bilgiz.org

Sanayi ve Ticaret Bakanlığından

  • 1.2- Kalibrasyon gazları
  • 1.3- Analizör ve numune alma sistemi için çalıştırma işlemi
  • 1.5- Kalibrasyon işlemi 1.5.1
  • 1.6- Kalibrasyonun doğrulanması
  • 1.7- NO x dönüştürücüsünün verimlilik deneyi
  • Şekil 1- NO 2 dönüştürücünün verimlilik tertibatının şeması 1.7.2
  • 1.8- FID’ın ayarı 1.8.1
  • 1.8.3.1 Oksijen girişim gazları
  • 1.9- NDIR ve CLD analizörleri ile karışma (parazit) etkileri
  • 1.11.1 Analitik sistem tepki süresinin kontrolü
  • 1.11.2 Egzoz akışı ölçülmesi için izleyici gaz analizörünün kalibrasyonu



  • Sayfa8/27
    Tarih13.10.2017
    Büyüklüğü3.19 Mb.

    Indir 3.19 Mb.
    1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   27

    Ek III İlave 2

    KALİBRASYON İŞLEMİ

    (NRSC, NRTC1))

    1- ANALİTİK ALETLERİN KALİBRASYONU
    1.1- Giriş

    Her bir analizör, bu standardın doğruluk şartlarını yerine getirmek için gerekli sıklıkta kalibre edilmelidir. Ek III, İlave 1, madde 1.4.3’de belirtilen analizörler için kullanılması gereken kalibrasyon yöntemi bu paragrafta belirtilmiştir.


    1.2- Kalibrasyon gazları

    Bütün kalibrasyon gazlarının raf ömrü dikkate alınmalıdır.


    İmalatçı tarafından belirtilen kalibrasyon gazlarının son kullanım tarihi kaydedilmelidir.
    1.2.1- Saf gazlar

    Gazların gerekli saflığı, aşağıda verilen kirlilik sınırları ile belirtilmiştir. Aşağıdaki gazlar çalışma için mevcut olmalıdır:


    - Saflaştırılmış azot

    (Kirlilik; ≤ 1 ppm C, ≤ 1 ppm CO, ≤ 400 ppm CO2 , ≤ 0,1 ppm NO)


    - Saflaştırılmış oksijen

    (Saflık >%99,5 hacimce O2)


    - Hidrojen-helyum karışımı

    (Helyum dengesi, % 42 ± 2 Hidrojen)

    (Kirlilik; ≤ 1 ppm C, ≤ 400 ppm CO2)
    Saflaştırılmış sentetik hava

    (Kirlilik; ≤ 1 ppm C, ≤ 1 ppm CO, ≤ 400 ppm CO2 , ≤ 0,1 ppm NO)

    (Oksijen muhtevası hacimce %18- 21 arasında)
    1.2.2- Kalibrasyon ve deney gazları

    Aşağıdaki kimyasal bileşimlere sahip olan gazların karışımı mevcut olmalıdır:




    • C3H8 ve saflaştırılmış sentetik hava (bu İlavenin madde 1.2.1’e bakınız)

    • CO ve saflaştırılmış azot

    • NO ve saflaştırılmış azot (bu kalibrasyon gazında bulunan NO2 miktarı NO’in %5’ini aşmamalıdır)

