bir işadamı topluluğu, ihracatın gelişmesindeki en önemli engellerdendir.

Buna karşılık, ticari temsilciliklerin iyileştirilmesi, sanayinin modernizasyonuna yönelik uluslararası projeler, ikili ve çok taraflı tercihli ticaret anlaşmaları, fuarlara katılımın teşvik edilmesi uzun vadede ihracat sektörüne olumlu katkıları beraberinde getirecektir.


2.4. Önde Gelen Sektörlerin Durumu

Mısır GSYİH’nın yaklaşık %50’sini reel sektör, %50’sini ise hizmetler sektöründen oluşmaktadır. GSYİH içerisinde tarım sektörü %15,5 imalat sanayi %18,9 ve madencilik %8,9 ulaştırma %7,2 ticaret %11,5 paylara sahiptir.


Tablo 6. GSYİH’nın Sektörel Dağılımı (%)

 

2003/2004

2004/2005

2005/2006

2006/2007

Reel Sektör













- Tarım

16,4

16,1

15,5

15,5

- Madencilik

8,1

7,8

8,8

8,9

- İmalat Sanayi

19,1

19,1

18,9

18,9

Hizmetler













- Ulaştırma,İletişim

7

7,2

7,2

7,2

- Ticaret

11,7

11,6

11,5

11,5

- Finans

5,8

5,8

5,7

5,8

- Kamu

9,7

9,6

9,3

9,3

Kaynak: Mısır Merkez Bankası
2.4.1. Tarım

Ülkede tarım daha çok Nil vadisinde yapılmaktadır. Tarım ürünlerinden ve hayvancılıktan elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasıladaki payı %20'dir. Çalışan nüfusun %40'ı bu sektörlerde iş görmektedir. Bu nedenle sektör, devletin ekonomi politikalarında öncelikli yerini korumaktadır.

Mısır devleti, 1980’li yıllarda tarım sektörüne yönelik reform sürecini başlatmıştır. Reform ile girdi ve ürünlerde fiyat serbestisinin sağlanması ve birçok üründe üretim alanlarının devlet tarafından kontrolü uygulamasına son verilmesi amaçlanmıştır.

1990’lı yıllardan sonra ise tarımda yeni bir strateji belirlenmiş ve tarımsal alan ve su kaynaklarının en verimli şekilde kullanılması, üretim maliyetlerinin düşürülmesi ile üretim ve çiftçi gelirlerinin artırılması öne çıkan unsurlar haline gelmiştir. Bugün, Mısır’da tarım sektörü tamamen özel sektör tarafından piyasa koşullarında ve ihracata dönük olarak işlemektedir.

Mısır Arap Cumhuriyetinin en önemli tarım ürünleri arasında; pamuk, pirinç, narenciye, patates, soğan-sarımsak, hurma, mango ve bahçecilik ürünleri (çilek, şeftali, üzüm, kavun, karpuz) yer almaktadır. Özellikle uzun elyaflı Mısır pamuğu dünya pazarlarında talep görmektedir. 2000 yılında dünya uzun elyaflı pamuk pazarında Mısır’ın payı %40 düzeyinde gerçekleşmiştir.

Buğday, şeker kamışı ve mısır üretimi de yüksek olmakla birlikte ülke ihtiyacını karşılamamaktadır. Mısır yılda yaklaşık 6 milyon ton buğday, 4 milyon ton mısır ve 300-400 bin ton şeker ithal etmektedir. Özellikle buğday üretimindeki yetersizlik Mısır’ı dünyanın 3 üncü büyük buğday ithalatçısı yapmaktadır. Bu ürünlere ilave olarak, ithal edilen diğer tarım ve gıda ürünleri arasında bakliyat, yemeklik yağ, çay, tütün ve süt tozu yer almaktadır.

Mısır, tarım alanlarında gübre kullanma açısından bölgede birinci, dünyada ise ön sıralarda yer almaktadır. Gübre üretimi altı özel şirket tarafından yapılmakta ve yılda 6.6 milyon ton üretimle ülke ihtiyacının % 90-95’ini karşılamaktadırlar.

2000’li yıllara gelindiğinde buğday, mısır, pirinç, sebze ve meyve üretiminde önemli aşamalar kaydedilmekle birlikte, Mısır bazı temel tarım ürünlerinde halen ithalata bağımlı kalmıştır. Özellikle buğday, mısır, şeker, yemeklik yağ ve bakliyatta ciddi ithalat yapılmaktadır. Buna karşılık, pirinç, narenciye, soğanlı bitkiler, patates gibi ürünlerde dünya tarım pazarlarında rekabet eden ülkeler arasına girmiştir. Meyve üretiminin miktarca % 64’ünü portakal, karpuz, üzüm, hurma muz ve kavun üretimi oluşturmaktadır.

Ülkede toplam nüfusun %55'inin kırsal alanda yaşamasına rağmen ülke coğrafyasının sadece %4’ünün tarıma elverişli olması nedeniyle mevcut tarımsal alanların en etkin biçimde değerlendirilmesi ve buna ilave olarak yeni tarımsal alanların kazanımı gerekliliği büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, Mısır’ın Akdeniz sahilleri dışında çok az yağış alması nedeniyle ülke tarımı sulamaya bağımlıdır. Bu nedenle, sulama tekniklerinin geliştirilmesi ve yönetimi önem kazanmaktadır.

Mısır Arap Cumhuriyeti’nde tarım sektörünün karşı karşıya bulunduğu temel sorunlar arasında, sulama tekniklerinin geliştirilmesi, temel tarım ürünlerinde dışa bağımlılık sorunu aşılması, yeni yerleşim alanlarının geliştirilmesi ve mevcut tarım alanlarının konutlara tahsisi sonucu tarımsal alanların daralması, donduruculu karayolu taşımacılığının eski ve gelişmemiş olması, çabuk bozulabilir ürünler için havayolu taşımacılığında sorunlar bulunması, uzun süren analiz ve inceleme gereklilikleri nedeniyle ithalatta ürünlerin limandan çıkışının zaman alması ve ihracatçıların ise çoğunlukla boş konteyner bulamaması yer almaktadır

Mısır hükümetince yürütülen yeni tarım alanlarının geliştirilmesine yönelik başlıca mega projeler arasında Toshka, East Owainat, North Sinai Geliştirme Projeleri yer almaktadır.

