bilgiz.org

Özellik-faktör ve holland’in kuramlari

  • Holland’a Göre Bireylerin Kişisel Kodları
  • Bireylerin Kişisel Kodlarında Ayrışma ve Tutarlılık
  • İLGİ ENVANTERİ 
  • PUANLAMA CETVELİ Açıklama
  • TOPLAM ________ ________ ________ YARATICI
  • TOPLAM ________ ________ ________ SOSYAL
  • TOPLAM
  • Not: Puanlarınızı Hollandın altıgenine yerleştirdiğinizde tutarlı bir kişilik örüntüsü çıkıyor mu (Yorumlama için bölümle ilgili açıklamaları tekrar okuyunuz.) Kaynakça



  • Sayfa3/3
    Tarih27.12.2017
    Büyüklüğü286.28 Kb.

    Indir 286.28 Kb.
    1   2   3

    Holland'ın Altıgeni

    • Holland, bu 6 tipin birbiri ile ilişkisini bir altıgen üzerinde göstermiştir.

    • Bu altıgenin üzerindeki sıralamanın GER-ARŞ-SAN-SOS-GİR ve GEL şeklinde olması gerekmektedir.

    • GER kısaltması altıgenin herhangi bir köşesine yerleştirildikten sonra diğer heceler yukarıdaki sıraya göre dizilir.

    • Bunun anlamı; bireylerin kişilik özellikleri ile mesleklerin/işlerin birbirleriyle bir ilişki içinde olduğudur.


    Sosyal

    Realistik

    Araştırmacı

    Girişimci

    Düzenli

    Yaratıcı

    Şekil-1.4. Holland’ın (1997) Altıgen Modeli.



    Holland’a Göre Bireylerin Kişisel Kodları

    • Holland’a göre bireylerin kişisel kodları genetik ve çevrenin etkileşimi sonucu şekillenir. Çünkü genetik bazı bireyleri bazı kodlara uzak veya yakın kılabilir. Daha sonra anne-baba ve diğer yetişkinler çocuğa bazı olaylar zinciri ile kendi kodunu geliştirip güçlendirmesine yardımcı olur.

    • Bireylerin kişisel kodları üç harfle belirlenir. Örneğin;

    • SGY

    • RAD

    Bazen herhangi bir pozisyonda bir veya birden fazla harf olabilir.

    • S/G-Y-D

    • RA/GD

    • Kişisel kodları öğrenmenin birkaç yolu vardır. Bunlar; Holland’ın kuramını çok iyi bilen bir kariyer danışmanına başvurmak, Holland’ın “Kendini Keşfetme Ölçeği (Self-Directed Search)” ölçeğini kullanmak, danışan kişinin yaptığı son üç işe ya da danışanın idealindeki üç-dört işe ait başlık kodlarını kullanmak.

    • Siz de kişisel kodlarınızı ortaya çıkarmak için bu kitapta Özyürek’in hazırlamış olduğu bölümde sunulan “Altıgen Bahçe Etkinliği”nden yararlanabilir, ayrıca bu bölümün sonunda verilen Holland’ın “İlgi Envanteri”ni yanıtlayıp hangi tipe daha uygun olduğunuzu değerlendirebilirsiniz.

    Tiplerin Gelişimi

    Holland’a göre insanlar belli bir kalıtımsal donanımla dünyaya gelirler. Çevreyle etkileşim sırasında ilgiler gelişir. Bu konuda ana-babalar en önemli rolü oynarlar. Her ana-baba belli bir tipi temsil eder ve çocuğuna, o tipe özgü gelişim olanakları sağlar. Örneğin realistik ana-babalar evde ve dışarıda realistik etkinliklerle uğraşırlar, evlerinde alet, araç-gereç bulundururlar, realistik arkadaşlar ve komşular edinirler ve sosyal etkinliklerden kaçınırlar. Böyle bir ortamda yetişen çocuğun da realistik eylemleri desteklenecek ve pekişecektir. Çocuğun özel kalıtımı ve geçirdiği deneyimler onu bazı etkinlikleri tercih etmeye ve bazılarından kaçınmaya yöneltecektir. Zamanla bu tercihler belirgin ilgiler haline gelecektir. Böylece çocuk başkalarının takdirlerini alırken aynı zamanda özünü de gerçekleştirmiş olacaktır. Holland, ilgilerin temeli olan yeteneklerin daha doğuşta ayrıştığı görüşünde değildir. Holland’a göre, ilgiler çevrenin ödüllendirmesi ile zaman içinde oluşmaktadır. Belli bir alana duyulan ilgi, o alanda yeteneklerin geliştirilmesine yol açacaktır. Tercih edilen etkinlikler yolu ile ilgiler, yetenekler ve değerler ayrışmaya başlayacak ve giderek belli bir kişilik tipi oluşacaktır. Holland tiplerin gelişimini aşağıdaki Şekil 3’de göstermektedir (Kuzgun, 2003).



