bilgiz.org

Katar ülke bülteni AĞustos 2012

  • Kişi başı GSYİH ($)



  • Sayfa2/5
    Tarih29.06.2017
    Büyüklüğü320.1 Kb.

    Indir 320.1 Kb.
    1   2   3   4   5

    Nominal GSYİH (milyar $)


    43.0

    60.4

    80.7

    100.4

    96.8

    128.2

    159.6

    Kişi başı GSYİH ($)


    59.179

    58.367

    59.729

    58.673

    61.920

    70.479

    78.184

    Reel Büyüme Hızı (%)

    6,1

    12,2

    17,3

    11.7

    9,5

    19.4

    15.9

    Enflasyon oranı (yıllık %)

    12,6

    11,3

    13,7

    15.2

    -4.9

    1.1

    4.2

    İhracat (milyon $)

    25.762

    34.052

    41.490

    54.912

    33.276

    58.906

    80.742

    İthalat (milyon $)

    9.064

    14.811

    19.824

    25.135

    20.888

    23.381

    22.545
    TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER

    Kaynak: Economic Intelligence Unit

    (*) EIU tahmini rakamları

    EIU’nun Katar ekonomisine ve dünya geneline ilişkin öngörülerine göre:




    (%)

    2008

    2009

    2010*

    2011*

    Reel GSYİH Büyüme













    Dünya Geneli

    2.7

    -0.8

    4.5

    3.6

    OECD

    0.4

    -3.4

    2.5

    1.6

    EU27

    0.6

    -4.2

    1.4

    1.1

    Kur













    ¥ : ABD $

    103.4

    93.7

    89.5

    89.5

    ABD $ : Euro

    1.470

    1.393

    1.293

    1.235

    SDR : ABD $

    0.629

    0.646

    0.661

    0.672

    Finansal Göstergeler













    ¥ 3 Aylık Kredi Faiz Oranı

    0.85

    0.38

    0.19

    0.31

    ABD $ 3 Aylık Bono Faiz Oranı

    2.18

    0.26

    0.22

    1.35

    Varlık Fiyatları













    Petrol (Brent; $/b)

    97.7

    61.9

    80.0

    78.5

    Altın ($/Troy ons)

    871.8

    973.0

    1179,8

    1238,8

    Gıda, Yem ve İçecek (% $)

    28.3

    -20.4

    0.4

    0.8

    Sanayi Hammaddeleri (% $)

    -5.1

    -25.6

    32.9

    3.4

    Not: Bölgesel GSYİH büyüme oranları satınalma gücü paritesine göre ağırlıklandırılmıştır.

    Kaynak:Economic Intelligence Unit

    (*) EIU tahmini rakamları
    GENEL EKONOMİK DURUM

    Katar ekonomisi son yıllarda yüksek düzeyde seyreden petrol fiyatlarından ve özellikle doğal gaz sanayisinin gelişiminden ve çeşitlenmesinden olumlu şekilde etkilenmiştir. 90’lı yılların sonlarında Hidrokarbon gelirlerinin doğal gaz endüstrisinin çeşitlendirilmesine ve geliştirilmesine, ülkenin altyapı ve ulaşım sektörlerine yoğun bir yatırım şeklinde aktarılmasıyla oldukça dinamik bir ekonomi yaratılmaktadır.


    2009 yılında 86.8 milyar dolardan, 2010 yılında 128.2 milyar dolara çıkan Katar GSYİH’sı % 47 oranında bir artış göstermiştir. 2009 yılında 61.920 dolar iken 2010 yılında 70.479 dolara ulaşan kişi başına düşen GSYİH ile Ortadoğu ve Körfez ülkeleri arasında ilk sırada yer almaktadır.
    Azalan petrol ve gaz fiyatlarına bağlı olarak GSYİH’daki reel büyüme EIU hesaplamalarına göre 2009 yılında %9.5 ve 2010 yılında %19.4 iken 2011 yılında %15.9 olduğuöngörülmektedir.

