bilgiz.org

Senaryo Entegrasyonu için düşünceler Rev 0 06




Tarih28.12.2017
Büyüklüğü96.53 Kb.

Indir 96.53 Kb.


Senaryo Entegrasyonu için düşünceler (Rev 0 - 06.12.2010)

Buradan itibaren en çok kullanılacak terimlerden birisi "sorun"dur. Bu nedenle öncelikle sorun ile ilgili birkaç tanım verilmiştir. Daha geniş bilgi için tıklayınız.

Daha ileriki tarihlerde yapılabilecek ekleme / çıkarma /değişiklikleri göstermek üzere, başlıktaki revizyon No ve tarih değiştirilecektir.



Mavi ve alt çizgili olarak yazılmış sözcüklere tıklanırsa, o konuda yazılmış yazılara erişilebilecektir.

  1. Örnek Tavır Sahipleri

Genel Açıklama: Çan eğrisi (normal dağılım) uyarınca dağıldığı varsayılan insan niteliklerinin bir ucunda "melun" denilebilecek tipler, diğer ucunda ise "Örnek Tavır Sahipleri - ÖTS" var. ÖTS her yaşam kesitinde (trafikte, okulda, ticarette, siyasette, belediyede, dernekte, sanatta, sporda vb) mevcut.

Toplum yönetiminde genelde harcanan emekler, bu iki uçtan genellikle ÖTS'ne değil diğer uçtakilere yöneliktir. Çıkarılan yasalar, alınan önlemler daima yasaları çiğneyen, kural tanımayan, onları delmeye uğraşanlara yöneliktir.

Halbuki, ÖTS hiçbir zorlama olmadan yaşam kurallarına uyarlar. O halde, herhangi bir yaşam kesitindeki sorunlar çözülmek istenildiğinde, o kesitteki ÖTS bir araya getirilmeli; onların birbirlerini tanımaları, aralarında dayanışmaları sağlanmalıdır.

ÖTS'ne yönelik olarak yapılabilecek uygulama örnekleri aşağıdadır.



    1. Trafik kuralları için taahhüt: SÖZ adı verilen kampanya, herhangi bir yasal korku ya da zorlama olamsızın kendiliğinden düzgün araç kullananların, birbirlerini tanımalarına, aralarında sessiz bir dayanışma oluşturmalarına ve bu yolla toplumda bir çeşit ahlaki referans olmalarına yol açabilecek bir kampanyadır.

Bu tür kişilerin araçlarında bulunan birer sticker, tek yanlı olarak 5 temel trafik kuralına uyacaklarını taahhüt ettiklerini gösterir. Daha fazla açıklama için tıklayınız.

    1. Seçilmişler için taahhüt: TBMM, belediyeler, meslek örgütleri gibi kurumlara seçilecek kişilerin, seçimlerden önce seçmenlerine birkaç önemli konuda taahhütte bulunmaları ve bunu internet vb araçlarla duyurmalarıdır. Milletvekilleri için örnek bir taahhüt ve daha geniş bilgi.

    1. Hayvan Hakları için taahhüt: Yerel veya genel seçimlerde aday olacakların hayvan haklarına saygı göstereceklerine, bu yolda çaba harcayacaklarına ilişkin bir taahhüt metni ve bu metne esas teşkil eden Hayvan Hakları Politika belgesi için tıklayınız.

    1. İnternet iletişimi için taahhüt: İletişim sırasında uyulacak bir taahhüt için tıklayınız.

    1. Yüksek iş ahlakı için taahhüt: İş yaşamında uyulması gereken az sayıdaki ilkenin taahhüdü ve daha çok açıklama için tıklayınız.

    1. Sınavlarda kopyaya karşı taahhüt: Hırsızlık egzersizi olarak adlandırılabilecek sınavlarda kopya çekilmesi sorununa karşı, kopyayı reddedenlerin verdikleri bir taahhüt için tıklayınız.

