bilgiz.org

Konya ticaret odasi demokratik kongo cumhuriyeti Ülke raporu etüd-Araştırma Servisi Şubat 2008 İÇİndekiler




Tarih02.10.2017
Büyüklüğü143.09 Kb.

Indir 143.09 Kb.



KONYA TİCARET ODASI




DEMOKRATİK KONGO CUMHURİYETİ

ÜLKE RAPORU



Etüd-Araştırma Servisi

Şubat 2008

İÇİNDEKİLER

TABLO 1. Temel Ekonomik Göstergeler 3


BİRİNCİ BÖLÜM

KONGO HAKKINDA GENEL BİLGİLER


    1. ÜLKE KİMLİĞİ


Resmi Adı: Kongo Demokratik Cumhuriyeti
Yönetim Şekli: Cumhuriyet
Cumhurbaşkanı: Joseph KABILA (17 Ocak 2001’den beri)
Başbakan: Antoine Gizenga (30 Aralık 2006’dan beri)
Bağımsızlık Tarihi: 30 Haziran 1960 (Belçika’dan)
Başkent : Kinşasa
İdari Yapı : 10 eyalet ve bir şehir; Bandundu, Bas-Congo, Equateur, Kasai-Occidental, Kasai-Oriental, Katanga, Kinshasa, Maniema, Nord-Kivu, Orientale, Sud-Kivu



Yüzölçümü : 2,345,410 km²
Komşu Ülkeler: Afrika kıtasının orta bölgesinde yer alır. Kuzeybatısında Kongo Cumhuriyeti, kuzeyinde Sudan ve Orta Afrika Cumhuriyeti, doğusunda Uganda, Rwanda, Burundi ve Tanzanya, güneyinde Angola ve Zambiya ile çevrilidir.


Nüfus : 65,751,512 (2007)
Etnik Yapı: Çoğunluğunu Bantu oluşturan 200 den fazla Afrikalı etnik grup;

Dört büyük kabile - Mongo, Luba, Kongo (hepsi Bantu) ve Mangbetu-

Azande (Hamitic) nüfusun %45'ni oluşturmaktadır.
Dil : Fransızca (resmi), Lingala, Kingwana, Kikongo, Tshiluba
Din : Roma Katolikleri (%50), Protestanlar (%20), Kimbanguist (%10),

Müslüman (%10), diğer mezhepler ve yerel inançlar (%10)


Para Birimi : Kongo Frankı (CDF), 1$ = 464,69 CDF (2006)

    1. KISA TARİHÇE

Kongo Demokratik Cumhuriyeti olarak adlandırılan bölge resmi olarak 1885’ten 1960’da bağımsızlığını kazanana dek Belçika’nın sömürgesi olarak kalmıştır. 1965 yılında General Mobutu ülkenin kontrolünü ele geçirmiş ve 1997 yılına kadar ülkeyi yönetmiştir. 1996 yılında komşu ülke Rwanda’daki iç savaş Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ne de sıçramış ve Temmuz 1999 tarihinde sağlanan Lusaka Ateşkes Anlaşması’na kadar devam etmiştir. Yine 1996’da Mobutu’yu yönetimden uzaklaştırmak isteyen ve Rwanda ve Uganda yönetimleri tarafından desteklenen Laurent Kabila yönetime karşı silahlı saldırı başlatmıştır. 1997 yılında yönetimi ele geçiren Laurent Kabila, Ocak 2007’de bir suikasta kurban gidene kadar iktidarda kalmıştır.

Bugün ülkeyi Laurent Kabila’nın oğlu Joseph Kabila yönetmektedir. Joseph Kabila Lusaka Barış Sürecini canlandırarak, BM Barış gücü (MONUC) ile işbirliği yapmıştır. Bu işbirliği sonunda Haziran 2002 tarihinde MONUC, işgal güçlerinin ülkeyi boşaltmalarını izlemekle görevli gözlemcilerini ülkeye yerleştirmiştir. Nisan ve Aralık arasında geçen görüşmelerin sonunda Aralık 2002 itibariyle Kongo’da savaşan taraflar arasında anlaşma sağlanmış ve Temmuz 2003 tarihinde Joseph Kabila’nın başkanlığında ülkedeki tüm unsurları içine alan ulusal birliğe dayalı bir hükümet kurulmuştur. Hükümette başbakan yoktur ve yürütmenin başında Joseph Kabila bulunmaktadır. Geçici parlamento yürütme organı tarafından atanmıştır. Bu yönetimin 2005 yılında yapılacak seçimlere kadar geçiş döneminde faaliyet göstermesi kararlaştırılmıştır.


    1. SİYASİ YAPI

30 Haziran 1960 tarihinde bağımsızlığına kavuşan Kongo Federal Cumhuriyeti, daha sonra Kongo Demokratik Cumhuriyeti adını almıştır. 1971 yılında ülkenin ismi Zaire olarak değiştirilmiş ancak, 1997 yılında tekrar Kongo Demokratik Cumhuriyeti olarak belirlenmiştir. 1998’den beri iç çatışmalar ve darbelerle yıpranan Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde ilk demokratik seçimlerde (2006) eski Devlet Başkanı Laurent Kabila'nın 2001'de öldürülmesinden sonra yerine geçen oğlu Joseph Kabila, isyancı lideri Jean Pierre Bemba ile yarışmış ve başkanlık seçimlerini halen görevde olan Joseph Kabila'nın kazanmıştır.

