bilgiz.org

Teknolojik gelişmelerin çok hızlı olduğu bugünlere, dünya hızla bilgi toplumunu oluştururken teknoloji ürünleri bilgisayarlar

  • 2. İyileştirme Yapılmadan Önceki Durum
  • 3. Yeniden Yapılandırma Çalışmaları
  • 3.1 Kullanıcı Politikalarının Belirlenmesi ve Hesaplara Uygulanması
  • 3.2. Web Sunucusunun Kurulumu
  • 4. Sonuç ve Öneriler
  • Kaynaklar Garms, J.
  • Çetin, G.



  • Tarih01.10.2017
    Büyüklüğü27.84 Kb.

    Indir 27.84 Kb.

    Çukurova Üniversitesi Mühendislik – Mimarlık Fakültesi Bilgisayar Uygulamaları Laboratuarlarının Altyapısının Teknolojiye Uygun Olarak Düzeltilmesi ve Bilgi İşlem Servislerinin Organizasyonu
    Fatih KARAOĞLAN*, İrfan MACİT**
    * Çukurova Üniversitesi Bilgi –İşlem Kolu, cubik@cu.edu.tr

    **Çukurova Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü, imacit@cu.edu.tr



    Özet



    Bu çalışma Çukurova Üniversitesi Mühendislik – Mimarlık Fakültesi bilgisayar laboratuarları bünyesinde bulunan 4 adet ders amaçlı bilgisayar laboratuarı ve 1 adet Internet bilgisayar parkının fakülte öğrencilerinin eğitim ve öğretimde teknolojiye uygun olarak ergonomik şartlarda kullanımını sağlanması amacı ile yapılmıştır. 1999-2000 ve 2000-2001 eğitim-öğretim dönemlerinde toplam 50 bilgisayardan oluşan 2 adet laboratuvarla başlayan çalışmalarda bilgisayar sistemimiz Microsoft Windows NT 4.0 Server sunucu ve Microsoft Windows 98SE istemciler üzerine kuruldu. 2001 yılı içerisinde sisteme 25 adet Pentium tabanlı bilgisayar entegre edilmiştir. 2002-2003 eğitim-öğretim dönemimde sistemimizde MS Windows 98SE ve MS Windows 2000 işletim sistemleri 105 adet Intel tabanlı istemci sayısına ulaşmıştır. Sunucumuz MS Windows 2000 Advanced Server ve Laboratuvarlar için oluşturulan 2 adet Redhat gateway ile yeniden yapılandırılmıştır. Bugün mevcut sistemimiz toplam 112 istemci, 2 sunucu, 1 Linux Mandrake dağıtımlı gateway ve 1 Linux RedHat 9.0 dağıtımlı web sunucusundan oluşmaktadır. Bilgisayar laboratuvarlarını ders amaçlı kullanan bölümlerin isteklerine tam olarak ve en az problemle cevap verebilmek, öğrencilerimizin bilimsel araştırma yapabilmerini kolaylaştırmak ve bilgisayar laboratuarlarında maksimum verimi alabilmek için laboratuarlarımızı kullanan öğretim elemanlarının fikirleri alınarak Fakülte Bilgi-İşlem Komisyonu tarafından bu sistemin kullanılması kararlaştırılmıştır. Sistemimizi oluştururken Microsoft Windows sunucular ve istemciler, MS Proxy Server, Isa Server, SQL Server, ADSI Manager (Active Directory API tabanlı geliştirilen yazılım), MS Poledit ve Active Directory kullanılmıştır. Mühendislik – Mimarlık Fakültesi Bilgisayar Laboratuvarları bugun itibarı ile 4 adet ders amaçlı, 1 adet internet amaçlı laboratuvar, 2 adet teknik servis ofisi, toplam 112 istemci, 2 sunucu, 1 gateway ve 1 web sunucu ile Fakülte Öğretim elemanları ve öğrencilerine hizmet vermektedir. Önümüzdeki dönemlerde Bilgi-İşlem komisyonu Fakülte Öğretim elemanları ve öğrencileri için 1 e-Posta Sunucusu ve 1 Linux Laboratuvarı kurmayı planlamakta ve bununla ilgili projeler geliştirilmektedir.
    1. Giriş

    Teknolojik gelişmelerin çok hızlı olduğu bugünlere, dünya hızla bilgi toplumunu oluştururken teknoloji ürünleri bilgisayarlar sadece bilim adamları ve devletlere değil, hayatımızın her noktasına girerken teknolojiyi üreten ve en çok kullanan mühendisler bilgi toplumunun neresinde? Bu çalışmada Çukurova Üniversitesi Mühendislik – Mimarlık Fakültesi Bilgi – İşlem Komisyonu’nun geleceği bilgisayarlar içersinde geçecek olan fakülte öğrencileri için 1999’dan bu yana yapmış olduğu çalışmalar derlenmiştir.