    Şekil 3. Holland’a göre tiplerin nasıl geliştiği.



    Bireylerin Kişisel Kodlarında Ayrışma ve Tutarlılık

    Holland'a göre, yukarıda betimlenen tiplerin her biri birer çevre oluştururlar. Bu çevrelerde tiplerin özelliklerine uygun faaliyet olanakları oluşturulmuştur ve tipe özgü faaliyetler pekiştirilmektedir. Örneğin realistik çevrelerde, aletler, makineler, hayvanlar veya bitkiler vardır ve bu çevrelerdeki bireylerin pratik, somut çözüm önerileri desteklenir, alet, araç-gereç kullanımı teşvik edilir, teknik yetenekler pekiştirilir.

    Holland’ın kuramına göre geliştirdiği envanterler bireye uygulanarak her bir tipe ait puanları hesaplanabilmekte ve elde edilen puanlar altıgen üzerine yerleştirilerek bireyin profili elde edilebilmektedir. Buna göre en yüksek puan kişinin tipini belirlemekte, sırasıyla 2. ve 3. en yüksek puanlarıyla birlikte kişilik örüntüsü 3 harfli kodlarla belirtilmektedir. Örneğin; SOS – GİR – SAN

    Elde edilen kodlara göre bireyin kişilik örüntüsü açısından ayrışma ve tutarlılık gösterip göstermediği de değerlendirilmelidir.



    Ayrışma

    Bir kişilik örüntüsü psikolojik bakımdan ayrışmış veya ayrışmamış olabilir. Bir kişilik profilinde 6 tipten birinin veya ikisinin diğerlerinden daha yüksek bir puanla ifade edilmesi yani Realistik, Araştırmacı, Yaratıcı, Sosyal, Girişimci ve Gelenekçi ölçeklerden alınan en yüksek ve en düşük puanların mutlak değerleri arasında farklar olması demektir. İyi ayrışmış örüntülerde profil keskin sivrilikler, ayrışmamış olan profil ise daha yayvan bir biçim gösterir. Bir kimsenin profili ne kadar ayrışmış ise onun tercihlerini tahmin etmek o kadar kolay olacaktır.



    Tutarlılık

    Altı tipten bazıları birbirlerine diğerlerinden daha yakındır, çünkü bunlar ortak özelliklere sahiptir. Örneğin realistik ile araştırmacı tipler gelenekçi ile yaratıcı tiplerden daha çok ortak özelliklere sahiptirler. Bu durumda örneğin Realistik, Araştırmacı ve Gelenekçi şeklindeki bir profil tutarlı iken, Araştırmacı, Girişimci ve Gelenekçi şeklindeki bir kişilik profili tutarsız olarak tanımlanabilir.

    Holland'ın meslek kategorileri ve bunlara dayanarak belirlediği meslek sınıflamaları ile geliştirdiği ölçme araçları, genç ve yetişkinlere yönelik meslek danışmanlığı hizmetlerinde geniş ölçüde kullanılmaktadır.

    Altıgen üzerinde iki tip arasındaki uzaklık ne derece az ise benzerlik o derece fazla demektir. Bir kişilik profilinde en yüksek puanlar Araştırmacı, Yaratıcı ve Sosyal olarak sıralanmışsa, bu profilin zaman içinde değişme olasılığı azdır; çünkü bu tutarlı bir profildir. Eğer profil Araştırmacı, Sosyal ve Girişimci olarak sıralanmışsa, bu profil kararsızdır ve bir süre sonra değişebileceği dikkate alınmalıdır.



    İLGİ ENVANTERİ




    Yönerge: Aşağıda verilen her bir maddeyi okuyarak o etkinlikten hoşlanıp hoşlanmadığınızı ya da ne derece hoşlanabileceğinizi düşününüz. Sizin durumunuza en uygun yanıtı yandaki sütuna çarpı işareti (X) ile belirtiniz.

