bilgiz.org

Sanayi ve Ticaret Bakanlığından

  • Hava ve yakıt ölçme yöntemi
  • İzleyici gaz ölçme yöntemi
  • Hava akışı ve hava/yakıt oranı ölçme yöntemi
  • 2.2.4 Seyreltilmiş egzoz gazı akışı
  • 2.3 Gaz halindeki bileşenlerin tespiti 2.3.1 Genel analizör özellikleri
  • 2.3.1.1 Ölçme hatası
  • 2.3.1.2 Tekrarlanabilirlik
  • 2.3.1.4 Sıfır gazı sürüklenmesi (zero drift)
  • 2.3.1.5 Span gazı (deney gazı) sürüklenmesi
  • 2.3.1.6 Yükselme süresi
  • 2.3.3.1 Karbon monoksit (CO) analizi
  • 2.3.3.3 Hidrokarbon (HC) analizi
  • 2.3.4 Hava/yakıt oranının ölçülmesi
  • 2.3.5 Gaz halindeki emisyonlardan numune alınması 2.3.5.1 Çig egzoz gazı
  • 2.3.5.2 Seyreltilmiş egzoz gazı akışı
  • 2.4 Parçacıkların tespit edilmesi
  • Kısmi akış seyreltme sistemi özellikleri
  • 2.4.1 Parçacık numune alma filtreleri 2.4.1.1 Filtre özelliği
  • 2.4.1.3 Esas ve yedek filtreler
  • 2.4.1.4 Filtre yüzey hızı
  • 2.4.2 Tartım odası ve analitik terazi özellikleri 2.4.2.1 Tartım odası şartları
  • 2.4.2.2 Referans filtre tartımı
  • 2.4.2.4 Statik elektrik etkilerinin ortadan kaldırılması



  • Sayfa7/27
    Tarih13.10.2017
    Büyüklüğü3.19 Mb.

    Indir 3.19 Mb.
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   27

    Doğrudan ölçme yöntemi

    Anlık egzoz akışının doğrudan ölçülmesi, aşağıdakiler gibi sistemlerle yapılabilir:

    - Basınç farklılaştıran cihazlar, akış nozulu gibi (ayrıntılar için ISO 5167: 2000’e bakılmalıdır),

    - Ultrasonik akış ölçer,

    - Vorteks akış ölçer.

    Emisyon değeri hatalarını etkileyecek olan ölçme hatalarından kaçınmak için tedbirler alınmalıdır. Bu tür tedbirler, cihaz imalatçılarının tavsiyelerine ve iyi mühendislik uygulamalarına uygun olarak motor egzoz sistemi içindeki tertibatın dikkatli yerleştirilmesini içermelidir. Özellikle motor performansı ve emisyonlar, tertibatın yerleştirilmesinden etkilenmemelidir.


    Akış ölçerler, Çizelge 3’ün doğruluk özelliklerini sağlamalıdır.
    Hava ve yakıt ölçme yöntemi

    Bu yöntem, hava akışının ve yakıt akışının uygun akış ölçerlerle ölçülmesini kapsar. Anlık egzoz gazı akışının hesaplanması aşağıdaki gibidir:


    GEXHW = GAIRW + GFUEL (ıslak egzoz kütlesi için)
    Akış ölçerler, Çizelge 3’ün doğruluk özelliklerini sağlamalı, ancak egzoz gazı akışı için doğruluk özelliklerini de sağlayacak şekilde yeterince doğru olmalıdır.
    İzleyici gaz ölçme yöntemi

    Bu yöntem, egzoz içindeki izleyici gazın derişiminin ölçülmesini kapsar.


