bilgiz.org

Estonya ülke bülteni 2011

  • ÜLKE PROFİLİ
  • GENEL BAKIŞ
  • EKONOMİK YAPI
  • YABANCI SERMAYE
  • SEKTÖREL BAKIŞ
  • GIDA SANAYİ
  • İNŞAAT SANAYİ
  • ELEKTRONİK SANAYİ
  • İŞBİRLİĞİ OLANAKLARI



  • Tarih29.12.2017
    Büyüklüğü200.33 Kb.

    Indir 200.33 Kb.




    ESTONYA ÜLKE BÜLTENİ 2011




    ÜLKE PROFİLİ




    Resmi Adı

    Estonya Cumhuriyeti

    Yönetim Şekli

    Parlamenter Demokrasi

    İdrari Yapısı

    İktisadi ve coğrafi yapılarına göre birbirinden ayrılmış 15 ayrı yönetim birimi vardır.

    Cumhurbaşkanı

    Toomas Hendrik Ilves

    Başbakan

    Andrus Ansip

    Bağımsızlık

    20 Ağustos 1991 (Sovyetler Birliği’nden)

    Yüzölçümü

    45,227 km²

    Sınır Komşuları

    Letonya, Rusya

    Nüfusu

    1 291 170 (2010)

    Ortalama Yaşam Süresi

    74

    Okuma yazma oranı

    %99,8

    İklim

    Deniz iklimine sahiptir. Yağışlı ve ılıman kışlar, serin yazlar etkilidir.

    Etnik Gruplar

     % 71 Eston,  % 26 Rus, % 2 Ukraynalı, % 1,2 Beyaz Rus % 1 Fin, % 2,3 Diğer

    Din

     % 15 Estonya Luteran Kilisesi,  % 14 Ortodoks Kilisesi (Halkın çoğunluğu bir kiliseye bağlı bulunmamaktadır)

    Konuşulan Diller

    Estonca, Fince, Rusça

    Başkenti

    Tallin

    Başlıca Şehirleri

    Tartu, Parnu, Narva

    Para Birimi

    Euro(1 Ocak 2011 itibariyle)

    Zaman Dilimi

    UTC+2 (Türkiye ile saat farkı yoktur)

    Üyesi Olduğu Uluslararası Kuruluşlar

    AB (1 Mayıs 2004 itibariyle), BM, UNCTAD, IMF, OSCE, Interpol, WTO

    Doğal Kaynakları

    Bataklık kömürü, fosfor, kehribar, kil, kireçtaşı, ormanlar.



    GENEL BAKIŞ

    Estonya, yaklaşık 1.5 milyonluk bir nüfusuyla, Baltık Devletleri arasında gelişmişlik açısından en ileri durumdaki ülkedir. Genç nüfusun verdiği sinerji ile Estonya, Avrupa’nın “siber gücü” olmaya adaydır. Avrupa’nın kişibaşı bilgisayar kullanımı en yüksek 3. ülkesidir. Günlük hayatta e-devlet ve diğer e-hizmetler ayrıca akıllı kartlar, yoğun olarak kullanılmaktadır. Nüfusun % 60’ı, 30 yaşın altındaki genç kesimden oluşmaktadır. Estonya’da örneğin bankacılık işlemlerinin % 93’ü internet üzerinden yapılmaktadır. İnsan kaynakları kalitesi açısından AB ile yarışan Estonya’da, çok iyi eğitim almış, birkaç dil bilen ve bilgi teknolojilerine yatkın dinamik bir toplum bulunmaktadır. Bilgi teknolojileri dışında ekonomiye ağırlığını koyan sektörler; lojistik ve ağaç ürünleridir. Ülkede ağaç sanayi fazla olmadığı için, daha çok depolama ve transit hizmetleri verilmektedir. Estonya’nın en büyük eksikliği tüm sektörlerde pazarlama alanında yaşanmaktadır.