    GSYİH oranı (%)

    2005

    2006

    2007

    2008

    2009

    2010

    2011

    Tarım

    0,0

    0,0

    0,0

    2,5

    1,9

    1,7

    1,5

    Sanayi

    5,2

    7,2

    18,7

    10,0

    14,9

    27,1

    19,4

    Hizmet

    8,1

    23,0

    15,0

    15,4

    3,0

    6,1

    5,4


    Kaynak:Economic Intelligence Unit

    (*) EIU tahmini rakamları

    Sıvılaştırılmış doğalgaz üretimindeki artış ve hidrokarbon endüstrisindeki diğer gelişmeler ile gayrimenkul sektöründeki büyüme geçtiğimiz yıllarda Katar ekonomisinin hızlı büyümesinin altında yatan temel etkenlerdir.



    Katar’da tarım sektörü GSYİH içinde %0,1’lik bir paya sahiptir. Tüm tarım arazileri devlete aittir ve devlet tarafından tarım alanında yatırım yapılması için çeşitli teşvikler sunulmaktadır. Bununla birlikte bu alanda yatırım yapmak isteyen yerli yatırımcılar oldukça azdır. Katar, gıda ihtiyacının tamamını ithalat yoluyla gidermektedir.
    Katar ekonomisini çeşitlendirmek ve petrole olan bağımlılığı azaltmak için doğalgaz alanında ve petrokimya endüstrisinde yeni yatırımlara yönelmiştir. 2010 yılında her biri yıllık 7,8 milyon ton kapasiteli 5 LNG sahasının üretime geçmiştir. Bu da 2009-2010 döneminde gaz üretiminde %88’lik bir artışa tekabül etmektedir. Katar’ın doğal gaz ihracatı yaptığı Uzak Doğu pazarları ve İngiltere’deki ekonomik küçülmenin Katar ekonomisine da yansıması endişeleri vardır. Ancak, Katar’ın gaz pazarındaki dominant pozisyonu ve düşük üretim maliyetleri Katar’ın bu durumdan minimum etkileneceğini göstermektedir.
    20 yılı aşkın bir süredir kullanılan 1 Katar Riyali/3,64 ABD Doları sabit kurunun sürdürülebilmesi amacıyla Katar’daki faiz oranları Amerika’daki faiz oranları değişilliklerine benzer bir trend izlemiştir.
    Diğer taraftan doların geçtiğimiz yıllarda diğer önemli para birimlerine karşı değer kaybetmesi, ithalatını yoğunlukla AB ülkelerinden gerçekleştiren Katar ekonomisinde enflasyonu artırmıştır. 2008 yılında ortalama yıllık %15.2 olarak gerçekleşen enflasyon 2009’da %4.9’a, 2010 yılında ise %1.9’a düşmüştür. EIU hesaplamalarına göre enflasyonun 2011’de %4.2 olarak gerçekleşmiş olduğu düşünülmektedir.
    2000 yılından itibaren bütçe fazlası vermekte olan Katar’da Maliye Bakanlığı’nın oldukça muhafazakar bir hesaplama yöntemi tercih ettiği bilinmektedir. Economic Intelligence Unit (EIU) verilerine göre 2009 yılında 12.3 milyar dolar olan bütçe fazlası 2010 yılında 35.5 milyar olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılında ise 58.1 milyar dolar olarak gerçekleşmiş olduğu tahmin edilmektedir.
    EIU raporuna göre 2005 – 2009 yılları arasında hükümet gelirlerinin GSYİH içindeki payı ortalama yıllık %40,38 olarak gerçekleşmiş olup 2010/11 döneminde ise petrol ve gaz fiyatlarındaki tahmini yükselişe bağlı olarak %37.3 oranında gerçekleşeceği öngörülmektedir.
    Ülke özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatındaki artıştan faydalanmaktadır. 2006 yılında Katar, Endonezya’yı geçerek dünyanın bir numaralı LNG tedarikçisi olmuştur.
    2007 – 2011 yıllları arasında Katar hükümeti enerji kaynakları üretimi ve imalat sanayii kolları için 75 milyar dolarlık, toplamda da 150 milyar dolarlık yatırım planlamıştır. Belli başlı projelerde kullanılmak üzere, Katar ekonomisi açısından uzun vadede ekonomik büyümeye olumlu yansıyacak nitelikte makina ve malzeme ithalatı artmıştır.
    Ulaşım, alt ve üst yapı projelerinde çalışmak üzere dışarıdan gelmekte olan işçileri ve ailelerini barındıracak büyük gayrimenkul ve yerleşim alanı yatırımları yapılmaktadır. 2006’da organize edilen Asya oyunları için de önemli harcamalar yapılmıştır. Düşen enerji gelirlerine rağmen, Hükümetin altyapı, sağlık ve eğitim sektörlerine yatırımları devam etmektedir.
    Katar’da 1998’den itibaren özelleştirmenin hızlandığı gözlemlenmektedir. Elektrik ve su dağıtımında, iletişimde, petrol ve doğal gaz hizmetlerinin belirli bölümlerinde Katar Elektrik ve Su İşletmesi (Qatar Electricty and Water Company), Katar Telekom (Q-Tel) ve Katar Yakıt Şirketi (Qatar Fuel Company) tamamen veya kısmen özelleştirmeye tabii olmuşlardır.