    İnert (soy) gazın (örneğin, saf helyum) bilinen miktarı izleyici olarak egzoz gazı akışı içine püskürtülür. Bu gaz egzoz gazı ile karıştırılır ve seyreltilir, ancak egzoz borusunda reaksiyona girmemelidir. Sonra gazın derişimi egzoz gazı numunesi içinde ölçülmelidir.
    İzleyici gazın tam karışımını elde etmek için egzoz gazı numune alma sondası, izleyici gazın püskürtme noktasının akış yönünde en az 1 m mesafeye veya egzoz borusu çapının 30 kat uzaklığa (hangisi daha büyükse) yerleştirilmelidir. İzleyici gaz motordan gaz çıkış yönünde püskürtüldüğünde, tam karıştırma izleyici gaz derişimini referans derişim ile karşılaştırmak suretiyle doğrulanıyorsa, numune alma sondası püskürtme noktasına daha yakın yerleştirilebilir.
    İzleyici gaz debisi, karıştırmadan sonra motor rölanti devrinde izleyici gaz derişimi izleyici gaz analizörünün tam ölçeğinden daha düşük olacak şekilde ayarlanmalıdır.
    Egzoz gaz akışının hesaplanması aşağıdaki gibidir:

    Burada;


    GEXHW i : Anlık egzoz kütle akışı (kg/s),

    GT : İzleyici gaz akışı (cm3/min),



    concmix : Karıştırmadan sonra izleyici gazın anlık derişimi (ppm),

    ρEXH : Egzoz gazının yoğunluğu (kg/m3),

    conca : Giriş havasındaki izleyici gazın ortam derişimidir (ppm).
    İzleyici gazın ortam derişimi (conca), deney çalışmasından önce ve sonra hemen ölçülen ortam derişiminin ortalaması alınarak tespit edilebilir.
    Ortam derişimi, azami egzoz akışında karıştırmadan sonra izleyici gazın derişiminin % 1’inden az olduğunda, ortam derişimi ihmal edilebilir.
    Toplam sistem, egzoz gazı akışı için doğruluk özelliklerini karşılamalı ve İlave 2, Madde 1.11.2’ye göre kalibre edilmelidir.
    Hava akışı ve hava/yakıt oranı ölçme yöntemi

    Bu yöntem, hava akışından ve hava/yakıt oranından egzoz kütlesinin hesaplanmasını kapsar. Anlık egzoz gazı kütle akışının hesaplanması aşağıdaki gibidir:



    A/Fst = 14,5


    ile


    Burada;

    A/Fst : Stokiyometrik hava/yakıt oranı (kg/kg),

    λ : Bağıl hava/yakıt oranı,

    concCO2 : Kuru CO2 derişimi (%),

    concCO : Kuru CO derişimi (ppm),

    concHC : HC derişimidir (ppm)
    Not - Hesaplama, 1,8’e eşit H/C oranlı dizel yakıta atıfta bulunur.
    Hava akış ölçer, Çizelge 3’ün doğruluk özelliklerini karşılamalı, kullanılan CO2 analizörü Madde 2.3.1’in özelliklerini karşılamalı ve toplam sistem, egzoz gazı akışı için doğruluk özelliklerini karşılamalıdır.
    İsteğe bağlı olarak, zirkon tip algılayıcı gibi hava/yakıt oranı ölçme donanımı, Madde 2.3.4’ün özelliklerine uygun olarak aşırı hava/yakıt oranının ölçülmesi için kullanılabilir.
    2.2.4 Seyreltilmiş egzoz gazı akışı

    Seyreltilmiş egzoz gazındaki emisyonların hesaplanması için seyreltilmiş egzoz gazı kütle debisinin bilinmesi gereklidir. Çevrim boyunca toplam seyreltilmiş egzoz gazı akışı (kg/deney) çevrim boyunca ölçme değerlerinden ve akış ölçme cihazının karşılık gelen kalibrasyon bilgilerinden (PDP için V0, CFV için KV, SSV için Cd) hesaplanmalıdır. İlave 3, Madde 2.2.1’de belirtilen karşılık gelen yöntemler uygulanmalıdır. Parçacıkların ve gaz halindeki kirleticilerin toplam numune kütlesi, toplam CVS akışının % 0,5’ini aşarsa, CVS akışı düzeltilmeli veya parçacık numune akışı akış ölçme cihazından önce CVS’ye geri döndürülmelidir.