    Uyguladığı serbest ticaret ve düşük vergilendirme politikası, radikal bir biçimde gerçekleştirilen özelleştirme ve Baltık bölgesindeki ekonomik canlanma, tarım sektörü ve bölgesel teşviklerdeki güçlüğe rağmen gerekli Estonya’nın yüzünü Batı’ya çevirmesini kolaylaştırmıştır. Estonya, uzun vadede bilişim ve gen teknolojisine odaklanmıştır ve hızla ilerlemektedir.

    Türkiye’den bakıldığında Baltık Cumhuriyetleri’ni oluşturan Estonya, Letonya ve Litvanya aynı ülkelermiş gibi algılabilmektedir. Ancak dillerinden temel toplumsal değerlerine kadar her biri farklı bir ülkedir. ‘Yardımlaşan kardeşler’ görüntüsü çizseler de, global pazarlarda birbirleriyle sürekli rekabet halindedirler. Bankacılık sektörü başta olmak üzere, yabancı sermaye yatırımlarında Finlandiya ve İsveç önde gelmektedir, yabancı sermaye yatırımları her yıl artarak sürmektedir.

    Baltık ülkeleri tek tek düşünüldüğünde kaydadeğer bir büyüklük göstermese de, üçü toplam 7 milyonluk bir pazarı ifade etmektedir. Dolayısıyla birine girmek, ötekilere de girmeyi kolaylaştırmaktadır.

    Estonya’nın 1993’te bağımsızlığına kavuşmasının ardından, özellikle İskandinav ülkelerinin Eston şirketlerin hisselerini çok ucuza satın almasıyla Eston şirketlerinin yönetimi Fin ve İsveçli yatırımcılara geçmiştir. Ancak son yıllarda Estonya’da sermaye birikiminin oluşmasıyla tersine bir satınalma süreci de başlamıştır. Estonya’nın en büyük hedef pazarı kişi başına geliri 30 bin € civarındaki İskandinav ülkeleridir. Bu bağımlılığı azaltmak isteyen ülke, diğer pazarlara açılmayı hedeflemektedir. Aslında coğrafi olarak Estonya’ya en yakın ve büyük pazar Rusya’dır. Ama Rusya ile tarihten gelen ve bugün de devam eden siyasi problemler mevcuttur. Diğer seçenek olan Batı ve kuzeydeki gelişmiş ülkelere mal satmanın yolu ise rekabetten geçmektedir. Dolayısıyla ülkenin hedefi, orta vadede büyük pazarlara açılmaktır. Baltık ülkeleri içinde nüfusu en düşük Estonya olmasına karşın, şimdiye kadar hem ekonomik, hem de siyasi yönden Letonya ve Litvanya’ya göre daha büyük ilerleme kaydetmiştir. Türk firmaları için öncelikle Estonya’da üretilen yüksek teknoloji ürünlerinin 3. ülkelere pazarlanması yönünde işbirliği imkanı mevcuttur.



    SİYASİ YAPI

    Estonlar, binlerce yıl önce Uralların ötesinden bulundukları bölgeye göç etmişlerdir. Dilleri, Ural Dil Ailesi'nin Fin-Ugor dilleri grubundandır. Finliler ve Macarlarla tarihi yakınlıkları vardır. Estonya 1227'de Almanlar'ın Kılıç Kardeşliği ve Danimarkalılar tarafından fethedilmesiyle Hristiyanlaşmıştır. Estonya tarihin değişik dönemlerinde Danimarka, İsveç, Polonya ve Rusya egemenliği altına girmiştir. Estonlar, altı yüzyıl önce Baltık denizi kıyısındaki limanları geliştirmişlerdir.

