bilgiz.org

TüRKİye bankalar biRLİĞİ

  • II. Para Politikası Kararlarının Oluşturulması ve Raporlanması ile ilgili Açık Süreç



  • Sayfa1/13
    Tarih27.12.2017
    Büyüklüğü348.86 Kb.

    Indir 348.86 Kb.
      1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


    TÜRKİYE BANKALAR BİRLİĞİ





    Uluslararası Standartlar*






    Standart


    İlgili Kuruluş(lar)



    1. Muhasebe




    • Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesi (International Accounting Standards Committee-IASC)

    • Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (International Federation of Accountants-IFAC)

    • Basel Bankacılık Gözetim ve Denetim Komitesi (Basel Committee on Banking Supervision-BCBS)




    2. Denetim

    • Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (International Federation of Accountants-IFAC)




    3. İflas

    • Birleşmiş Milletler Ticaret Hukuku Komisyonu (United Nations Commission on International Trade Law-UNCITRAL)

    • Dünya Bankası (World Bank)

    • Uluslararası Barolar Birliği (International Bar Association-IBA)

    • Uluslararası Para Fonu (International Monetary Fund-IMF)




    4. Kurumsal Yönetim

    • Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (Organization for Economic Cooperation and Development-OECD)

    • Basel Bankacılık Gözetim ve Denetim Komitesi

    • Dünya Bankası




    5. Veri Yayılımı

    • Uluslararası Para Fonu (International Monetary Fund-IMF)




    6. Maliye Politikalarında Şeffaflık

    • Uluslararası Para Fonu

    7. Sigorta Düzenlemeleri

    • Uluslararası Sigorta Denetim Otoriteleri Birliği (International Association of Insurance Supervisors-IAIS)




    8. Para Politikaları ve Mali Politikalarda Şeffaflık

    • Uluslararası Para Fonu




    9. Menkul Kıymet Piyasalarının Düzenlenmesi

    • Uluslararası Menkul Kıymet Komisyonları Örgütü (International Organization of Securities Commissions-IOSCO)



    * Tablo IMF web sayfasından http://www.imf.org/external/standards/agency.htm alınmıştır.





    ULUSLARARASI STANDARTLAR


    Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu, ülkemizin uluslararası finans piyasalarında hak ettiği yeri alması için önemli bir koşul olarak mali piyasalarda etkin kurumsal yönetim, şeffaflık ve karşılaştırılabilirliğin sağlanması yönünde gerekli koşulların oluşturulmasını teminen uluslararası düzenlemelere uyum çerçevesinde Türk bankacılık sektörüne önemli bir rol düştüğü görüşündedir. Yönetim Kurulu’nun görüşlerine paralel olarak Birliğimiz, etkin bankacılık uygulamaları konusunda uluslararası düzenlemelerin ve standartların araştırılması ve sektörün bilgilendirilmesi yönünde çalışmalarını sürdürmektedir.

    GİRİŞ




    Uluslararası alanda faaliyet gösteren kuruluşların uluslararası kabul görmüş standartlarla uyumlu olarak faaliyet göstermesi, farklı ülkelerde yapılan işlemlerde benzer finans dilinin kullanılması, bir başka deyişle, aynı finansal tablonun farklı yerlerde benzer şekilde yorumlanabilmesi anlamına geleceğinden uluslararası alanda faaliyet gösteren kişi/kuruluşların karşı karşıya kaldıkları riskler belli bir oranda azalacaktır. Uluslararası geçerliliği olan standartların oluşturulması ekonomide karar alma süreçlerini iyileştirip, uluslararası finansal sistemi güçlendirdiğinden, uluslararası kamuoyu tarafından çeşitli alanlarda standartlar geliştirilmesi amacıyla uluslararası kuruluşlara çağrılar yapılmıştır. Bu kuruluşlar ilgili oldukları konularda ülkeler arasındaki uygulama farklılıklarını ortadan kaldırarak bir örnek ve kaliteli bilgi/belge sunumunu sağlayacak standartların oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapmaktadırlar.


