bilgiz.org

Sosyal biLİmlerde metod ve araştirma teknikleri

  • Bulgular ve Yorum



  • Sayfa3/3
    Tarih29.12.2017
    Büyüklüğü145.4 Kb.

    Indir 145.4 Kb.
    1   2   3

    Verilerin Çözümlenmesi ve Yorumlanması


    Ham verilerin nasıl çözümlendiği ve nasıl yorumlandığını bilmek önemlidir. Bazen yanlış seçilmiş bir çözümleme şekli ile çok değerli veriler boşa gidebilir.

    Araştırmada kullanılan(varsa) istatistik teknikleri, seçiliş gerekçeleri ile raporda açıklanmalıdır. Ayrıca işlemlerin elle mi, yoksa bilgisayarla mı yapıldığı belirtilerek(varsa) bilgisayar programına atıfta bulunulmalı ve sonuçların nasıl denetlendiği belirtilmelidir.

    Alan araştırmalarında örneklem istatistikleri genellikle betimsel düzeyde olup yüzde, ortanca, ortalama olarak vasat ölçülerini; ranj, çeyrek kayma, standart kayma olarak değişim ölçülerini, korelasyon katsayısı olarak da ilişki ölçülerini gösterir.

    Örneklem istatistiklerinin, önceden saptanan bir anlamlılık düzeyinde evren değerlerine genellenmesine test edilmesine hipotez test etme denir. Hipotez test etme, evrenin dağılım karakteri yerine, örneklem istatistiklerine dayalı bir yargıya varma işidir. Evrenin tamamından alınan verilerin dağılım karakteristiklerinin (yüzde, ortalama, ortanca, korelasyon katsayısı, çeyrek kayma, standart kayma vb.) test edilmesi söz konusu değildir.


    Bulgular ve Yorum


    Bulgular ve yorum aynı veya ayrı bölümlerde sunulabilir. Bu araştırılan probleme bulunan muhtemel çözümün sergilenmesidir.

    Toplanan ham verilerin çeşitli tekniklerle işlenerek çözümlenmesi ile bulgular(kanıt bilgiler) elde edilir. Bulgular, araştırmacının konu ile ilgili tartışmalarda kullanıldığı kanıtlardır.

    Problemin çözümü için bulguların yorumlanması ve çeşitli bakış açılarının değerlendirilmesi gerekir. Bulgular ne kadar geçerli ve güvenilir olursa olsun, iyi bir yorumlama ile bütünleştirilmezse problemin çözümüne ışık tutamaz.

    Bulgular araştırmacının dışında oluştuğu halde, yorum kişisel ve özneldir. Aynı bulguların ayrı biçimlerde yorumlanması ihtimali vardır.



    Bulgularda olgu ve görüş ayrımı sağlanmalıdır. Olgular objektif, görüşler ise sübjektiftir. Yorum yapılırken ilgili kaynaklarla sürekli ilişki kurulmalıdır. Bulgular, önceden geliştirilen denenceler(beklenti) ışığında yorumlanır. Yoksa rastgele sonuçlar önemli bulgular olarak nitelendirilemezler. Araştırmacı sonuçta bulmak istediğini değil, bulduğunu sunmak ve savunmak zorundadır. Denenceler çürütülmüş olabilir.

    Yargı: Araştırmacının son sözüdür. Bu araştırma neleri gerçekleştirdi? Sorusunun cevabını verir. Araştırmacı, geçerliliğine en çok güvendiği bir yorumu yargı olarak seçebilir. Seçim yapmak da güçlük çekiliyorsa kararsız da kalınabilir. Çünkü bu da bir yargıdır. Yargı kişisel ve sübjektiftir. Fakat araştırmacı yargıda bulunmaktan kaçınamaz, çünkü son sözü söylemek zorundadır.

    Sosyolojide Nasıl Bir Metot Kullanmak Gerekir?

    Sosyolojide bir kısım sosyologlar, makro seviyede analiz metodunu benimsemişler ve makro yapıdan mikro yapıya doğru bir yol izlemişlerdir. Bazıları da mikro seviyede tahliller yaparak makro yapıyı açıklamak istemişlerdir. Bir diğer grup da orta bir yol izlemeyi tercih etmişlerdir. Hangi metot olursa olsun parçaların bütünle ilişkisi, parçaların bütüne bağlanışı ve şekillenen bütünün yapısı göz önünde bulundurulmadan yapılacak gözlemler ve tespitlerin isabet derecesi düşük olacaktır. Mikro seviyede sosyal sistemi; grup, makro seviyede ise bütün toplum temsil etmektedir.