    • O2 ve saflaştırılmış azot

    • CO2 ve saflaştırılmış azot

    • CH4 ve saflaştırılmış sentetik hava

    • C2H6 ve saflaştırılmış sentetik hava

    Not: Gazların biri diğeri ile reaksiyona girmemesi kaydıyla, diğer gaz kombinasyonlarına izin verilir.
    Kalibrasyon ve deney gazının gerçek derişimi, anma değerinin ± % 2’si içinde olmalıdır. Kalibrasyon gazının bütün derişimleri hacım esasına göre verilmelidir (% hacim veya ppm hacim).
    Kalibrasyon veya deney gazı olarak kullanılan gazlar, saflaştırılmış N2 (azot) veya saflaştırılmış sentetik hava seyreltilerek, bir gaz ayırıcı vasıtası ile de elde edilebilir. Karıştırma tertibatının doğruluğu, seyreltilmiş kalibrasyon gazlarının derişimi ± % 2 içinde tespit edilebilecek şekilde olmalıdır.
    Bu doğruluk, harmanlama için kullanılan birincil gazların izlenebilir ulusal veya uluslararası gaz standardlarına göre izlenebilir olacak şekilde en az ± % 1’lik doğruluğa sahip olduğunun bilinmesi gerektiğini gösterir.

    Bu doğrulama, harmanlama cihazı ile birlikte her bir kalibrasyon için tam ölçeğin % 15 ile % 50’si arasında yapılmalıdır. İlk doğrulama başarısız ise, başka bir kalibrasyon gazı kullanılarak ilave bir doğrulama yapılabilir.

    İsteğe bağlı olarak, harmanlama cihazı, yapısı itibarıyla doğrusal olan bir cihazla, örneğin, CLD’li NO gazı kullanan bir cihaz kullanılarak kontrol edilebilir. Cihazın span gazı değeri, cihaza doğrudan irtibatlı span gazı ile ayarlanmalıdır. Harmanlama cihazı, kullanılan ayarlarda kontrol edilmeli ve anma değeri cihazın ölçülen derişimi ile karşılaştırılmalıdır. Bu fark, her bir noktada anma değerinin ± % 1’i içinde olmalıdır.
    Diğer yöntemler, iyi mühendislik uygulaması esasına dayanarak ve ilgili tarafların önceden mutabakata varmasıyla kullanılabilir.
    Not - Doğruluğu ± % 1 içinde olan hassas bir gaz ayırıcısı, doğru analizör kalibrasyon eğrisinin oluşturulması için tavsiye edilir. Gaz ayırıcısı, cihaz imalatçısı tarafından kalibre edilmelidir.
    1.3- Analizör ve numune alma sistemi için çalıştırma işlemi

    Analizörler için çalıştırma işlemi, başlatmayı ve alet imalatçısının talimatlarını izlemelidir. Bu İlavenin madde 1.4’den madde 1.9’a kadar olan maddelerde verilen asgari şartları içermelidir.


    1.4- Sızıntı deneyi

    Sistemin sızıntı deneyi yapılmalıdır. Sondanın egzoz sisteminden ve takılı ucundan bağlantısı sökülmelidir. Analizör pompası çalıştırılmalıdır. Başlangıç kararlılık süresinden sonra, bütün akış ölçerlerde sıfır okunmalıdır. Öyle olmazsa, numune alma boruları kontrol edilmeli ve hata düzeltilmelidir. Vakum tarafında müsaade edilebilir azami sızdırmazlık değeri, kontrol edilen sistemin bölümü için kullanımdaki debinin % 0,5’i olmalıdır. Analizör akışları ve baypas akışları, kullanımdaki debileri tahmin etmek için kullanılabilir.


    Başka bir yöntem, sıfırdan deney gazlarına kadar anahtarı çevirmek suretiyle numune alma hattının başlangıcında derişim basamak değişiminin yürürlüğe konmasıdır. Yeterli bir zaman diliminden sonra okuma, içerde bulunan derişime göre karşılaştırıldığında daha düşük bir derişimi gösterirse, bu okuma, kalibrasyonu veya sızıntı problemlerini gösterir.
    1.5- Kalibrasyon işlemi
    1.5.1- Cihaz takımı

    Cihaz takımı kalibre edilmeli ve kalibrasyon eğrileri standard gazlara göre kontrol edilmelidir. Egzoz numunesi alınmasında olduğu gibi, aynı gaz akış debileri kullanılmalıdır.


