bilgiz.org

GiRİŞ i-konunun iŞleniŞ metodu




Sayfa1/11
Tarih26.12.2017
Büyüklüğü239.83 Kb.

Indir 239.83 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


GİRİŞ



I-KONUNUN İŞLENİŞ METODU:


İrtifak hakları,Eşya Hukukunun Sınırlı Ayni Haklar bölümünde ele alınan bir konudur. Modern hukuklarda konu yeterince işlenmiş olduğundan sınırları net olarak belirlidir. İslam hukuku açısından ise klasik kaynaklarda dağınık bir şekilde temas edilen konunun,son dönem çalışmalarda doyurucu bir şekilde işlenerek, konunun bütün yönleriyle çözüme kavuşturulduğu tam olarak söylenemez.

Bu çalışmamızda mümkün mertebe klasik kaynaklarda dağınık bir şekilde işlenen konuyu,modern hukuk sisteminden de istifade etmek suretiyle toparlayıp sistematize etmeye çalıştık. Konuyu bu şekilde ele almakla birlikte ikinci bir yön olarak irtifak hakları ile ilgili kavramların klasik kaynaklardaki gelişimine de dikkat etmeye çalıştık.

Konuyu çalışırken temel baz aldığımız eserlerin başında al-Fetava’l-hindiye ve Ali Haydarın Dürerü’l- hükkam adlı eserinden bolca istifade ettik. Hanefi mezhebindeki kavramlaşma çok büyük ölçüde altıncı asırda tamamlandığı için özellikle Hidaye’den sonraki kaynaklara fazla önem vermedik. Bununla birlikte kavramlar açısından zengin olan Hanefi mezhebine bu özelliği dolaysıyla diğerlerinden daha fazla önem verdik ve gerekli gördüğümüz diğer kaynaklara baş vurmaya çalıştık.

Klasik fıkıh kitaplarında,irtifak hakları konusu eşya ve borçlar hukuku ile alakalı bölümlere dağılmış durumdadır. Hanefi mezhebine dair kaynaklar,diğer mezheplere oranla daha detaylı ve teknik bilgi vermektedir. Ancak bu bilgiler belirli bir başlık altında toplanmayıp,çeşitli başlıklar altına serpiştirilmiştir. Buna göre,mülkiyet hakkı ve diğer ayni nitelikli haklar ile ilgili temel bilgiler,Bedai ve Mebsut gibi eserlerde Dava ana bölümünde,Hidaye sistemli eserlerde1 ise Kada ana bölümünün “Mesaili Şet ta”(مساء ل شطي) başlığında ele alınır. İrtifakların elde edilme yolları ile ilgili bilgilere,bey,icara,sulh v.b.hukuki işlemlere ayrılan bölümlerde temas edilmiştir.

Çalışmamızda klasik fıkıh kitaplarının yanı sıra ulaşabildiğimiz son dönem eserlerden de istifade etmeye çalıştık. Konumuz açısından orjinal yönü olan bu eserler,Kadri paşa’nın Mürşidü’l-hayran’ı, Ebu-Zehra’nın el-Milkiyye’si,bunlara ilaveten Zerka’nın el-Medhal’i,Abdülkerim Zeydan’nın el-Medhal’i,Vehbe Zühayli’nin el-Fıkhu’l-islami’si olarak sayabiliriz.

Yine Hayrettin karaman hoca efendinin Mukayeseli İslam Hukuku ve Ahmet Ak gündüz’ün Türk Hukuk Tarihi adlı eserleri ise, konuyla ilgilenen belli başlı Türkçe eserlerden olması sebebiyle kaynaklarımız arasında yer almıştır.



II-KONUNUN HUKUK SİSTEMATİĞİNDEKİ YERİ :

Bu kısımda,İslam eşya hukukunun temel kavramlarını ve ilgili hak taksimlerini ortaya çıkarmayı hedeflemekteyiz. İrtifak haklarının eşya hukuku ile ilgili haklar içerisindeki yeri ve niteliğinin tespiti konunun anlaşılması açısından önem arz etmektedir. Bu işi yapmadan önce,İslam hukuku kaynaklarına oranla daha çok işlenmiş olan modern hukuka ait taksim ve kavramları ele aldık. Bunu modern hukuktan istifade imkanı elde etmekle birlikte iki hukuk sistemi arasında mukayese fırsatı vermesi açısından da faydalı gördük.

