bilgiz.org

Resmi adı Katar Devleti Yönetim Şekli

  • Kişi başı GSYİH ($)



  • Sayfa2/4
    Tarih29.06.2017
    Büyüklüğü238.86 Kb.

    Indir 238.86 Kb.
    1   2   3   4

    Nominal GSYİH (milyar $)

    60.4

    80.7

    100.4

    96.8

    155.8

    177.8

    189

    198,310

    Kişi başı GSYİH ($)


    58.367

    59.729

    58.673


    61.920

    91.600

    100,600

    102.800

    101.513


    Reel Büyüme Hızı (%)

    12,2

    17,3

    11.7

    9,5

    16.7

    14.1

    6.3

    6,2


    Enflasyon oranı (yıllık %)

    11,3

    13,7

    15.2

    -4.9

    -2

    2.8

    1.9

    3,6

    İhracat (milyar $)

    34.052

    41.490

    55.727

    48.304

    74.934

    114.3

    117.7

    122,231

    İthalat (milyar $)

    14.811

    19.824

    27.900

    24,921

    23.381

    26.92

    23.49

    35,364
    TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER

    Kaynak: CIA The World Factbook

    GENEL EKONOMİK DURUM

    Katar ekonomisi son yıllarda yüksek düzeyde seyreden petrol fiyatlarından ve özellikle doğal gaz sanayisinin gelişiminden ve çeşitlenmesinden olumlu şekilde etkilenmiştir. 90’lı yılların sonlarında Hidrokarbon gelirlerinin doğal gaz endüstrisinin çeşitlendirilmesine ve geliştirilmesine, ülkenin altyapı ve ulaşım sektörlerine yoğun bir yatırım şeklinde aktarılmasıyla oldukça dinamik bir ekonomi yaratılmaktadır.


    2011 yılında 177,8 milyar dolardan, 2012 yılında 189 milyar dolara çıkan Katar GSYİH’sı % 6,2 oranında bir artış göstermiştir. 2013 yılında da aynı büyüme oranını korumuştur. 2012 yılında 102.800 dolar iken 2013 yılında 101,513 dolar olan kişi başına düşen GSYİH ile Ortadoğu ve Körfez ülkeleri arasında ilk sırada yer almaktadır.
    Azalan petrol ve gaz fiyatlarına bağlı olarak GSYİH’daki reel büyüme 2012 yılında %6,3 iken 2013 yılında %6,2 olmuştur.

    Sıvılaştırılmış doğalgaz üretimindeki artış ve hidrokarbon endüstrisindeki diğer gelişmeler ile gayrimenkul sektöründeki büyüme geçtiğimiz yıllarda Katar ekonomisinin hızlı büyümesinin altında yatan temel etkenlerdir.