    Bu çalışmada, para politikaları ve mali politikalarda şeffaflık, maliye politikalarında şeffaflık, muhasebe, iflas, veri yayımlanması, kurumsal yönetim ve menkul kıymet piyasalarının düzenlenmesi konularında uluslararası alanda yapılan çalışmalar ve bu çalışmaları yapan kuruluşlarla ilgili bilgiler sunulmaktadır. Finansal piyasalardaki dalgalanmaların sermaye hareketleri aracılığıyla ülkelerin finans sistemlerini etkilemesi ve ardından reel sektöre de sıçrayabilen krizlere yol açmasının önüne geçebilmek, muhtemel krizlerin olumsuz etkilerini en aza indirmek amacıyla uluslararası çevrelerin önemle üzerinde durduğu konular hakkında genel bir bilgilendirme yapılmaya çalışılmıştır. Standartlar tablosundaki başlıklar incelendiğinde konuların birbirini tamamlamakta, belli ilkeler dahilinde yürütülecek yönetim standartlarında ortaya çıkacak verilerin herkesin anlayabileceği, nitelikli ve şeffaf bir şekilde açıklanmasını ve muhasebeleştirilmesini hedeflemektedir.




    PARA POLİTİKALARI VE MALİ POLİTİKALARDA ŞEFFAFLIK1
    Uluslararası Para Fonu (IMF) merkez bankalarının ve mali kurumların faaliyetlerinin daha "şeffaf" olmasını sağlamak amacıyla iyi uygulamalar kurallarını geliştirmiştir. IMF'nin "Para Politikaları ve Mali Politikalara İlişkin İyi Uygulamalar Kuralları" adı altında geliştirdiği bu kurallar iki prensibe dayanmaktadır:


    • Merkez bankaları ile mali kurumların uyguladığı politikaların amaçlarının ve söz konusu politikaları uygulamak için kullandıkları araçların kamuoyu tarafından bilinmesi ve anlaşılması, para politikası ve mali politikaların daha etkin olmasını sağlamaktadır.




    • Ayrıca kamuoyunun söz konusu politikaları daha iyi anlaması bu kurumların sorumluluklarının ve güvenirliliklerinin artmasına neden olmaktadır.

    Para politikası ve mali politikalara ilişkin iyi uygulamalar kuralları, IMF'nin Ara Komitesi (Uluslararası Para ve Mali Komite'nin ilk hali) tarafından Eylül 1999'da kabul edilmiştir. Ayrıca, IMF kuralların uygulanmasına yönelik “Destekleyici Belge”yi (Supporting Document) de onaylamıştır. Bu belgede şeffaflık uygulamalarıyla ilgili detaylı bilgi verilmekte olup, kuralların uygulanmasıyla ilgili bazı hususlara dikkat çekilmektedir.


    Para politikası ve mali politikalara ilişkin iyi uygulamalar kurallarının temelini oluşturan şeffaflık kategorileri şunlardır:


    1. Sorumlulukların, hedeflerin ve rollerin açıkça belirlenmesi,

    2. Politik kararların açıkça belirtilmesi ve raporlanması ile ilgili süreç,

    3. Para politikaları ve mali politikalara ilişkin bilgilerin kamuoyu tarafından bilinmesi,

    4. Merkez bankalarının hesap verebilirliği ve güvenirliliği.

    Bu dört kategori, "Merkez Bankalarının Şeffaflığına İlişkin Etkin Uygulamalar" ve "Mali Kurumların Şeffaflığına İlişkin Etkin Uygulamalar" başlıkları altında incelenmektedir.