  1. Sorgulanamazlık (ezber)

Genel Açıklama: Gerek eğitim, gerekse toplum yaşamımızın en doğurgan sorunlarından birisi, kökü yüzyıllar öncesine dayanan (ezber) geleneğidir. Bugün -bir anlam kayması yoluyla- ezber sözcüğü belleme anlamında kullanıldığı için "sorgulanamazlık" kelimesi tercih edilmiştir.

Aşağıda, çeşitli bağlamlardaki sorgulanamazlık örnekleri verilmiştir.



    1. Hayvanların hisleri yoktur: Bugün bu kalıbın doğru olmadığı bilimsel olarak kanıtlanmış olup, örneğin hayvan psikolojisi konusunda geniş çalışmalar yapılmaktadır. Nereden çıktığı belli olmayan bu yargının sonuçlarından birisi hayvanlara yapılan çeşitli eziyetlerle görülmektedir.

    1. Hayvanlar düşünmezler: Aynen yukarıdaki gibi bir kalıp olup, günümüzde hayvanların kendi yaşamlarını sürdürmek için gereksindikleri ölçüde "düşündükleri", sadece kendilerine ve başkalarına zarar verebilecek şekilde düşünmedikleri -ki onu yalnızca insanlar yapmaktadır- ortaya çıkmıştır.

    1. Doğadaki canlı ve cansız herşey insanın hizmeti için vardır: Halbuki canlı ve cansız tüm varlıklar bir bütündür; içlerinden birisini ön plana çıkarıp diğeri ihmal edildiğinde bir zincirleme bozulma başlar.

Madagascar adasında uygulanan bir Dünya Sağlık Örgütü (WHO) projesinde, yerel halkın (DAYAK yerlileri) sağlığını tehdit eden keneleri öldürmek için kullanılan DDT'nin böcekleri öldürmekle kalmayıp tüm eko-sistemi nasıl perişan ettiğini görmek için tıklayınız.

    1. Üçgenlerin iç açıları toplamı daima 1800'dir: Yalnıca düzlem üzerine çizili üçgenler için bu böyledir. Herhangi bir eğri yüzey üzerine -örneğin bir durgun su yüzeyi- çizili üçgenlerde ise daha büyüktür. Okullarda, koşulsuz / tartışmasız / sorgulanamaz olarak öğretilen bu bilgi, gündelik yaşamda fazlaca bir önem taşımaz ise de, çocuklara "sorgulanamaz şeyler olabilir" mesajı taşıdığı için son derece önemlidir. Çocuklar böylece bazı şeylerin sorgulanamayacağı gibi yanlış bir kanı edinirler.

    1. Elekrikli otomobiller çevre kirletmez: Elekritkili otolar yalnızca "yakın çevrelerini" kirletmezler. Bataryalarını dolduran elektriğin üretim yerinde ise -örneğin kömür ya da bir diğer karbon esaslı yakıtla üretim yapan- çevreyi kirletirler. Elektrikli otomobiller sadece güneş veya rüzgör enerjisiyle çalışana kadar çevreyi kirletmeye devam edecektir.

    1. Yumurta zararlıdır: Uzun yıllar hekimlerce tartışmasız doğru kabul edilen yumurta bugün yararlı olarak görülüyor. Belki öyledir belki de değildir. Gelecekte bambaşka yargılar ortaya çıkabilir.

    1. Pazartesi'leri and, Cuma'ları milli marş (fıkra gibi): Bir okuldaki and ve İstiklal Marşı arasındaki -ezber nedeniyle- oluşan bir durumu okumak için tıklayınız.

    1. Yabancı dile kabiliyeti olmamak: Çoklu zeka kuramına göre bazı kişilerin sözel zekaları diğerlerinden daha yüksek olabiliyor. Ama bu, sözel zekası yüksek olmayanların dil (ya da bir başka şey) öğrenemeyecekleri anlamına gelmiyor.

Olimpiyat koşu şampiyonları kuşkusuz çok farklı özelliklere sahiptirler. Ama bu diğer kişilerin de koşabilmelerine, hatta içlerinden -olimpiyat sporcusu olamasa da- çok iyi sporcular çıkmasına engel değildir. Yabancı dile kabiliyeti olmadığı bahanesine sığınmak kişileri çaba göstermek zorunluğundan kurtaran bir aldatmacadır.