Toshka Projesi: 3,2 milyon feddanlık alanı kapsayan bu proje ile Güney Vadisinde 5 milyon kişinin yaşayacağı yeni yerleşim alanları, 540 bin feddanlık tarıma elverişli alanın kazanımı, bölge ihtiyaçlarının karşılanması ve ihracat amaçlı olarak hayvancılık, tavukçuluk ve balıkçılık çiftlikleri projelerinin kurulması ve turizmin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Islah edilen arazilerden 100,000 feddanı El-Mamlaka for Agriculture Development Company, 120,000 feddanı South Valley Company ve 200,000 feddanı Egyptian Company for Land Reclamation and Development şirketlerine verilmiştir. 22.893 örnek üzerinde yapılan toprak analizlerinde, toplam alanın %99,4’ünün tarıma elverişli olduğu sonucuna varılmıştır. Bölge yatırıma açık olup, 100,000 feddanlık kısım toptan veya parçalı olarak yatırımcılara teklif edilmektedir.

East Owainat Projesi: Batı Çölünün Güney Batı bölgesinde Toshka’ya yakın bir alanda 500 bin feddanlık toprağın ıslahına yönelik bir projedir. Bölgede 5000 feddanlık alanda deneysel üretim yapılmaktadır.

Kuzey Sina Kalkınma Projesi: Port Said kentinden Sina Yarımadasının Kuzeyindeki El Arish kentine kadar ki alanda 620 bin feddanlık alanın ıslahına yönelik bir projedir. Nil suyunun El-Salam(1995) ve El-Sheikh Gaber Kanalları aracılığıyla Sina Yarımadasına taşınması suretiyle sulama işleminin yapılması hedeflenmektedir. El-Salam Kanalı Süveyş kanalının altından geçen 4 tüneli(1998) kapsamaktadır.

Bütün bu projelerin gerçekleştirilmesi halinde, bölgede tarım ve tarıma dayalı sanayide önemli gelişmelerin gündeme gelmesi beklenmektedir.


2.4.2. Sanayi

Sanayinin madencilik sektörü ile birlikte milli gelir içindeki payı %27 düzeyindedir. Toplam işgücünün %25’i sanayi sektöründe istihdam edilmektedir.

Sektörde bulunan firmaların çoğu KOBİ niteliğindedir. Firmalar genelde eski teknolojiye dayalı olup yeni teknolojik gelişmelere ayak uyduramayan yapıdadır. Firmaların sermaye birikimi de yetersiz olduğundan Mısır’da sanayi sektörü dış pazarlarda rekabet edememekte ve ülkeye ihracat katkısı sağlayamamaktadır.

1991-1992 döneminde başlayan reform programı, sanayinin büyümesinde ve gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Özelleştirme çalışmaları 1998-1999 yılları arasında Mısır’ın toplam yerel üretimine %74 oranında katkı sağlamıştır. Ancak şeker, pamuk ipliği, alüminyum, fosfatlı gübreler, araç lastiği üretiminde kamunun payı halen yüksektir.

Devlet, ülke sanayisinin bu niteliklerinin düzeltilmesi amacıyla uluslararası kuruluş ve ülke gruplarının da yardımını yanına alarak, Sanayinin Modernizasyonu Programı (1997-AB ile birlikte), yabancı yatırımların teşvik edilmesi, KOBİ’lerin yönetici kadrolarının eğitilerek dış pazarlarda rekabet edecek kabiliyetlerinin geliştirilmesi, özelleştirme programının hızlandırılarak devletin üretim faaliyetlerinden çekilmesi, buna ilave olarak ihracatın desteklenerek sanayinin dışa açılması yönünde adımlar atmaktadır. Bazı teşvik programları ve fuarların desteklenmesi ve ülke sanayisinin uzun dönemde kademeli gümrük indirimleri ile rekabete açılması uygulamaları buna örnek olarak gösterilebilir. Buna ek olarak, yapılan tercihli ticaret anlaşmaları ile ülke sanayisinin uzun dönemde kademeli gümrük indirimleri ile rekabete açılması uygulamaları bulunmaktadır. Örneğin, AB ve Türkiye ile yapılan Ortaklık Anlaşması ve STA'da 12-19 yıllık süreyi kapsayan sanayi ürünlerinde kademeli tarife indirimi öngörülmektedir. 2

2006/2007 yılında, Mısır imalat sanayi, hükümetin 2011 yılında %10’luk bir sanayi sıçramasını hedeflediği bir program çerçevesinde faaliyet göstermiştir. "Bin Fabrika" ve "İş Pazarı" adıyla yürütülen bu hükümet programları, 1000 büyük sanayi tesisinin ve 2000 yeni küçük ve orta ölçekli sanayi tesisinin kurulmasını ve 2011 yılına kadar 1,5 milyon yeni iş olanağının yaratılmasını ve sanayi ihracatlarının 100 milyar LE’ye çıkarılmasını hedeflemektedir.

2006/2007 yılında imalat sanayi %7,3 ve petrol dışı imalat sanayi ise %7,6 oranında büyüme kaydetmiştir. Söz konusu oranlar 2006/2007 yılında ise sırasıyla %5,8 ve %5,9 olarak gerçekleşmiştir.

Mısır’da, 2006/2007 yılında imalat sanayine 42 milyar LE’lik yatırım yapılmış ve 178 yeni fabrikanın kurulmasıyla yeni kurulan sanayi sitelerinde toplam 3887 fabrika sayısına ulaşılmıştır. 2007 itibariyle yapımı devam eden fabrika sayısı ise 2145 olarak bildirilmiştir.


Ayrıca, Sanayi Kalkınma İdaresi, 2007 yılı sanayi projeleri için 13 milyon m2’lik arazi tahsis etmiş ve bu bölgelere yapılan yatırımlar 17,2 milyar LE’ye ulaşmış ve 167 bin işçi istihdam edilmiştir.