    A. Merkez Bankalarının Şeffaflığına İlişkin Etkin Uygulamalar
    Birinci şeffaflık kategorisine göre merkez bankalarının rolü, sorumlulukları ve hedefleri hakkında kamuoyu bilgilendirilmeli ve bu hususlara kanunda da yer verilmelidir. Ayrıca, döviz kuru politikası ve kurumsal sorumlulukla ilgili bilgilendirme yapılmalıdır. Merkez bankalarının amaçlanan hedefleri gerçekleştirmek için kullanması gerekli araçları seçme yetkisi kanunla verilmeli, para ve mali operasyonlarla ilgili kurumsal ilişkisi açıkça tanımlanmalıdır.
    İkinci şeffaflık kategorisine göre, merkez bankalarının kararları kamuoyuna açıkça bildirilmelidir. Bu çerçevede merkez bankasının hedefleri, uyguladığı politika araçları, karar organı yapısı ve burada verilen kararlar hakkında kamuoyu bilgilendirilmelidir.
    Üçüncü şeffaflık kategorisi kapsamında merkez bankalarının uyguladığı para politikaları ile ilgili bilgiler kamuoyunun bilgisine sunulmalı ve merkez bankası verilerine ilişkin yayınlar IMF'nin veri yayınlama standartlarıyla uyumlu olmalıdır. Merkez bankaları kamu bilgi hizmetleri kurarak, bu hizmetleri düzenli şekilde sürdürmelidir.
    Dördüncü şeffaflık kategorisinde belirtildiği üzere, para politikası ve mali politikalara ilişkin iyi uygulamalar kurallarında merkez bankalarının, kendi faaliyetlerinden sorumlu tutulması önerilmektedir. Merkez bankası yetkilileri kamu otoritesine para politikası uygulamaları hakkında rapor vermeden önce merkez bankasının politika hedeflerini, bu hedefleri gerçekleştirmedeki performansı ve mali sistemin durumuyla ilgili görüşleri hakkında açıklama yapmak için gerekli hazırlıkları tamamlamalıdır. Bundan başka merkez bankası operasyonlarının doğruluğunu kontrol etmeli, bilanço ve bankanın faaliyetleri ile ilgili gelir ve gider durumunu yayınlamalıdır. Öte yandan merkez bankası yetkililerinin görevleri esnasında dava edilmekten muaf oldukları faaliyetler hakkında da bilgilendirme yapılmalıdır.
    B. Mali Kurumların Şeffaflığına İlişkin Etkin Uygulamalar
    Para politikaları ve mali politikalara ilişkin iyi uygulamalar kurallarının mali kurumlar ile ilgili bölümü, belli faaliyetler için farklılık gösterse de, temelde merkez bankaları için geçerli olan dörtlü şeffaflık yapısına dayanmaktadır. Buna göre:
    Mali kurumların yapısı ve hedefleri mümkünse ilgili kanun ve düzenlemelerle açıkça belirlenmelidir. Ayrıca, ödemeler sistemine ilişkin izleme ile ilgili gözetim kurumları hakkında da kamuoyu bilgilendirilmelidir.
    Mali politikalar hakkında kamuoyuna detaylı bilgi sunulmalıdır.
    Mali kurumlar, mali sistemdeki son gelişmeleri periyodik olarak yayınlamalı, verileri zamanında ve düzenli olarak raporlamalı, düzenleme ve direktiflerle ilgili dokümanları kamuoyuna bildirilmek üzere hazır tutmalı, ayrıca mevduat sigorta sistemi ve tüketiciyi koruma anlaşmaları gibi özel koruma sistemleri hakkında kamuoyunu bilgilendirmelidir.
    Para politikası ve mali politikalara ilişkin iyi uygulamalar kuralları mali kurumların da merkez bankaları gibi sorumlu tutabileceği uygulamaları içermektedir.
    C. Para Politikaları ve Mali Politikalarda Şeffaflılığa İlişkin Etkin Uygulama Kuralları2
    1. Giriş


    1. Ara Komite, Nisan ve Ekim 1998 Bildirilerinde, uluslararası mali sistemin güçlendirilmesi amacıyla, IMFnin ilgili kurumlarla işbirliği içinde para politikaları ve mali politikalarla ilgili şeffaflık kuralları geliştirmesi için çağrıda bulunmuştur. Bunun üzerine IMF, BIS (Bank of International Settlements) merkez bankalarını temsilen bir grup, mali kurumlar, diğer uluslararası ve bölgesel örgütlerle3 birlikte "Para Politikaları ve Mali Politikalara İlişkin Etkin Uygulama Kuralları”nı oluşturmuştur. Söz konusu kurallar yine IMF tarafından geliştirilen "Mali Şeffaflıkla İlgili Etkin Uygulama Kuralları”na paralel olarak geliştirilmiş ve Ara Komite tarafından Nisan 1998'de onaylanmıştır.




    1. "Para Politikaları ve Mali Politikalara İlişkin Etkin Uygulama Kuralları", merkez bankalarının para politikaları ile merkez bankası ve diğer mali kurumların mali politikalarında gerçekleştirmeleri istenilen şeffaflık uygulamalarını içermektedir. Sözü geçen ilkelerde geçen "merkez bankası", "mali kurumlar", "mali politikalar" ve "devlet" tanımları Ek'te sunulmaktadır.