    Ekim Devrimi'nde Çarlık Rusyası'nın devrilmesiyle Estonya, 24 Şubat 1918'de bağımsızlığını ilan etmiştir. Haziran 1940 tarihinde Estonya, Sovyetler Birliği tarafından işgal edilmiş, 1941-1944 arası Alman işgali dışında 1991'e kadar Sovyet egemenliği altında kalmıştır. Sovyetler Birliği döneminde en zengin cumhuriyetlerinden biri arasında yer almaktaydı.

    Estonya, Sovyetler Birliği'nden ilk ayrılan ülkedir. 20 Ağustos 1991 tarihinde, Sovyetler Birliği'nin çökmesi ile birlikte “Şarkı Devrimi” sonrası bağımsızlığını tekrar ilan etmiştir. 20 Ağustos Estonya'nın ulusal bayramı olarak kabul edilmektedir.

    Rus askerlerinin 31 Ağustos 1994'te ülkeden çekilmesi ile Estonya, Batı Avrupa ve diğer bölgelerle ilişkilerini bağımsız olarak yönetme hakkını kazanmıştır. Estonya, 29 Mart 2004'te NATO'ya, 1 Mayıs 2004 tarihinde ise Avrupa Birliği'ne katılmıştır.

    Estonya, her 4 yılda bir parlamento seçimi yapılan anayasal demokrasiye sahiptir. Estonya Hükümeti başbakan ve 15 bakandan oluşmaktadır. Yasama yetkisi parlamentoya aittir. “Riigikogu” yani Meclis 101 milletvekilinden oluşmaktadır. “Riigikohus” yani yüce yargı mahkemesi, 17 mahkemede, meclis tarafında atanan ve cumhurbaşkanı tarafından onanan hakimler tarafından yönetilmektedir. Devlet kilisesinin olmadığı ülkede, din özgürlüğü anayasa ile garanti altındadır. Halkın büyük çoğunluğu, bir dine bağlı bulunmamaktadır.


    EKONOMİK YAPI



    Yıl

    GSYİH

    Kişi

    Başına Gelir

    (Dolar)

    İHRACAT

    İTHALAT

    DENGE

    HACİM

    2005

    13.904

    16.518

    7.877

    9.797

    -1.920

    17.674

    2006

    16.798

    18.889

    9.755

    12.766

    -3.011

    22.521

    2007

    21.653

    20.797

    11.092

    14.909

    -3.817

    26.001

    2008

    23.565

    20.174

    12.568

    15.332

    -2.764

    27.900

    2009

    19.308

    17.581

    9.080

    9.783

    -703

    18.863

    2010

    19.218

    19.746

    10.661

    11.355

    -694

    22.016

    2011*

    19.357

    18.836

    11,250

    12,020

    -770

    23.270

    Kaynak: Economist Intelligence Unit (*2011 Tahmini)




    2007

    2008

    2009

    2010

    2011*

    GSYİH (Milyar Euro)

    15.5

    23,7

    19,3

    19,2

    19,4

    GSYİH Büyüme Hızı (%)

    7.1

    -5.1

    -13.9

    1.5

    2.9

    Enflasyon (TÜFE , %)

    6.6

    6.9

    -0.1

    2.9

    3.9

    İşsizlik Oranı (%)

    4.7

    5.5

    13.8

    17.7

    16.8

    İhracat (fob) (Milyon $)

    11,164

    12,571

    9,125

    10,611

    11,250

    İthalat (fob) (Milyon $)

    14,904

    15,699

    9,903

    11,334

    12,020

    Toplam Borç (Milyar $)