    2.3 Gaz halindeki bileşenlerin tespiti
    2.3.1 Genel analizör özellikleri

    Analizörler, egzoz gazı bileşenlerinin derişimlerini ölçmek için gereken doğrulukta uygun ölçme aralığına sahip olmalıdır (Madde 1.4.1.1). Analizörler, ölçülen derişimlerin tam ölçeğin % 15’i ile % 100’ü arasına düşecek şekilde çalıştırılması tavsiye edilir.


    Tam ölçek değeri 155 ppm (veya ppm C) veya daha küçükse veya yeterli doğruluk ve tam ölçeğin % 15 altında çözünürlük sağlayan okuma sistemleri (bilgisayar, veri kaydedicileri) kullanılıyorsa, tam ölçeğin % 15 altındaki ölçmeler de kabul edilebilir. Bu durumda, Ek III, İlave 2, Madde 1.5.5.2’ye göre kalibrasyon eğrilerinin doğruluğunu sağlamak için ilave kalibrasyonlar yapılmalıdır.
    Donanımın elektromanyetik uyumluluğu (EMC) ilave hataları en aza indirecek bir seviyede olmalıdır.
    2.3.1.1 Ölçme hatası

    Analizör, anma kalibrasyon noktasından okumanın ± % 2’sinden veya tam ölçeğin ± % 3’ünden (hangisi daha büyükse) daha fazla sapmamalıdır.


    Not - Bu yönetmeliğin amaçları bakımından doğruluk, kalibrasyon gazı (=gerçek değer) kullanılarak kalibrasyon anma değerlerinden analizör okumasının sapması olarak tarif edilir.
    2.3.1.2 Tekrarlanabilirlik

    Verilen bir kalibrasyon veya span gazına 10 kez tekrarlanan tepkilere karşılık gelen standard sapmanın 2,5 katı olarak tarif edilen tekrarlanabilirlik,155 ppm’in (veya ppm C) üzerinde kullanılan her bir derişim aralığında tam ölçeğin ± % 1’inden veya 155 ppm’nin (veya ppm C) altında her bir derişim aralığında tam ölçeğin ± % 2'sinden daha büyük olmamalıdır.


    2.3.1.3 Gürültü

    Analizörün her 10 saniyelik süre içinde, sıfır ve kalibrasyon veya span gazlarına tepeden tepeye tepkisi, kullanılan bütün aralıklarda tam ölçeğin % 2’sini aşmamalıdır.


    2.3.1.4 Sıfır gazı sürüklenmesi (zero drift)

    Sıfır gazı sürüklenmesi, bir saatlik zaman aralığı esnasında kullanılan en düşük aralıkta tam ölçeğin % 2’sinden az olmalıdır.


    Sıfır tepkisi, gürültü dahil, 30 saniyelik zaman aralığında sıfır gaza ortalama tepki olarak tarif edilir.
    2.3.1.5 Span gazı (deney gazı) sürüklenmesi

    Span gazı sürüklenmesi, bir saatlik zaman aralığında kullanılan en düşük aralıkta tam ölçeğin % 2’sinden az olmalıdır. Span gazı, span gazı tepkisi ile sıfır gazı tepkisi arasındaki fark olarak tarif edilir. Span gazı tepkisi, gürültü dahil, 30 saniyelik zaman aralığında bir span gazına ortalama tepki olarak tarif edilir.


    2.3.1.6 Yükselme süresi

    Çiğ egzoz gazı analizinde ölçme sistemine yerleştirilen analizörün yükselme süresi, 2,5 s’yi aşmamalıdır.


    Not - Sadece tek başına analizörün tepki süresinin değerlendirilmesi, geçici deney için toplam sistemin kararlılığını net olarak tanımlamayacaktır. Sistemin başından sonuna kadar hacimler, özellikle ölü hacimler sadece sondandan analizöre taşıma süresini etkilemeyecek, aynı zamanda yükselme süresini de etkileyecektir. Keza, analizör içindeki taşıma süreleri, NOx analizörleri içindeki konvertör veya su tutucular gibi analizör tepki süresi olarak da tarif edilir. Toplam sistemin tepki süresinin tespit edilmesi, İlave 2, Madde 1.11.1’de açıklanmıştır.
    2.3.2 Gaz kurutma

    Aşağıda belirtildiği gibi, NSRC deney çevrimi ile ilgili aynı özellikler uygulanır (Madde 1.4.2).