    1.5.2- Isıtma süresi

    Isıtma süresi, imalatçının tavsiyesine uygun olmalıdır. Belirtilmemiş ise, analizörleri ısıtmak için asgari iki saat tavsiye edilir.


    1.5.3- NDIR ve HFID analizörü

    Gerektiği şekilde, NDIR analizörünün ince ayarı yapılmalı ve HFID analizörünün yanma alevi en uygun duruma getirilmelidir (bu İlavenin madde 1.8.1).


    1.5.4- Kalibrasyon

    Normal olarak kullanılan her çalışma aralığı kalibre edilmelidir.


    Saflaştırılmış sentetik hava kullanılarak, CO, CO2, NOx, HC ve O2 analizörleri sıfıra ayarlanmalıdır.
    Uygun kalibrasyon gazları analizörlere konulmalı, değerler kaydedilmeli ve kalibrasyon eğrisi bu İlavenin madde 1.5.6’ya göre oluşturulmalıdır.
    Sıfır ayarı tekrar kontrol edilmeli ve gerekirse, kalibrasyon işlemi tekrarlanmalıdır.
    1.5.5- Kalibrasyon eğrisinin oluşturulması
    1.5.5.1- Genel hatlar

    Analizör kalibrasyon eğrisi, mümkün olduğu kadar düzgün aralıklandırılmış en az altı kalibrasyon noktası (sıfır hariç) ile oluşturulur. En yüksek anma derişimi tam ölçeğe eşit veya tam ölçeğin %90’ından yüksek olmalıdır.


    Kalibrasyon eğrisi, en küçük kareler yöntemiyle hesaplanır. Oluşan polinominal derecesi üç’ten daha büyükse, kalibrasyon noktalarının sayısı (sıfır dahil), iki ilave edilerek en az bu polinominal dereceye eşit olmalıdır.
    Kalibrasyon eğrisi, her kalibrasyon noktasının anma değerinden ± % 2’den fazla ve sıfırda tam ölçeğin ± % 0,3’ünden fazla farklılık göstermemelidir.
    Kalibrasyon eğrisinden ve kalibrasyon noktalarından, kalibrasyonun düzgün olarak yapılmış olduğunu doğrulamak mümkündür. Analizörün farklı karakteristik parametreleri aşağıdaki gibi gösterilmelidir. Özellikle:


    • Ölçme aralığı,

    • Hassasiyet,

    • Kalibrasyonu yapma tarihi.


    1.5.5.2- Tam ölçeğin %15’inin altında kalibrasyon

    Analizör kalibrasyon eğrisi, kalibrasyon noktalarının % 50’si, tam ölçeğin % 10’unun altında kalacak şekilde aralıklandırılmış en az on deney kalibrasyon noktası (sıfır noktası hariç) ile oluşturulur.


    Kalibrasyon eğrisi, en küçük kareler yöntemi ile hesaplanır.
    Kalibrasyon eğrisi, her kalibrasyon noktasının anma değerinden ± % 4’ten fazla ve sıfırda tam ölçeğin ± % 0,3’ünden fazla farklılık göstermemelidir.”
    1.5.5.3- Alternatif yöntemler

    Alternatif teknolojinin (örneğin; bilgisayar, elektronik olarak kumanda edilen anahtar vs.) eşdeğer doğruluğu verebildiğini gösterebilirse, bu durumda bu alternatifler kullanılabilir.


    1.6- Kalibrasyonun doğrulanması

    Normal olarak kullanılan her bir çalışma aralığı, her analizden önce aşağıdaki işlemlere uygun olarak kontrol edilmelidir:


    Kalibrasyon, sıfır gazı ve anma değeri ölçüm aralığında tam ölçeğin % 80’inden fazla olan deney gazı kullanılarak kontrol edilir.
    Söz konusu olan iki nokta için, bulunan değer, beyan edilen referans değerden elde edilen tam ölçeğin ± %4’ünden fazla değişiklik göstermez ise, ayarlama parametreleri değiştirilebilir. Bunun olmaması halinde, bu İlavenin madde 1.5.4’e uygun olarak yeni bir kalibrasyon eğrisi oluşturulmalıdır.
    1.7- NOx dönüştürücüsünün verimlilik deneyi

    NOx’in NO’e dönüştürülmesi için kullanılan dönüştürücünün verimliliği, bu İlavenin madde 1.7.1’den madde 1.7.8’e kadar maddelerde verildiği şekilde deneye tabi tutulur (Şekil 1).