Sanayi kuruluşlarının başında gıda maddesi, meşrubat ve sigara üretimiyle ilgili kuruluşlar gelmektedir. İkinci sırada tekstil ve deri fabrikalarıyla konfeksiyon atölyeleri gelir. Bunun yanı sıra demir çelik, inşaat, elektrik donanımı, bazı mekanik aletler üretimi, madeni ve toprak eşya üretimi, kimya, mobilya, kâğıt, ilaç, plastik vs. sektörleriyle ilgili sanayi kuruluşları da bulunmaktadır.3

Mısır'da demir, fosfat, manganez, çinko ve altın cevheri gibi bazı madenler çıkarılmaktadır. Maden gelirleri gayri safi yurtiçi hasılanın %2'sini oluşturur. Bir miktar da petrol üretilmektedir. Orman ürünlerinden de belli oranda yararlanılmaktadır.

İlaç Sektörü: Mısır, bölgenin en büyük ilaç sektörüne sahiptir. Sektörde Glaxo, Bristol, Aventis gibi dünya ilaç devlerinin ortak yatırımları bulunmaktadır. Sektör hammadde açısından ithalata bağımlıdır. Devletin ilaç fiyatları üzerindeki kontrolü ve genelde jenerik ilaçların üretiliyor olması sektörün zayıf yanlarını oluşturmaktadır.

İşlenmiş Gıda Sektörü: İşlenmiş gıda sanayi, ülkedeki ilk gelişen sanayi dalıdır. Mısır’ın iklimi, zengin toprak yapısı ve ucuz işgücü nedeniyle tarımda belirli bir avantaja sahip olagelmiştir. Mısır, tarih boyunca iklimi, zengin toprak yapısı ve ucuz işgücü nedeniyle tarımda belirli bir avantaja sahip olmuştur. Tarım ürünleri ihracatının yanı sıra, yaratabileceği iş alanı ve büyüme kapasitesi nedeniyle, işlenmiş tarım ve gıda sanayine ağırlık verilmeye başlanmıştır.

İşlenmiş gıda sanayi, halihazırda da Mısır için önemli ekonomik sektörlerden biri durumundadır. Ürünlere sağladığı katma değer, yarattığı iş imkanı ve yapılan ihracat ile sektörün ülke ekonomisine katkısı giderek artmaktadır. Gıda işleme sanayi 2002 yılının ortalarında itibaren büyümeye başlamış ve özellikle yabancı yatırımlar sektörde yoğunlaşmıştır.

Arap ülkeleri ve özellikle Körfez Ülkeleri, Mısır’ın konserve ve dondurulmuş gıda ihracatında önemli paya sahiptirler. Avrupa Birliği, daha az ölçüde olmakla birlikte ABD ve Asya pazarları işlenmiş gıdalar için Mısır’ın potansiyel pazarları durumundadırlar. İşlenmiş Gıda sektörünün %25’i Kahire ve İskenderiye’de bulunmakta ve iş gücünün ise % 40’ı bu iki bölgede çalışmaktadır.

Mısır işlenmiş gıda sektörü, petrol sektörüyle birlikte, en hızlı büyüyen endüstriyel sektördür. 2002 yılından 2005’e ihracatını, 160 milyondan 500 milyon dolar’a çıkartarak, üçe katlamıştır. Küresel rekabetçiliği geliştirmek üzere Mısır İşlenmiş Gıda Sektörü serbest rekabete girmiştir ve rekabet edebilmektedir.

Yüksek nüfus ve artan gelirler ile birlikte sektörün daha da büyüyebileceği tahmin edilmektedir. Sektörün en önemli sorunu, paketleme ve ambalajlamadan kaynaklanan sunum ile, uluslararası standartlara uygun üretim problemleridir. Makine parkının yetersizliği, sektörde kullanılan makineler bakımından önemli bir pazar olarak görülmektedir.

Buna karşın, Mısır işlenmiş gıda sektörü, petrol sektörüyle birlikte, en hızlı büyüyen endüstriyel sektördür. En son Ticaret ve Endüstri Bakanlığı verilerine göre, 2002 yılından 2005’e ihracatını, 160 milyondan 500 milyon $’a çıkartarak , üçe katlamıştır.

Sektördeki yatırımlar, 117 yeni fabrikayla, 2005 yılında 900 Milyon ABD Dolarına dayanarak 2004 yılında yapılan yatırımları iki katına çıkartmıştır. 4 yılda ulaşılması hedeflenen ihracat, 2 milyar ABD Dolarıdır

Bugüne kadar, IDA’nın (Endüstriyel Kalkınma Kurulu) sektörel kayıtları, 5525 gıda işleme kuruluşunun varlığını göstermektedir. Bu kuruluşların tamamı sırasıyla Gıda İşleme ve Değirmencilik olmak üzere iki sektörel Odaya da kayıtlıdır.

Bununla birlikte, yeni projelerin, birleşme ve iktisap yoluyla oluşan şirket konsadilasyonları sayısında çoğalması beklenmektedir. Halihazırda sektör, en fazla üretimini yapan Kuveytli grup ‘Kharafi’ gibi bölgesel çok uluslu şirketler ile birlikte; Nestle, Kraft, Cadbury Schweppes, Heineken, Danone, Bongrain, Lactalys, Pepsi Co, Atlantic Industries / Coca Cola gibi çok uluslu şirketlere ev sahipliği yapmaktadır.

İşlenmiş Gıda Sektörü açısından Mısır, bir dönüm noktasında bulunmaktadır. Bugüne kadar, önemli ihracat artışını sağlayan sebeplerin, gelecekte belirgin bir büyüme sağlamaya yetmeyebileceği düşünülmektedir. Güncel pozitif ihracat akımının arkasındaki unsurlar, develüasyon ve ekonomik açılma, muhtemelen, zaten azalan verim safhasına girmiş bulunmaktadır. Fakat büyüme için hala çok sayıda fırsat bulunmaktadır.

Sektörün tedarik tarafı, yeni tarım alanları rezervlerine sahip olanların lehine hızla değişmektedir. Mısır, bu hususta düşük işgücü maliyetleriyle ilişkili olarak Ortadoğu Bölgesinde en geniş elverişli alanlara sahiptir. Bu avantajın yanısıra, aranılan ölçek ekonomisi, deniz taşımacılığı sektörüdür. Mısır, limanlarını ve lojistiğini geliştirmek üzere aktif olarak bu ekonomik sistemden pay almaktadır.