    2. İyileştirme Yapılmadan Önceki Durum

    1997-1998 eğitim-öğretim döneminde 25 adet Intel 386’lardan oluşan fakülte bilgisayar laboratuarı bir sonraki yıl tamamen yenilenerek edilerek 1998-1999 eğitim-öğretim dönemine 45 adet Intel Pentium tabanlı bilgisayarlar ile başlamıştır. Fakültede kullanılan müfredat gereği MS Windows 98SE platformunda hizmet veren bilgisayar laboratuarları, sürekli Internet bağlantısı olması ve bazı art niyetli kullanıcılar neticesinde kısa zaman aralığında çok az bilgisayar ile hizmet vermek zorunda kalmıştır.


    3. Yeniden Yapılandırma Çalışmaları

    1999-2000 eğitim-öğretim döneminde bu sorunları aşmak ve fakülte öğrencilerine daha iyi hizmet verebilmek için öncelikle laboratuarda MS Windows NT 4.0 Server tabanlı MUHENDISLIK etki alanı oluşturuldu ve 45 adet MS Windows 98SE istemci etki alanına dahil edildi. Kullanılan MS Sistem İlke Düzenleyici ve Proxy Server 2.0 ile istemcilerin optimizasyonu sağlanmıştır. Kullanıcı ve Bilgisayar tabanlı olan Sistem İlke Düzenleyici ile kullanıcıların istemciler üzerinde Windows ayarlarının değiştirmemeleri ve istenilen servisler dışında servisleri çalıştırmamaları, Proxy server ile Internet erişim optimizasyonu sağlanmıştır. Etki alanı ilk oluşturulduğunda tek kullanıcı ile çalışılırken bunun güvenlik açıkları çıkardığı görülmüş ve her kullanıcı ayrı hesap uygulamasına geçilmiştir. Bu eğitim-öğretim yılında sunucu üzerinde toplamda 952 Öğretim elamanı ve öğrenci hesabı oluşturulmuştur. Kullanıcılara ait hesapların kayıt (logları) tutularak hesap sahiplerinin laboratuarları ne zaman kullandıkları istatistiksel olarak değerlendirilip ders harici kullanılan laboratuarlarda istatistiklerden elde edilen veriler neticesinde çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Proxy sunucu kullanılarak laboratuarların Internet trafiği düzenlenmiştir.



    3.1 Kullanıcı Politikalarının Belirlenmesi ve Hesaplara Uygulanması

    Bu aşamada MS Windows 98SE’ler için Sistem İlke Düzenleyici arabirimi kullanılmıştır. Hesaplar ve varsayılan bilgisayar için temel olarak masaüstü ayarları kısıtlandı, başlangıçta çalıştırılabilecek servisler belirlendi. Masaüstü ayarlarında hesapların hangi yazılımları kullanabilecekleri bilgisayar ağı içersinde kendi çalışma grupları dışına çıkma yetkileri kısıtlandı. Ağ yöneticilerinin gerektiğinde her bilgisayar üzerindeki denetim gerçekleştirilmesi için yönetici hesabı oluşturuldu. Yönetici hesabı bilgisayar üzerindeki tüm hak ve yetkileri sahiptir.





    Şekil1. MS Windows 98SE’ler için kullanılan Sistem İlke Düzenleyici programı.
    Şekil 1‘de bir hesap için veya bir grup için yada varsayılan hesapla etki alanına oturum açan herhangi bir hesap için düzenlemeler yapılabilir.

    2000-2001 eğitim-öğretim döneminde sisteme 25 adet Intel Pentium bilgisayar dahil edilmiş ve 2 adet ders laboratuarı ve 1 adet Internet parkı ile Bilgi-İşlem Komisyonu fakülte öğrencilerine hizmet vermeye başlamış NT 4.0 server sunucusunun yanına bir adet yedekleme (back-up) sunucu kurulmuş ve sistem daha güvenilir hale getirilmiştir. Bu dönemde sunucularını daha güvenli, daha işlevsel ve daha kullanıcı ara yüzlü olan Windows 2000 Advanced Server sunucuya yükseltmek için çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar neticesinde MS Windows NT 4.0 platformundan, MS Windows 2000 Advanced Server platformuna geçmek için ya direkt sunucuyu yükseltme yada hesapları MS Windows 2000 server üzerine taşımak gerektiği sonucuna varılmış ve hesapların taşınmasının daha güvenli ve verimli olacağı görülmüştür. Eğitim-öğretim dönemini sonunda sunucu üzerindeki hesap sayısı 1542’ye ulaşmıştır.