Ancak seçimlerden sonra da çatışmalar devam etmiştir. Kongo’nun Kuzey Kivu vilayetinde hükümet güçleriyle isyancı general Laurent Nkunda’ya bağlı birlikler arasında yaşanan iç çatışmalar neticesinde göçe zorlanan sivil sayısı yaklaşık 200 bine ulaşmıştır.

1998-2003 yılları arasında çıkan çatışmalarda 5.4 milyon kişinin öldüğü 65 milyon nüfuslu Demokratik Kongo'da dünyanın en kötü insani krizlerinden biri yaşanmaktadır. Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde halen ondan fazla yerli ve yabacı grubun dahil olduğu silahlı çatışma ve huzursuzluk ortamı yaşanmaktadır. Özellikle ülkenin doğusunda yoğunlaşan bu huzursuzluğu ortadan kaldırmak için ülkede BM Barış Gücü bulunmaktadır. Bununla birlikte halen Kongo’da binlerce kişi savaş, açlık ve hastalık gibi sebeplerden hayatını kaybetmektedir.



İKİNCİ BÖLÜM

GENEL EKONOMİK DURUM


    1. EKONOMİK DURUM

Büyüklüğüne göre az nüfus barındırması, çok verimli topraklara, dünyadaki en büyük yağmur ormanlarına, büyük maden ve mineral rezervlerine ve hidroelektrik üretim potansiyeline sahip olmasına rağmen, Demokratik Kongo Cumhuriyeti dünyadaki en fakir ülkelerden biridir.



Ülke ekonomisi 1980’lerin ortalarından itibaren kötü bir gidişat içine girmiştir. Enflasyon, yolsuzluk, istikrarsızlık ve açık olmayan ekonomik ve mali politikalar, güvenilmez ve belirsiz hukuki altyapı gibi zaten var olan önemli problemlere, 1998 yılından sonra başlayan iç savaşla birlikte ortaya çıkan ulusal üretim ve gelirin düşmesi ve dış borcun artması gibi yeni sorunlar eklenmiştir. Bunların sonucunda ülkede faaliyet gösteren yabancı sermaye operasyonlarını durdurmuştur. Ülkenin iç savaştan önce de var olan en büyük problemi yolsuzluktur. Mobutu rejimi döneminde, 1990’lı yıllarda, kayıtdışı ekonominin büyüklüğü resmi GSYİH’nın 3 katı kadardı. Bu büyüklüğün bugün 9 kata ulaştığı düşünülmektedir. Birkaç çokuluslu şirket haricinde ülkede faaliyet gösteren tüm şirketlerin operasyonlarının bir kısmını kayıtdışı yaptıkları bilinmektedir.

TABLO 1. Temel Ekonomik Göstergeler


EKONOMİK GÖSTERGELER

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007*

GSYİH (milyar $)

15.4

7.5

5.5

5.7

6.7

4.7

7.9

8.7

Reel GSYİH büyüme oranı (%)

-7,0

-2,0

3,5

5,6

7,5

8,0

6,4

7,0

Enflasyon (ort, % tüketici fiyatları)

554

357

25

13

8

2

18.2

17

İhracat (fob, milyon $)

892

880

1.076

1.281

1.650

2.209

1.108

1.587

İthalat (fob, milyon $)

680

807

1.093

1.404

2.000

806

1.319

2.263

* 2007 yılı rakamları tahminidir.

Kaynak : CIA World Factbook, Democratic Republic of Congo, 12 February 2008

Economist Intelligence Unit; Country Report: Democratic Republic of Congo, 2007


İç savaş sırasında ülkedeki farklı işgal kuvvetleri tarafından kontrol edilen çeşitli bölgeler arasında ticaret tamamen kesilmiştir. Ülkenin çeşitli bölümlerinin farklı ihtiyaçları ve zenginlikleri olduğu ve hayatlarını sürdürebilmek için birbirleriyle sürekli ticaret yapmaya ihtiyaçları olduğu düşünülürse bu kesintinin ekonomiye ne kadar zarar verdiği daha net anlaşılabilir.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti doğal kaynaklar bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biridir. Elmas ve altının yanı sıra stratejik önemi haiz kotlan ve uranyum gibi madenlere, akarsular bakımından ise dünyanın en büyük havzalarından birine sahiptir. Orman ürünleri önemli gelir sağlamaktadır.