    1. Kurallarda yer alan şeffaflık uygulamalarında şu hususlara önem verilmektedir:




    • Sorumlulukların, hedeflerin ve rollerin açıkça belirlenmesi.

    • Para politika kararlarının açıkça belirtilmesi ve raporlanmasıyla ilgili süreç.

    • Politikalara ilişkin bilgilerin kamuoyu tarafından bilinmesi.

    • Merkez bankalarının sorumluluğu ve güvenirliliği.




    1. Para politikası ve mali politikalarda şeffaflık iki unsura dayanmaktadır:




    • Para politikası ve mali politika hedefleri ile araçlarının kamuoyu tarafından bilinmesi, bu politikaların etkinliğini arttırmaktadır.




    • İyi yönetim, mali otoritelerin yüksek derecede bağımsız olduğu durumlarda merkez bankalarının ve mali kurumların hesap verebilirlik özelliğini arttırmaktadır. Devlet birimleri içinde veya bu birimler arasında herhangi bir uyuşmazlık olması durumunda kurumların faaliyetlerindeki prosedürler ve uyguladıkları kurallardaki şeffaflık, çözüme ulaşmada, yönetimi güçlendirmede ve politik uyumu güçlendirmede etkili olacaktır.




    1. Para politikası hedeflerinin kamuoyu tarafından bilinmesi, para politikasının etkinliğini arttırmaktadır. Ayrıca, para politikalarının uygulanma sürecinde şeffaflığın sağlanması, özel sektöre para politikası kararları ile ilgili önemli hususların bildirilmesini ve para politikası aktarma mekanizmasının daha etkin işlemesini temin etmektedir. Merkez bankalarının, kamuoyuna faaliyetleri hakkında yeterli bilgi sunması, kurumun güvenirliliğini de arttırmaktadır.




    1. Mali kurumların şeffaflığı, piyasa katılımcılarının karar alma sürecine katkıda bulunmasını sağlamak suretiyle politik etkinliği artırmaktadır. Ayrıca gerek piyasa katılımcılarının, gerekse genel olarak kamuoyunun, mali politikaları anlamaları ve uygulamalarını sağlamak için şeffaflık önemli bir unsurdur. Bu durum mali ve sistemik istikrarın sağlanmasını teşvik etmektedir. Politik oluşumlar ile ilgili şeffaflık uygulamaları, kamuoyunun sürecin işleyişi hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamaktadır. Mali kurumların faaliyetleri ile ilgili yeterli bilginin sağlanması ise, bu kurumların güvenirliliğini artırmaktadır. Diğer yandan mali kurumların kamuoyuna sorumluluk ve hesap verebilme özelliklerinin artmasıyla ahlaki risk azalabilir.




    1. Ülkelerin para politikaları ve mali politikalarda iyi şeffaflık uygulamalarının faydaları muhtemel maliyetler de göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir. Para politikaları ve mali politikalarda artan şeffaflık, politikaların etkinliğini tehlikeye soktuğu veya piyasa istikrarına zararlı olduğu durumda şeffaflığın ölçüsünü sınırlamak uygun olacaktır.




    1. Para politikasıyla ilgili olarak bazı hususlarda bilgilendirme yapılması sınırlandırılabilir. Bu sınırlamanın temelinde karar alma süreci ile para politikasının etkinliği üzerindeki olumsuz etkilerin azaltılması vardır. Özellikle sabit döviz kuru rejimi uygulayan ülkelerde döviz kuru politikasıyla ilgili yapılan bilgilendirmelerde kısıtlamalara gidilebilir. Örneğin, para ve döviz piyasaları hakkındaki iç politika tartışmaları hakkında geniş kapsamlı bir bilgilendirme şartının olması, piyasaların işleyişinin bozulmasına, politika yapıcılar arasındaki serbest tartışma akışının kısıtlanmasına neden olabilmektedir. Bu durumda merkez bankalarının iç tartışmalar ve dokümantasyonla ilgili bilgilendirme yapmaları uygun olmayabilir. Bazı durumlarda da merkez bankalarının kısa dönemli para ve döviz kuru uygulama stratejileri ile döviz kuru operasyonları hakkında detaylı bilgilendirme yapmaları uygun olmayabilir. Benzer şekilde merkez bankaları (ve mali kurumlar) için olasılık planlarını (olası acil borçlanma planları da dahil olmak üzere) kamuoyuna açıklamamasını gerektiren önemli sebepler bulunabilir.