    24.1

    26,8

    25,0

    25.6

    25,2

    Kaynak: EIU

    *EIU Beklentileri
    1990'lı yıllarda yabancı firmalar için ucuz işgücü sağlayan Estonya konfeksiyon ve tekstil işletmeleri, yabancı şirketler için fason üretim yapmaktaydılar. Ancak, işgücü piyasasındaki değişiklik nedeniyle, sektör organizasyon yapısı değişmiştir. Günümüzde tasarım Finlandiya ve İsveç’te yapılmakla birlikte, Estonya tekstil firmalarının Litvanya, Letonya, Ukrayna, Rusya ve hatta Çin'de fason üretim yapan taşeron partnerleri bulunmaktadır. Baltman, Montan, Ilves gibi Estonya markaları da tüm dünyada tanınmaktadır. Ülkenin en büyük tekstil firmalarından biri Narva'da bulunan Kreenholm’dur.
    Sanayi, istihdamın en fazla olduğu sektördür. Sanayide çalışanlar toplam çalışanların %20.6’sını oluşturmaktadır. Tarımın istihdamdaki payı % 4.4’dür. İşsizlik 2000’lerden itibaren aşamalı olarak azalmıştır. İstihdamdaki büyüme, gelir vergi tabanını da yükseltmiştir.
    DIŞ TİCARET

    Uluslararası pazarlara açılma yönünde önemli çaba sarfeden Estonya’nın ekonomisinde dış ticaretin ağırlığı gittikçe artmaktadır. İhracat, GSYİH’nın %33’ünü oluşturmaktadır. İthalatın gösterdiği artış nedeniyle Estonya’da ticaret açığı son yıllarda artış halindedir.



    Kaynak: www.vm.ee



    BAŞLICA DIŞ TİCARET ORTAKLARI

    İhracat

    %

    İthalat

    %

    Finlandiya

    18

    Finlandiya

    16

    İsveç

    13

    Almanya

    13

    Letonya

    11

    Rusya

    10

    Rusya

    9

    İsveç

    10

    Litvanya

    6

    Letonya

    8

    Almanya

    5

    Litvanya

    7

    ABD

    4

    Polonya

    5

    Norveç

    3

    Hollanda

    3

    Togo

    3

    İtalya

    3

    Kaynak: www.vm.ee



    İhracatında Başlıca Ürünler (%):

    Makine ve ekipmanlar (%29),

    Tahta ve kağıt (%13), Metaller (%10), Gıda ürünleri (%8), Tekstil (%5)



    İthalatında Başlıca Ürünler (%):

    Makine ve ekipmanlar (%35),

    Tekstil (%19), Mineral yakıtlar (%19), Kimyasal ürünler (%9), Gıda ürünleri (%6)



    İhracatında Başlıca Ülkeler:

    Finlandiya (%18,57), İsveç (%12,52),

    Litvanya (%9,51), Rusya (%9,33), Almanya (%6,09), Letonya (%4,76), ABD (%4,26)



    İthalatında Başlıca Ülkeler:

    Finlandiya (%14,52), Litvanya (%10,84), Letonya (%10,47), Almanya (%10,33), Rusya (%8,59), İsveç (%8,34), Polonya (%5,63)

    Kaynak: Economist Intelligence Unit

    Estonya dış ticaretinin %75’e yakınını AB ülkeleri ile yapmaktadır. BDT ülkeleri ile yapılan ticaretin toplam dış ticaretteki payı %12, Kuzey Amerika’nın ise %6 dolayındadır. Ülkenin başlıca ticaret ortakları Finlandiya, İsveç, Rusya, Almanya ve Letonya’dır.




    Sektör

    İhracat (%)

    İthalat (%)

    Elektrikli makineler

    21.0

    22.0

    Doğal madenler

    12.0

    14.0

    Ağaç ürünleri

    10.0

    4.0

    Metal ürünleri

    10.0

    10.0

    Tarımsal ve gıdasal ürünler

    9.0

    9.0

    Taşımacılık araçları

    9.0

    14.0

    Çeşitli mamüller

    8.0

    3.0

    Tekstil Mamülleri

    5.0

    5.0

    Kimyasal mamüller

    5.0

    7.0

    Plastik ve Mamülleri

    3.0

    5.0

    Kağıt ve yan ürünleri

    3.0

    2.0

    Diğerleri

    5.0

    5.0

    Kaynak: www.vm.ee

    YABANCI SERMAYE

    2007 yılı rakamlarına gore Estonya’nın yurtdışına ihraç ettiği toplam sermaye 4 milyar €’ya ulaşmıştır. Aynı yıl itibariyle Estonya’ya giren toplam doğrudan yabancı sermaye miktarı 11.3 milyar euroya çıkmıştır. Estonya’ya en çok yatırım yapan ülke İsveç’tir. Bu ülkeyi Finlandiya, Hollanda, Danimarka ve Rusya takip etmektedir.