Her yaşın ayrı bir öğrenme profili olabilir. Bebekler ve küçük çocukların daha kolay öğreniyor olmasının nedeni, ihtiyaç dürtüsü nedeniyledir. Arzularına ancak yürüyerek kavuşabileceğini farkeden bebek, bir an evvel -düşe kalka- yürümeye çalışır. Derdini ancak konuşarak anlatacağını bilen kişinin konuşmayı kolay öğrenmesinin nedeni de budur.

Yaş ilerledikçe bu istekler yön değiştirir ve bu nedenle bazı konulardaki motivasyonu bir bebek kadar olmayabilir. Ama o kişinin de bu defa başka alanlardaki öğrenme dürtüleri yüksek olur.

Belirli bir yaştan sonra uğranılan zihinsel yetmezlik hastalıklarının bir nedeni de kişinin belli bir dönemden sonra kendisini öğrenmeye kapatması, böylece koşullandırılan beynin bir süre sonra işlevsizlikten dolayı dumura uğramaya başlamasıdır.



    1. Kişi kendi başına öğrenemez: Genel kabul gördüğü için sorgulanamaz hale gelmiş bir kalıp da, kişilerin kendi başlarına öğrenemeyecekleri, onlara ancak başka birilerinin bir şeyler öğretebileceğidir. Hatta yalnız öğrenemeyeceği değil, kendi başına bırakılan kişilerin zararlı şeyler öğrenileceğine de inanılır.

Son yıllarda giderek gündeme gelmeye başlayan ve öğrenme devrimi (learning revolution) olarak adlandıılan yeni paradigma, her insanın dünyaya eşsiz bir öğrenme yeteneği ile geldiğini, canlıların temel yaşam motivasyonu olan varlıklarını (ve böylece türlerinin devamını) sürdürmek amacınınbaşlıca aracı olarak yüksek öğrenebilirliğe sahip olduğunu söylemektedir.

  1. Zihinsel Virüsler

Genel Açıklama: Bir konuşma ya da yazı içinde kullanılırken doğru imiş gibi göründüğü için sorunsuzca kullanılan, ama düşünüldüğünde yanlış olduğu anlaşılabilen değer yargılarına bir benzetmeyle "zihinsel virüs" denilmiştir. Bu konuda genişçe açıklama için tıklayınız.

Aşağıda, bunlardan dördü görülüyor:



    1. Virüs No 1: Başkası yapmasın ben de yapmam! (Düz dile çevrilirse: Benim o şeyi yapmamam için HİÇ kİMSENİN yapmaması gerekir. Eğer bir tane bile görürsem yapmaya devam ederim.)

    2. Virüs No 2: Evet ama yine de! (uzun açıklamalardan sonra ikna ettiğinizi sandığınız bir kişi, tüm söylediklerinizi kabul edip, sonra da yaptığını yapmaya devam edebilir. Örn. "kopya çekmenin yanlış olduğunu anlıyorum; ama yine de....")

    3. Virüs No 3: Siyaset vatandaşların sorunlarını çözmek için yapılır! (Aslolan, vatandaşların, sorunlarını çözmek için bireysel -kurumsal-kesimsel ya da toplumsal ölçekteki girişimleri için uygun ortam hazırlamaktan ibaret bir siyasettir. Vatandaşların sorunlarının başkaları (örn. siyasetçiler) tarafından çözülebilmesi için, vatandaşların sahip oldukları hak ve özgürlüklerin kısmen ya da tamamen siyasetçilere devredilmesi gerekir. Çünkü vatandaşın en etkili sorun çözme aracı "bireysel hak ve özgürlükleri"dir. Bu ise demokratik rejimlerde düşünülmemesi gereken bir yöntemdir.

    4. Virüs No 4: Sana ne -bana ne! (Yurttaşlık sorumluluğunu dinamitleyen bir mantık operatörüdür. Sık sık ve hemen her yerde kullanılan bu virütik operatör, toplu yaşamı imkansız kılar ve de kimse sesini çıkaramaz).