    Katar’da tarım sektörü GSYİH içinde %0,1’lik bir paya sahiptir. Tüm tarım arazileri devlete aittir ve devlet tarafından tarım alanında yatırım yapılması için çeşitli teşvikler sunulmaktadır. Bununla birlikte bu alanda yatırım yapmak isteyen yerli yatırımcılar oldukça azdır ve yabancı yatırımcılara bu alanda geniş teşvikler mevcuttur. Katar, gıda ihtiyacının tamamını ithalat yoluyla gidermektedir.
    Katar ekonomisini çeşitlendirmek ve petrole olan bağımlılığı azaltmak için doğalgaz alanında ve petrokimya endüstrisinde yeni yatırımlara yönelmiştir. 2010 yılında her biri yıllık 7,8 milyon ton kapasiteli 5 LNG sahasının üretime geçmiştir. 2011 yılında ise saf petrol üretimi yıllık 19,8 milyon varildir. Katar’ın doğal gaz ihracatı yaptığı Uzak Doğu pazarları ve İngiltere’deki ekonomik küçülmenin Katar ekonomisine da yansıması endişeleri vardır. Ancak, Katar’ın gaz pazarındaki dominant pozisyonu ve düşük üretim maliyetleri Katar’ın bu durumdan minimum etkileneceğini göstermektedir.
    20 yılı aşkın bir süredir kullanılan 1 Katar Riyali/3,64 ABD Doları sabit kurunun sürdürülebilmesi amacıyla Katar’daki faiz oranları Amerika’daki faiz oranları değişikliklerine benzer bir trend izlemiştir.
    Diğer taraftan doların geçtiğimiz yıllarda diğer önemli para birimlerine karşı değer kaybetmesi, ithalatını yoğunlukla AB ülkelerinden gerçekleştiren Katar ekonomisinde enflasyonu artırmıştır. 2010 yılında ortalama yıllık %-2 olarak gerçekleşen enflasyon 2011’de %1.9’a yükselmiştir, 2012 yılında ise enflasyon oranı %1,9 olarak gerçekleşmiştir.
    2000 yılından itibaren bütçe fazlası vermekte olan Katar’da Maliye Bakanlığı’nın oldukça muhafazakar bir hesaplama yöntemi tercih ettiği bilinmektedir. Economic Intelligence Unit (EIU) verilerine göre 2011 yılında 58,1 milyar dolar olan bütçe 2012 yılında 62.66 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.
    Ülke özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatındaki artıştan faydalanmaktadır. 2011 yılı LNG kapasitesi 77 milyon ton ve LNG ihracatı yıllık 60 milyon tondur.
    2007 – 2011 yıllları arasında Katar hükümeti enerji kaynakları üretimi ve imalat sanayii kolları için 75 milyar dolarlık, toplamda da 150 milyar dolarlık yatırım planlanmıştır. Belli başlı projelerde kullanılmak üzere, Katar ekonomisi açısından uzun vadede ekonomik büyümeye olumlu yansıyacak nitelikte makina ve malzeme ithalatı artmıştır.
    Ulaşım, alt ve üst yapı projelerinde çalışmak üzere dışarıdan gelmekte olan işçileri ve ailelerini barındıracak büyük gayrimenkul ve yerleşim alanı yatırımları yapılmaktadır. 2006’da organize edilen Asya oyunları için de önemli harcamalar yapılmıştır. Düşen enerji gelirlerine rağmen, Hükümetin altyapı, sağlık ve eğitim sektörlerine yatırımları devam etmektedir.
    Katar’da 1998’den itibaren özelleştirmenin hızlandığı gözlemlenmektedir. Elektrik ve su dağıtımında, iletişimde, petrol ve doğal gaz hizmetlerinin belirli bölümlerinde Katar Elektrik ve Su İşletmesi (Qatar Electricty and Water Company), Katar Telekom (Q-Tel) ve Katar Yakıt Şirketi (Qatar Fuel Company) tamamen veya kısmen özelleştirmeye tabii olmuşlardır.

    DIŞ TİCARET
    Katar dış ticareti, uluslararası enerji fiyatlarına bağlı olarak şekillenmektedir. Son yıllarda petrol, doğal gaz, sanayii, altyapı, eğitim ve turizm alanlarında devam eden veya tamamlanmış projelere bağlı olarak ihracat ve ithalatta büyük artış yaşanmıştır.
    Katar’ın Dış Ticareti