    Yurt Dışındaki Doğrudan Estonya Yatırımları (Ülkelere Göre)

    (Milyon)

    2007

    Letonya

    1,342.8

    Litvanya

    1,183.8

    Rusya

    337.7

    Güney Kıbrıs

    323.2

    Finlandiya

    165.4

    Ukrayna

    105.4

    İtalya

    104.5

    Belarus

    62.0

    İspanya

    50.9

    Romanya

    46.9

    Toplam

    3,992.9

    Estonya'daki Doğrudan Yatırımlar (Ülkelere Göre)

     € (Milyon)

    2007

    İsveç

    4,475.6

    Finlandiya

    2,776.2

    Hollanda

    642.9

    Danimarka

    501.0

    Rusya

    289.8

    Norveç

    284.8

    Almanya

    267.1

    Güney Kıbrıs

    257.2

    Lüksemburg

    224.8

    Litvanya

    182.5

    Toplam

    11,282.0
    Kaynak: www.vm.ee
    1990’larda Sovyetler Birliği’nden ayrıldıktan sonra sermaye piyasalarının liberalleşmesi ile yabancı sermaye girişi artmış, uluslararası işbirlikleri sağlanmıştır. Yatırımlar ve dışarıdan gelecek sermaye özellikle ormancılık, elektronik ve gıda gibi sanayi sektörlerine beklenmektedir.
    Estonya Hükümeti doğrudan yabancı yatırıma açıktır ve doğrudan yabancı sermaye veya ülkeden sermaye ihracına yönelik bir kısıtlama bulunmamaktadır. The Heritage Foundation’un yaptırdığı bir araştırmaya gore “ekonomik özgürlük” ve iş yapılabilirlik açısından Estonya, dünya ülkeleri arasında 12. sırada gelmektedir.

    Fin ve diğer yabancı sermayedarlar, sermayelerini serbestçe hareket ettirebilmektedir. Yabancı yatırımı teşvik edici vergi muafiyeti gibi bir politika izlenmemekte, tüm işletmelere uygun koşullar sağlama yönünde bir politika yürütülmektedir. Bu politika, tüm işletmelerin kalifiye işgücü ve ileri üretim faktörleri ile gelişmiş altyapı imkanlarından yararlanmasını hedeflemektedir.


    Serbest piyasa ekonomisine sahip ülkede özel sektör ekonominin çoğuna hakimdir. Devlet kurumlarını özelleştirme politikası izlenmektedir. Bu da kamunun ekonomideki payını azaltmakta, özel sektörün payını arttırmaktadır. Devlet, riskli yatırımları gerçekleştirme rolünü üstlenerek yeni, ümit verici, yenilikçi yüksek teknoloji firmalarına destek sağlamaktadır. Özelleştirmelerde devletin payı çok düşük orandadır. Ancak, demiryolu (Valtionrautatiet) ve enerji (Fortum) devletin kontrolündedir. Kamu kurumları, özel firmalarla aynı hukuki statüye sahip olup kar amacı güden ve devlete de kar payı ödeyen kurumlardır.
    2007 yılı Dünya Ekonomik Forumu, Küresel Rekabetlilik Raporu’nda 131 ülke/ekonomi rekaber avantaj ve dezavantajlarına göre değerlendirilmiş ve rapora göre dünyanın rekabet gücü en yüksek ekonomileri arasında Estonya; İspanya, İtalya, Çin gibi ülkeleri geride bırakarak 27. olmuştur.
    Estonya’da yatırım yapmak için pozitif bir ortam bulunmaktadır. Düşük üretim maliyetleri, stabil ve büyüyen bir ekonomi, özgür ticaret ortamı, düşük vergiler, yerel hammadde kaynakları ve coğrafi konumu açısından büyük pazarlara ulaşılabilirlik, bunun temel nedenlerindendir.