    DIŞ TİCARET
    Katar dış ticareti, uluslararası enerji fiyatlarına bağlı olarak şekillenmektedir. Son yıllarda petrol, doğal gaz, sanayii, altyapı, eğitim ve turizm alanlarında devam eden veya tamamlanmış projelere bağlı olarak ihracat ve ithalatta büyük artış yaşanmıştır.
    Katar’ın Dış Ticareti

    Milyon $

    İhracat

    İthalat

    Denge

    Hacim

    2005

    25.762

    9.064

    16.698

    34.826

    2006

    34.052

    14.811

    19.241

    48.863

    2007

    41.490

    19.824

    21.666

    61.314

    2008

    54.912

    25.135

    29.777

    80.047

    2009

    33.276

    20.888

    12.388

    54.164

    2010

    58.906

    23.381

    35.525

    82.287

    2011*

    80.742

    22.545

    58.197

    103.287

    Kaynak: Economic Intelligence Unit

    (*) EIU tahmini rakamları
    İhracat rakamları ve kalemleri incelendiğinde, ekonominin özellikle doğal gaz sektörü üzerinden çeşitlendirilmesi çabalarının gerçekleşmeye başladığı gözlemlenebilir. Doğal gaz, kimyasal çeşitleri, demir ve çelik sektörlerinde dikkat çekici ihracat artışları gözlemlenmiştir. EIU hesaplamalarına göre Katar ihracatının 2011 yılında 80.7 milyar dolar olarak gerçekleşeceği öngörülmektedir.
    2005 – 2010 yılları ortalama yıllık 18.8 milyar dolar olan ithalat genel olarak artış göstermiştir. Makine ve inşaat malzemesi başta olmak üzere, yapılan yatırımlardan doğan bu ithalat ihtiyacı 2005 yılındaki 9.064 milyar dolar seviyesinden 2010 yılı sonu itibariyle 23.3 milyar dolara çıkmıştır.
    Economic Intelligence Unit hesaplamalarına göre ithalatın 2011 yılında 22.5 milyar dolar olarak gerçekleşeceği öngörülmektedir.
    2005 yılında 16.7 milyar dolar olan ticaret fazlası genel olarak artış gösterse de 2010 yıl sonu itibariyle 15.1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.