    Hoşlanırım

    Farketmez

    Hoşlanmam

    1

    Kuşların nasıl göç ettiğini öğrenmek










    2

    İnsanlara yeni bir hobi öğretmek










    3

    Hava durumu tahmini için kişisel gözlemlerini kullanmak










    4

    Bitki hastalıklarını incelemek










    5

    Bankaya yatırılan paranın faizini hesaplamak










    6

    Resimler tasarlamak ve çizmek










    7

    Bir iş yaptırmak için parayla eleman tutmak










    8

    Bir bilim müzesini incelemek










    9

    Gözlük için mercekleri parlatmak










    10

    Modern yazarların yazı stillerini araştırmak










    11

    Mikroskop gibi laboratuar aletlerini kullanmak










    12

    Bir dükkanda envanter (kayıt) tutmak










    13

    Bir kuş yemliği tasarlamak










    14

    Bir oyun için takım oluşturmak










    15

    Yeni bir satış kampanyası düzenlemek










    16

    Bir toplantıyı yönetmek










    17

    Vitaminlerin hayvanlar üzerindeki etkisini araştırmak










    18

    Küçük bir işletmeyi idare etmek










    19

    Bir makinenin nasıl kullanılacağı konusunda kılavuz hazırlamak










    20

    Diğer insanların işlerini planlamak










    21

    Küçük grup tartışmalarına katılmak










    22

    Yeni bir cerrahi işlem hakkında yazılar okumak










    23

    Mali bir hesaptaki hataları bulmak










    24

    Bir rapor taslağındaki hataları bulmak için incelemek










    25

    Planlar veya grafikler yapmak










    26

    Fırtınadan sonra zarar görmüş bir ağacı onarmak










    27

    Kusurlarını bulmak için üretilen mamulleri incelemek










    28

    Telefonla iş idare etmek










    29

    Acil durumlarda insanlara yardım etmek










    30

    Bir kuruluşun parayla ilgili bütün işlerini yürütmek










    31

    Müzik eseri bestelemek veya düzenlemek










    32

    Filmler için konu müziği bestelemek










    33

    Yeni yöntemler veya politikalar geliştirmek










    34

    Biyoloji çalışmak










    35

    Bir politik kurum için kampanyaya katılmak










    36

    Maddeleri ayırmak, biriktirmek ve saklamak










    37

    Bir toplum geliştirme projesinde çalışmak










    38

    Bir daktilonun nasıl tamir edileceğini öğrenmek










    39

    Dünyanın merkezi, güneş ve yıldızlar hakkında kitaplar okumak










    40

    Tam doğru zaman tutmak için bir saati ayarlamak










    41

    Beynin nasıl çalıştığını öğrenmek










    42

    Yaratıcı fotoğraflar çekmek










    43

    Masraflara ait hesap kayıtları tutmak










    44

    Bir bandoda müzik aleti çalmak










    45

    Bir orkestrada caz müziği çalmak










    46

    Bir grup veya klüp için bütçe hazırlamak










    47

    Depremin sebeplerini araştırmak










    48

    Ünlü bir bilim adamının dersine katılmak










    49

    Bir proje üzerinde başkaları ile beraber çalışmak










    50

    Bir sinema filmi senaryosu yazmak










    51

    Şirket hakkındaki şikayetleri konusunda işçilerle röportaj yapmak










    52

    Mobilya yapmak










    53

    Değerli taşları kesmeyi ve parlatmayı öğrenmek










    54

    Yaralı bir insana ilkyardım yapmak










    55

    Yerel bir radyo istasyonunda çalınması için müzik parçaları seçmek










    56

    İl genel meclisinde çalışmak










    57

    Mali raporları hazırlamak ve yorumlamak










    58

    Tehlikedeki bir insana yardım etmeye çalışmak










    59

    Elektronik alet çalıştırmak










    60

    Çocuklara, nasıl oyun oynanacağını veya nasıl spor yapılacağını göstermek










    61

    Bir ustayı televizyon tamir ederken seyretmek










    62

    Bir magazin hikayesini anlatan çizimler yapmak










    63

    Ziyaretçilere yol göstermek










    64

    Diğer insanların bir problemin nasıl çözülebileceğine ilişkin kanılarını öğrenmek