    Milyon $

    İhracat

    İthalat

    Denge

    Hacim

    2008

    55,727

    27.900

    27,827

    83,627

    2009

    48,304

    24,921

    23,383

    73,225

    2010

    74,934

    23.381

    51,695

    98,173

    2011

    114.300

    26.920

    78.970

    129,63

    2012

    117.700

    23.490

    94.290

    141.19

    2013

    122.231

    35.364

    86.867

    157.595

    Kaynak: Ekonomi Banklığı Müteahhitlik Ülke Raporu
    İhracat rakamları ve kalemleri incelendiğinde, ekonominin özellikle doğal gaz sektörü üzerinden çeşitlendirilmesi çabalarının gerçekleşmeye başladığı gözlemlenebilir. Doğal gaz, kimyasal çeşitleri, demir ve çelik sektörlerinde dikkat çekici ihracat artışları gözlemlenmiştir. 2012 yılında 117.7 milyar dolar olan ihracat 4.5 milyar dolar artış göstererek 2013 yılında 122.2 milyar dolar olmuştur.
    2008 – 2013 yılları ortalama yıllık 25.2 milyar dolar olan ithalat yıllar arası dalgalı bir seyir göstermiştir. 2012 yılında 23.5 milyar dolar olan ithalat 12 milyar dolar artış göstererek 2013 yılında 35.3 milyar dolar olmuştur.
    2008 yılında 27.8 milyar dolar olan ticaret fazlası genel olarak artış göstermiş ve 2013 yıl sonu itibariyle 84,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.
    Toplam iş hacmindeki payları itibariyle pazar ülkeler arasında yapılan kıyaslama

    2011 yılında, en çok ihracat yaptığı ülke Japonya olurken en fazla ithalat yaptığı ülke ise ABD olmuştur.



    Coğrafi ve iklimsel şartlar, nüfusun azlığı, sürdürülen hızlı yatırım programı ve hızla artan gelirler ithalatı zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla Katar ithalatı kolaylaştırıcı ve liberal bir dış ticaret politkası izlemektedir. Katar’ın da üyesi bulunduğu KİK GB çerçevesinde temel gıda mamulleri ve canlı sebze ve meyvede GV oranı %0, diğer ürünlerde CIF% 5’tir. GB çerçevesinde ithalat mevzuatı da oldukça basittir.


    SEKTÖRLER
    TARIM SEKTÖRÜ
    Tamamı devlete ait olan ekilebilir alanları, toplam yüzölçümünün %0,7’sine tekabül eden Katar’ın GSYİH’sı içinde %0,1’in altında bir paya sahip olan tarım sektörü, iklimin elverişsizliği ve su kaynaklarının yetersizliği nedeniyle büyüme kaydedememektedir. Ülkenin tarım üretimi bazı sebzeler ve hurma ile sınırlı olup gıda ihtiyacının hemen hemen tamamı ithalat yoluyla karşılanmaktadır. Devlet teşvikleri Katarlılar’ın bu sektöre yatırım yapmasını istenen düzeyde sağlayamamıştır. Dolayısıyla tarımdaki işgücünün neredeyse tamamı yabancılardan oluşmaktadır. Tarım sektöründe istihdam edilen kişi sayısı toplam nüfusun yaklaşık %2’sine tekabül eden 16.000 kişi civarındadır.
    BMI verilerine göre Katar’ın toplam gıda tüketimi 2011 yılında %5.91 oranında; 2.3 milyar dolar olmuştur. Gıda tüketiminin Katar GSMH’sının içindeki payı 2011 yılında %1.43 olmuştur.
    HİDROKARBON :
    Katar sahip olduğu hidrokarbon (petrol, doğal gaz vb.) endüstrisi ile dikkat çekmektedir. Diğer körfez ülkeleri gibi bir petrol üreticisi olmanın ötesinde, asıl gelişmeyi doğal gaz endüstrisi ile göstermektedir. Ras Laffan’ın denizden 75 km açığında bulunan North Field tesisleri, 910 trilyon ft³ ile tek başına değerlendirildiğinde dünyada en fazla doğalgazı bulunduran kaynaktır. Bu rakam 160 milyar varillik petrole denk değerdedir ve halihazırdaki üretim seviyesinde 200 yıllık üretime tekabül etmektedir. Bu kaynak sayesinde Katar, Rusya ve İran’ın ardından dünyada en fazla doğalgaz rezervine sahip ülke konumundadır. Katar bu avantajını, doğal gaz boru hatları ile pazarlamanın yanısıra doğal gaz türevli ürünlere dönüştürerek kullanmaktadır. Bunlar, sıvı doğal gaz (LNG), doğal gazdan üretilen likit yakıtlar (GTL) ve de petrokimya ürünleridir.
    Petrol ve doğalgaz sektörü Katar’ın GSMH’sının %60’ını oluşturmaktadır.2010 yılında Katar’ın enerji tüketiminin %79’u doğalgazdan sağlanırken %21’i petrolden sağlanmaktadır. BMI tahminlerine göre, 2014 yılında bu oranın doğalgaz için %84.4 ve petrol için %15.6 olması beklenmektedir. 2012 yılında ise hidrokarbon dışı sektörsel büyüme %9-10 olduğu bilinmektedir.
    Ülkenin petrol ve doğalgaz kaynakları “Qatar Petroleum” (QP) isimli şirket tarafından idare edilmektedir. QP tarafından açıklanan rakamlara göre 2007 – 2011 yılları arasında 33 milyar doları GTL, 28.5 milyar doları da doğal gaz sektöründe olmak üzere toplam 83 milyar dolar değerinde geliştirme projeleri planlanmıştır.