    SEKTÖREL BAKIŞ



    ORMANCILIK
    Estonya’nın ormancılık faaliyetleri 1990’ların başından itibaren hızlı bir artış kaydetmiştir. Ormanlar, Estonya'nın en önemli doğal kaynaklarından olmalarının yanı sıra, önemli miktarda hammadde kaynağıdır. Çalışan nüfusun yalnızca % 1.5'inin ormancılık sektöründe istihdam edilmesine karşın bugün imalat sektörünün % 23.6’sını bu sektör oluşturmaktadır. Ormancılık sektörü, ülke üretiminin % 9'unu oluşturan ve ülke istihdamının % 6'sını karşılayan kereste, kâğıt ve mobilya sanayi için hammadde sağlamaktadır. Uzun bir geçmişi olan Estonya'daki selüloz ve kâğıt sanayinde hizmet veren bazı fabrikalar, 19. yüzyılın ortalarından beri faaliyettedirler. Günümüzde hammadde ülkedeki ormanların yanısıra Rusya, Litvanya ve Letonya'dan sağlanmaktadır. Estonya'da ağaç işleme sanayinde önemli yeri, kereste, kağıt ve mobilya almaktadır. 2007’de ağaç ürünleri ve mobilya firmalarının satışları 1,5 milyar €’yu aşmıştır.

    Gelişmiş ülkelerde Estonya ağaç ürünleri yüksek oranda tercih edilmektedir. Bunun temelinde makul fiyat-kalite oranı yatmaktadır.

    Ormancılık sektörü Estonya’da oldukça rekabetçidir. Yeni girecek oyuncular açısından pazar doygundur ve mevcut oyuncular ile işbirliği imkanı kısıtlıdır. Hammadde yetersizliği, başarıya ulaşmanın önündeki engellerdendir.

    Ağaç işleme sanayinde dış yatırımcıların yoğun ilgisi mevcuttur. İhracat açısından en büyük pazarlar Almanya, İngiltere, Finlandiya, Fransa ve Danimarka’dır.


    GIDA SANAYİ

    Gıda sanayi Estonya’daki üretim kollarının en önemlilerindendir. Gıda sanayi 2007 senesindeki tüm üretimin % 16.7’sini oluşturmaktadır. Gıda ve içecek satışları 2007 yılında 1,1 milyar € olarak gerçekleşmiştir.

    Estonya’nın AB üyeliği de gıda sanayisini olumlu yönde etkilemiştir. Bu sayede sektör daha iyi motive olmuş ve AB ülkelerine ihracatını arttırmıştır. Ayrıca hammadde temini de aynı ölçüde kolaylaşmıştır.

    Son 5 yıl içerisinde Estonya’daki gıda sanayisinde çalışanların sayısı aşamalı olarak azalmıştır. 2007 senesinde bu sayı 16.730 olarak gerçekleşmiştir.

    Estonya gıda üretiminin en büyük kolları süt ve süt ürünleri, içecekler ve et üretimidir. Süt ve süt ürünleri sanayi 2007 yılında gıda üretiminin % 28.4’ünü, içecek sanayi % 20.7’sini, et ürünleri üretimi ise % 18’ini oluşturmaktadır.

    Statistics Estonia’ya göre 2006 senesinde gıda sanayisinde faaliyet gösteren 387 şirket bulunmaktaydı.