    65

    Bir sergiye gezi düzenlemek










    66

    Uyuşturucu kullanan insanlara danışmanlık yapmak










    67

    İş gazeteleri veya dergileri okumak










    68

    Yıldızların oluşumunu öğrenmek










    69

    Taksit ödemelerini tahsil etmek










    70

    Bir slayt veya film projektörünü çalıştırmak










    71

    Kelebekleri gözlemlemek ve sınıflandırmak










    72

    Metal bir heykel tasarlamak










    73

    İnsanlara yasal doğruları açıklamak










    74

    Kısa hikayeler yazmak










    75

    İnsanlara mali kararlar vermelerinde yardım etmek










    76

    Gelir vergisi kazancını düzenlemek










    77

    Sertifika, plaket veya takdir belgesi hazırlamak










    78

    Tiyatro oyunu, müzikaller gibi sanatsal etkinliklerin eleştirilerini yazmak










    79

    Aylık bir bütçe planı yapmak










    80

    Bir havuz veya gölde yabani bitkilerin hayatını araştırmak










    81

    Bir tiyatro oyununda rol almak










    82

    Bir resim çerçevesi yapmak










    83

    İş gezilerine çıkmak










    84

    Orman yangınları için gözetleme yapmak










    85

    Yeni bir alışveriş merkezinin tanıtımını yapmak










    86

    Bir muhasebecilik sistemi kurmak










    87

    Arkadaşlar arasındaki bir tartışmayı yatıştırmaya çalışmak










    88

    Birine önemli bir karar vermesinde yardım etmek










    89

    Taşıma için nakil maliyetlerini hesaplamak










    90

    Fıkralar ve hikayeler anlatarak insanları eğlendirmek










    PUANLAMA CETVELİ

    Açıklama: Her kategorinin kapsamına giren soruların cevaplarını (numaraları aşağıda) işaretleyiniz (Çetele tutunuz). Her kategoride toplam puanları altına yazınız. En yüksek "HOŞLANIRIM" cevapları hangi tipe ait, bu sizin ait olduğunuz kişilik tipini gösteriyor. En yüksek "HOŞLANMAM" puan ise uzak olduğunuz kişilik tiplerini gösteriyor. Yüksek puanlar daha çok "FARKETMEZ" de toplanmışsa kişilik özellikleriniz hâlâ belirginleşmedi mi ACABA?!!.. .

    ARAŞTIRMACI

    HOŞLANIRIM FARKETMEZ HOŞLANMAM












    1,3,4,8,11,17,22,34,

    39,41,47,48,68,71,80

    TOPLAM ________ ________ ________

    YARATICI

    HOŞLANIRIM FARKETMEZ HOŞLANMAM












    6,10,14,31,32,42,44,45 50,62,72,74,77,78,81



    TOPLAM ________ ________ ________

    SOSYAL

    HOŞLANIRIM FARKETMEZ HOŞLANMAM












    2,21,29,37,49,55,58,60 64,65,66,73,87,88,90



    TOPLAM ________ ________ ________

    GİRİŞİMCİ

    HOŞLANIRIM FARKETMEZ HOŞLANMAM












    7,15,16,18,20,28,33,35 51,56,63,67,75,83,85



    TOPLAM ________ ________ ________

    DÜZENLİ

    HOŞLANIRIM FARKETMEZ HOŞLANMAM












    5,12,23,24,27,30,36,43 46,57,69,76,79,86,89



    TOPLAM ________ ________ ________

    GERÇEKÇİ

    HOŞLANIRIM FARKETMEZ HOŞLANMAM












    9,13,19,25,26,38,40,52 53,54,59,61,70,82,84



    TOPLAM ________ ________ ________

    Not: Puanlarınızı Holland'ın altıgenine yerleştirdiğinizde tutarlı bir kişilik örüntüsü çıkıyor mu? (Yorumlama için bölümle ilgili açıklamaları tekrar okuyunuz.)

    Kaynakça

    Bolles, N. R. (2005). Paraşütünüz Ne Renk (Ed. D. Özyürek) Ankara: Elma Yayınevi.

    Chartrand, J. M. (1991). “The Evolution of Trait-and-Factor career counseling: A Person X Environment Fit Approach” Journal of Counseling & Development, July/August, Vol. 69, pp. 518–524.

    GCDF (2007). Kariyer Geliştirme Danışmanlığı Sertifika Programı (Global Career Development Facilitator) Eğitim Notları, Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.

    Holland, J. L. (1973). Making Vocational Choices: A Theory of Careers, New Jersey, Prentice-Hall Inc., Englowood Cliffs.

    Holland, J. L. (1994). The Self-Directed Search. Odessa, FL: Psycholgical Assesment Resources.

    Kuzgun, Y. (2000). Meslek Danışmanlığı (Kuramlar Uygulamalar) Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

    Kuzgun, Y. (2003). Meslek Rehberliği ve Danışmanlığına Giriş. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

    Rounds, J. B. & Tracey, T. J. (1990). “From Trait-and-factor to person-environment fit counseling: Theory and process” Career Counseling (ed. Walsh Osipow). pp. 1-44. Hilsdale, NJ: Erlbaum.

    Williamson, E. (1950). Counseling Adolescents. New York: Mc Graw Hill Book Co.

    Varçın, R. (2005). İşletmelerde Kariyer Planlaması El Kitabı (Ed.) Ankara Sanayi Odası MEKDAM Projesi.

    Yeşilyaprak, B. (2005–2007). İleri Meslek Danışmanlığı (Ankara Ün., PDR Doktora Programı Ders Notları ve Uygulama Raporları)



    Yeşilyaprak, B. (2008). Eğitimde Rehberlik Hizmetleri (16. baskı) Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

    Perdue Üniversitesi, Kariyer Danışma Merkezi. Pilot uygulamalarla uyarlaması yapılmıştır (Yeşilyaprak, 2002). Sonuçların değerlendirilmesi sırasında bir psikolojik danışmanla görüşmeniz önerilir. .

    1   2   3






        Ana sayfa


    Özellik-faktör ve holland’in kuramlari

    Indir 286.28 Kb.