    Coğrafi ve iklimsel şartlar, nüfusun azlığı, sürdürülen hızlı yatırım programı ve hızla artan gelirler ithalatı zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla Katar ithalatı kolaylaştırıcı ve liberal bir dış ticaret politkası izlemektedir. Katar’ın da üyesi bulunduğu KİK GB çerçevesinde temel gıda mamulleri ve canlı sebze ve meyvede GV oranı %0, diğer ürünlerde CIF% 5’tir. GB çerçevesinde ithalat mevzuatı da oldukça basittir.


    SEKTÖRLER
    TARIM SEKTÖRÜ
    Tamamı devlete ait olan ekilebilir alanları, toplam yüzölçümünün %0,7’sine tekabül eden Katar’ın GSYİH’sı içinde %0,1’in altında bir paya sahip olan tarım sektörü, iklimin elverişsizliği ve su kaynaklarının yetersizliği nedeniyle büyüme kaydedememektedir. Ülkenin tarım üretimi bazı sebzeler ve hurma ile sınırlı olup gıda ihtiyacının hemen hemen tamamı ithalat yoluyla karşılanmaktadır. Devlet teşvikleri Katarlılar’ın bu sektöre yatırım yapmasını istenen düzeyde sağlayamamıştır. Dolayısıyla tarımdaki işgücünün neredeyse tamamı yabancılardan oluşmaktadır. Tarım sektöründe istihdam edilen kişi sayısı toplam nüfusun yaklaşık %2’sine tekabül eden 16.000 kişi civarındadır.
    BMI verilerine göre Katar’ın toplam gıda tüketimi 2010 yılında 2.14 milyar dolar iken, bu rakamın 2011 yılında %5.91 oranında artarak 2.3 milyar dolar olması öngörülmektedir. Gıda tüketiminin Katar GSMH’sının içindeki payı 2010 yılında %1.49 iken, 2011 yılında bu payın %1.43 olması tahmin edilmektedir.
    2010 yılında Katar’ın toplam gıda ihracatı 30.6 milyon dolar iken, gıda ithalatı 1.6 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.
    HİDROKARBON :
    Katar sahip olduğu hidrokarbon (petrol, doğal gaz vb.) endüstrisi ile dikkat çekmektedir. Diğer körfez ülkeleri gibi bir petrol üreticisi olmanın ötesinde, asıl gelişmeyi doğal gaz endüstrisi ile göstermektedir. Ras Laffan’ın denizden 75 km açığında bulunan North Field tesisleri, 910 trilyon ft³ ile tek başına değerlendirildiğinde dünyada en fazla doğalgazı bulunduran kaynaktır. Bu rakam 160 milyar varillik petrole denk değerdedir ve halihazırdaki üretim seviyesinde 200 yıllık üretime tekabül etmektedir. Bu kaynak sayesinde Katar, Rusya ve İran’ın ardından dünyada en fazla doğalgaz rezervine sahip ülke konumundadır. Katar bu avantajını, doğal gaz boru hatları ile pazarlamanın yanısıra doğal gaz türevli ürünlere dönüştürerek kullanmaktadır. Bunlar, sıvı doğal gaz (LNG), doğal gazdan üretilen likit yakıtlar (GTL) ve de petrokimya ürünleridir.
    Petrol ve doğalgaz sektörü Katar’ın GSMH’sının %60’ını oluşturmaktadır.2010 yılında Katar’ın enerji tüketiminin %79’u doğalgazdan sağlanırken %21’i petrolden sağlanmaktadır. BMI tahminlerine göre, 2014 yılında bu oranın doğalgaz için %84.4 ve petrol için %15.6 olması beklenmektedir.
    Ülkenin petrol ve doğalgaz kaynakları “Qatar Petroleum” (QP) isimli şirket tarafından idare edilmektedir. QP tarafından açıklanan rakamlara göre 2007 – 2011 yılları arasında 33 milyar doları GTL, 28.5 milyar doları da doğal gaz sektöründe olmak üzere toplam 83 milyar dolar değerinde geliştirme projeleri planlanmıştır.