A-MODERN EŞYA HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI

Eşya hukuku,şahısların eşya denilen2maddi mallar üzerinde doğrudan doğruya hakimiyetlerinden doğan meseleleri düzenleyen hukuk branşı olup,temel konusu ayni haklardır. Ayni hak; ”Bir şahsa bir nesne üzerinde doğrudan doğruya hakimiyet sağlayan ve bu sebeple herkese karşı dermeyan edilebilen haklardır”3.Görülüyor ki bu tarif İslam hukukundaki “Ayni ve Şahsi(alacak hakkı)4hak” ayrımına uygun düşmektedir. Mala bağlı bu hakların bu şekilde ikiye ayrılması bütün medeni hukukun temel ekseni ve en önemli ayrımıdır. Alacak hakkı da denilen şahsi hak,alacaklının borçlusundan yükümlülüğünü yerine getirmesini isteme hakkıdır5. Alacaklı ve borçlu arsındaki bir borç münasebetine dayanan şahsi hak,üçüncü şahısları ilgilendirmez. Ayni hakta ise eşya üzerinde doğrudan hakimiyet oluştuğundan herhangi bir kimseden borç ifasından doğan bir yükümlülüğün yerine getirilmesinin istenmesi söz konusu olamaz.

Şahsi hak üç unsurdan oluşur: Hak sahibi (alacaklı),borçlu ve hakkın konusu. Ayni hakta ise hak sahibi ve hakkın konusu olmak üzere iki unsur söz konusudur. Konumuz olan irtifak hakkı bir ayni hak çeşidi olduğundan sadece ayni haklara temas edip mevzu ile doğrudan alakası olmayan şahsi haklara değinmeyeceğiz.

Ayni hakkın en önemli ve en çok kullanılan tasnifi,hakkın sağladığı yetkiye göre yapılanıdır. Buna göre ayni haklar iki temel gruba ayrılır6.



a-Mülkiyet Hakkı :

Mülkiyet,eşya üzerinde tam bir hakimiyet oluşturan ve en geniş yetkileri sağlayan “ayni” hak olarak tarif edilebilir. Hak sahibi hak konusu üzerinde dilediği gibi tasarruf edebilir. Tasarruf yetkisi,hakkın konusu olan nesneyi kullanma (usus), semerelerinden istifade etme (fructus) ve malı tüketme (abusus) yetkilerini kapsar7.


b-Sınırlı Ayni Haklar :


Mülkiyet hakkına bağlanan yetkilerden sadece bazılarını sağlayan ayni haklardır. Sınırlı ayni haklar sahibine mülkiyette bulunan yetkilerden birini veya ikisini tam olarak yada belirli sınırlamalarla temin eder. Bu tür haklar, nitelik bakımından genellikle mülkiyet hakkından farklı değildir. Bu haklar da mülkiyet hakkı derecesinde aynidir. Bu haklardaki sınırlılık,hakkın eşya üzerinde sağladığı hakimiyetin kapsamına ilişkindir8.

Sınırlı ayni haklar Türk Medeni Kanunu’nda iki gruba ayrılır.

a-İrtifak Hakkı :

Hak sahibine nesne üzerinde kullanma ve yaralanma yetkilerinden birini veya her ikisini sağlayan haklardır9.


b-Rehin Hakkı :


Hah sahibinin bir alacağını teminat altına alan ve alacak tahsil edilemediği zaman rehin edilen malın satılmasından elde edilecek para ile alacağın karşılanması yetkisini sağlayan haklardır. Rehin hakkı,nesnenin değeri ile ilgili bir haktır.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11






    Ana sayfa


GiRİŞ i-konunun iŞleniŞ metodu

Indir 239.83 Kb.