    İsteğe bağlı olarak kullanılan gaz kurutma cihazı, ölçülen gazların derişimi üzerinde çok küçük etkiye sahip olmalıdır. Kimyasal kurutucular numuneden suyun uzaklaştırılmasında kabul edilir bir yöntem değildir.
    2.3.3 Analizörler

    Aşağıda belirtildiği gibi, NRSC deney çevrimi ile ilgili aynı özellikler uygulanır (Madde 1.4.3).


    Ölçülecek gazlar aşağıdaki cihazlarla analiz edilmelidir. Doğrusal olmayan analizörler için, doğrusallaştırma devrelerinin kullanımına müsaade edilir.
    2.3.3.1 Karbon monoksit (CO) analizi

    Karbon monoksit analizörü, kızıl ötesi ışığı dağıtmayan (NDIR) emmeli tipte olmalıdır.


    2.3.3.2 Karbon dioksit (CO2) analizi

    Karbondioksit analizörü, kızıl ötesi ışığı dağıtmayan (NDIR) emmeli tipte olmalıdır.


    2.3.3.3 Hidrokarbon (HC) analizi

    Hidrokarbon analizörü, gaz sıcaklığını 463 K (190 °C) ± 10 K'de tutabilmek için detektörü, vanaları, boru bağlantıları vb. ısıtmalı olan, Isıtmalı Alev İyonlaştırıcı Detektör (HFID) tipinde olmalıdır.


    2.3.3.4 Azot oksitlerin (NOx) analizi

    Azot oksitler analizörü, kuru esasa göre ölçülmüş ise, NO2/NO konvertörlü Kimyasal Aydınlatma Detektörü (CLD) veya Isıtılmış Kimyasal Aydınlatma Detektörü (HCLD) tipinde olmalıdır. Islak esasa göre ölçülürse, su giderme kontrolünün (Ek III, İlave 2, Madde 1.9.2.2) sağlanması kaydıyla, 328 K (55 oC) üzerinde tutulan konvertörlü HCLD kullanılmalıdır.


    CLD ve HCLD’nin her ikisi için numune alma yolu, kuru ölçme için konvertöre kadar, ıslak ölçme için analizöre kadar 328 K ila 473 K (55 °C ila 200 °C) cidar sıcaklığında tutulmalıdır.
    2.3.4 Hava/yakıt oranının ölçülmesi

    Egzoz gaz akışını Madde 2.2.3’te belirtildiği şekilde belirlemek için kullanılan hava/yakıt oranını ölçme donanımı, geniş aralıkta hava/yakıt oranlı algılayıcı veya Zirkon tipte lambda algılayıcısı olmalıdır.


    Algılayıcı, su yoğunlaşmasını imkan vermeyecek şekilde egzoz gazı sıcaklığının yeterince yüksek olduğu egzoz borusuna doğrudan monte edilmelidir.
    Elektronik cihazlarla birlikte algılayıcının doğruluğu aşağıdaki okumalar içinde olmalıdır:

    Okumanın ± % 3’ü, λ < 2

    Okumanın ± % 5’i, 2 ≤ λ < 5

    Okumanın ± % 10’u, 5 ≤ λ


    Algılayıcı, yukarıda belirtilen doğruluğu yerine getirmek için cihaz imalatçısı tarafından belirtildiği şekilde kalibre edilmelidir.
    2.3.5 Gaz halindeki emisyonlardan numune alınması
    2.3.5.1 Çig egzoz gazı

    Çiğ egzoz gazındaki gaz halindeki emisyonların hesaplanmasında, aşağıda belirtildiği gibi NSRC deney çevrimi ile ilgili aynı özellikler uygulanır (Madde 1.4.4).