    2001-2002 yılına sisteme entegre edilen bilgisayarlarla 4 adet ders amaçlı laboratuarında ve 1 adet Internet parkında toplam 105 istemciye ulaşılmış ve istemci platformları müfredat gereği MS Windows 98SE ve MS Windows 2000 Türkçe olarak belirlenmiştir. Güz öğretim döneminin sonunda sunucular MS Windows NT 4.0 Server’den, MS Windows 2000 Advanced Server platformuna yükseltilmiştir. Hesapların MS Windows 2000 Advanced Server üzerine taşınması için Active Directory API’sini kullanan ADSI Manager programı yazılmıştır. Program aynı zamanda MS SQL Server ile birlikte çalışmakta olup hesap bilgilerini burada tutmaktadır. Program tasarlanırken her hesap için sunucu üzerinde hesap adı ile aynı adı taşıyan bir gezici profil ve kullanıcı ev dizini oluşturmakta ve böylece MS Windows 2000 istemciler için bilgisayar laboratuarı daha ergonomik bir hal almaktadır. Her hesap için sunucu belirlenen gezici profil alanı 30 Megabyte ve Kullanıcı ev dizini alanı 20 Megabyte olarak belirlenmiştir. Programa yeni kullanıcılar tek tek eklenebildiği gibi bir metin dosyasından da eklenebilmektedir. Program her yeni hesabı active directory’de istenilen organizational unit içerisine ekleyip tesadüfi 8 basamaklı parola oluşturmakta ve bunu yazıcıya göndermektedir.

    Hesaplar için parolalar program tarafından oluşturuluyor

    Şekil 2: ADSI Manager


    Şeki 2’de Fakülte Bilgisayar laboratuarları için MS Visual Basic 6.0’da yazılan program MS SQL sunucu ile birlikte çalışıyor, hesaplar programa elle girilebildiği gibi metin dosyasından da okutulabiliyor program her hesap için sunucu üzerinde hesap adı ile aynı adı taşıyan bir gezici profil ve kullanıcı ev dizini oluşturuyor.

    Kullanıcı hesapları güvenli bir şekilde MS Windows 2000 Advanced Server sunucusu üzerine taşındıktan sonra erişim hızını artırmak ve sistemi hızlandırmak için sisteme bir MS Windows 2000 Server Türkçe sunucu eklenmiştir. Windows 2000 Server sunucu yönetimsel araçlarından Dağıtık Dosya Sistemi (Distributed File System) kullanılarak kullanıcı ev dizini ve gezici profiller her iki sunucuya paylaştırılmıştır. Eğitim-öğretim dönemi sonunda sunucu üzerinde hesap sayısı 2000’i geçmiştir. Active Directory’de grup politikası kullanılarak MS Windows 2000 istemcilerin optimizasyonu, Sistem İlke Düzenleyici kullanılarak MS Windows 98SE’lerin optimizasyonu sağlanmıştır.




    Şekil 3: Active Directory kullanıcı arabirimi

    Şekil 3’de hesaplar kullanıcıların fakülte bölümlerine göre oluşturulan Organizational Unit içinde tutulmakta böylece her fakülte bölümü için ayrı bir grup politikası uygulanabilmekte.

    2002-2003 eğitim-öğretim döneminde laboratuar otomasyon sorunları çözülmeye başlandı öncelikle ağ trafiği TCP/IP protokolü ile NETBEUI protokolü kullanılmaya başlandı. Fakülte bölümlerine gelen yeni öğretim elemanları için ihtiyaç duyulan gerçek IP’ler laboratuarımızın kendi iç ağını kurması ile fakülte bünyesinden karşılanmış oldu. Laboratuarın iç ağı, 2 adet 32 MB belleğe sahip Intel Pentium 100 tabanlı bilgisayara Linux RedHat dağıtımı kurularak sağlandı. Ancak bu ağ geçitleri başarılı olamamış bunun üzerine Intel Pentium III 350 tabanlı bir bilgisayara Linux Mandrake 9.0 dağıtımı kurularak ağ geçiti (gateway) olarak yapılandırılmıştır. Kurulduğu andan bu güne kadar sorunsuz ve hiç kapanmadan çalışmıştır.