    1.7.1- Deney düzeneği

    Şekil 1’de gösterilen deney düzeneği ve aşağıdaki işlem kullanılarak (Ek III, İlave 1, Madde 1.4.3.5’e de bakınız), dönüştürücülerin verimliliği bir ozonatör vasıtasıyla deneye tabi tutulabilir.







    Şekil 1- NO2 dönüştürücünün verimlilik tertibatının şeması
    1.7.2- Kalibrasyon

    CLD ve HCLD, sıfır ve deney gazı kullanılarak, imalatçının talimatları izlenerek en yaygın çalışma aralığında kalibre edilmelidir (çalışma aralığının yaklaşık %80’ine kadar miktara ulaşması gereken NO muhtevası ve NO derişiminin %5’den az olana kadar gaz karışımının NO2 derişimi). NOx analizörü, dönüştürücüden deney gazı geçmeyecek şekilde NO modunda olmalıdır. Belirtilen derişim kaydedilmelidir.


    1.7.3- Hesaplama

    NOx dönüştürücüsünün verimliliği aşağıdaki gibi hesaplanır:




    (a) Bu İlavenin madde 1.7.6’ya göre NOx derişimi,

    (b) Bu İlavenin madde 1.7.7’ye göre NOx derişimi,

    (c) Bu İlavenin madde 1.7.4’e göre NO derişimi,

    (d) Bu İlavenin madde 1.7.5’e göre NO derişimidir.
    1.7.4- Oksijen ilave edilmesi

    Bir T boru tesisatı yoluyla, oksijen veya sıfır hava, belirtilen derişim bu İlavenin madde 1.7.2’de verilmiş olan, belirtilen kalibrasyon derişiminden yaklaşık %20’den az olana kadar sürekli olarak gaz akışına ilave edilir. (Analizör NO modundadır.)


    Belirtilen derişim (c) kaydedilmelidir. Bu süreç boyunca ozonatör, faal halden çıkartılarak muhafaza edilir.
    1.7.5- Ozonatörün faal duruma geçmesi

    Ozonatör, bu İlavenin madde 1.7.2’de verilen NO derişimini yaklaşık %20’ye (asgari %10) indirmek için yeteri kadar ozon üretecek şekilde faal duruma getirilir. Belirtilen derişim (d) kaydedilmelidir. (Analizör NO modundadır.)


    1.7.6- NOx modu

    NO analizörü, bundan sonra gaz karışımı (NOx, NO2, O2 ve N2) o anda dönüştürücüden geçecek şekilde NOx moduna getirilir. Belirtilen derişim(a) kaydedilmelidir (Analizör NOx modundadır.)


    1.7.7- Ozonatörün faal halden çıkarılması

    Ozonatör o anda faal halden çıkarılmalıdır. Madde 1.7.6’da açıklanan gaz karışımı dönüştürücüden detektöre geçer. Belirtilen derişim (b) kaydedilmelidir (Analizör NOx modundadır.)


    1.7.8- NO modu

    Ozonatör faal halde değilken NO moduna çevrilerek, oksijen veya sentetik hava da kapatılır. Analizörün NOx okumaları, bu İlavenin madde 1.7.2’ye uygun olarak ölçülen değerden ± % 5’den fazla sapmamalıdır. (Analizör NO modundadır.)


    1.7.9- Deney aralığı

    Dönüştürücünün verimliliği, NOx analizörünün her kalibrasyonundan önce deneye tabi tutulmalıdır.