    Gaz halindeki emisyonlarından numune alma sondaları, egzoz gazı sisteminin çıkışının akışa karşı yönde en az 0,5 m veya egzoz boru çapının üç katı (hangisi daha büyük olursa) olacak şekilde, uygulanabildiği kadar ve sonda üzerindeki gaz sıcaklığını en az 343 K (70 oC) olmasını temin edecek kadar motora yeterince yakın bir mesafede olmalıdır.

    Çoklu manifold gruplarına sahip çok silindirli bir motorda, numunenin bütün silindirlerden gelen ortalama egzoz emisyonlarını temsil etmesini temin etmek için sonda girişi mümkün olduğunca akış yönünde yeterince uzağa yerleştirilmelidir. ‘V’-motor yapısında olduğu gibi, ayrı manifold gruplarına sahip olan çok silindirli motorlarda münferit olarak her bir gruptan bir numune alınmasına müsaade edilir. Yukarıdaki yöntemlerle ilişkilendirmek için gösterilmiş olan diğer yöntemler kullanılabilir. Egzoz emisyonları hesabında motorun toplam egzoz kütle akışı kullanılmalıdır.


    Egzoz gazının bileşimi herhangi bir egzoz iyileştirme sistemi ile etkileniyorsa, egzoz numunesi Faz I deneylerinde bu cihazın ters akış yönünde, Faz II deneylerinde bu cihazın akış yönünde alınmalıdır.
    2.3.5.2 Seyreltilmiş egzoz gazı akışı

    Tam akış seyreltme sistemi kullanılırsa, aşağıdaki özellikler uygulanır.


    Motor ile tam akış seyreltme sistemi arasındaki egzoz borusu, Ek VI’nın şartlarına uygun olmalıdır. Gaz emisyonları numune sondası/sondaları, seyreltme havası ve egzoz gazının çok iyi karıştığı noktada ve parçacık numune alma sondasına yakın olacak şekilde seyreltme kanalına yerleştirilmelidir.
    Numune alma genellikle iki şekilde yapılabilir:

    - Kirleticiler çevrim boyunca bir numune torbası içerisinde toplanır ve deneyin tamamlanmasından sonra ölçülür;

    - Kirleticiler numunesi çevrim boyunca sürekli olarak alınır ve birleştirilir; bu yöntem HC ve NOx için zorunludur.
    Ortam derişimleri numunesi seyreltme kanalının yukarı akış yönünde numune torbasına alınmalı ve İlave 3 Madde 2.2.3’e göre emisyon derişimlerinden çıkarılmalıdır.
    2.4 Parçacıkların tespit edilmesi

    Parçacıkların tespit edilmesi bir seyreltme sistemini gerektirir. Seyreltme, kısmi akış seyreltme sistemiyle veya tam akış ikili seyreltme sistemiyle birlikte bulunabilir. Seyreltme sisteminin akış kapasitesi, seyreltme ve numune alma sistemleri içindeki su yoğuşmasını tamamen ortadan kaldıracak şekilde yeteri kadar geniş olmalı ve seyreltilmiş egzoz gazı sıcaklığını, filtre tutucuların hemen yukarı akış yönünde 315 K (42 °C) ile 325 K (52 oC) arasında muhafaza etmelidir.


    Hava nemi yüksek ise, seyreltme sistemine girmeden önce seyreltme havası neminin giderilmesine müsaade edilir. Ortam sıcaklığı 293 K (20 °C)’nin altında ise, 303 K (30 °C) sıcaklık sınırının üzerindeki seyreltme havası ön ısıtması tavsiye edilir. Bununla birlikte, seyreltilmiş hava sıcaklığı, seyreltme kanalının girişinden önce 325 K (52 °C)’yi aşmamalıdır.
    Parçacık numune alma sondası, gaz halindeki emisyonlar sondasına yakın yerleştirilmeli ve yerleştirme Madde 2.3.5’e uygun olmalıdır.
    Parçacıkların kütlesini tespit etmek için bir parçacık numune alma sistemi, parçacık numune alma filtreleri, mikrogram seviyesinde ölçme yapabilen terazi ve sıcaklık ve nem kontrollü tartım odası gereklidir.