    2002-2003 eğitim-öğretim döneminde fakülte bilgi-işlem komisyonu tarafından geliştirilmeye çalışılan projelerden bir diğeri fakülte müfredatının izin verdiği ölçülerde öğrencilerine değişik işletim sistemleri ve yazılımları da göstermek olmuştur. Bu amaçla bir Linux laboratuarı kurma çalışmaları yapılmıştır. Linux laboratuar çalışmaları halen devam etmektedir. Bu dönem sonunda etki alanı sunucusu üzerindeki hesap sayısı 2640’a ulaşmıştır.



    3.2. Web Sunucusunun Kurulumu

    2002 yılında fakülte bilgi işlem komisyonu üniversitemiz web sunucusu üzerinde bulunan fakülte ve bağlı bölümlerin web sayfalarını kendi bünyesinde oluşturacağı web sunucusu ile çözme kararı almıştır. Bu amaçla çalışmalar başlanmış Bilgisayar Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi (BBAUM) ile gerekli yazışmalar yapıldıktan sonra fakültenin web adresi “http://www.mmf.cu.edu.tr” ve “http://mmf.cu.edu.tr” olarak DNS kayıtları yaptırılmış ve fakülte öğrencilerinden bu konuyla ilgili ve duyarlı öğrenciler teşvik edilerek yeni tasarımlarla yeni bir web sayfası geliştirilmiştir. Bu dönemde web sayfası MS Windows 2000 üzerinde çalışan web sunucusu (Internet Information Server-IIS) kullanılarak yayınlanmıştır.

    2003-2004 eğitim-öğretim döneminde fakülte bilgi-işlem komisyonu daha önce MS Windows 2000 üzerinde olan web sunucusunu Linux RedHat 9.0 dağıtımı üzerine taşıma kararı almış ve daha önce kullanılan ASP tabanlı sayfalar yerine PHP tabanlı sayfalar hazırlanmıştır.
    4. Sonuç ve Öneriler

    Çukurova Üniversitesi Mühendislik – Mimarlık Fakültesi bilgisayar laboratuarları bünyesinde bulunan 4 adet ders amaçlı bilgisayar laboratuarı ve 1 adet Internet bilgisayar parkının toplam 112 bilgisayar ile fakülte öğrencilerinin eğitim ve öğretimde teknolojiye uygun olarak ergonomik şartlarda kullanımını sağlanmaktadır.




    Şekil 4. Fakülte bilgisayar ağının en son durumu
    Yeniden yapılandırma çalışmaları başlamadan önce ve yapılandırma çalışmalarının ilk aşamalarında karşılaştığımız sorunlar en aza indirilmiştir.

    Gezici profiller ve kullanıcı ev dizinleri öğrencileri disk alanı sorunlarını ve fakülte içinde bilgi taşıma sorunlarını ortadan kaldırmıştır.

    Fakülte içerisinde Web sunucusunu kurularak daha hızlı değişiklik yapma ve disk alanı sorunlarını ortadan kaldırmıştır.

    Laboratuarımız bundan sonraki projeleri halen çalışması yapılmakta olan bir Linux laboratuarı, fakülte öğretim elemanları ve öğrencileri için bir e-posta sunucusu kurulması ve fakülte öğretim elemanlarının ve öğrencilerinin kişisel sayfalarını kendi bünyesinde bulundurduğu web sunucusundan yayınlamaktır.




    Kaynaklar

    Garms, J., Windows NT Server 4 unleashed Sams Pub., Indianapolis, I, 1998

    Dolanbay, C., Windows NT server 4.0, Pusula, İstanbul, 1998.

    Brown, T., Uzmanlar için Windows 2000 server, Alfa İstanbul, 2001

    Kirch, O., Linux network administrator's guide, O'Reilly    Sebastopol, 2000

    Çetin, G., Linux ağ yönetimi, Seçkin Ankara, 2002

    Iseminger, D., Networking services developer's reference library, Microsoft Press,    Redmond, WA    2000

    Duthie, G. A., Microsoft Visual InterDev 6.0 Enterprise developer's workshop :build b,
    Microsoft Press    Redmond, WA    1999

    http://www.microsoft.com

    http://www.microsoft.com/technet/treeview/default.asp?url=/technet/security/default.asp

    http://www.microsoft.com/technet/treeview/default.asp?url=/technet/security/default.asp

    http://www.microsoft.com/technet/archive/default.asp






        Ana sayfa


    Teknolojik gelişmelerin çok hızlı olduğu bugünlere, dünya hızla bilgi toplumunu oluştururken teknoloji ürünleri bilgisayarlar

    Indir 27.84 Kb.