Tüm bunlara karşın ülkedeki sosyal yapının harap halde oluşu, fakirlik ve salgın hastalıklar gibi sorunların üstesinden gelinememesine neden olmaktadır. Bu sosyal yapı içerisinde, doğal kaynaklardan elde edilen zenginlikler, yabancı işleticilere, sermaye sahiplerine ve yolsuzluk ekonomisi içerisinde saf tutan devlet kadrolarına akmaktadır. Bu da alım gücü yüksek bir zümre yaratmaktadır. Diğer taraftan, bu ülkede konuşlandırılmış BM personelinin ve iş maksadıyla bulunan yabancıların sayısı da onbinlerle ifade edilmektedir. Bu da başlı başına bir alım gücü doğurmaktadır. Halkın geneline bakıldığında ise, alım gücü her ne kadar düşük düzeyde ise de, kalabalık nüfus göz önünde bulundurulduğunda önemli bir ticaret potansiyeli yaratmaktadır.

Kongo ile ilgili güvenilir istatistikler olmadığı için Kongo’nun ödemeler dengesi hakkında tam olarak bir şey söylemek mümkün değildir. Mobutu döneminde alınmış ve ödenmemiş borçlar yüzünden ülkenin dış itibarı çok azalmıştır. Kongo’nun tahmin edilen dış borcu, anapara ve faiz olmak üzere, 14 milyar dolardır. Tam olarak tespit edilememekle birlikte Kongo’nun kayda değer bir miktarda iç borcu olduğu da bilinmektedir.

Ülkeye hem özel hem de resmi kaynaklardan giren döviz hemen hemen tamamıyla kesildiği için Merkez Bankası döviz rezervleri son derece azdır. 1990’dan bu yanan hesaplanabilen GSYİH %56 oranında azalmıştır. Şu anda kişi başına düşen GSYİH’nın 100 dolardan az olduğu bilinmektedir.

2.2. EKONOMİDEKİ BELLİ BAŞLI SEKTÖRLER

2.2.1. Tarım Sektörü

Kongo’nun ekonomisi temel olarak tarıma dayanmaktadır. Nüfusun %70’i kırsal kesimde yaşamaktadır ve tarım sektörünün 2006 yılında GSYİH’ya katkısı %56.3’tür. Tarım genellikle geleneksel metotlar kullanılarak küçük çiftçiler tarafından yapılmaktadır. Şeker, pamuk, kahve, kakao, palmiye yağı, kauçuk, çay önemli ürünlerdir.Ülkenin kuruluşundan bu yana hükümetler tarım sektörüne hiç de özendirici bir biçimde davranmamıştır. Üreticilere düşük fiyatlandırma yapmaları yönünde baskı yapmış, ucuz yiyecek maddeleri ithal etmiş, tarım kesimine kredi kullandırmamış, ulaşım ve enerji altyapılarına özen göstermemiştir. Ülkenin sadece %1’lik bir bölümünde tarım yapılmaktadır. Kahve üretimi, palmiye kerestesi ve tohumu üretimi giderek düşmektedir.

Mabutu yönetimi tarafından uygulanan tüm bu bilinçli geri bırakma politikasının sonucu olarak Demokratik Kongo Cumhuriyeti şu anda tarım ürünleri ithalatçısı konumundadır. Tarımın milli üretimdeki payı 1990’lardan 200’lere doğru artmasına rağmen, tarım üretimi kendi içinde büyük bir düşüş göstererek 1990’larda 3.4 milyar dolarken 2000 yılında 2.1 milyar dolara gerilemiştir. Joseph Kabila yönetimi kırsal gelişmeyi ön plana lamayı ve başta yollar olmak üzere kırsal kesimin altyapısını geliştirmeye söz vermiştir.

2.2.2. Madencilik Sektörü

Madencilik Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ne döviz kazandıran en önemli sektördür. Fakat potansiyelinin çok altında bir performansla 2002 yılı itibariyle GSYİH’daki payı %9.8’dir. Güney Katanga dünyanın en zengin bakır ve kobalt rezervlerine sahiptir. Çinko, kalay, tantal, nobium, germanyum, cadmium, manganez, uranyum ve daha birçok az bulunan maden Kongo’nun güney ve doğusundan çıkarılmaktadır. Ülkenin bakır ve kobalt rezervlerinin çoğu bir devlet kuruluşu olan Gecamines tarafından işletilmektedir. Madencilik sektörünün düşük performansının ana nedenlerinden biri de zaten bu kuruluşun verimsiz çalışması ve yolsuzluğun sık rastlanır olmasıdır.

Kongo’nun orta kesimleri, özellikle Doğu Kasai bölgesi, dünyanın en büyük endüstriyel elmas rezervlerine sahiptir. Kongo 1980’lerde dünyanın dördüncü en büyük endüstriyel elmas üreticisiydi. Endüstriyel elmas son zamanlarda da hala ülkenin ihracat gelirlerinin yarıdan fazlasını oluşturmaktadır. Endüstriyel elmasın yanı sıra mücevher yapımında kullanılan ve çıkarılması ince işçilik gerektiren elmas rezervleri daha çok Angola sınırındaki bölgede bulunmaktadır. Ülkenin elmas üretiminin 2/3’ü ince işçilik isteyen kazılardan elde edilmektedir. Elmasların büyük bir çoğunluğu Belçika, İsrail, Hong Kong, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan’a ihraç edilmektedir.