    Kısmi akış seyreltme sistemi özellikleri
    Kısmi akış seyreltme sistemi, daha küçüğü hava ile seyreltilen ve ardışık olarak parçacık ölçmesi için kullanılan, egzoz buharını iki kısma ayıracak şekilde tasarımlanmalıdır. Bundan dolayı seyreltme oranının doğru olarak tespit edilmesi gereklidir. Farklı ayırma yöntemleri kullanılabilir; bundan dolayı, kullanılan ayırma tipi, numune alma donanımının önem derecesini ve kullanılacak işlemleri belirtir (Ek VI, Madde 1.2.1.1).
    Kısmi akış seyreltme sisteminin kontrolü için hızlı bir sistem tepkisi gereklidir. Sistem için dönüşüm süresi, İlave 2, Madde 1.11.1’de belirtilen işlemle tespit edilmelidir.
    Egzoz akış ölçmesinin birleştirilmiş dönüşüm süresi (önceki maddeye bakınız) ve kısmi akış sistemi 0,3 s’den küçükse, çevrim içi kontrol kullanılabilir. Dönüşüm süresi 0,3 s’yi aşarsa, ön kayıtlı deney çalışmasına dayanan ileri görüş (look ahead) kontrolü kullanılmalıdır. Bu durumda, yükselme süresi, ≤ 1 s ve birleşiminin gecikme süresi ≤ 10 s olmalıdır.
    Toplam sistem tepkisi, egzoz kütle akışı ile orantılı, parçacıkların temsili numunesi GSE’yi temin edecek şekilde tasarımlanmalıdır. Orantılı olarak belirlemek için asgari 5 Hz bilgi edinim hızında GEXHW’e karşı GSE’nin regresyon analizi yapılmalı ve aşağıdaki kriterler sağlanmalıdır:
    - GSE ile GEXHW arasındaki doğrusal regresyonun ilişkilendirme katsayısı r2, 0,95’ten küçük olmamalıdır.
    - GEXHW üzerindeki GSE’nin tahmini standard hatası, GSE’nin azami % 5’ini aşmamalıdır.
    - Regresyon doğrusunun GSE kesişmesi, GSE’nin azami ± % 2’sini aşmamalıdır
    İsteğe bağlı olarak, bir ön deney çalışması yapılabilir ve ön deneyin egzoz kütle akış sinyali parçacık sistemine numune akışını kontrol etmek ("look-ahead kontrol") için kullanılabilir. Böyle bir işlem, parçacık sistemi dönüşüm süresi (t50,P) ve/veya egzoz sistemi akış sinyalinin dönüşüm süresi (t50,F) > 0,3 s ise, gereklidir. GSE’yi kontrol eden ön deneyin süre izlemesi (GEXHW,pre), t50,P + t50,F “look-ahead” süresi ile değiştirilirse, kısmi seyreltme sisteminin doğru bir kontrolü elde edilir.
    GSE ile GEXHW arasındaki ilişkilendirmeyi oluşturmak için gerçek deney sırasında alınan bilgiler, GSE ile ilişkili (t50,P’dan zaman hizalamasına kadar katkı yok), t50,F ile süre olarak bir hizaya getirilmiş GEXHW ile kullanılmalıdır. Başka bir deyişle, GEXHW ile GSE arasındaki süre değişimi, İlave 2, Madde 2.6’da belirlendiği üzere bunların dönüşüm sürelerindeki farktır.
    Numune akışının hassasiyeti (doğruluğu) GSE, doğrudan ölçülmeyip, diferansiyel akış ölçülmesi ile belirleniyorsa, kısmi akışlı seyreltme sistemleri için özel bir öneme sahiptir:
    GSE = GTOTW – GDILW
    Bu durumda, GTOTW ve GDILW için ± % 2’lik bir hassasiyet, GSE.’nin kabul edilebilir doğruluklarını garanti etmek için yeterli değildir. Gaz akışı, diferansiyel akış ölçmesiyle tespit ediliyorsa, azami fark hatası, seyreltme oranı 15’ten küçük olduğunda GSE’nin doğruluğu ± % 5 içinde kalacak şekilde olmalıdır. Bu, her bir aletin hatalarının kare kökünü almak suretiyle hesaplanabilir.
    GSE’nin kabul edilebilir doğrulukları, aşağıdaki yöntemlerden birisi ile elde edilebilir:
    (a) Seyreltme oranı 15’te ≤ % 5’lik GSE’nin doğruluğunu garanti eden GTOTW ve GDILW’nin mutlak doğrulukları ± % 0,2’dir. Bununla birlikte, daha büyük seyreltme oranlarında daha büyük hatalar meydana gelir.
    (b) GSE için aynı doğruluklar (a)’daki gibi elde edilecek şekilde GTOTW ile ilişkili GDILW’nin kalibrasyonu yapılır. Böyle bir kalibrasyonun ayrıntıları için İlave 2, Madde 2.6’ya bakılmalıdır.
    (c) GSE’nin doğruluğu, izleyici bir gazla örneğin CO2 ile tespit edildiği gibi seyreltme oranının doğruluğundan dolaylı olarak tespit edilir. Yine de GSE için (a) yöntemine eşdeğer doğruluklar gereklidir.
    (d) GTOTW ile GDILW’nin mutlak doğruluğu tam ölçeğin ± % 2’si aralığında, GTOTW ile GDILW arasındaki farkın azami hatası % 0,2 aralığında ve doğrusallık hatası deney sırasında gözlemlenen en yüksek GTOTW’nin ± % 0,2’si aralığındadır.