Mısır’ın küresel değerler zincirindeki paya (global dağıtım) katılımı başlamıştır ve bu Mısır İşlenmiş Gıda sektörü için yeni fırsatlar sunmaktadır. Mısır’daki Carrefour Mağazalarının yaygınlaşması sonuçların bir göstergesidir. Yerel pazarın büyümesi ve gelirlerinin artmasıyla, sektörlerin yeniden yerleşmesi birlikte gitmektedir. İşlenmiş Gıda Sektörü için, coğrafi yayılma ve dışarı açılan yiyecek sanayisi, Mısır yatırımlarının kar profilini açacak anahtardır.

Mısır’da, ayrıca, küreselleşmiş dağıtım sektörünün gelişimi de ivme kazanmıştır. Uzun vadede bu atılım, tüketicinin ürün seçimindeki tercihlerini değiştirecektir. Böylelikle, İşlenmiş Gıda Sektöründe, düşük fiyatlar için ve dağıtım alanında değişen talepleri karşılamak üzere yeni fırsatlar sunulacaktır.

Mısır’ın verimli arazileri bulunmaktadır ve bunların fiyatları yüksek dünya değerlerine ulaşmaktadır. Büyük şirketler, geniş arazi parsellerini nasıl yönetecekleri konusunda gerekli bilgi ve becerilere sahip olmakla birlikte, bu gelişim ve yeni teknolojiler açısından mükemmel araçlar olarak görülmektedir. Bu şirketler ihracat pazarlarıyla ilişkili, kendilerine özgü yerleşimler aramaktadırlar.

Su kaynakları ve onların yönetilmesi Mısır için bir potansiyeldir ve kaynaklara yönelik bir çok projeden verim alınmıştır.

Küresel rekabetçiliği geliştirmek üzere Mısır İşlenmiş Gıda Sektörü serbest rekabete girmiştir ve rekabet edebilmektedir.

Yabancı Doğrudan Yatırımlar (FDI) bağlamında, İşlenmiş Gıda Sektörü çekici görünmektedir. Mısır, özellikle de Avrupalı yatırımcıları ile Orta Doğu bölgesinde nispeten iyi konumlanmış bulunmaktadır. Mısır’ın en önemli artısı, hiç şüphesiz ki yerel pazar boyutları ve büyüme potansiyelidir.

Avrupalı gıda fabrikaları, Avrupa’daki durgun talep ile başetmek adına, büyüme fırsatlarına her geçen gün daha fazla değer yüklemektedirler. Mısır, bu konudaki çekiciliğini arttırmak için altyapısını güçlendirmekte (enerji, ulaşım, telekomunikasyon, su, limanlar) bununla birlikte, makroekonomik ve politik çevreleri birleştirerek, tutarlı bir çalışma sistemini garanti etmektedir.

Otomotiv Sektörü: Mısır otomotiv sektörü ekonomik açıdan dikkate değer bir yere sahiptir. Sektör montaja dayalıdır. Sektörde 21 civarında yerli ve yabancı montaj fabrikası bulunmaktadır. Otomobil ithalatında gümrük vergilerinin yüksek olması, montaj sanayini koruyan en önemli unsurdur. 12 binek otomobil, 9 hafif-ağır ticari taşıt ve 8 de otobüs olmak üzere 29 adet otomotiv sanayi montaj fabrikası sayılmaktadır. 1990’lı yıllara kadar Avrupa’dan ithalat yapan Mısır, günümüz itibariyle ihracat yapar hale gelmiştir.

Son zamanlarda Mısır’da büyüyen bir orta sınıf vardır ve bu da otomotiv finansmanına erişebilirliğin artmasıyla birlikte büyük firmaların pazara girişinde artışa sebep olmuştur. Yıllık otomobil satışları 60 bin adet olup, bunun %35’i ithalat, %65’i yerli üretimden karşılanmaktadır. 2005/2006 yılında otomobil, otobüs ve kamyon üretimi sırasıyla 36 bin, 6 bin ve 23 bin adet olarak gerçekleşmiştir.

Otomotiv Sektörü, yan sanayisi ile birlikte, diğer sektörlerden daha çok global ekonomiye bağlanmış görülmektedir. Bunun sebebi, araç üreticileri ve sektöre hizmet veren çeşitli tedarikçiler ile sayısız uluslararası bağlantı kurmuş olmasından kaynaklanmaktadır. Dünyadaki genel eğilimlere bakıldığında, şimdiye kadar yerel marka geliştirmemiş hiç bir Gelişme Yolundaki Ülkenin, tamamen yerli bir otomotiv sektörü geliştirme ve güçlendirme konusunda yeterli olamadığı görülmektedir. Yerli markası olmamakla beraber, sektörü geliştirmede en çok başarı sağlayan ülkelerin, ancak dünya otomotiv zincirinin bütünleşmiş bir halkası haline gelmiş olanlar olduğu dikkat çekmektedir.

Mısırlı yan sanayi fabrikaları, mevcut durumda, yerli pazara yönelik üretime fazlasıyla bağımlıdırlar. Bu nedenle, gelişmeleri ve genişleme yetenekleri sınırlıdır, bu bağımlılık uluslararası rekabete açılan Mısır otomotiv sektörünün hayatta kalmasının önünde bir tehdit olarak görülmektedir.


Tekstil ve Konfeksiyon: Tekstil ve konfeksiyon, Mısır’ın ilk sanayisi olarak kabul edilmektedir. Sektörün stratejik önemi; yatırım, işgücü, kredi ve ihracat gelirlerinde sahip olduğu büyüklüklerden ileri gelmektedir.

Dünya Bankası Uluslararası Kalkınma Kurumu (IDA) verilerine göre, yaklaşık yarım milyon kişinin çalıştığı tespit edilen bu sektörde; aynı sayıda kayıtsız işçinin de istihdam edildiği tahmin edilmektedir. Bu rakam ise, toplam endüstriyel işgücünün %25'ine ve toplam istihdamın %7’sine denk gelmektedir. Bu itibarla, Mısır'ın sanayi üretiminin %27'sini ve Gayri Safi Yurtiçi Hasılasının %11'ini oluşturan tekstil ve konfeksiyon sektörü, petrol harici ihracatın ise, %25'ini teşkil etmektedir. Sektör ihracat gelirlerinin ülkenin toplam döviz gelirleri içinde ki payı ise, %6 düzeyindedir. Mısır hükümet kaynakları, tekstil ve hazır giyim ihracatının 2004 yılındaki 466,1 milyon $'lık seviyesinden 2006 yılında 602,7 milyon $'a yükseldiğini göstermektedir.