Batı ve kuzeydoğu Kongo ise önemli boyutta altın rezervleri barındırmaktadır. Fakat şu andaki altın üretimi son derece küçük boyutlarda ve küçük girişimciler tarafından yapılmaktadır.

Son zamanlarda madencilik sektörü köklü bir değişim geçirmektedir. 2001 yılında hükümet elmas ihracatında tekele son vermiş ve diğer bağımsız elmas ihracatçılarına da yolu açmıştır. Madencilik Bakanlığı da bürokratik engelleri azaltan ve vergi avantajları sağlayan daha liberal ve şeffaf bir hukuksal düzenlemeye gitmiştir.
2.2.3. Petrol Sektörü

Sahra’nın güneyindeki diğer Afrika ülkelerine oranla Kongo’nun ham petrol üretimi son derece azdır. Buna rağmen petrol 1990’lar boyunca ülkenin en güvenilir ve devamlı gelir kaynağı olmuştur. Shell, Mobil, Fina, Elf, Agip ve Cohydro (Kongo devlet kuruluşu) dağıtım şirketlerinden başı çekenlerdir. Bunlar haricinde birçok küçük şirket de ithalat ve dağıtım işine girmektedir. Joseph Kabila hükümeti petrol sektöründe değişikliğe giderek petrol fiyatlarını dört katına çıkarmıştır. Petrol dağıtım şirketleri ise hükümetten petrol fiyatlarındaki keyfi ayarlamaları engelleyecek bir otomatik ayarlama sistemi talep etmektedir.


2.2.4. Elektrik Sektörü

Tropik sularla dolu bir ülke olan Kongo’da elektrik sektörü büyük bir potansiyel (100,000 megawatt, dünyanın %13’ü kadar) arz etse de hiçbir zaman ülkenin GSYİH’nın %1’inden fazlasına katkıda bulunamamıştır. 1970’lerde yapılmış olan Atlantik kıyısındaki Inga barajıve yüksek gerilim dağıtım şebekesi büyük oranda yıpranmıştır. Dağıtım kanalları belli başlı şehirlerin dışında etkin değildir. Inga şu anda 2500 mw’lık kapasitesinin sadece %25’ini kullanabilmektedir. Hemen hemen tüm üretim ve dağıtım kanalları tamir gerektirmektedir.


2.2.5. İmalat Sanayi

1990 sonrası yaşanan ekonomik çöküş öncesi Kongo’nun imalat sanayi Sahra’nın güneyindeki diğer ülkelere nazaran çok daha gelişmişti. Kinshasa ve Lubumbashi’de yoğunlaşmış olan üretim; tekstil, oto montaj, içecek, sabun, plastik, gıda, ayakkabı, tekerlek, pil gibi sektörleri içermektedir. Son zamanlarda, hükümet 1970’lerde kurulmuş olan çelik, çimento fabrikaları ile petrol rafinerisini yeniden canlandırmaya çalışmaktadır. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde hükümetler her zaman yerel imalat sanayiini desteklediklerini söyleseler de maliyetlerin yüksek olması, ticaret odalarının etkisi ve yolsuzluklar nedeniyle her zaman ithalat imalat sanayiinin önüne geçmiştir.


2.3. DIŞ TİCARET
Normalde bu kadar doğal kaynağı olan bir ülke olarak Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin ticaret fazlası vermesi gerekirken, kargaşa ve iç savaş 1990’ların ortalarından itibaren ülkenin ticaret hacminin son derece küçülmesine ve sürekli ticaret açığı vermesine sebep olmuştur. Bakır ve Kobalt üretimi ve ihracatındaki sürekli düşüş elmas sektörünün performansı sayesinde ticaret açığının daha da kötüleşmesini engellemiştir.
TABLO 2. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin Dış Ticareti (FOB, milyar dolar)

 

2002

2003

2004

2005

2006

2007

İhracat

1.076

1.281

1.650

2.209

1.108

1.587

İthalat

1.093

1.404

2.685

806

1.319

2.263

Hacim

2.169

2.685

3.650

3.015

2.427

3.850

Denge

-17

-123

-350

1403

-211

-676

Kaynak: CIA Factbook, 12 Şubat 2008

Economist Intelligence Unit; Country Report: Democratic Republic of Congo, 2007


Kongo ekonomisi ihracata, en çok da hammadde ihracatına dayalı bir ekonomidir. Buna rağmen Kongo’da ihracatçılar için herhangi bir teşvik ya da devlet yardımı yoktur. Hatta ülkeden ihracat yapmak ülkeye ithalat yapmaktan çok daha zor bir prosedür içermektedir. Pek çok devlet kuruluşu birbirinden bağımsız olarak ihracat sürecine müdahale etmektedir. Mesela kahve ihracatı 50’den fazla vergi ve izne tabidir.