    1. Mali politikalarla ilgili şeffaflık uygulamaları kapsamında yapılan bilgilenmelerde bir takım kısıtlamalar yapılabilir. Örneğin, ahlaki risk, piyasa disiplini, mali piyasaların istikrarı gibi hususlar, merkez bankaları ve mali kurumların düzeltici faaliyetler ve acil borçlanma kararları ile ilgili kamuoyu bilgilendirmelerinde kısıtlama yapmalarına neden olabilir. Benzer şekilde mali otoritelerin gözetimle ilgili konularla, mali kurumlar, piyasalar ve bireylere ilişkin yaptırım uygulamalarını kamuoyuna açıklamaları uygun olmayabilir.




    1. Şeffaflık uygulamaları hem içerik, hem de şekil açısından farklılık göstermektedir. Para ve mali kurumlar ile bu kurumların politikaları hakkında kamuoyunu bilgilendirmelerine ilişkin önemli bir husus da, bu bilgilendirmelerin içeriği ile ilgilidir. Kurallarda özellikle para politikası şeffaflık uygulamalarının, merkez bankası kanununda yer alan yasal bir temele mi yoksa ayrı yasa ve düzenlemelere mi dayanacağı sorununa pragmatik bir yaklaşım sergilenmiştir. Buna göre bir merkez bankası kanunu dışında çeşitli düzenlemeler ve yönetmeliklerle şeffaflık uygulamaları getirilebilir. Ancak kurallarda belirtilen merkez bankalarının rolü, sorumluluğu ve hedefleriyle ilgili temel hususların ise merkez bankası kanunu gibi kanunlarla düzenlenmesi mümkündür.




    1. İyi yönetim ve hesap verebilirlik ile etkin piyasaların teşvik edilmesi kapsamında, bu kurallarda yer alan "kamu" kavramıyla ilgili bütün kurumlar ve bireyler anlaşılmaktadır. Bazı durumlarda, özellikle mali politikalarla ilgili belli düzenleme ve politikaların uygulanmasının bazı kurum ve bireylerle sınırlı tutulması hususu ise hala tartışmalıdır.




    1. Kurallarda yer alan en önemli husus “şeffaflık” konusudur. Para politikaları ve mali politikaların raporlaması ve formüle edilmesi ile ilgili iyi şeffaflık uygulamaları güvenilir politikaların yerleşmesine katkıda bulunurken, kurallar para politikaları ve mali politikalarının uygunluğu veya popülariteleri ile ülkelerin kabul edeceği çerçevelere ilişkin hükümler içermemektedir.

    Şeffaflık bir amaç olarak kabul edilmediği gibi güvenilir politikaların yerine de konulamaz. Şeffaflık ve güvenilir politikaların daha ziyade birbirini tamamladığı kabul edilmektedir. Mali politikalar hakkında bu kuralları tamamlayan ve şeffaflığın ötesinde iyi politikaların uygulanmasını teşvik eden prensipler bulunmaktadır. Bunlardan önemlileri, Basel Komite tarafından yayınlanan “Etkin Bankacılık Gözetim ve Denetimi için Temel Prensipler”, Menkul Kıymetler Komisyonunun Uluslararası Organizasyonu (IOSCO) tarafından oluşturulan “Menkul Kıymet Düzenlemelerinin Hedefleri ve Prensipleri”, Uluslararası Sigorta Denetçileri Birliği (IAIS), Ödeme Sistemleri ile ilgili Komite (CPSS) ve Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesi (IASC) tarafından geliştirilen standartlardır. Kurumlar ve diğer mali sektör grupları mali kurumlardaki şeffaflık uygulamalarına ilişkin prensip ve standartlar geliştirdiklerinden (örneğin, mali kurumlar için veri yayınlama zorunluluğu), kurallarda da buna göre ayarlamalar yapılmalıdır.




    1. Kurallar, firmaların veya bireylerin şeffaflık prosedürlerine göre değil, merkez bankaları ve mali kurumların şeffaflık zorunlulukları doğrultusunda oluşturulmuştur. Bununla birlikte, para politikaları ve mali politikalarda şeffaflık, şeffaflığın piyasanın genelinde, denetimden geçen firmalarda, düzenleyici kurullarda ve piyasa genelinde yaygınlaşmasının teşvik edilmesi suretiyle geliştirilebilir.