    Sosyolojide metodoloji konusunda yapılan tartışmaları iki genel kısma ayırmak mümkündür:

    1.Kantitatif metodoloji 2. Kalitatif metodoloji

    1.Kantitatif Metodoloji

    Bu metot ağırlığını istatistiksel ölçme ve değerlendirmeye verir. Bu yolu takip eden araştırmacılar sebep-sonuç ilişkisiyle kontrol mekanizmasına dayalı metodolojik modeli kendilerine temel kaynak ve rehber seçmişlerdir. Doğal bilimlerde kullanılan bu metodolojik modele sosyologların gösterdiği ilgi 1920’lerden itibaren hızla artmaya başlamış ve günümüzde bu metodoloji sosyolojide kullanılan hakim metot haline gelmiştir.

    Kantitatif Metodolojiye Göre Bir Araştırma Projesi

    1.Problem

    2.Teorik Çerçeve

    a).Aksiyom(faraziye, sayıltı)

    b). Hipotez(denence)

    3.Araştırma planı

    4.Evren

    5.Örneklem

    6.Bilgi toplama teknikleri

    7.Bulguların analizi ve yorumlanması

    8.Sonuç ve öneriler

    Kalitatif Metodoloji

    Sosyolojinin bir bilim olarak ortaya çıkışından beri var olan kalitatif metodoloji, 1950’lerin başından itibaren hızla gelişmeye ve geniş çapta taraftar toplamaya başlamıştır. Bugün hızla gelişmekte olan Etnometodoloji Sosyolojik Okulu, çağdaş kalitatif metodolojinin tipik bir örneğidir. Bu metot Alman sosyologu Max Weber’in anlama kavramından ve özellikle Alfred Schutz’un çalışmalarından kaynak ve desteğini bulur. Bu metoda göre araştırmacı, peşin hükümlü araştırma planına ve bunun gerektirdiği ölçme değerlendirme analizine bağlı kalmaksızın alanına girmesini ve araştırma yaparak konusundaki anlamı bulup açıklamasını temel şart koşar.

    Etnometodoloji temelde sosyolojideki klasik ana sosyoloji akımlarının bir eleştirisine dayanır. Etnometodoloji, etkileşimci sosyoloji geleneği içinde yer alır ve bir tür bilinç sosyolojisidir. Geleneksel sosyoloji sıradan insanların yaptıkları şeyi eksik şekilde tanımlar. Oysa etnometodoloji insanların kendi dünyalarını nasıl inşa ettiklerinin araştırılmasını amaç edinmiştir.

    Bu konuda yapılan araştırmalardan birisi Garfinkel'in günlük yaşamın parçalanışı konusundaki deneyleridir. Garfinkel, öğrencilerin evlerine gitmelerini ve evdekilere sanki misafirmiş gibi davranmalarını ister; bu durumda anne-baba ve akrabaların tepkileri dramatiktir. Bu tepki önce şaşkınlık daha sonra düşmanca bir tutumdur.

    Fenomenoloji hem felsefi hem de sosyolojik açıdan etnometodolojiyi etkilerken; etnometodolojiyi biçimlendiren aynı zamanda linguistik, antropoloji ve sosyolojidir. Fenomenolojik sosyoloji daha çok teorik ve felsefi bir düzlemde odaklaşırken etnometodolojiyi benimseyen sosyologlar daha çok deneysel çalışmalar yaparlar. Bu sosyologlar telefon konuşmaları, dergi, gazete raporları, mahkeme kararları, hatta yayalarla ilgili incelemeler yaparlar.

    Weber’e göre sosyoloji, bir eylem bilimi olması açısından kavrayıcı bir bilimdir. Sosyal bilimleri tabiat bilimleri sıralamasına sokmak isteyen olguculara karşı Max Weber, eylemci bir varlık olan insanın, düşen bir taş gibi incelenemeyeceğini, çünkü davranışta bulunan insanın bir isteği, motivasyonu ve amacı olduğunu ileri sürer. Kavrayış bilimi olan sosyoloji; insanları oldukları, davrandıkları, düşündükleri gibi anlamaya çalışmalıdır.