İç savaş sırasında ülkedeki ticaretin kontrolü hükümetin elinden çıktığı için kahve, altın, elmas, columbo-tantal, niobium gibi ürünlerde yapılan ticaretin hacmi bilinmemektedir. Elmas, ham petrol, kobalt, bakır ve kahve ülkenin en önemli ihracat mallarıdır. Tarım ürünlerinin ihracat ürünleri içindeki payının düşüşüne en önemli örnek kahve ihracatında meydana gelen düşüştür.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin ithalatındaki en önemli mallar ise işlenmiş gıda, madencilik ve diğer makineler, ulaşım teçhizatı ve yakıttır.
TABLO 3. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin Dış Ticarette Başlıca Ortakları (2006)


İHRACAT

%

İTHALAT

%

Belçika

29,4

Güney Afrika

19,2

Çin

21,1

Belçika

11,8

Brezilya

12,3

Fransa

9,3

Şili

7,8

Zambiya

7,5

Finlandiya

7,2

Kenya

7,4

Kaynak: CIA Factbook, 12 Şubat 2008
2.4. TİCARİ DÜZENLEMELER

2.4.1. İthalat Prosedürü

Kongo yönetimi ülkeye getirilmek istenen ve belli bir miktarın üzerindeki her malın yüklenmesinden önce kontrol edilmesi için bir program yürütmektedir. İhracatçı, göndereceği malların detaylı bir tarifini Kongo otoriteleri tarafından kontrol edilmesine onay verdiğini gösteren bir belgeyle birlikte Kongo Kontrol Ofisi’ne (OCC) göndermektedir. OCC gelen malın miktarını, kalitesini ve fiyatını kontrol etmektedir. OCC’nin verdiği yükleme öncesi izin sertifikası ve malları kontrol edildiğine ilişkin belge olmaksızın ülkeye gelen mallar tekrar incelenecek ve malların f.o.b değerinin %40’ı oranında cezaya tabi tutulacaklardır. Hem OCC hem de OFIDA (Gümrük teşkilatı) hazırlanması gereken tüm dokümanları Fransızca olarak istemektedir. Bu kontrol belgesinin yanı sıra fatura, malların listesi, nakliye faturası, ithalat lisansı, sigorta sertifikası ve meşe sertifikası istenen belgeler arasındadır. İthalat lisansları, OCC’nin standartları doğrultusunda ticari bankalar tarafından sağlanmaktadır. Petrol ürünleri ithalatında ise özel bir lisans gerekmektedir.

Silah, cephane ve pornografik malzemelerin ülkeye girişi yasaktır. Ayrıca, Demokratik Kongo Cumhuriyeti hükümeti son zamanlarda yerli sanayii korumak üzere birçok tekstil ürününün ülkeye girişi yasaklanmıştır.

Ülkeden transit geçip başka ülkeye gidecek mallar herhangi bir vergiye tabi değildir, fakat bazı harç, muamele ücreti ve banka ücretlerine tabidirler.


2.4.2. Ticari Engelleri

Ülkedeki ticaret engellerinin büyük çoğunluğu karmaşık ve sistemli bir şekilde yazıya dökülmemiş düzenlemelerden, kesişen yetkilere sahip ve birbirini tekrarlayan devlet kuruluşlarının profesyonel olmayan davranışlarından kaynaklanmaktadır. Düzenlemelerin uygulanışı ülke içinde değişebilmektedir. Şu anda ülkeye ihracat yapan girişimciler mallarını Kinşasa’ya ulaştırabilmek için Matadi limanında 57 ayrı imza toplamak durumundadır. Birçok Kongolu ithalatçı işlemleri daha kısa sürede bitirebilmek için gümrük komisyoncusu kullanmaktadır.

Fakat, gümrük vergilerini ve diğer harçları sadeleştirmek için çabalar devam etmektedir. OFİDA bütün gümrük vergilerini, diğer vergileri, idari harçları, sigorta ve sağlık harçlarını uyumlaştırarak tek bir noktada ödenmesini sağlayan bir sistem üzerinde çalışmaktadır.
2.4.3. Standartlar

OCC, ithal edilen malların kontrolünden sorumlu olduğu kadar ülke içi ticarette de malların standartlara uyumundan sorumludur. Üretilen malların el kitapları ve diğer basılı materyalleri Fransızca olmak zorundadır. Kongo’ya ulaşan mallar 15 gününü geçmeyecek şekilde yerel pazara sunulmalı, transit geçiş yapılmalı veya depolanmalıdır. Eğer üzerinden 15 gün geçtiği halde hala bunlardan bir gerçekleşmemişse mal gönderilmemiş ve ulaşmamış kabul edilecektir.


2.4.4. Ülkedeki Güvenlik Riskleri

Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde 1998 yılından bu yana savaş hali hüküm sürmektedir. 2001 yılı başında sağlanan ateşkesin bu durumu değiştirdiğini söylemek zordur. Ülkenin doğusunda hala ciddi silahlı çatışmalar, pusular, sivillerin öldürülmesi, insan hakları ihlalleri ve soygunlar sıkça yaşanmaktadır. Bu risklerin en yoğun olduğu bölgeler Kuzey ve Güney Kivu, Güneydoğu Orientale ve Kuzeydoğu Katanga’dır.