    1. Para politikası ve mali politikalar birbirleriyle bağlantılı olup, bunlar mali sistemin güvenirliliğini sağlamaktadır. Bununla birlikte, kurumsal düzenleme açısından söz konusu iki politika özellikle rolleri, sorumlulukları, hedefleri ve uygulama süreçlerindeki farklılıklar bakımından birbirinden ayrılmaktadır. Bu durum göz önünde bulundurularak, kurallar ikiye ayrılmıştır:




    1. Merkez bankalarının şeffaflığına ilişkin iyi uygulamalar,

    2. Mali kurumların şeffaflığına ilişkin iyi uygulamalar.

    Her iki politikanın temel unsurları aynıdır. Şeffaflık uygulamalarının bütün mali kurumlarda eşit şekilde uygulanması mümkün değildir. Farklı mali sektörler arasındaki şeffaflık hedefleri değişiklik göstermektedir. Bazı kurumlar için piyasa etkinliği önemli iken, diğerleri için piyasa ve sistemik istikrar, başkaları için ise müşteri-aktif (client-asset) garantileri önemlidir.




    1. Ülkelerin ödemeler sistemleriyle ilgili operasyonları, para politikası uygulamalarını ve mali sistemin işleyişini etkilemektedir. Ancak, ödemeler sisteminin kurumsal yapısı genellikle para politikası ve mali politikalardan daha karışıktır. Çoğu durumda ise ülkelerin ödemeler sistemleriyle ilgili operasyonları kamu ve özel sektör arasında farklılık göstermektedir. Bununla birlikte, kurallarda mali kurumlar için geçerli olan şeffaflık uygulamaları, merkez bankaları veya ödemeler sistemini izlemekle yükümlü kamu kurumlarınca da uygulanabilmektedir.




    1. Kurallar, para ve mali piyasalarda geniş bir yelpazede uygulanabilir. Şeffaflıkla ilgili kuralların oluşturulmasında çeşitli ülke deneyimlerinden yararlanılmıştır. Ancak şeffaflığın uygulanması ve başarıya ulaşması, uygulanan para politikası ve mali politikalar ve çeşitli kurumsal düzenlemelere göre farklılık göstermektedir. Bu nedenle kurallarda yer alan iyi şeffaflık uygulamalarında esneklik gösterilmesi ve her ülkenin kendi özel koşullarının dikkate alınması gerekmektedir. IMF'ye üye ülkelerden bir kısmı kurallarda belirtilen şeffaflık uygulamalarıyla ilgili gerekli kurumsal kapasiteye ve kaynaklara sahip değildir. İyi şeffaflık uygulamaların kurallara eklenmesindeki amaç, ülkelerin zaman içinde bunları uygulamak için gerekli düzenlemeleri yapacakları beklentisidir.


    2. Temel Kurallar
    Merkez Bankalarının Şeffaflığına İlişkin Etkin Uygulama Kuralları


    1. Merkez bankalarının para politikası için rolünün, sorumluluğunun ve hedeflerinin belirlenmesi

    1.1. Para politikasının amaçları ve kurumsal çerçevesi, ilgili düzenleme ve yasalarla, eğer mümkünse Merkez bankası kanunu ile tanımlanmalıdır.




    • Para politikasının hedefleri yasalarla belirlenmeli ve kamuoyu bilgilendirilmelidir.




    • Merkez bankalarının sorumlulukları yasayla tespit edilmelidir.




    • Merkez bankası kanununda merkez bankalarının para politikası hedeflerine ulaşmak için hangi politika araçlarını kullanacağı açıkça belirtilmelidir.




    • Döviz kuru politikasıyla ilgili kurumsal sorumluluk kamuoyuna açıklanmalıdır.




    • Para politikasının ve diğer sorumluluklarının uygulanmasıyla ilgili hesap verebilirlik özelliği kanunda açıkça belirtilmelidir.




    • Devlet istisnai durumlarda merkez bankası kararlarını hükümsüz kılma yetkisine sahiptir. Merkez bankası kararlarının hükümsüz kılınması koşulları ve kamuoyuna nasıl duyuru yapılacağı hususları kanunda ifade edilmelidir.