    2.4.1 Parçacık numune alma filtreleri
    2.4.1.1 Filtre özelliği

    Belgelendirme deneyleri için florokarbon kaplı cam elyaflı filtreler veya florokarbon esasına dayanan membran filtreler gereklidir. Özel uygulamalar için farklı filtre malzemeleri kullanılabilir. Bütün filtre tipleri, 35 cm/saniye ile 100 cm/saniye arasındaki gaz yüzey hızlarında en az % 99’luk verimlilikle 0,3 μm DOP’u biriktirmeye sahip olmalıdır. Laboratuvarlar arasında veya imalatçı ile onay kuruluşu arasında ilişkilendirme deneyleri yapılırken özdeş kalitede filtreler kullanılmalıdır.


    2.4.1.2 Filtre ebadı

    Parçacık filtreleri asgari 47 mm’lik çapa (37 mm süzme çapı) sahip olmalıdır. Daha geniş çaplı filtreler kabul edilebilir (Madde 2.4.1.5.).


    2.4.1.3 Esas ve yedek filtreler

    Seyreltilmiş egzoz numunesi deney sırası boyunca serilerde bulunan filtre çiftleri (bir esas ve bir yedek filtre) ile alınmalıdır. Yedek filtre, esas filtreden akış yününde 100 mm’den fazla uzaklıkta olmayacak şekilde yerleştirilmeli ve esas filtreye temas etmemelidir. Filtreler, ayrı olarak tartılabilir veya filtre çiftleri olarak süzme yüzü süzme yüzüne gelecek şekilde yerleştirilebilir.


    2.4.1.4 Filtre yüzey hızı

    35 cm/s’den 100 cm/saniyeye kadar filtreden geçen bir gaz yüzey hızı elde edilmelidir. Deneyin başlangıcı ile sonu arasında basınç düşüşündeki artış 25 kPa’dan fazla olmamalıdır.


    2.4.1.5 Filtre yüklemesi

    En yaygın filtre ebadı için tavsiye edilen asgari filtre yüklemesi aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir.


    Daha büyük filtre ebadı için asgari filtre yüklemesi 0,065 mg/1000 mm2 lik filtre alanı olmalıdır.