    1.7.10- Verimlilik şartı

    Dönüştürücünün verimliliği, % 90’dan az olmamalıdır, ancak % 95’ten daha fazla verimlilik tavsiye edilir.


    Not - Analizör en yaygın aralıkta iken, ozonatör bu İlavenin madde 1.7.5’e göre % 80’den % 20’ye kadar bir azalma veremez ise, azalmayı verecek olan en yüksek aralık kullanılmalıdır.
    1.8- FID’ın ayarı
    1.8.1- Detektör tepkisinin uygunluğu

    HFID, alet imalatçısı tarafından belirtildiği şekilde ayarlanmalıdır. Hava deney gazındaki propan, en yaygın çalışma aralığında tepkiyi en uygun hale getirmek üzere kullanılmalıdır.


    Yakıt ve hava akış debileri imalatçının tavsiyelerine göre ayarlanırken, analizöre 350 ppm ± 75 ppm C deney gazı konulmalıdır. Verilen yakıt akışındaki tepki, deney gazı tepkisi ile sıfır gaz tepkisi arasındaki farktan tespit edilmelidir. Yakıt akışı, imalatçının talimatının üstünde ve altında çoğaltılarak ayarlanmalıdır.

    Bu yakıt akışlarında deney gazı ve sıfır gazı tepkisi kaydedilmelidir. Deney gazı ile sıfır gazı tepkisi arasındaki farkın grafiği çıkarılmalı ve yakıt akışı eğrinin en ağırlıklı tarafına göre ayarlanmalıdır.


    1.8.2- Hidrokarbon tepki faktörleri

    Analizör, Madde 1.5’e göre havadaki propan ve saflaştırılmış sentetik hava kullanılarak kalibre edilmelidir.


    Tepki faktörleri, analizör hizmete girdiğinde ve ana hizmet aralıklarından sonra tespit edilmelidir. Özel hidrokarbon numuneleri için tepki faktörü (Rf), silindir içindeki ppm C1 cinsinden FID C1 okumasının gaz derişimine oranıdır.
    Deney gazının derişimi, tam ölçeğin yaklaşık %80’lik tepkisini verecek bir seviyede olmalıdır. Derişim, hacim cinsinden ifade edilen gravimetrik standarda uygun referansta ± % 2’lik doğrulukta bilinmelidir. Ayrıca, gaz silindiri 298 K (25 oC) ± 5 K sıcaklıkta 24 saatlik süreyle ön şartlandırmaya tabi tutulmalıdır.
    Kullanılacak deney gazları ve tavsiye edilen bağıl tepki faktörü aralıkları aşağıdaki gibidir:
    - Metan ve saflaştırılmış sentetik hava : 1,00 ≤ Rf ≤ 1,15

    - Propilen ve saflaştırılmış sentetik hava : 0,90 ≤ Rf ≤ 1,1

    - Toluen ve saflaştırılmış sentetik hava : 0,90 ≤ Rf ≤ 1,10
    Bu değerler, propan ve saflaştırılmış hava için 1,00 değerindeki tepki faktörü (Rf) ile ilişkilidir.




    1.8.3- Oksijen girişim (karışması - parazit) kontrolü

    "Oksijen girişim kontrolü, analizör çalıştırılmaya başlandığında ve ana servis aralıklarından sonra tespit edilmelidir.


    Oksijen girişim kontrol gazları % 50’nin üzerinde yer alacağı bir aralık seçilmelidir. Bu deney, gereken fırın sıcaklık ayarı ile yapılmalıdır.
    1.8.3.1 Oksijen girişim gazları

    Oksijen girişim kontrol gazları, 350 ppm C/75 ppm C hidrokarbonu haiz propan içermelidir. Derişim değeri, safsızlıklara ilaveten toplam hidrokarbonların kromatografik analizi ile veya dinamik harmanlama ile kalibrasyon gaz toleranslarına göre tespit edilmelidir. Azot, oksijenle dengelenmiş baskın seyreltici olmalıdır. Dizel motor deneyi için gerekli harmanlamalar aşağıda belirtilmiştir:




    O2 derişimi

    Denge

    21 (20 ila 22)

    Azot


    10 (9 ila 11

    Azot


    5 (4 ila 6)

    Azot



    1.8.3.2 İşlem

    (a) Analizör sıfırlanmalıdır.