Mısır pamuğunun dünyaca kabul edilen kalitesine rağmen, iplik ve dokuma alanlarında verimsiz çalışmaya ve kalitesiz üretim yapmaya devam eden kamu fabrikaları, uluslararası rekabette zorluk yaşamaktadır. Mısırlı hazır giyim imalatçısı şirketlerin çoğu zaman yabancı menşeli pamuklu kumaş ithalini tercih etmeleri, 1997-2004 yılları arasında iplik üretiminin yaklaşık %25 oranında düşmesine neden olmuştur. Bununla beraber, son dönemde Alkan, Setcore gibi özel sektör pamuklu iplik üreticilerinin devreye girmesi ile bu durum değişmeye başlamıştır.

Esasen bilindiği üzere, Mısır, uzun ve ekstra uzun elyaflı pamuk üretimi ile meşhurdur. Bugün pamuk, hala Mısır’da “beyaz altın” olarak adlandırılmaktadır. 1960 ve 1970’li yıllarda Mısır, dünya pamuk pazarının %80’nine sahip olmakla beraber, bilahare, bu pazar payının önemli bir kısmını ABD’de üretilen Pima pamuğuna kaptırmıştır. Bugün, uzun ve ekstra uzun lifli pamuğun %55 Mısır, %40 ise ABD tarafından sağlanmaktadır.

Mısır Tekstil İmalatçıları Federasyonu (MTİF) kayıtlarına göre, halihazırda devlete ait 39 şirket ile 6000 civarında özel tekstil ve konfeksiyon şirketi bulunmaktadır. Buna ek olarak, kayıtlı olmayan işletmelerin dışında, MTİF’ye üye olmayan 400.000 civarında küçük ölçekli özel atölye olduğu tahmin edilmektedir. Tekstil ve hazır giyim sektörüne ilişkin alt sektörlerde faaliyet gösteren büyük firmaların sayısı ise, yaklaşık 350 olarak verilmektedir.

Mısır tekstil ve konfeksiyon sektörü teknoloji düzeyi, ekonomik etkinliği ve sosyal etkileşimi açısından geliştirilmeye ihtiyaç duymaktadır. Tekstil ve konfeksiyon sektörünün, ürün kalitesi ve üretim teknolojisi çağdaş dünya standartlarına henüz ulaşamamıştır.



Çimento Sektörü: Mısır’ın hızlı büyüyen sanayi sektörlerinden birisi de çimento sektörüdür. Çimento üretimi 15 yıl içinde 35 milyon tona ulaşmıştır. Mısır’da halihazırda 70 sanayi bölgesinde 23 fabrika bulunmaktadır. Üretimin yaklaşık %10’2 kamu, geri kalan %90,’ı özel sektör tarafından yapılmaktadır. Üretimdeki bu gelişmeler Mısır’ı çimento ithal eden ülke konumundan, çimento ihraç eden ülke konumuna taşımıştır. ABD’ye beyaz çimento ihraç eden ülkeler arasında Mısır, 8’inci sıraya yükselmiştir.
Sektördeki bu gelişmeler yabancı yatırımcıların ilgisini çekmiştir. Nitekim, Sermaye Piyasası Kurulu ve Dış Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan bir çalışmada, çimento sektöründe yabancı ataklarına karşı uyarılar yer almıştır. Bu çalışmaya göre, sektörün 1/3’ü yabancı firmaların elinde bulunmaktadır. Yabancı payında gözlenen bu artışta, Ocak ayında serbest kur rejimine geçişin ana faktör olduğu belirtilmektedir. Buna ilave olarak, Afrika ve Avrupa pazarlarına yakınlıktan kaynaklanan pazar ve maliyet avantajı ile Mısır beyaz çimentosunun Amerikan pazarlarında etkili olması etken olarak gösterilmektedir. Ayrıca, Gayrimenkul Yasası yabancılara toprak sahibi olma imkanı getirdiğinden, çimentoya olan talebin artacağı beklenmektedir. Anılan çalışmaya göre, 14 çimento fabrikası sermaye piyasasına kayıtlı olup, piyasa değeri 1,7 Milyar ABD Doları dolayındadır. Fransız Cement, Francais Suez Cement’te, yine Fransız Vika şirketi ise Sina Cementte hisselerini artırma girişiminde bulunmaktadır.

Mısır’ın ham çelik üretimi incelendiğinde, 1975 yılında 375 bin ton olan çelik üretiminin, 1980 yılında 968 bin tona yükseldiği, 1987 yılına kadar bu düzeyini koruduğu, 1987 yılında üretimin 1,4 milyon tona yükseldiği ve bu tarihten itibaren ise istikrarlı bir yükseliş göstererek 1996 yılında 2.6 milyon tona çıktığı gözlenmektedir. 2000 yılında 2,8 milyon ton olan üretim miktarı, 2002 yılında %54 oranında artışla, 4,3 milyon tona ulaşmıştır. Mısır önemli 64 çelik üreticisi ülkeler arasında yapılan sıralamada, 2000 yılında 36 ıncı, 2001 yılında 33 üncü ve 2002 yılında 30 uncu sırada yer alarak, bu grafikteki yerini sürekli yükseltmiştir. Mısır, Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesinde demir-çelik üretiminde birinci sırada yer almaktadır.

2004/2005 yılında 4,7 milyon ton olan inşaat demiri üretimi, 2005/2006 yılında 4,8 milyon tona, 2006/2007 yılında ise 6,1 milyon tona ulaşmıştır.
2.4.3. Hayvancılık ve Balıkçılık

Hayvansal üretimde küçük işletmeler ağırlıkta olup 6.4 milyon baş hayvan stokunun %80 oranındaki bölümü bu işletmeler tarafından üretilmektedir. Ancak süt ve et üretimine yönelik modern çiftliklerin sayısı gün geçtikçe artmaktadır Hayvan varlığı genellikle süt üretimine yönelik olarak beslenmekte ancak yine de 2002 yılı itibari ile toplam tüketimin %80’ine karşılık gelen 549 bin ton olan kırmızı et tüketimi, yerli üretimden karşılanmıştır.