  1. Sorun Kimyası

Genel Açıklama: Az sayıda (107) element birleşerek milyarlarca maddeyi oluşturuyor. Acaba sorunlar için de bu olamaz mı? Acaba rastladığımız (bireysel, kurumsal ya da toplumsal ölçekte) sorunların her biri özgün sorunlar mıdır, yoksa bunları oluşturan daha az sayıda "sorun elementleri" var mıdır? Bu konudaki bir yazıyı okumak için tıklayınız. Aşağıda -şaka olsa da- Sorun Kimyası'nın kanunları görülüyor:

    1. Kanun 1- Sorunlar yoktan var edilebilir. Her akılsızca davranış en az bir sorun üretir.

    2. Kanun 2- Hiç bir sorun onu meydana getiren nedenler ortadan kaldırılmadıkça çözülemez, ancak şekil değiştirir. Nedenleri yok etmeye dayalı olmayan her çözüm girişimi yeni sorunların üremesine yol açar.

    3. Kanun 3- Bir sorun çözülmediği sürece doğurma ve başka sorunlarla birleşme yoluyla çoğalma eğilimindedir.

    4. Kanun 4- Sorunların, aralarında bileşikler yaptığı bir ortam içinde, bileşiksiz bir ortamda uygulanıp iyi sonuç vermiş çözümler hedeflenen sorunu çözemez ve hatta yeni sorunların üremesine yol açar.

  1. Öğrenme

Genel Açıklama: Yaşamın neredeyse sonsuz sayıda yüzünün herbiri "öğrenme" ile ilgilidir. Aşağıda, bunların kısa bir listesi vardır. Her bir satır, diziler içinde "öğrenme" ile ilişkilendirilerek işlenebilir. Örneğin:

  • "Trafik teröristlerinden nasıl korunulur? (1.e)", "Beslenme yoluyla sağlığının bozulmasından nasıl korunulabilir? (1.h.i)", "kaslarının belirli hareketleri yapması nasıl öğrenilebilir? (4.a)" vd onlarca ilgi duyulabilecek konunun tamamen öğrenme ile ilgili olduğu,

  • "öğrenme"nin de doğuşta dünyaya getirdiğimiz bir kalıtsal miras olduğu,

  • Refah ve mutluluğun, başkaları tarafından ihsan edilen değil, tamamen kendi doğal öğrenme yeteneğimizi uykudan uyandırıp harekete geçirmekle mümkün olduğu,

  • Bunun için de doğru sorular sormayı ve öğrenmeyi öğrenmenin yeterli olduğu, bir kurumda öğrenmeyi öğretme'nin nasıl başlatılabileceği

diziler içinde işlenebilir.




    1. Kendini korumayı öğrenme:

      1. Olayları olumsuz yorumlamaktan, olumsuz yanlarını öne çıkarmaktan, negatiflikten

      2. Gaspçıdan, hırsızdan

      3. Depremden

      4. Mafyadan

      5. Trafik teröristlerinden

      6. Sokak kazalarından

      7. Aldatılmaktan (ticarette, alış-verişte, evlilikte, astlarınca, üstlerince, çalıştırdıklarınca, patronunca, vaatlerde bulunanlarca vd)