    Kalitatif Metodolojiye Göre Araştırma Projesi

    1.Problem

    2.Kaynak taranması ve kısaca özetlenmesi

    3.Plan

    4.Araştırma izni

    5.Bilgilerin toplanması

    6.Bilgilerin ve verilerin birleştirilmesi

    7.Bilgilerin ve verilerin sınıflandırılması

    8.Bulguların yorumu ve sonuçlar

    İki metodolojiyi takip eden sosyologlar arasında mücadele vardır. Etnometodolojiyi benimseyen sosyologlar, insanların bir kültür içinde şartlandıklarını ve kendilerine sorulan sorulara bu kültüre bağlı kalıplar içinde yüzeysel cevap verdiklerini iddia etmekte ve kantitatif metodoloji ile sosyal gerçekliğin anlaşılamayacağını ileri sürerler. Doğal bilimlerin metodolojik modelinden alınan kontrol grubunun, normal araştırma ortamını bozduğunu ve yapaylaştırdığını ve bu suni ortamda sosyal gerçekliğin anlaşılmasının güç olduğunu, yapılan bazı araştırmalarla desteklemişlerdir. Bundan başka mülakatçı ve anketörlerin, hileli davranış ve tutum içinde bulunduklarını ileri sürmektedirler. Kantitatif metodologlar, kalitatif metodologların araştırma yaptıkları şahısların sosyal faaliyetlerine katılmalarına, esrar içenlerin sosyolojisi, demektedirler. Kalitatif metodologlar ise, kantitatif metodoloji taraftarlarını, onlar her şeyi ölçer, biçer fakat bir şey anlamazlar, sözleri ile tenkit ederler.

    Ancak bu iki metodolojiyi birbirleriyle bağdaşmaz kutuplar olarak görmek, fayda yerine zarar getirir. Araştırmacı bu iki metodolojiyi birbirini tamamlayacak şekilde uygulayabilir. Örneğin araştırmacı büyük sayıdaki grup ilişkilerini (anketörlerin de yardımıyla) kantitatif metodoloji ile incelerken küçük gruplardaki dinamizmi anlamak ve açıklamak için kalitatif metodolojiye baş vurabilir. Bu iki metodolojiden elde edilen bilgiler veya veriler birleştirilerek değerlendirilebilir.

    Her iki metodolojinin de hem olumlu hem de olumsuz yönlerinin olduğu kabul edilmelidir. Araştırmacı kullanacağı metodolojiye tutarlı bir gerekçe gösterebilmelidir. Bu gerekçenin bilim anlayışına ters düşmemesi önem taşır.

    KAYNAKÇA

    Arseven, A. (1994), Alan Araştırma Yöntemi İlkeler Teknikler Örnekler, Tekışık Matbaası: Ankara


    Çağatay, T. (1968), Günün Sosyolojisine Giriş, Ankara Üniversitesi DTCF Yay. : Ankara
    Çelebi, N. (2001), Sosyoloji ve Metedoloji Yazıları, Ankara: Anı Yayınları
    Dombaycı, M.A. (2008). Türkiyede Ortaöğretimde Felsefe Öğretiminin Değerlendirilmesi, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
    Eserpak, A. (1981), Sosyoloji, A.Ü. D.T.C.F. Yay. : Ankara
    Karasar, N. (1994), Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler. 7. Bs. 3A Araştırma

    Eğitim Danışmanlık Ltd. Şti.: Ankara, 1995.


    Kurtkan, A. (1976), Genel Sosyoloji, İstanbul Üniversitesi İktisat Fak.Yay.: İstanbul
    Nihat, N. ve, Erdoğan Z. (1977), Sosyoloji I, Yay.Yük.Öğrk. Kur. : Ankara
    Nirun, N. (1977-1978). Sosyoloji II, Ankara: Yay.Yük.Öğrt.Kur.Yay.
    Saim, K. (1995), Bilimsel Araştırma ve İstatistik Teknikleri, Tekışık Web Ofset Tesisleri: Ankara
    Sezer, B. (1985), Sosyolojinin Ana Başlıkları, İstanbul Ünv. Edb. Fak. Yay.: İstanbul
    Sonay E. (1991), Genel Sosyoloji Dersleri, G.Ü. Basın Yay.Yük. :Ankara
    Turkdoğan O. (1995), Bilimsel Düşünme ve Araştırma Metedolojisi, M.E.B. Yay.: İstanbul
    1   2   3






        Ana sayfa


    Sosyal biLİmlerde metod ve araştirma teknikleri

    Indir 145.4 Kb.