    Yatırımcıların yoğun bir şekilde faaliyet gösterdiği gıda sanayisinde satışların % 80’i yabancı sermayeli şirketler tarafından yapılmıştır.


    İNŞAAT SANAYİ

    Estonya’da inşaat sanayi son yıllarda başarılı bir şekilde büyümüştür. Estonya ekonomisinde yeri oldukça önemlidir, GSYiH’nın % 8’ini oluşturmaktadır (2006). 2007 yılında Estonya’daki inşaat projelerinin toplam hacmi 3.7 Milyar €’ya ve dış ülkelerdeki inşaat faaliyetleri 150 milyon €’ya ulaşmıştır. Sözkonusu sene, sektör, cari fiyatlarla % 22 oranında büyüme kaydetmiştir.

    SSCB’den ilk kopan ve bağımsızlaşan Baltık ülkesi olan Estonya’da altyapılar önceden oluşturulduğu için refah seviyesi hızla yükselmiş, ve mülk edinme güdüsü de artmıştır. Konutların % 50’si henüz temeli atılırken müşterisini bulmaktadır. Ülkede 2006 yılında tam 12.863 inşaat izni verilmiştir ve bu, bir önceki seneye gore % 41 artış anlamına gelmektedir.İnşaat projelerinin % 75’i, ülkenin büyük şehirleri olan Tallin, Tartu ve Parnu’da gerçekleşmiştir. 2007 senesinde Eston müteahhitlik şirketleri, çalışmalarının yüzde 4’ünü yurtdışında, özellikle Letonya ve Litvanya gibi ülkelerde gerçekleştirmiştir. Bu oranın artması beklenmektedir.


    Estonya inşaat sektörünün temel hammaddelerinin (çimento, tuğla, çelik, v.s) büyük kısmı üretilmektedir. Dekorasyon malzemeleri, seramik ürünler v.s. genel olarak ithal edilmektedir. Ülkedeki dağıtım kanalları sayesinde, yapı malzemeleri temini konusunda sıkıntı yaşanmamaktadır. Bu sayede inşaat firmaları maliyet ve kalite analizini stabil bir ortamda yapabilmektedir.

    ELEKTRONİK SANAYİ

    Estonya’da elektronik sanayisinin uzun bir geçmişi vardır. 1907 senesinde ilk telefon fabrikası Tartu Üniversitesi bünyesinde Estonya’da kurulmuş ve burada I. Dünya Savaşı süresince 13.000 telefon üretimi gerçekleşmiştir.

    Bugün, büyümekte olan ekonomi içerisinde, yabancı yatırımın da etkisiyle bu sanayi doğrudan etkilenmektedir ve en hızlı büyüyen sektörler arasındadır. Günümüzde 14.500 eğitimli işgücü bu sektörde çalışmaktadır. Son 10 yıl boyunca sektör neredeyse 15 kat büyümüştür. Sektörde 345 firma vardır. En büyük oyuncu, 2000’den fazla çalışanıyla Elcoteq’tir. En çok ithalat yapılan pazarlar Finlandiya, Almanya, Tayvan ve İsveç’tir. İhracat pazarlarında ilk sıralarda yine Finlandiya, İsveç, Danimarka, Letonya ve İngiltere bulunmaktadır. Devre kartları ve bilgisayarlar, ticarete en çok konu olan kalemlerdir. Elektronik üretimini oluşturan kalemler elektrikli makineler (% 47.8), telekomünikasyon gereçleri (% 33), medikal ve optik gereçler (% 13.8) ve ofis ekipmanları (% 5.4) olarak sıralanmaktadır.