    • Merkez bankalarının yönetim kurulu başkanı ve üyelerinin atanması, görev süresi, görevden alınması hususları kanunda açıkça belirtilmelidir.




      1. Para operasyonları ve mali operasyonlar arasında kurumsal ilişki açıkça belirlenmelidir4.




    • Merkez bankasından hükümete verilen krediler, avanslar ve açık krediler varsa, bunların limitleri, verilme koşulları kamuoyuna açıklanmalıdır.




    • Merkez bankasından hükümete verilen krediler, avanslar ve açık kredilerle hükümetin merkez bankasında açtığı mevduat hesabının miktarı ve süresi kamuoyuna açıklanmalıdır.




    • Merkez bankasının devlet kağıtları ihalelerinde, birincil piyasalarda doğrudan yer alması ve izin verilen durumlarda ikinci piyasalarda işlem yapmasına dair prosedürler kamuoyuna açıklanmalıdır.




        1. Merkez bankasının başka sektörlerde yer alması, (hisse senedi sahibi olması, yönetim kurulu üyeliği, gibi) açıkça belirlenmiş prensip ve prosedürler çerçevesinde kamuoyuna bildirilmelidir.




        1. Merkez bankası karının nasıl dağıtıldığı ve sermayenin nasıl aynı seviyede tutulduğu kamuoyuna açıklanmalıdır.

    1.3. Merkez bankasının hükümet adına gerçekleştirdiği kurumsal işlevler açıkça tanımlanmalıdır.




    • Merkez bankasının (i) döviz rezervleriyle, iç ve dış kamu borçlarının yönetiminde (ii) hükümete bankacılık hizmetleri verdiğinde (iii) hükümetin mali kurumu olarak davrandığında (iv) uluslararası işbirliği alanında, ayrıca ekonomik ve mali politikalar hakkında danışmanlık yapması hususlarında sorumluluğunun bulunması halinde kamuoyuna açıklama yapılmalıdır.




    • Merkez bankası, maliye bakanlığı veya ayrı bir kamu kurumu arasında5, birincil borç konusu, ikincil piyasa düzenlemeleri, mevduat faaliyetleri veya hazine kağıtlarının alım satımındaki takas ve ödemeler düzenlemeleri ile ilgili sorumlulukların dağılımı konusunda kamuoyuna açıklama yapılmalıdır.



    II. Para Politikası Kararlarının Oluşturulması ve Raporlanması ile ilgili Açık Süreç

    2.1. Para politikası hedeflerini gerçekleştirmek için kullanılan çerçeve ve araçlar kamuoyuna

    duyurulmalı ve açıklanmalıdır.


    • Para politikası araçları ve operasyonlarıyla ilgili prosedür ve uygulamalar
      kamuoyuna duyurulmalı ve açıklanmalıdır.




    • Merkez bankasının parasal faaliyette bulunduğu taraflarla olan ilişkisi ve faaliyette bulundukları piyasalarla ile ilgili kural ve prosedürler kamuoyuna açıklanmalıdır.

    2.2. Para politikası enstrümanlarının oluşturulmasındaki değişiklikler kamuoyuna zamanında


    bildirilmelidir.


    • Merkez bankaları para politikası ile ilgili önemli hususları kamuoyuna duyurmalıdır.

    2.3. Merkez bankası para politikası hedefleri ile bu hedefleri gerçekleştirme yönündeki beklentilerini kamuoyuna periyodik olarak duyurmalıdır. Düzenlemeler döviz kuru rejimi de dahil olmak üzere para politikası çerçevesine bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir.




    • Merkez bankaları kamuoyuna para politikası hedefleri hakkında periyodik olarak bilgilendirme yapmalıdır. Bu bilgilendirmelerde para politikasının esasları, nicel hedefler ve kullandığı araçlar yer almalıdır.




    • Merkez bankaları belirlenen sürelerde kamuoyuna makroekonomik durumla ilgili değerlendirmeler yapmalı ve bunların para politikası hedeflerine etkilerini içeren bir rapor sunmalıdırlar.

    2.4. Merkez bankalarında ekonomik gelişmeler ve para politikası hedeflerinin gerçekleştirilmesi ile ilgili gösterilen performansın değerlendirildiği sürekli bir para politikası karar organının bulunması halinde bu karar organının yapısı, üyeleri ve fonksiyonları hakkındaki bilgiler hakkında kamuoyu bilgilendirmesi yapılmalıdır.