    (b) Analizörden, % 21 oksijen karışımlı span gazı geçirilmelidir.

    (c) Sıfır tepkisi tekrar kontrol edilmelidir. Tam ölçeğin % 0,5’inden fazla değişmiş ise, (a) ve (b) bentleri tekrarlanmalıdır.


    (d) % 5 ve % 10’luk oksijen girişim kontrol gazları uygulanmalıdır.

    (e) Sıfır tepkisi yeniden kontrol edilmelidir. Tam ölçeğin ± % 1’inden fazla değişmiş ise, deney tekrarlanmalıdır.

    (f) Oksijen girişimi (% O2 I) (d) bendindeki her bir karışım için aşağıdaki şekilde hesaplanmalıdır:

    A = (b) bendinde kullanılan span gazının hidrokarbon derişimi (ppm C).


    B = (d) bendinde kullanılan oksijen girişim kontrol gazlarının hidrokarbon derişimi (ppm C).

    C = Analizör tepkisi:



    D = A’dan dolayı tam ölçek analizör tepkisinin yüzdesidir.


    (g) Oksijen girişiminin (% O2 I) yüzdesi (%), deneyden önce gerekli bütün oksijen girişim kontrol gazları için ± % 3,0 olmalıdır.
    (h) Oksijen girişimi ± % 3,0’ten büyük ise, imalatçının şartnamesinin üzerinde ve altında hava akışı her akış için Madde 1.8.1 tekrarlanarak kademeli olarak ayarlanmalıdır.
    (i) Hava akışı ayarlandıktan sonra oksijen girişimi ± % 3,0’ten büyük ise, yakıt akışı ve daha sonra numune akışı, her bir yeni ayarlama için Madde 1.8.1 tekrarlanarak değiştirilmelidir.
    (j) Oksijen girişimi hala ± % 3,0’ten büyük ise, deneyden önce analizör, FID yakıtı veya ocak havası yeniden hazırlanmalı veya değiştirilmelidir. Sonra bu madde onarılmış veya değiştirilmiş donanım veya gazlarla tekrarlanmalıdır.
    1.9- NDIR ve CLD analizörleri ile karışma (parazit) etkileri

    Analiz edilenin haricinde, egzozda bulunan gazlar birkaç şekilde okumayı karıştırabilir (bozabilir). Karışma yapan gazların, ölçülen gaz gibi ancak daha küçük dereceye göre aynı etkileri vermesi durumunda, NDIR aletleri içinde pozitif karışma oluşur. Ölçülen gazın emme bandı genişleyerek, gazın karışmasıyla NDIR aletleri içinde ve radyasyonu soğutarak gazın karışma yapmasıyla CLD aletlerinde negatif karışma oluşur. Bu İlavenin madde 1.9.1. ve madde 1.9.2’deki karışma kontrolleri analizörün ilk kullanımından önce ve ana hizmet aralıklarından sonra yapılmalıdır.


    1.9.1- CO analizörü parazit kontrolü

    Su ve CO2 , CO analizörünün performansını bozabilir. Bundan dolayı, deney esnasında kullanılan azami çalışma aralığında tam ölçeğin %80’inden %100’üne kadar derişime sahip olan CO2 deney gazı, oda sıcaklığında sudan fokurdatılarak geçirilmeli ve analizör tepkisi kaydedilmelidir. Analizör tepkisi, 300 ppm’e eşit veya üzerindeki aralıklar için tam ölçeğin %1’inden veya 300 ppm’in altındaki aralıklar için 3 ppm’den fazla olmamalıdır.