    Sıvı Doğal Gaz (LNG) :
    Katar dünyanın en büyük LNG ihracatçısıdır ve dünya LNG ihtiyacının %17.5’ini karşılamaktadır.LNG ihracatını gerçekleştiren 2 şirket: Qatargas ve Ras Laffan LNG Company’dir. LNG ihracatı 2009 yılında 49 milyar m3 iken, 2010 yılında 93 milyar m3 olarak gerçekleşmiştir. Business International Monitor (BMI) tahminlerine göre 2014-2015 yıllarında ihracatın en az 107 milyar m3 olması beklenmektedir.
    Üretilen LNG başta Japonya, G. Kore, İspanya’ya ihraç edilmekte olup, önümüzdeki dönemde bu ülkelerin yanı sıra Hindistan, Fransa, İngiltere ve ABD’ye ihraç edilecektir.
    Katar’ın LNG ihracatı entegre proje anlayışı çerçevesinde yürütülmektedir. Qatar Petroleum, üretilen LNG’yi hedef pazarlara ulaştırmak üzere, 2010 yılında sahip olduğu 56 gemiyle dünyanın en büyük tanker filolarından birini kurmuştur.
    Katar’ın LNG üreticilerinden Ras Gas’ın 6. LNG tesisi, 12 Ağustos 2009 tarihinde üretime başlamıştır. 7,8 milyon ton/yıl kapasitesi ile Ras Gas’ın üretim hacmini de 28,5 milyon ton/yıl’a yükselten Train 6, gelecek yıllarda devreye alınması planlanan Train 7 ile birlikte Ras Gas III’ü oluşturmaktadır. Ras Gas III Şirketi’nin, %70’i Qatar Petroleum’a ve %30’u ExxonMobil’e ait olup üretilen LNG ABD’ne ihraç edilecektir.
    Global kriz nedeniyle özellikle Asya’da LNG talebinin azalması ve LNG fiyatlarının düşmesi, LNG anlaşmalarını uzun süreli ve “al ya da öde” biçiminde yapan Katar’ın sözkonusu anlaşmalarının sürdürülebilirliği konusunda şüpheler uyandırmaktadır. Bu nedenle mevcut yüklemeleri kaydıracak yeni pazar arayışlarını sürdüren Katar, Avustralya’nın geliştirdiği kapsamlı LNG üretim projeleri çerçevesinde uzun vadeli alıcılara yönelik fiyat ayarlamaları yapmakta, ayrıca doğalgazın boşaltımı için terminaller kurmaktadır.
    QP, %45 payla İngiltere’de South Hook Terminali, %45 payla İtalya’da Adriatic LNG Terminali ve yine %45 payla ABD Golden Pass Terminali projelerine sahiptir. Çin ile Katar arasında son 2 yıl içerisinde enerji alanında imzalanan 4. anlaşma kapsamında, Katar’ın doğusunda 5.649 km2’lik bir offshore sahasının 25 yıl süre ile üretim paylaşım modelinde (EPSA) China National Offshore Oil Co. tarafından geliştirilmesi ve ilk etapta 100 milyon dolarlık bir yatırım yapacağı öngörülmektedir.
    QP daha önce Hainan Eyaletinde 2,6 milyon ton/yıl kapasiteli bir olefin tesisi kurmak üzere MoU ile, 2008 yılında Royal Dutch Shell ve PetroChina ile Çin’de bir petrokimya tesisi ve rafineri kurmak üzere bir niyet mektubunu da imzalamıştır. Ayrıca Qatar Gas da 25 yıl süreli, CNOOC ile yıllık 2 milyon ton, PetroChina ile de yıllık 3 milyon ton LNG satış anlaşmalarına da imza koymuştur.