Bu nedenlerle Demokratik Kongo Cumhuriyeti Dünya Bankası’nın bir ülkeye ilk kez yatırım yapacak şirketleri kur riski, kamulaştırma ve politik kargaşa gibi risklere karşı sigortalayan Çok taraflı Yatırım Garantisi Ajansı’na (MIGA) üyedir. Fakat, ülke MİGA’ya olan ödemelerini yapmadığı için şu anda garanti kapsamında olan ülkelerden biri değildir.
2.5. HÜKÜMETİN YABANCI YATIRIMCIYA BAKIŞI

Şu andaki Kongo hükümeti yeni istihdamın yaratılması, verimliliğin artırılması ve istikrarlı bir ekonomik büyümenin sağlanabilmesi için ülkenin ciddi bir yatırıma ihtiyacı olduğunun farkındadır. Yabancı yatırımı çekebilmek için de önce ülkenin makroekonomik durumunu düzeltmek gerektiğinden hareketle 2001 yılı Temmuz ayında Joseph Kabila hükümeti IMF ile birlikte hazırladıkları ekonomik istikrar ve reform programlarını uygulamaya koymuştur.

Reformların sonuçları oldukça olumlu olmuştur. Dünya Bankası, IMF ve Afrika Kalkınma Bankası Kongo’nun ekonomik reform paketinin başarısından etkilendiklerini bu ülkeye son 10 yılda iki defa yeni kredi vererek göstermişlerdir. Mayıs 2001’den bu yana Kongo Frangı dalgalanmaya bırakılmıştır ve Kongo Frangının başka bir para birimine çevrilmesindeki sınır kaldırılmıştır.

Hükümetin Dünya Bankası ile birlikte hazırladığı Yeni Yatırım Kanunu 21 Şubat 2002’de kabul edilmiştir. Tüm bu reformların amacı güvenilir ve şeffaf bir yatırım ortamı yaratarak ülkeye yeni yabancı yatırım çekebilmektir. Bununla birlikte vergi hukukundaki ve genel olarak hukuksal altyapıdaki eksiklikler yatırımlar önündeki en önemli engellerdir.



ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

TÜRKİYE İLE TİCARİ İLİŞKİLERİN GELİŞİMİ
3.1. SİYASİ İLİŞKİLER
Türkiye ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti arasında herhangi bir siyasal sorun bulunmamaktadır. Kinşasa’da Büyükelçiliğimiz mevcuttur.

2002 yılı Temmuz ayından bu yana emniyet mensuplarımız, Birleşmiş Milletler Kongo Gözlem Heyeti (MONUC) CIVPOL bünyesinde görev yapmaktadır. Halen MONUC sivil polis biriminde 10 kişilik bir kontenjana ulaşılmış bulunulmaktadır. 2005 ve 2006 yıllarında MONUC’e sırasıyla 1.048.251 ABD Doları ve 961.490 ABD Doları nakdi yardım yapılmıştır.

Prof. Dr. Mümtaz Soysal 2005 Ocak ayı sonunda Demokratik Kongo Cumhuriyeti Anayasasının hazırlık çalışmalarına iştirak etmiştir.

Türkiye 2006’da gerçekleştirilen seçimlerin güvenliği için görevlendirilen EUFOR RG Congo operasyonuna bir askeri nakliye uçağı ve 17 askerle katkıda bulunmuştur.


3.2. İKİ ÜLKE ARASINDAKİ ANLAŞMA VE PROTOKOLLER
Türkiye ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti arasındaki anlaşmalar şunlardır:

  • Ekonomik Bilimsel ve Teknik İşbirliği Anlaşması 16.06.1983 tarihinde imzalanmış ve 21.06.1984 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

  • Ticaret Anlaşması 16.06.1983 tarihinde imzalanmış ve 25.06.1984 tarihinde Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

  • Kültür Anlaşması 16.06.1983 tarihinde imzalanmış ve 25.06.1984 tarihinde Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

İki ülke arasında bir Serbest Ticaret Anlaşması yapılması amacıyla Türkiye tarafından önerilen taslak metnin yetkili Demokratik Kongo Cumhuriyeti makamlarına iletilmiş olmasına ve konunun devamlı takip edilmesine rağmen bu taslak ile ilgili bir sonuç alınamamıştır. Konu izlenmeye devam edilmektedir. Ayrıca, eski Devlet Başkanı Sayın Hasan Gemici’nin 2000 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ne yaptığı ziyaret sırasında bir Teknik İşbirliği Anlaşması’nın imzalanması için müzakereler tamamlanmış, fakat imzaya yetkili Demokratik Kongo Cumhuriyeti makamlarının toplantıya gelmemesinden ötürü son anda imza edilememiştir.

İki ülke arasında Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması ve Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması yapılmasına yönelik çalışmalara başlanmıştır.


    1. TİCARİ İLİŞKİLER

Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ne ihracatımız, barış sürecinin başlamasıyla bir artış seyri göstermiştir ve DTM verileriyle 2006 yılı sonunda 4,5 milyon ABD Doları düzeyine ulaşmıştır. Aynı verilere göre, iki ülke arasındaki dış ticarette ülkemiz lehine kesin bir dengesizlik söz konusudur. (4 milyon ABD Doları ihracatımıza karşılık, 500 bin ABD Doları tutarında ithalatımız gözükmektedir.) Bu rakam, gümrüklerdeki yolsuzluklar, birçok Türk ürününün Belçika, Birleşik Arap Emirlikleri (Dubai) ve Güney Afrika Cumhuriyeti gibi üçüncü ülkeler üzerinden Demokratik Kongo Cumhuriyeti pazarına sokulması ve bavul ticaretinin de resmi rakamlara dâhil edilememesi nedenlerinden ötürü gerçek ticaret seviyesini yansıtmamaktadır.