    • Söz konusu karar organı ekonomik gelişmelerle, para politikası hedeflerinin gerçekleştirilmesi ile ilgili gösterilen performansın değerlendirilmesine ilişkin toplantılar düzenlenesi halinde, bu toplantıların tarihi ve programı hakkında kamuoyu bilgilendirmesi yapılmalıdır.

    2.5. Parasal düzenlemelerde yapılması önerilen teknik değişiklikler için uygun bir zaman diliminde kamuoyuna danışılması ile ilgili öngörüler olmalıdır.


    2.6. Mali kurumların merkez bankalarına yaptıkları raporlamalarla ilgili bilgilendirme yapmalıdır.


    1. Para Politikasına İlişkin Bilgilerin Kamuoyunca Bilinmesi

    3.1. Merkez bankaları verilerinin sunumu ve yayınlanması standartları IMF'nin veri yayınlama standartlarıyla uyumlu olarak kapsam, dönemsellik, verilerin doğruluğu ve kamuoyu tarafından anlaşılması özellikleriyle uyumlu olmalıdır.


    3.2. Merkez bankaları önceden yayınlanan programa göre bilançosunu yayınlamalı ve önceden belirlenen aralıklarla piyasa işlemleri hakkında bilgilendirme yapmalıdır.


    • Merkez bankaları özet bilançoları sık sık ve önceden belirlenen program dahilinde kamuoyuna açıklanmalıdır. Detaylı merkez bankası bilançoları ise en azından yıllık olarak yayınlanmalıdır.




    • Merkez bankalarının para operasyonları hakkında bilgiler önceden belirlenen programa göre yayınlanmalıdır.




    • Firmalar hakkındaki bilginin gizli ve güvenilir olma özelliğiyle uyumlu olarak, merkez bankasından sağlanan mali yardımlar, mali sistemin istikrarını bozmamak koşuluyla uygun bir hesap özetiyle kamuoyuna duyurulmalıdır.




    • IMF'nin veri yayınlama standartlarıyla uyumlu olarak ülkenin döviz rezervi varlığı ve yükümlülükleriyle, para otoritelerinin verdiği taahhütler önceden belirlenen programa göre kamuoyuna açıklanmalıdır.

    3.3. Merkez bankaları kamu bilgilendirme hizmetlerini oluşturmalı ve bunları sürdürmelidir.




    • Merkez bankalarının "yıllık rapor" da dahil olmak üzere bir “yayınlar” programı olmalıdır.




    • Üst düzey merkez bankası yöneticileri merkez bankasının hedefleri ve performansını kamuoyuna açıklamaya hazır olmalıdır.

    3.4.Merkez bankaları tarafından yayınlanan metinler kamuoyunun kullanımına açık olmalıdır.


    IV. Merkez Bankasının Hesap Verebilirliği ve Güvenirliliği
    4.1. Merkez bankaları yetkilileri kamu otoritesine para politikası uygulamalarını raporlamadan önce bankanın politika hedeflerini, hedeflerini gerçekleştirmedeki performansını ve mali sistemin durumuyla ilgili görüşlerini açıklamak için hazır olmalıdır.
    4.2. Merkez bankaları önceden belirlenen programa göre, denetimden geçmiş bilançolarını kamuoyuna duyurmalıdır.


    • Mali bilançolar bağımsız denetimden geçmelidir. Muhasebe politikaları ile ilgili açıklamalar kamuoyuna açıklanan bilançoların önemli bir kısmını oluşturmalıdır.




    • Merkez bankaları faaliyetlerin güvenirliliğini sağlamak için gerekli iç yönetim prosedürlerini kamuoyuna açıklamalıdır.

    4.3. Merkez bankalarının gelir ve giderleri hakkındaki bilgi, kamuoyuna yıllık olarak açıklanmalıdır.


    4.4. Merkez bankaları yetkilileri ve personeli ile ilgili kişisel mali ilişkilerin işleyişi ile ilgili standartlar hakkında bilgilendirme yapılmalıdır.


    • Merkez bankası yetkililerinin ve personelinin görevleri esnasında yasal olarak korunması hakkında bilgiler kamuoyuna açıklanmalıdır.
      1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13






        Ana sayfa


    TüRKİye bankalar biRLİĞİ

    Indir 348.86 Kb.