    Filtre çapı (mm)

    Tavsiye edilen süzme çapı (mm)

    Tavsiye edilen asgari yükleme (mg)


    47

    37

    0,11


    70

    60

    0,25


    90

    80

    0,41


    110

    100

    0,62

    Çoklu filtre yönteminde, bütün filtrelerin toplamı için tavsiye edilen asgari filtre yüklemesi, yukarıdaki uygun değerde bir ürün olmalı ve toplam mod sayısının kare kökü olmalıdır.


    2.4.2 Tartım odası ve analitik terazi özellikleri
    2.4.2.1 Tartım odası şartları

    Bütün filtre şartlandırması ve tartılması esnasında, parçacık filtrelerinin yerleştirildiği ve tartıldığı odanın sıcaklığı, 295 K (22 oC) ± 3 K’de tutulmalıdır. Nem, 282,5 K (9,5 oC) ± 3 K çiğlenme noktasına ve % 45 ± % 8’lik bağıl neme göre muhafaza edilmelidir.


    2.4.2.2 Referans filtre tartımı

    Odanın ortamı, parçacık filtrelerinin kararlı hale getirilmesi esnasında filtreler üzerinde toplanabilecek herhangi bir ortam kirleticisinden (toz gibi) arındırılmış olmalıdır. Bozulmaya neden olan hususların süresi 30 dakikayı geçmez ise, Madde 2.4.2.1’de ana hatları ile belirtildiği şekilde tartım odası özelliklerine ait bozulmalara izin verilecektir. Tartım odası, tartım odasına personel girişinden önceki gerekli özellikleri sağlamalıdır. En az iki adet kullanılmamış referans filtre veya referans filtre çifti, dört saat içinde, ancak tercihan numune filtresi (çifti) tartılırken aynı zamanda tartılmalıdır. Filtreler, aynı ebatta olmalı ve numune filtreleri gibi aynı malzemeden yapılmalıdır.


    Referans filtrelerin (referans filtre çifti) ortalama ağırlığı, numune filtre ağırlıkları arasında 10 μg’dan fazla değişirse, bütün numune filtreleri hurdaya çıkarılmalı ve emisyon deneyi tekrarlanmalıdır.
    Madde 2.4.2.1’de taslağı verilen tartım odası kararlılık kriteri sağlanmazsa, ancak referans filtre (çifti) ağırlığı yukarıdaki kriteri sağlarsa, motor imalatçısı, numune filtre ağırlıklarını kabul etmek veya deneyleri bırakmak, tartım odası kontrol sistemini sabitlemek ve deneyi tekrar etmek seçeneklerine sahiptir.
    2.4.2.3 Analitik terazi

    Bütün filtrelerin ağırlıklarını belirlemek için kullanılan analitik terazi, terazi imalatçısı tarafından belirtilen 2 μg’lık kesinliğe (standard sapma) ve 1 μg’lık (1 dijit = 1 μg) çözünürlüğe sahip olmalıdır.


    2.4.2.4 Statik elektrik etkilerinin ortadan kaldırılması

    Filtreler, statik elektrik etkilerinin ortadan kaldırılması için, örneğin bir polonyum nötrleştirici veya benzer etkiyi gösteren bir cihazla tartımdan önce nötralize edilmelidir.


    2.4.3 Parçacık ölçmesi için ilave özellikler

    Çiğ ve seyreltilmiş egzoz gazı ile temas halinde bulunan seyreltme sisteminin bütün parçaları ve egzoz borusundan filtre tutucusuna kadar numune alma sistemi, parçacıkların tortusunu veya değişimini en aza indirecek şekilde tasarımlanmalıdır. Bütün parçalar, egzoz gazı bileşenleri ile reaksiyona girmeyen elektrik ileten malzemelerden yapılmalı ve elektrostatik etkileri önlemek için elektrik topraklamasına sahip olmalıdır.


    1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   27






        Ana sayfa


    Sanayi ve Ticaret Bakanlığından

    Indir 3.19 Mb.