    Sıvı Doğal Gaz (LNG) :
    Katar dünyanın en büyük LNG ihracatçısıdır ve dünya LNG ihtiyacının %17.5’ini karşılamaktadır.LNG ihracatını gerçekleştiren 2 şirket: Qatargas ve Ras Laffan LNG Company’dir. LNG ihracatı 2012 yılında 62 milyon ton olmuştur. Business International Monitor (BMI) tahminlerine göre 2014-2015 yıllarında ihracatın en az 107 milyar m3 olması beklenmektedir.
    Üretilen LNG başta Japonya, G. Kore, İspanya’ya ihraç edilmekte olup, önümüzdeki dönemde bu ülkelerin yanı sıra Hindistan, Fransa, İngiltere ve ABD’ye ihraç edilecektir.
    Katar’ın LNG ihracatı entegre proje anlayışı çerçevesinde yürütülmektedir. Qatar Petroleum, üretilen LNG’yi hedef pazarlara ulaştırmak üzere, 2010 yılında sahip olduğu 56 gemiyle dünyanın en büyük tanker filolarından birini kurmuştur.
    Katar’ın LNG üreticilerinden Ras Gas’ın 6. LNG tesisi, 12 Ağustos 2009 tarihinde üretime başlamıştır. 7,8 milyon ton/yıl kapasitesi ile Ras Gas’ın üretim hacmini de 28,5 milyon ton/yıl’a yükselten Train 6, gelecek yıllarda devreye alınması planlanan Train 7 ile birlikte Ras Gas III’ü oluşturmaktadır. Ras Gas III Şirketi’nin, %70’i Qatar Petroleum’a ve %30’u ExxonMobil’e ait olup üretilen LNG ABD’ne ihraç edilecektir.
    Global kriz nedeniyle özellikle Asya’da LNG talebinin azalması ve LNG fiyatlarının düşmesi, LNG anlaşmalarını uzun süreli ve “al ya da öde” biçiminde yapan Katar’ın sözkonusu anlaşmalarının sürdürülebilirliği konusunda şüpheler uyandırmaktadır. Bu nedenle mevcut yüklemeleri kaydıracak yeni pazar arayışlarını sürdüren Katar, Avustralya’nın geliştirdiği kapsamlı LNG üretim projeleri çerçevesinde uzun vadeli alıcılara yönelik fiyat ayarlamaları yapmakta, ayrıca doğalgazın boşaltımı için terminaller kurmaktadır.
    QP, %45 payla İngiltere’de South Hook Terminali, %45 payla İtalya’da Adriatic LNG Terminali ve yine %45 payla ABD Golden Pass Terminali projelerine sahiptir. Çin ile Katar arasında son 2 yıl içerisinde enerji alanında imzalanan 4. anlaşma kapsamında, Katar’ın doğusunda 5.649 km2’lik bir offshore sahasının 25 yıl süre ile üretim paylaşım modelinde (EPSA) China National Offshore Oil Co. tarafından geliştirilmesi ve ilk etapta 100 milyon dolarlık bir yatırım yapacağı öngörülmektedir.