      1. Sağlığının bozulmasından:

        1. Beslenme yoluyla:

          1. Uygun kiloda kalabilmeyi

          2. Yararlı ve zararlı yiyecekleri belirlemeyi, bulabilmeyi, uygunsuz yiyeceklerden korunabilmeyi

        2. Bedeninin ihtiyaçlarını karşılama yoluyla:

          1. Egzersiz yapmanın esaslarını öğrenerek

          2. Yaşam biçiminin değiştirelemez koşullarıyla bedeninin ihtiyaçlarını uzlaştırmayı öğrenerek

          3. Beden yapısına uygun spor dallarının neler olduğunu öğrenerek

          4. Oksijen kullanımının önemini ve bunu sağlamanın yollarını öğrenerek

        3. Sağlığını korumaya yardımcı olabilecekleri bilme yoluyla:

          1. Hastalanıp tedavi olmaya çalışmak yerine koruyucu hekimliğin nasıl kullanılabileceğini öğrenerek,

          2. Hastalıkların öncüllerinin neler olduğunun (küçük şikayetleri okumak) öğrenilmesi.

          3. Ruhsal yapıdaki değişimlerin fiziksel sağlığa etkilerinin öğrenilmesi.

          4. Şikayetlerinin, hekimliğin hangi branşı ile ilgili olduğunu öğrenerek

          5. İyi doktoru, iyi hastaneyi nasıl bulacağını öğrenerek

          6. Bunların kötülerinin iyilerinden nasıl ayırdedileceğini öğrenerek

      1. İşi varsa işini kaybetmekten

      1. İşi yoksa gelir yetmezliğinden:

        1. İş bulma yöntemlerini öğrenerek

        2. Zaman satmayı öğrenerek

        3. Çevresindeki ihtiyaçları görebilmeyi öğrenerek

        4. Gereksiz giderlerini azaltmayı öğrenerek

        5. Tasarruflu yaşamın motive edici yollarını öğrenerek,

        6. Ek gelir yaratma yollarını öğrenerek

      1. Zamanını heba edenlerden korunarak (randevusuna geç kalarak, toplantı bitiş zamanlarını belirlemeyerek, uzun konuşup yazarak, başkasının zamanına değer vermeyerek vd)

      1. Zihinsel temizliğini koruyarak (kendi ideoloji ve inançlarını benimsetmeye çalışanlardan, bizim yerimize düşünenlerden, reklamı beyin yıkama sananlardan, zihinsel virüs - bulaştırıcılardan vd)

      1. Duygusal dayatmalarla gereksiz sorumluluk yüklemeye çalışanlardan,

      1. Amaç belirsizliğinden

      1. Genelde büyükler, özelde anne-babalar tarafından yöneltilebilecek ağır ve/ya haksız eleştiriler karşısında sükunetle ve mantıklı argümanlar bularak kendini koruyabilmeyi, eleştirilerin dozunu bu yolla kontrol edebilmeyi öğrenmek,

      1. İlk cinsel deneyimlerini güvenli yollarla nasıl edinebileceğini öğrenmek,

      1. Temel yaşam sürdürme girdilerinin eksik olduğu durumlarda yaşamı sürdürmeyi öğrenmek,

      1. Kızgınlık ve/ya hayal kırıklıklarının kendisine zarar vermesinden:

        1. Yararlanılacak bir yan bularak

        2. Sakinleştirici yöntemleri öğrenerek

        3. Öfkeyi bastırmak yerine kazanılabilecek bir beceri için bir tür itki olarak kullanımını öğrenerek

    1. Bilgi, beceri ve yeteneklerini satabilmeyi öğrenmek

    1. Başkalarının akıllarından ve/ya deneyimlerinden yararlanmayı öğrenme:

      1. “Öğrenme Çemberleri” (learning circles) yoluyla

      2. Mentor edinme yoluyla

      3. “Ortak akıl üretme” teknikleri yoluyla

      4. “Aktif dinleme” tekniği yoluyla

    1. Fiziksel öğrenme:

      1. Kaslarının belirli hareketleri yapabilmesini

      2. Belirli bir spor dalına ait özel bir beceriyi kazanabilmeyi

      3. Doğru nefes alabilmeyi

    1. Biyolojik öğrenme:

      1. Metabolizmasının, çalışma hızını ayarlamayı

      2. Kalp atışlarının, ihtiyaca göre artıp azalmayı

      3. Aşılanarak hastalıklardan korunmayı

    1. İçe dönük öğrenme:

      1. Kendini mağdur hissetmemeyi

      2. Kendi doğrularından sıyrılıp açık hale gelebilmeyi

      3. Kendini değiştirebilmeyi ya da “bildiğini” uygulayabilmeyi –ki öğrenme budur-

    1. Dışa dönük öğrenme:

      1. Evlilikte uyum sağlamayı

      2. Şehir kültürüne uyabilmeyi

      3. Yapısına uygun olmayanlarla birlikte çalışabilmeyi, işbirliği yapabilmeyi

    1. Sorunlarını doğru tanımlayabilmeyi ve çözebilmeyi öğrenme:

      1. “Sorunları yeniden tanımlama” tekniği yoluyla

      2. “Doğru sorular sorabilme” tekniği yoluyla

      3. Bir bilgi yığını içinden aradığını sistematik olarak eleyebilme yoluyla (örn. internette arama motorlarını doğru kullanmanın püf noktaları)

      4. Sorun çözme dağarcığını geliştirmeyi

      5. Her olumsuzluğun aslında bir sorun çözme aracı olduğunu idrak yoluyla

      6. Türkçeyi iyi öğrenerek; kullandığı sözcüklerin kökenlerini öğrenmeyi bir alışkanlık haline getirerek

      7. “Kök” ve “görünen (phantom)” nedenler kavramlarını bilmek ve karşılaşılan sorunlara yol açan “kök nedenler”i saptayabilme yoluyla

      1. Yeni bir beceriyi öğrenme:

        1. Öğrenmeyi:

          1. Beynin 2 yarı-küresinin farklı çalıştığının öğrenilip, buna uygun olarak her iki yarı-küresinin becerilerinin geliştirilebilmesini öğrenme yoluyla

          2. Gerçek bir öğrenmenin, beynin her iki yarı-küresinin aynı anda çalıştırılabilmesi ve beden fonksiyonları dahil edildiğinde daha da kalıcı hale geldiğinin öğrenilmesi, bunların geliştirilme becerilerinin öğrenilmesi yoluyla

          3. “Tekrarsız öğrenme” (aha learning) yoluyla

          4. Çocukların nasıl öğrendiklerini gözlemleyerek

        2. Evvelce öğrenip yeni öğrenecek olduklarını engelleyenleri unutma (unlearning) becerisi kazanarak

        3. Yeni becerinin “belirleyici” ve “türev” gereksinimlerini ayırdetme becerisi kazanarak

        4. Bu beceriyi oluşturan öz-becerileri (core skills) analiz edebilme becerisi kazanarak

        5. Bu kavramı bilen “öğrenme yardımcıları”nı bulma becerisi kazanarak

        6. Hayatın değişken temposu içinde motivasyonumuzun sürekliliğini sürekli canlı tutarak

        7. Müzik ve nefes egzersizlerinin öğrenme kapasitesini ne ölçüde yükseltebildiğini farkederek

        8. “Onurlu hata” kavramını öğrenip, hatalarının birer öğretici olduğunu farketmek yoluyla

        9. Çevremizdeki öğrenme kaynaklarını görebilme alışkanlığı kazanarak,

        10. Çocuklarımız için öğrenme ortamları hazırlayarak

    1. Öğrenebilirliğini, yaratıcılığını ve ahlâki bütünlüğünü bozmasına izin vermeden okul’da başarılı olabilmeyi öğrenme:

      1. Kopya çekmeden alacağı notlara rıza gösterme dürüstlüğü ve cesaretini göstermeyi öğrenme yoluyla

      2. Ezberlemeden belleme yoluyla

      3. Bir çeşit zihinsel travma demek olan “tekrar yoluyla öğretilme” tekniğinden kendini koruyarak (tekrarsız öğrenme)

      4. Dersi derste öğrenmenin yollarını bularak

      5. Türkçe dersinin tüm diğerlerinin belirleyicisi olduğunun bilincine vararak ve bu amaçla, dilini kullanmayı okul dışında da bir ilgi alanı haline getirerek

      6. Hızlı okuma becerisi kazanarak

      7. Ders içeriklerinin kritik %10’larını koklama becerisini edinerek

      8. Ders akışını kendi öğrenme stili ve akışına göre etkilemeyi öğrenerek

      9. Zamanında doğru sorular sorarak kritik bilgileri öğrenerek

      10. Az ve akıllı çalışma yöntemleri yoluyla

      11. Öğrenme Stili’ni öğrenerek,

      12. Çoklu Zeka Profili’ni öğrenerek (yine KiGeP testleri içinde bulabilirsiniz)

      13. Bir konunun özü öğrenilmezse sınav başarısının ancak çok sayıda egzersiz yapıp ezberleyerek elde edilebileceğini, bunun da hiçbir işe yaramaz bir şey olduğunu tam olarak idrak ederek

      14. Çevrenizdekilerin sürekli olarak yakınmalarının size de etki yaparak zihinsel bir ret ortamı yaratmasına izin vermeyerek.