Ülkedeki üreticilerin küçük ve modern üretim teknikleri konusunda yeterince bilgi sahibi olmamaları ve hayvan varlığının geniş bir alana yayılmış ve dağınık olması sektörün gelişmesini kısıtlayan faktörlerdir. Ayrıca 1990 yılından itibaren devlet yardımlarının kaldırılması ve ithalata uygulanan kısıtlamaların aşamalı olarak kaldırılması çiftçilerin canlı hayvan üretiminden kaçınmasına neden olmaktadır. Tavuk eti, balık ve sığır etinin ardından üretim miktarı açısından üçüncü önemli hayvansal protein kaynağıdır.
2.4.4. Petrol ve Doğal Gaz

Petrol gelirleri ülkeye döviz kazandıran ana sektörlerden biridir. Petrol sanayi, ihracat gelirlerinin yaklaşık %40’ını oluşturmaktadır ve milli gelirde %10’luk bir paya sahiptir. Mısır’ın ham petrol rezervi 2003 sonunda yapılan bir tahminle 3.7 milyar varildi. Ham petrol kaynakları bakımından kendi kendine yeterli olarak kabul edilen Mısır’da, enerji kaynakları bakımından yükselen sektör doğal gazdır. Petrol rezervlerinin giderek azaldığı ifade edilmektedir. Bu nedenle, Mısır’ın geleceğinin petrolden ziyade doğal gazda olacağı söylenebilir.

1990 yılından bugüne yapılan araştırmalar sonucunda keşfedilen doğal gaz rezervleri 62 trilyon m3’e ulaşmıştır. 2006 yılı sonunda Mısır altıncı büyük doğal gaz rezervine sahip ülke konumuna gelmiştir. Mısır'ın Doğalgaz rezervlerinin ülkenin doğalgaz ihtiyacını 35 yıl boyunca karşılayabilecek düzeyde olan 67 trilyon kübik feet olduğu açıklanmaktadır.

Ülkede enerji kullanımının doğal gaza kaydırılarak petrolün ihraç edilmesi eğilimi vardır. Petrolün büyük kısmı ülke içinde tüketildiği için (654,000 b/d, 2004) ihracata kalan kısmın (150,000 b/d) zamanla azalacağı, ülkenin ihracatçı konumundan çıkacağı tahmin edilmektedir.

Mısır’ın sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatı 2003 ortasında başlamıştır. Ürdün ile imzalanan 30 yıllık bir anlaşma gereğince Mısır bu ülkeye deniz altına döşenmiş borularla doğal gaz satmaktadır. Mısır Avrupa’ya ihracata ise 2005’de başlamıştır.

2006/2007 yılında sektöre yaklaşık 3,3 milyar dolarlık ar-ge yatırımı yapılmıştır. Ham petrol ve gaz üretimi bir önceki yıla göre %4 oranında artarak 73,4 milyon tona yükselmiş ve petrol, petro kimya ürünleri ve bütan gazı üretimi de 34,9 milyon ton seviyesine çıkmıştır. Diğer yandan, ülkede petrol ve gaz ürünlerinin yerel tüketimi bir önceki yıla göre %6lık bir artışla 54,7 milyon ton seviyesine yükselmiştir.


Mısır’ın Petrol ticareti dengesi incelendiğinde, bir önceki yıla kıyasla 2006/2007 yılında %27lik bir artış ile 6,1 milyar dolar ticaret fazlası verildiği gözlenmektedir. Bu ticaret fazlası ise, petrol ithalatının 5,4 milyar dolar seviyesinden, 4 milyar dolar seviyesine düşmesinden kaynaklanmaktadır.
2.4.5. Hizmetler

2.4.5.1. Müteahhitlik ve İnşaat Sektörü

Mısır’ın müteahhitlik sektörü 1980 yılından itibaren gelişmeye başlamış ve 2000 yılında dünyada 36. sıraya yerleşmiştir. Yıllık büyüme hızı % 20’den fazla olmuştur. Müteahhitlik sektörü yaklaşık 13 milyar dolarlık bir pazar büyüklüğüne sahiptir. Sektörün GSYİH içindeki payı %5 dolaylarındadır ve işgücünün % 8,3’ü bu sektörde istihdam edilmektedir.

Sektördeki işin % 70’i yerel, %30’u ise yabancı müteahhitlik şirketleri tarafından üstlenilmektedir. Sektörde özel sektörün payı %65 düzeyindedir. Mısır’ın V. Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda (2002/2003, 2006/2007), en yüksek büyümenin %8,3 ile bu sektörde gerçekleşeceği, bu dönemde sektör yatırımlarının 59 milyar dolar olacağı tahmin edilmektedir.

Son dönemde, sektördeki ilgi çeken gelişme, başta İngilizler olmak üzere Avrupalılara Mısır'ın Sharm El Sheik gibi turistik bölgelerinde ev ve devremülk satışları yapan firmaların sayısında ve karlılıklarında görülen artıştır. Ayrıca, Coldwell Banker, Era ve Century 21 gibi uluslararası emlak pazarlama şirketlerinin 2004 yılından itibaren piyasaya girmesi Körfez kökenli Araplara yapılan ev ve residans tarzı satışlarının büyük ölçüde artmasına yol açmıştır. Konut sektöründe faaliyet gösteren 150 civarında büyük firma mevcuttur.

Mısır müteahhitlik sektörü konut ve şehir planlaması konusunda uzmanlaşmış birkaç firmanın elinde bulunmaktadır. Sektörün önemli oyuncuları, Arab Contractors Group, Orascom, Holding For Buildig and Construction, Egyptian Contracting ve Industrial and Engineering Projects, Nasr General, SİAC, SOC Egypt D’Enterprise, Dorra Group, Giza General, Alexandria Constrıction, Samcrete ve Regwa firmalarıdır. Anılan firmaların, uzmanlık alanları, irtibat detayları, hissedarları, yöneticeleri, çalışan sayıları, sermaye yapılarını gösteren güncel belge ekte sunulmaktadır.


Sektörde faaliyet gösteren şirketler incelendiğinde, bu şirketlerin öncelikle küçük ve orta ölçekli olduğu ve sofistike projeleri yürütebilecek sermayeye sahip olmadıkları gözlenmektedir. Bu durum, Türk firmaları açısından avantajlı bir durum yaratmakla birlikte, genelde kamu ihalelerinde Mısır’lı firmalar lehine %15 tercih marjı uygulanmaktadır.