    1.9.2- NOx analizörü soğutma kontrolleri

    CLD (ve HCLD) analizörleri ile ilgili iki gaz CO2 ve su buharıdır. Bu gazların soğutma tepkileri, derişimlerine göre orantılı olup, bundan dolayı deney esnasında tecrübe edilen, beklenen en yüksek derişimde soğutmayı belirlemek için deney teknikleri istenir.


    1.9.2.1- CO2 soğutma kontrolü

    Azami çalışma aralığında tam ölçeğin %80 ila %100’lük derişimi olan CO2 deney gazı NDIR’dan geçmeli ve CO2 değeri, ‘A’ olarak kaydedilmelidir. Sonra NO deney gazı ile yaklaşık %50 oranında seyreltilmeli ve sırasıyla ‘B’ ve ‘C’ olarak kaydedilen CO2 ve NO değerli NDIR ve (H)CLD’den geçirilmelidir. CO2 kapatılmalı ve sadece NO deney gazı (H)CLD’den geçirilmeli ve NO değeri ‘D’ olarak kaydedilmelidir.


    Hızlı soğutma aşağıdaki şekilde hesaplanmalı,


    ve tam ölçeğin % 3’ünden büyük olmamalıdır.


    Burada:

    A : % NDIR ile ölçülen seyreltilmemiş CO2 derişimi

    B : % NDIR ile ölçülen seyreltilmiş CO2 derişimi

    C : ppm CLD ile ölçülen seyreltilmiş NO derişimi

    D : ppm CLD ile ölçülen seyreltilmemiş NO derişimidir.


    1.9.2.2- Su soğutma kontrolü

    Bu kontrol, sadece ıslak gaz derişim ölçmelerine uygulanır. Suyla doyurma hesabında, su buhar ile NO span (deney) gazının seyreltilmesi ve deney esnasında beklenen karışımın su buharı derişiminin ölçülmesi dikkate alınmalıdır. Normal çalışma aralığına göre tam ölçeğin % 80’den % 100’üne kadar derişime sahip olan NO span gazı, (H)CLD’den geçirilmeli ve NO değeri ‘D’ olarak kaydedilmelidir. NO span gazı oda sıcaklığında sudan kabarcıklar çıkartarak geçirilmeli ve (H)CLD’den geçirilmeli ve NO değeri ‘C’ olarak kaydedilmelidir. Su sıcaklığı tespit edilmeli ve ‘F’ olarak kaydedilmelidir.


    Gazın kabarcıklar halinde çıktığı suyun sıcaklığına (F) karşılık gelen karışımın doygun buhar basıncı tespit edilmeli ve ‘G’ olarak kaydedilmelidir. Karışımın su buharı derişimi (% olarak) aşağıdaki gibi hesaplanmalıdır:”

    ve ‘H’ olarak kaydedilmelidir. Beklenen seyreltilmiş (su buharında) NO deney gazı derişimi aşağıdaki gibi hesaplanmalı;



    ve De olarak kaydedilir. Dizel egzozu için, deney esnasında beklenen azami egzoz su buharı derişimi (% cinsinden), yakıtın H/C atomlarının oranı 1,8’ e 1’lik bir oran kabul edilerek, egzoz gazındaki azami CO2 derişiminden veya seyreltilmemiş CO2 deney gazı derişiminden aşağıdaki gibi tahmin edilmelidir (A, Madde 1.9.2.1’de ölçüldüğü gibi):
    Hm = 0,9 x A
    ve Hm olarak kaydedilmelidir.
    Su soğutması aşağıdaki gibi hesaplanmalı;


    ve tam ölçeğin % 3’ünden büyük olmamalıdır.


    De : Beklenen seyreltilmiş NO derişimi (ppm),

    C : Seyreltilmiş NO derişimi (ppm),

    Hm : Azami su buharı derişimi (%),

    H : Gerçek su buharı derişimidir (%).