    1. Görüşlerimizi kavga etmeden, çevremize küsüp kızmadan, sinirlenmeden savunmayı öğrenmek

    1. Çocuklarımızı gereğinden çok koruyup, devamlı himayemiz altında tutarak onların ayakta durabilme becerilerini azalttığımızın farkında olmayı ve çocukları ne zaman ne kadar koruyacağımızı öğrenmek (katlanılabilir risk kavramı)

    1. "BİLMİYORUM" diyebilmeyi (yollarını) öğrenmek

    1. Kendini –fiziksel, ruhsal, zihinsel yönlerden, yetkinlik ve kısıtlarıyla- tanımayı öğrenmek (Yaşam Alanının çerçevesini öğrenmek)

    1. Yaşam alanının sınırlarının:

      1. Değiştirilebilir / esnetilebilir olduğunu öğrenmek,

      2. Nasıl değiştirilip / esnetilebileceğini öğrenmek (“kendini değiştirebilme” ile aynı)

    1. Zamanı (yaşamı) etkili kullanmayı öğrenmek:

      1. “Önemli” ve “acil” arasındaki farkı takdir edebilme ve önemli işlere yönelebilme yoluyla,

      2. Hızlı okuma, 10 parmak klavye becerisi gibi zaman kullanımını etkilileştiren teknikleri öğrenerek,

      3. Zamanın –zaten aktığı için- tasarruf edilemeyeceğini, ancak daha iyi kullanılabileceğini öğrenerek,

      4. Zaman israf ettirici kişi ve durumlardan uzak durma becerisini içselleştirerek,

      5. Hayır diyebilmeyi öğrenerek,

      6. Her yaptığımız eylemi nasıl yaptığımızın (know-how = “nasıl-bil”) yanısıra niçin yaptığımızın da (know-why = “niçin-bil” tam olarak bilincinde olmak bağlamında:

        1. Bir şeyin “yararları” ile “temel varlık nedeni” arasındaki derin farkı bilerek

        2. Bir firma kuruyor isek firmanın temel varlık nedenini sorgulayarak

        3. Bir yabancı dil öğreniyor isek onu niçin öğrendiğimizi sorgulayarak

        4. Genel olarak herhangi bir eylemde bulunmayı planlıyor ise onu niçin yapmak istediğimizi (ne gibi yararlar sağlayacağını değil) sorgulayarak.

      7. Değer iletişimi” (value communication) yoluyla:

        1. Katma değersiz ifadeleri –kendimizin ve başkalarının ifadeleri içinden- ayıklayarak,

    1. Hoşlanılmayan ama gerekli işlerin yerine getirilmesi için gereken özgüdülemeyi (motivasyonu) yaratabilmeyi öğrenmek

  1. Öğrenme (devam)

Genel Açıklama: (6) Nolu "öğrenme" başlığı altında, kişilerin daha çok bireysel gelişimleri açısından öğrenebilecekleri konular sıralanmıştır. Aşağıda ise, bizzat "öğrenme" kavramı ile ilgili önemli senaryo entegrasyonu fikirleri bulunmaktadır.

    1. Ağaç yaşken eğilir(!): Eğitimin, özellikle de küçükken (ağaç yaşken) yapılması gerektiği konusunda bir inanç vardır. Bu inanç muhtemelen, öğrenilip alışkanlık haline gelenlerin daha ileriki yıllarda terkedilmesinin güçlüğünü anlatır. Bununla beraber bu düşünce, zamanla, eğitimin insanları belirli bir yönde eğmek (yani indoktrine etmek, koşullandırmak) amacıyla yapılması gerektiğine dönüşmüştür.