TABLO 4. Türkiye-Demokratik Kongo Cumhuriyeti Dış Ticareti (1.000 Dolar)

YILLAR

İHRACATIMIZ

İTHALATIMIZ

DENGE

HACIM

1993

307

1.564

-1.257

1.871

1994

526

946

-457

1.471

1995

1.334

1.229

105

2.563

1996

1.691

4.324

-2.633

6.015

1997

826

1.826

-1.000

2.652

1998

238

124

114

362

1999

304

150

154

454

2000

751

330

421

1.081

2001

1.004

219

785

1.223

2002

1.079

45

1.034

1.124

2003

1.012

30

982

1.042

2004

2.118

30

2.088

2.148

2005

2.164

76

2.088

2.240

2006

4.012

548

3.436

4.533

Kaynak :DTM- Dış Ticaret İstatistikleri 2006
Son dönemde Demokratik Kongo Cumhuriyeti pazarında Türk menşeli ürünlerin sayısının çoğaldığı ve Türkiye’ye olan ticari ilginin arttığı görülmektedir. Ticarete konu ürünler bağlamında, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ne gıda mamulleri (şişe suyu, maya, bisküvi), beyaz eşya, elektronik ürünler, cam eşya, mutfak eşyası, tekstil ve hazır giyim, ilaç ve sağlık malzemesi, plastik ev eşyaları, elektrik tesisat malzemeleri, deterjan ve temizlik ürünleri, inşaat malzemesi gibi ürünlerin girmiş olduğu, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden ülkemize ihraç edilen ürünler arasında ise hurda malzemenin başta geldiği bilinmektedir. Ayrıca, gayrı resmi yollardan Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden ülkemize elmas ve altın sokulduğu da bildirilmektedir.


    1. İKİLİ TİCARETTE YAŞANAN SORUNLAR

Ticaretin arttırılmasında en büyük sorunun ülkemizden gönderilen malların Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ne olağandan uzun sürede ulaşmasından kaynaklandığı, bunun özellikle kayıtlı ticaretin gelişmesini engelleyici bir etken olduğu düşünülmektedir.

Diğer taraftan, Demokratik Kongo Cumhuriyeti pazarını keşfetmeyi isteyen iş adamlarımızın, eksik ulaşım altyapısı, yaygın yolsuzluk, pazar paylarını korumak isteyen mahalli işadamlarının direnci, özellikle para transferindeki güçlükler ve dolandırıcılık gibi sorunlarla karşılaşmaları çok mümkündür.

Yıllarca süren savaşlar, siyasi çalkantı ve ekonomik istikrarsızlıklar sonucunda yolsuzluk, rüşvet ve dolandırıcılığın artık norm haline gelmiş olması, yerel halk tarafından yabancıların, özellikle de Batılıların tüm sıkıntıların sorumlusu ve kendilerine yardıma mecbur kişiler olarak algılanması, bu ülkeye ilgi duyacak iş çevrelerimizin mutlaka dikkate alması gereken toplumsal bir risk faktörüdür. Rüşvet ve yolsuzluk, profesyonel ilkeler gözetilerek ticari faaliyette bulunmasını neredeyse olanaksız kılmaktadır.

Öte yandan, yasal güvenceler, ticari mevzuat ve diğer usuller konusunda Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin bir hukuk devleti olmadığının her zaman hatırda tutulması yerinde olacaktır. Ayrıca, devletle iş yapmayı hedefleyenler için, devletin sürekli darboğazda olduğunu ve ödemeleri konusunda her zaman sıkıntı çektiğini belirtmek gerekir.


    1. İŞBİRLİĞİ OLANAKLARI

Nüfusu, jeostratejik konumu, mevcut doğal zenginlikleri ve sahip olduğu ekonomik potansiyel göz önünde bulundurulduğunda, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ile ikili ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesinin faydalı olacağı değerlendirilmektedir.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti geçiş sürecindedir. Bu sürecin sonunda istikrarın tesis edilmesi halinde ülkedeki kalkınma potansiyelinin önemli ölçüde gerçekleştirileceği değerlendirilmektedir. Her koşulda bu ülke ile uzun yıllardır ekonomik ve ticari ilişkiler geliştirmiş ülkeler bundan fazlasıyla yarar sağlamışlardır. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin güç koşullarına rağmen bu pazara girenlerin ve burada dinamizmini korumayı başaranların, hangi sektör olursa olsun kar sağlamaları mümkün gözükmektedir.