Üretim faktörleri açısından değerlendirildiğinde, ucuz işgücü pozitif olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak, teknik eleman ve verimli işgücü açısından aynı durum söz konusu değildir. Aynı şekilde bankacılık sektörünün içinde bulunduğu mali sıkıntılar ile bankaların küçük ölçekli şirketlere olan güven eksikliği belki de sektörün en önemli sorunudur.
2.4.5.2. Turizm

Mısır’ın döviz kazandıran en önemli sektörü turizmdir. Ancak sektör ani iniş ve çıkışlara, ülke içindeki ve dışındaki olaylardan doğan güvenlik endişesinden etkilenmeye çok açıktır. Ülkenin iklim yapısı, Akdeniz ve dünyanın doğal akvaryumu olan Kızıldeniz sahilleri ile en dünyanın en eski medeniyetlerinden birisi olan firavunlar döneminden kalan piramitler, tapınaklar ve diğer eserler ülkeyi turistik anlamda cazip kılmaktadır.

Mısır’ın bölgedeki rakipleri Türkiye, Fas ve Tunus gibi ülkelerdir. En çok turist Almanya, İtalya ve Rusya’dan gelmektedir. Hükümet turizmi artırmak için Avrupa ve Körfez ülkelerinde tanıtım faaliyetleri, yabancı havayolu operatörlerine tanınan mali teşvikler, turizm yazarları ve tur operatörlerinin davet edilmesi, Alman ve İtalyan turistlerden pasaport istenmemesi gibi çalışmalar yürütmektedir.

Mısır tarihi eser yönünden oldukça zengin bir ülkedir. Kahire'deki Amr ibnu As, Hz. Hüseyin, Sultan Hasan, Ezher, Tulunoğlu, İmam Şafii, Mehmed Ali Paşa camileri ve piramitler başta gelen tarihi eserlerdendir. Kahire'de çok sayıda antik ve İslâmi eserin sergilendiği müzeler mevcuttur. Bütün bu tarihi zenginlikler Mısır'a çok sayıda turist çekmektedir. Dış ticaretindeki açığın bir kısmını turizm gelirleriyle kapatmaktadır.

1982 yılında 1,4 milyon turist ağırlayan ülke 2006 yılında 8,6 milyon kişiye ulaşmıştır. Ortadoğu’da yaşanan siyasi problemler ve askeri gerginliklere rağmen, yürütülen turizm kampanyaları ve yeni projeler sayesinde, 2007 yılında Mısır’ı ziyaret eden turistlerin sayısı %13’lük bir artış ile 9,8 milyon seviyesine yükselmiştir. Gece sayısı da bu artışa paralel olarak 2006 yılındaki 85,1 milyon gece seviyesinden %13 artış ile 96,3 milyon geceye ulaşmıştır. Turistlerin geldiği ülke grupları incelendiğinde, %73’ünün Avrupalı, %14’ünün ise Orta Doğu ülkelerinden olduğu görülmektedir.

2007 yılında turizm gelirleri, 2006 yılındaki 7,2 milyar dolar seviyesinden 8 milyar dolar seviyesine yükselmiştir. 2007 yılında ise turist sayısı 9,8 milyon olmuştur. 2007 yılındaki talep artışlarına paralel olarak turistik tesislerin kapasitesi 2006 yılındaki 175 bin oda kapasitesinden, 2007 yılında 184 bin odaya yükselmiş ve bu durumun neticesinde turizm sektöründeki yatırımlar %27lik bir artış ile 2006 yılındaki 3.25 milyon LE seviyesinden 4.13 milyon LE seviyesine yükselmiştir.


2.4.5.3. Sağlık Sektörü

2007 yılında Mısır’da sağlık sektörü yatırımları 2,7 milyar LE olarak gerçekleşmiştir. Bu miktarın 1,3 milyar LE’si devlet, 1,4 milyar LE’si ise özel sektör yatırımıdır.

2007 yılında toplam yatak sayısı 185 bin ve toplam hastane sayısı şehirlerde 350 ve taşrada 920 olarak açıklanmış ve taşra sağlık merkezlerinin sayısı ise 45 bin olarak açıklanmıştır.

Mısır, sağlık hizmetleri ve eczacılık ürünleri üretim ve pazarı bakımından bölgede önemli bir yere sahiptir. Mısır ilaç sanayinin Orta Doğu ve Kuzey Afrika’nın en büyük ilaç sektörü olma özelliği taşıdığı belirtilmektedir. Piyasada özel sektörün payı %70, kamu sektörünün payı ise %30’dur. 9 firmanın ise pazarın %45’ine sahip olduğu belirtilmektedir.

Mısır’daki kamu ve özel sektör hastaneleri arasında sağlık hizmetleri kalitesinde büyük farklılıklar bulunmaktadır. Kamu hastanelerinde çalışan doktorların maaşlarının düşüklüğü, sayılarının giderek artması ve yetersiz ekipman, bu hastanelerde hizmet kalitesini düşürmüştür. Doktorlar ise yetenek ve becerilerini özel kliniklerine yönlendirmişlerdir.

Hükümet son dönemde sağlık kalitesini yükselmek amacıyla, hastalığın tedavisi yerine önlenmesi konusuna odaklanmıştır. Ancak, yetersiz mali kaynak nedeniyle bu sistemin oturtulması ve çalışmasında problemler yaşanmaktadır.

2006 yılı itibariyle ülkede bulunan eczane sayısı 35 bin civarındadır. Mısır ilaç sanayi 1980’li yılların sonlarından itibaren uluslararası firmalara açılmıştır. Sektörde 512 kayıtlı ilaç firması bulunmaktadır. Bunlardan 475’ini başka ülkelerde üretilen ürünleri ithal eden temsilcilik ofisleri oluşturmaktadır. Buna ilave olarak, 11 adet kamu firması, 17 adet özel sektöre ait yerel şirket ve 9 adet çok uluslu şirket sektörde faaliyet göstermektedir.4

Mısır’da eczacılık ürünleri pazarının yıllık 1,5 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. Satışların yaklaşık %96’sı yerli üretimden kaynaklanmaktadır. Kalan %4’si ise yerli üretimi bulunmayan ilaçların ithalatı ile karşılanmaktadır.

Piyasada özel sektörün payı %70, kamu sektörünün payı ise %30’dur. 9 firmanın ise pazarın %45’ine sahip olduğu belirtilmektedir.