Eğitmek < eğmek ile ilgili bu kavram, Latince esaslı dillerde education < dücere < dik durmak anlamına sahiptir.

Eğitim, kişileri belirli bir düşünce / ideoloji yönünde eğmek için değil, kendi değer ve ideolojilerini özgürce ve her şeyi sorgulayarak oluşturması için yapılmalıdır.

Belirli bir ideolojiye göre eğerek yapılan eğitime tabi tutulmuş kişilere, özgürlüklerini kaybetmiş, mutlaka bir ideolojiye sarılmak zorunda olan yarı tutsak insanlar olarak bakmak mümkündür. Dolayısıyla eğitim eğmek için değil, ayakları üzerinde dik durması için yapılmalıdır.


    1. Koşullandırma, zihinsel tacizdir: Çeşitli amaçlarla, sürekli tekrar veya diğer (güven yaratma, zorlama gibi) yollarla, kişilerin koşullandırılarak, yaratıcı ve esnek düşünebilmelerinin, eleştirel düşünebilmelerinin önlerinin kesilmesi, insanın (ve tüm canlıların) doğuşlarında beraber getirdikleri olağanüstü yeteneklere karşı işlenmiş bir cürümdür.

Bilgi vermek ve tanıtmak amacıyla yapılanlar dışındaki sürekli tekrar ederek zihinlere "kazınan" reklamlar ya da önce güven yaratıp sonra da bu güvenin yarattığı sorgulanamazlık ortamında yapılan beyin yıkamalar koşullandırma olgusuna birer örnektir.

Kendi başına öğrenerek çevresindekilerin yardımı olmaksızın yaşamını sürdürebilecek durumda olmayanların (küçük çocuklar, zihinsel engelliler vb) belirli işleri yapabilmeleri için geçici veya tedavi amaçlı koşullandırmaları yukarıda açıklananlarla karıştırmamak gerekir.



Özellikle süratle öğrenebilir durumda olan çocuklarda, başlangıçtaki geçici nitelikli koşullandırmaları sürdürmek ise kötü niyetle olmasa dahi en azından bilgisizlik nedeniyledir.




  1. Çeşitli sorunlar

Genel Açıklama: Bu bölümde, yukarıdaki gruplar dışında kaldığı düşünülen sorunlarla ilgili ipuçları verilmektedir.

    1. Trafik sorunları bir canavar yüzündendir: Trafik canavarı olarak adlandırılagelen -ve pek de kabul gören- sorun çözme aracı tamamen yanlış bir yaklaşımdır. Böylece -hemen herkes- yaşanan trafik terörünün, içinde insan öğesinin bulunmadığı, elle tutulamaz, sorumlu tutulamaz bir sanal canavarın eseri olduğu yolunda koşullandırılmaktadır.

Benzer şekilde enflasyon canavarı, kollu canavar (kumar makineleri), terör canavarı, medya canavarı vb olarak nitelenen sorunlar da aslında şunu demektedir: Bu sorunların bizimle ilgisi yoktur; canavarlar yüzünden doğmaktadır. Bu konudaki bir yazı için tıklayınız.

    1. Belediyeler ve fiyat narhları: Serbest rekabete dayalı bir ekonomide, kamu kurumlarının fiyat belirlemesi olabilir mi? Çeşitli meslek örgütleri aralarında toplanıp taban ve tavan fiyat belirleyebilirler mi? Ekmek fiyatlarını bireysel fırınlar değil de fırıncılar derneği belirleyebilir mi? Lokantalarda çeşitli yemeklerin gramaj ve fiyatları belediyece belirlenebilir mi? vs vs. Bu tür toplu fiyat belirlemeleri ticarette oligopol olarak bilinir ve ticari ahlak (ve yasa) dışıdır.






    Ana sayfa


Senaryo Entegrasyonu için düşünceler Rev 0 06

Indir 96.53 Kb.