    Sıvı Yakıtlar: Katar, yaptığı yatırımlarla ve sahip olduğu 5 milyon varil/güne eşdeğer 77 milyon tonluk LNG üretim kapasitesi ile buna bağlı olarak 77 milyon ton/yıl LNG ihracatı hedefi ile “dünyanın sıvı yakıt (GTL) merkezi” olma yolunda ilerlemektedir. LNG’de olduğu gibi küresel enerji firmalarıyla ortak girişim şeklinde üretim yapılmaktadır. “Orxy GTL” ve “Pearl GTL” bu ortaklıkların en belirgin örneklerindendir.
    Orxy GTL dünyanın en büyük GTL tesisi olarak 2006 yılı Haziran ayı içerisinde RasLaffan sanayi yerleşkesinde faaliyete geçmiştir. QP ve Sasol (Güney Afrika) iş birliği ile günlük 24 bin varili dizel, 9 bin varili nafta ve bin varili LPG olmak üzere günlük 34 bin varillik sıvı yakıt üretimi sağlanmaktadır. Pearl Qatar ise QP ve Shell arasında 2004 yılında kurulan ortaklık ile toplamda günlük 140 bin varillik üretime ulaşılacak bir projedir. Proje yüksek maliyet artışları ve gecikmelerle sürdürülmektedir.
    Petrokimya: Katar yıllık 8.5 milyon ton petrokimya ürünü ihracatı gerçekleştirmektedir. 12 milyar dolarlık bir yatırım ile 2012 yılına gelindiğinde bu kapasitenin yıllık 28 milyon tona çıkarılması amaçlanmaktadır. Petrokimya faaliyetlerini yürüten şirketler “Industries of Qatar” isimli bir holding altında toplanmış durumdadır.
    Petrokimya sektörü firmaları; QAPCOQatar Petrochemical Co., QAFCOQatar Fertiliser Co., QAFACQatar Fuel Additives Co., QVCQatar Vinyl Co., QchemQatar Chemical Co. Ve SEEF olarak sayılabilir. Katar, halihazırda 4 tesis ile doğalgazdan yılda 875.000 ton etan, 735.000 ton propan ve 490.000 ton bütan üretmektedir. Qapco, Qafco, Qchem ve Qafac tarafından girdi olarak kullanılan bu ürünler makta ve ayrıca ihraç edilmektedir.
    Önümüzdeki 5 yıl için Katar’da petrokimya sektöründe yapılan yatırımların toplam değeri 15 milyar dolardır. Bu yatırımlarla Katar dünyada petrokimya üretiminde 4. sırada yer almayı hedeflemektedir.
    Ethylene üretimi ile ilgili gerçekleştirilen yeni projelerin %50’si Körfez Bölgesi tarafından gerçekleştirilmektedir. Katar %14’ük bir pay ile Suudi Arabistan’dan sonra Körfez ülkeleri içerisinde bu projelere en çok yatırım yapan ikinci ülkedir. Katar’ın 2009 yılında Ethylene üretimi 2.6 milyon ton iken, 2014 yılında bu rakamın 6,2 milyon ton olması beklenmektedir.

    Katar’da Petrokimya Ürünleri Kapasiteleri (‘000 tpa)







    2008

    2009

    2010

    2011*

    2012*

    Ethylene

    1.300

    1.300

    2.600

    2.600

    2.600

    HDPE

    450

    450

    450

    450

    450

    LDPE

    400

    400

    400

    400

    700

    LLDPE

    NA

    NA

    450

    450

    450

    PE

    850

    850

    1.300

    1.300

    1.600

    Ammonia

    2.150

    2.150

    2.150

    3.550

    3.550

    Urea

    3.000

    3.000

    3.000

    4.300

    5.700

    Methanol

    835

    835

    835

    835

    835

    Kaynak: Business International Monitor (BMI)

    (*) BMI tahmini rakamları
    1   2   3   4   5






        Ana sayfa


    Katar ülke bülteni AĞustos 2012

    Indir 320.1 Kb.