    QP daha önce Hainan Eyaletinde 2,6 milyon ton/yıl kapasiteli bir olefin tesisi kurmak üzere MoU ile, 2008 yılında Royal Dutch Shell ve PetroChina ile Çin’de bir petrokimya tesisi ve rafineri kurmak üzere bir niyet mektubunu da imzalamıştır. Ayrıca Qatar Gas da 25 yıl süreli, CNOOC ile yıllık 2 milyon ton, PetroChina ile de yıllık 3 milyon ton LNG satış anlaşmalarına da imza koymuştur.
    Sıvı Yakıtlar: Katar, yaptığı yatırımlarla ve sahip olduğu 5 milyon varil/güne eşdeğer 77 milyon tonluk LNG üretim kapasitesi ile buna bağlı olarak 77 milyon ton/yıl LNG ihracatı hedefi ile “dünyanın sıvı yakıt (GTL) merkezi” olma yolunda ilerlemektedir. LNG’de olduğu gibi küresel enerji firmalarıyla ortak girişim şeklinde üretim yapılmaktadır. “Orxy GTL” ve “Pearl GTL” bu ortaklıkların en belirgin örneklerindendir.
    Orxy GTL dünyanın en büyük GTL tesisi olarak 2006 yılı Haziran ayı içerisinde RasLaffan sanayi yerleşkesinde faaliyete geçmiştir. QP ve Sasol (Güney Afrika) iş birliği ile günlük 24 bin varili dizel, 9 bin varili nafta ve bin varili LPG olmak üzere günlük 34 bin varillik sıvı yakıt üretimi sağlanmaktadır. Pearl Qatar ise QP ve Shell arasında 2004 yılında kurulan ortaklık ile toplamda günlük 140 bin varillik üretime ulaşılacak bir projedir. Proje yüksek maliyet artışları ve gecikmelerle sürdürülmektedir.
    Petrokimya: Katar yıllık 8.5 milyon ton petrokimya ürünü ihracatı gerçekleştirmektedir. 12 milyar dolarlık bir yatırım ile 2012 yılına gelindiğinde bu kapasitenin yıllık 28 milyon tona çıkarılması amaçlanmıştır. Petrokimya faaliyetlerini yürüten şirketler “Industries of Qatar” isimli bir holding altında toplanmış durumdadır.
    Petrokimya sektörü firmaları; QAPCOQatar Petrochemical Co., QAFCOQatar Fertiliser Co., QAFACQatar Fuel Additives Co., QVCQatar Vinyl Co., QchemQatar Chemical Co. Ve SEEF olarak sayılabilir. Katar, halihazırda 4 tesis ile doğalgazdan yılda 875.000 ton etan, 735.000 ton propan ve 490.000 ton bütan üretmektedir. Qapco, Qafco, Qchem ve Qafac tarafından girdi olarak kullanılan bu ürünler makta ve ayrıca ihraç edilmektedir.
    Önümüzdeki 5 yıl için Katar’da petrokimya sektöründe yapılan yatırımların toplam değeri 15 milyar dolardır. Bu yatırımlarla Katar dünyada petrokimya üretiminde 4. sırada yer almayı hedeflemektedir.
    Ethylene üretimi ile ilgili gerçekleştirilen yeni projelerin %50’si Körfez Bölgesi tarafından gerçekleştirilmektedir. Katar %14’ük bir pay ile Suudi Arabistan’dan sonra Körfez ülkeleri içerisinde bu projelere en çok yatırım yapan ikinci ülkedir.