İlaç ithalatı ağırlıklı olarak kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar, insulin ve kalp ilaçlarından oluşmaktadır. Sektör üretiminin %6’sını Arap ülkeleri ile Afrika pazarlarına ihraç etmektedir.

İlaç piyasasındaki dağıtımın önemli bir bölümü Türk şirketi olan United Company for Pharmasist tarafından gerçekleştirilmektedir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

TÜRKİYE İLE EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER
3. 1. Ekonomik İlişkilerin Tarihi Gelişimi

Türkiye ile Mısır arasındaki ticari ilişkiler, 2005 yılı Aralık ayında akdedilen Serbest Ticaret Anlaşması’na (STA) kadar büyük ölçüde 4 Ekim 1996 tarihli Ticaret Anlaşması çerçevesinde sürdürülmüştür. Öte yandan, Türkiye ile Mısır arasında çeşitli alanlarda işbirliği anlaşmaları da bulunmaktadır. Bunlar arasında, Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi, Karşılıklı Yatırımların Teşviki ve Korunması, Ekonomik ve Teknik İşbirliği ile KEK Protokolü yer almaktadır. Bununla beraber, Türkiye gerek AB ile Gümrük Birliği’nden kaynaklanan yükümlülükleri gerekse ticari çıkarları uyarınca ve Mısır Arap Cumhuriyeti ile bir Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalanmasına atfettiği önem doğrultusunda, 1997 yılından itibaren bu konuda azami gayret göstermiştir. Bu çerçevede, müzakereler 1998 yılı Aralık ayında başlatılmış ve son olarak 2005 yılı Eylül ayında yapılan altıncı tur görüşmeler neticesinde STA tamamlanmıştır. Anlaşma 27 Aralık 2005 tarihinde Kahire’de imzalanmış olup, 1 Mart 2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir.


Tablo 7. Türkiye ve Mısır Arasındaki Anlaşma ve Protokoller

Anlaşmanın Adı

İmza Tarihi

Resmi G. Tarihi

Denizcilik Anlaşması

14.02.1988

17.12.1988

Türk-Mısır Ortak Komisyonu Kurulmasına Dair Anlaşma

14.12.1988

11.04.1988

Hava Taşımacılığı Anlaşması

12.01.1993

18.10.1995

Kara Ulaştırması Anlaşması

07.11.1994

-

Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması

26.12.1993

30.12.1996

Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşması

18.07.1994

28.09.1994

Ortak Yüksek Komisyon Kurulmasına İlişkin Anlaşma

18.07.1994

24.09.1994

Ticaret Anlaşması

04.10.1996

07.01.1997

Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması

04.10.1996

31.07.2002

Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkında Sözleşme

04.10.1996

-

KEK VI. Dönem Protokolü

04.10.1996

07.01.1997

V. Dönem Turizm Karma Komisyonu Toplantısı Protokolü

25.07.1997

25.08.1997

Serbest Ticaret Anlaşması

27.12.2005

01.03.2007

Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı

Türkiye ile Mısır arasında Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi, Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması, Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşmaları ile diğer birçok alanı kapsayan işbirliği anlaşmaları mevcuttur. Bu anlaşmalara Serbest Ticaret Anlaşması’nın ilave edilmesi ile birlikte, Mısır ile olan ticari ve ekonomik ilişkilerin yasal çerçevesi tamamlanmış bulunmaktadır.

Anlaşmanın başlıca hedefleri; esas itibariyle taraflar arasındaki ekonomik işbirliğinin arttırılması ve güçlendirilmesi, mal ticaretindeki kısıtlamaların kaldırılması, uygun rekabet koşullarının yaratılması, karşılıklı yatırımların teşvik edilmesi, tarafların AB başta olmak üzere üçüncü ülke piyasalarındaki ticaret ve işbirliğinin geliştirilmesidir.

Diğer taraftan Türkiye ve Mısır, 27 AB üyesi ülke ile 10 Akdeniz ülkesi arasında 2010 yılı itibariyle bir Serbest Ticaret Alanı oluşturulmasını öngören Barselona Süreci’nin de tarafları olup, iki ülke arasında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması bu alanda da önemli bir adım oluşturmaktadır.

Türkiye ve Mısır arasındaki ekonomik ilişkiler her geçen yıl gelişmektedir. Türkiye'nin Mısır'daki yatırımlarında büyük artış olmuştur. Yerli firmalarla girilecek ortaklıklar ve işbirlikleri Türk üreticilerine büyük olanaklar sunmaktadır. 2006 yılı boyunca iki ülke arası yatırım ilişkileri konusunda özellikle Türkiye kaynaklı tekstil ve konfeksiyon yatırımcılarının Mısır’daki faaliyetleri nedeniyle, beklentilerin ötesinde bir hareketlilik yaşanmıştır.

Ülkemizin Mısır’daki yatırımlarında, başta tekstil ve konfeksiyon sektörü olmak üzere artış görülmüş olup, firmalarımızın büyük bir bölümü başkent Kahire ve çevresi ile liman şehri olması nedeniyle İskenderiye ve Bourgel-Arap bölgelerini tercih etmiştir. Firmalarımızın bir kısmı yatırımlarına başlamak üzereyken bir kısmı ise halihazırda fizibilite çalışmalarını sürdürmektedir.



Bugüne kadar Mısır'da yatırımı bulunan 71 Türk firması (bunlardan 30 kadarı büyük sanayi tesisidir) 24 temsilcilik-showroom-mağaza ve 3 müteahhitlik firmasına ek olarak, 36 firmamız fabrikalarını açmak üzere son çalışmalarını yapmaktadır. Fizibilite çalışması yürüten firmaların sayısı ise (üretim, perakende ve temsilcilik ofisi), 115'i bulmaktadır. Söz konusu firmalar tarafından ifade olunan yatırım tutarlarının toplamının, halihazırda 100 Milyon dolar seviyelerinde olduğu tahmin edilen Mısır’daki Türk yatırımlarını önümüzdeki 2 yıl içerisinde 1.2 Milyar dolar seviyesine çıkarabileceği öngörülmektedir.5
1   2   3   4   5   6   7






    Ana sayfa


Ülke raporu etüd-Araştırma Servisi Eylül 2009 İÇİndekiler biRİNCİ BÖLÜm misir hakkinda genel biLGİler

Indir 427.36 Kb.