Birçok Kongolu işadamı (genelde küçük esnaf düzeyinde) Körfez ülkeleriyle yaptıkları ticarette satın aldıkları ürünlerin Türk menşeli olduğunu görerek, bu malları doğrudan ülkemizden almak için vize başvurusunda bulunmaktadırlar. Bu kişilerin genelde bavul ticareti yapmakta oldukları ve seyahat başına ortalama 3.000 ila 10.000 ABD Doları arasında değişen tutarlarda mal aldıkları ve bunu genelde havayolu kargosuyla Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ne naklettikleri anlaşılmaktadır. Büyükelçiliğimizce bavul ticareti ile uğraştığı bilinen yerel esnaftan ayda yaklaşık ortalama 30 kişiye vize verilmektedir. Öte yandan, kimi güçlü esnafın, yüksek miktarda yaptıkları tekstil ve gıda ürünleri alımlarını konteynır ile deniz yolu üzerinden taşıttıkları; tek başlarına bu oranda mal olmayan daha zayıf bazı esnafın da üç-dört kişi bir araya gelip, satın aldıkları ürünleri birleştirmek suretiyle daha ucuz olan deniz ulaştırmasından yararlanma yoluna gittikleri, böylelikle navlun maliyetlerini düşürdükleri anlaşılmaktadır.




    1. ÜLKEYE YAPILACAK İHRACAT VE YATIRIM İÇİN UYGUN SEKTÖRLER




  1. Telekomünikasyon ve Bilgisayar Ekipmanı: Kötü telekomünikasyon altyapısı nedeniyle mobil telefon Kongo’da en rekabetçi Pazar konumundadır. Posta hizmetlerinin kötülüğü elektronik doküman transferini çekici hale getirmiştir.

  2. Madencilik: 1995’ten bu yana yabancı madencilik şirketleri Kongo’ya geri dönüş yapmaya başlamışlardır. Özellikle Katanga bakır madeni be Kasais elmas madeninde yeni projeler başlamıştır.

  3. İnşaat ve İnşaat Malzemeleri: Geçen on yıl içinde tüm sektörlerde olduğu gibi inşaat sektöründe de büyük bir çöküş olmuştur. Fakat son yıllarda inşaat sektörü bu alanda çok büyük ihtiyaç olması nedeniyle hükümetin öncelikle önem verdiği bir sektör konumuna gelmiştir. Uluslar arası finansman kuruluşları ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti arasındaki ilişkiler iyi bir düzlemde olduğu için bu alanda yapılacak projeler için finansman kaynakları bulmak mümkün görünmektedir. Bu nedenle bu sektörde iş yapmak isteyen girişimciler ve müteahhitler için Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin önemli bir potansiyel teşkil ettiği söylenebilir.

  4. Soğutma ve Klima Ekipmanı: Sürekli yükselip azalan voltaj sebebiyle yeni alet ve yedek parçalara ihtiyaç her zaman bulunmaktadır.

  5. Elektrikli Jeneratör ve Distribütör Ekipmanı: Kötü altyapı ve şebeke nedeniyle şirketler kendi bağımsız elektrik üretimlerini yapma yolunu seçmektedirler. Bu nedenle de bu konudaki ekipman ve yedek parçaya ihtiyaç duyulmaktadır.

  6. Uçakla İlgili Ekipman: Kara ve demiryolu altyapısının son derece zayıf olması Kongo’nun hava taşımacılığına yönelmesine yol açmıştır. Bu nedenle yedek parça ve kullanılmış ekipmana büyük ilgi vardır.

  7. Ormancılık Ekipmanı: Ormancılık Kongo’nun büyük potansiyelinin olduğu sektörlerden birisidir. Sektör, iç savaş nedeniyle büyük bir durgunluk yaşamış ama şimdilerde yeniden canlanmaya başlamıştır.

  8. Tarım ekipmanı ve Gübre: Ülkenin tarım alanındaki büyük potansiyeli yolların kötü durumda olması ve pazarlama sorunları yüzünden kullanılamasa da tarım sektörü ülke için önemini korumaktadır.

  9. Tarım Ürünleri: İthal edilen yiyeceklerin başında pirinç, ekmeklik buğday, süt tozu, işlenmiş domates ürünleri gelmektedir.



KAYNAKÇA


  1. Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Vikipedi Özgür Ansiklopedi,

http://tr.wikipedia.org/wiki/Kongo

  1. Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Allnet Ülkeler Rehberi,

http://www.ulkeler.net/kongo.htm

  1. Demokratik Kongo Cumhuriyeti Ülke Profili, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Ağustos 2007

  2. Demokratik Kongo Cumhuriyeti Ülke Bülteni, DEİK, Kasım 2004

  3. Country Profile: Democratic Republic of Congo, BBC News, 15 January 2008

http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/country_profiles/1076399.stm

  1. Democratic Republic of Congo, CIA - The World Factbook, 12 February 2008

  2. Democratic Republic of Congo Country Profile, The Economist Intelligence Unit, 2006.

  3. Country Report: Democratic Republic of Congo, The Economist Intelligence Unit, 2008









    Ana sayfa


Konya ticaret odasi demokratik kongo cumhuriyeti Ülke raporu etüd-Araştırma Servisi Şubat 2008 İÇİndekiler

Indir 143.09 Kb.