    Katar’da Petrokimya Ürünleri Kapasiteleri (‘000 tpa)







    2008

    2009

    2010

    2011*

    2012*

    Ethylene

    1.300

    1.300

    2.600

    2.600

    2.600

    HDPE

    450

    450

    450

    450

    450

    LDPE

    400

    400

    400

    400

    700

    LLDPE

    NA

    NA

    450

    450

    450

    PE

    850

    850

    1.300

    1.300

    1.600

    Ammonia

    2.150

    2.150

    2.150

    3.550

    3.550

    Urea

    3.000

    3.000

    3.000

    4.300

    5.700

    Methanol

    835

    835

    835

    835

    835

    Kaynak: Business International Monitor (BMI)

    (*) BMI tahmini rakamları

    Doğal Gaz: Katar, doğal gaz bakımından Rusya ve İran’dan sonra dünyanın en büyük üçüncü, serbest doğalgaz açısından ise dünyanın en büyük rezervine sahiptir. Katar’ın yaklaşık 25,3 trilyon metreküplük doğalgaz rezervleri, dünya rezervlerinin yaklaşık %15’ine tekabül etmekte olup 160 milyar varil petrole eşittir. Katar bu kaynakları 200 yıl boyunca işletebilecektir.
    Doğalgaz üretimi 2012 yılında günlük 155 milyar m3 iken, BMI tahmini rakamlarına göre 2015 yılında günlük 175 milyar m3’e çıkması öngörülmektedir. Tüketimin ise 2012 yılında 28.1 milyar m3’ken yapılan doğalgaz ihracatı ise 126.9 milyar dolardır.






    2008

    2009

    2010

    2011*

    2012*

    Kanıtlanmış Doğalgaz Rezervi (trilyon m3)

    25.3

    25.3

    25.3

    25.7

    26.0

    Doğalgaz Üretimi (milyar m3)

    77.0

    89.3

    135.0

    150.0

    155.0

    Doğalgaz Tüketimi (milyar m3)

    20.2

    21.1

    23.2

    25.3

    28.1

    Doğalgaz İhracatı (milyar m3)

    56.8

    68.2

    111.8

    124.7

    126.9

    Doğalgaz İhracatından Sağlanan Gelir (milyar dolar)

    19.9

    17.0

    35.5

    41.1

    44.5

    Kaynak: Business International Monitor (BMI)

    (*) BMI tahmini rakamları
    Katar’ın sanayi sektörünü geliştirme çabaları, doğalgaz sıvılaştırma (LNG) ve doğalgazdan petrol ürünleri üretimi (GTL) yoluyla büyük ölçüde ülkenin zengin doğalgaz kaynaklarını girdi olarak kullanacak projelere yoğunlaşmıştır. Yalnız LNG sektöründe Katar’a çekilen yabancı sermaye miktarı 70 milyar doları aşmıştır.
    2004 yılında inşaasına başlanan boru hattı ile Birleşik Arap Emirlikleri’ne ve sonrasında Oman’a doğal gaz akışı sağlanması öngörülmüştür. Abu Dabi merkezli Mubadala şirketinin %51, Fransız Total’in ve Occidental şirketlerinin her birinin % 24.5 oranla sahip olduğu Dolphin Energy adı altında kurulan şirketin Qatar Petroleum ile yaptığı anlaşma gereği 25 yıl boyunca North Field doğalgazını Abu Dabi ve Dubai’ye götürme hakkı kazanmıştır. Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri içerisinde ihracata yönelik ilk enerji hattı olma özelliğini taşıyan ve 364 km boyunca denizın altından uzanan bu hattan sevkiyat başlamış durumdadır. Daha sonra Oman Oil şirketiyle yapılan anlaşma ile gazın Oman’a göturelebileceğine karar kılınmış ve Pakistan’a da ulaştırılabilmesi planlanmıştır.
    Yine Qatar Petroleum ve Exxon Mobil şirketinin anlaşması ile, yerel tüketim için kullanılmak üzere günluk 750 milyon ft³ gaz sağlayan “Al-Khaleej I” projesi hayata geçirilmiştir. “Al-Khaleej II” projesi ile de bunun 2009 yılı ile birlikte 1.5 milyar ft³’e çıkarılması planlanmıştır. Katar halihazırda günlük 800.000 ft³ North Field’dan gelmek üzere 2 milyar ft³ doğal gaz tüketiminde bulunmaktadır.
    1   2   3   4






        Ana sayfa


    Resmi adı Katar Devleti Yönetim Şekli

    Indir 238.86 Kb.