    Önemli Not - Su içindeki NO2’nin emilmesi, soğutma hesaplamalarında hesaba katılmamış olduğundan, NO deney gazının bu kontrol için en az miktarda NO2 derişimi ihtiva etmesi önemlidir.
    1.10- Kalibrasyon aralıkları

    Analizörler en az her üç ayda bir veya kalibrasyona etki edebilen sistemin tamir edilmesinde veya değişiklik yapılmasında bu İlavenin madde 1.5’e göre kalibre edilmelidir.


    1.11 NRTC deneyi süresince çiğ egzoz ölçmeleri için ilave kalibrasyon şartları
    1.11.1 Analitik sistem tepki süresinin kontrolü

    Tepki süresi değerlendirmesi için sistem ayarları, deney çalışmasının (örneğin; basınç, akış debileri, analizörler üzerinde filtre ayarları ve diğer bütün tepki süresi etkileri) ölçülmesi esnasında olduğu gibi tamamen aynı olmalıdır. Tepki süresinin tespiti, numune sondasının girişindeki gaz anahtarını çevirerek doğrudan yapılmalıdır. Gaz anahtarı çevirme, 0,1 saniyeden daha az bir sürede yapılmalıdır. Deney için kullanılan gazlar, en az % 60 FS’lik derişim değişimine sebep olmalıdır.


    Her bir tekli gaz bileşeninin derişim izlenmesi kaydedilmelidir. Tepki süresi, gaz açma kapama ile kaydedilen derişimin uygun değişimi arasındaki sürede meydana gelen fark olarak tarif edilir. Sistem tepki süresi (t90), ölçme detektörünün gecikme süresi ve detektörün yükselme süresinden oluşur. Gecikme süresi, tepki son okumanın (t10) % 10’u olana kadar değişimden (t0) itibaren geçen süre olarak tarif edilir. Yükselme süresi, son okumanın (t90t10) % 10 ile % 90 tepkisi arasındaki süre olarak tarif edilir.
    Ham ölçme durumunda, analizörün süre hizalanması ve egzoz akış sinyalleri için dönüşme süresi, tepki son okumanın (t50) % 50’si olana kadar değişimden (t0) itibaren geçen süre olarak tarif edilir.
    Bütün sınırlı bileşenler (CO, NOx, HC) ve kullanılan bütün aralıklar için tepki süresi ≤ 2,5 saniye iken, sistem tepki süresi ≤ 10 saniye olmalıdır.
    1.11.2 Egzoz akışı ölçülmesi için izleyici gaz analizörünün kalibrasyonu

    Analizör izleyici gaz derişiminin ölçülmesi için kullanılıyorsa, standard gaz kullanılarak kalibre edilmelidir.


    Kalibrasyon eğrisi, kalibrasyon noktalarının yarısı analizör tam ölçeğinin % 4 ila % 20’si arasına yerleştirilecek şekilde ve kalanı tam ölçeğin % 20 ila % 100’ü arasında olacak şekilde aralıklandırılmış en az 10 kalibrasyon noktası ile (sıfır hariç) oluşturulmalıdır. Kalibrasyon eğrisi, en küçük kareler yöntemiyle hesaplanmalıdır.
    Kalibrasyon eğrisi, tam ölçeğin % 20 ila % 100 aralığında her kalibrasyon noktasının anma değerinden tam ölçeğin ± % 1’inden daha fazla farklılık göstermemelidir. Aynı zamanda, tam ölçeğin % 4 ila % 20 aralığında anma değerinden ± % 2’den daha fazla farklılık göstermemelidir.
    Analizör, anma değeri analizör tam ölçeğinin % 80’inden fazla olan sıfır gazı ve deney gazı kullanılarak deney çalışmasından önce sıfırlanmalı ve deney gazı ile ayarlanmalıdır.”
    1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   27






        Ana sayfa


    Sanayi ve Ticaret Bakanlığından

    Indir 3.19 Mb.