     

    Estonya menşeli şirketler, bu alanda diğer Baltık ülkeleri ve İskandinav ülkelerinin pazarlarında başarı sağlamaktadır. Hem iç hem de dış pazarlardaki talep artışı, sektörün büyümesine yardımcı olmaktadır. Özellikle bilgisayar üretimi, bu süreci tetiklemektedir. Yabancı şirketlerin de sektörün gelişimdeki payı büyüktür. “Know-how” ve teknoloji sağlama konusundaki destekleri düşük maliyetli ve eğitimli Eston emeği ile birleşince, ISO belgeli firmalar pazarda standart hale gelmeye başlamıştır. Yatırımcılar için bir diğer avantaj ise, çokuluslu İskandinav teknoloji devlerinin merkezlerine olan yakınlıktır.



     

    TELEKOMÜNİKASYON, İLETİŞİM, ULAŞIM
    Telekomünikasyon açısından sürekli gelişmekte olan bir pazara sahip olan Estonya’da nüfustan fazla cep telefonu hattı bulunmaktadır (1.65 milyon, 2006 yılı itibariyle). Nüfusun yarıdan fazlası (760.000) Internet kullanıcısıdır. İnternete bağlı kişi başı bilgisayar sayısının fazlalığı ve elektronik bankacılığın yaygınlığı açısından dünyadaki önde gelen ülkelerden biridir.
    Estonya’yı neredeyse tüm Avrupa’ya direkt uçuşlarla bağlayan birçok uçuş, ülkedeki 19 havalimanından yapılmaktadır. Ülke, Baltık bölgesindeki önemli limanlardan biridir.
    Ulaştırma ve lojistik Eston hizmetleri ekonomisinde hayati bir role sahiptir. Ülkenin avantajlı coğrafi konumu ve çevresindeki altyapının yeterli olması, lojistik faaliyetlerinde Estonya’yı önemli bir merkez yapmaktadır. Hem Doğu ve Batı, hem de Güney ve Kuzey Avrupa koridorlarında bulunan ülke, özellikle Estonya’da üretim yapan yabancı firmaları çekmektedir. Çalışan nüfusun yaklaşık % 8’i bu alanda çalışmaktadır. Ulaştırma, lojistik ve telekomünikasyon, GSYiH’in %15’ini oluşturmaktadır. Kargo taşımacılığında demiryolu kullanımı %80’lik oranıyla ön plana çıkmaktadır. Yolcu taşımacılığının %90’ı ise karayolu ile gerçekleşmektedir. Deniz taşımacılığı, özellikle özelleştirme sonrası, 1994’den beri dört kat büyüme kaydetmiştir.


    KİMYA ve İLAÇ SANAYİ (MEDİKAL EKİPMANLAR)

    Estonya kimya sanayi 2007 yılında imalat sanayinin % 5.7’sini oluşturmuştur. Bir önceki yıla gore % 14 büyüyen sektör, yarım milyar €’luk hacme ulaşmıştır. Sektör, ihracat odaklı olarak faaliyet göstermektedir. 2007 senesinde üretimin % 81.8’i Letonya, Rusya, Hollanda ve Litvanya gibi dış ülkelere satılmıştır. En çok ticareti yapılan ürünler yapraktaşı, boyalar, organik kimyasallar, gübre ve ilaç olarak sıralanabilir.

    Ülke sanayinde petrol ve petrol ürünleri önemli yer tutmaktadır. Sentetik (şeyl) petrolü işleme sanayi, sentetik gaz üretiminin yanı sıra sanayi için gerekli termal elektrik enerjisi üretimi açısından da önemlidir. Petrole dayalı kimya sanayi benzin, yapıştırıcı maddeler, sepileme maddeleri, reçine formaldehit ve deterjan gibi ürünleri içine almaktadır.


    BİYOTEKNOLOJİ
    Estonya’nın biyoteknoloji konusunda en iddialı olduğu alanlar medikal biyoteknoloji, immünoloji, genetik ve kanser araştırma çalışmalarıdır. Biyoteknoloji konusundaki atılım devlet tarafından da yakından izlenmekte ve desteklenmektedir. “2000-2006 AR-GE Stratejisi” kapsamında biyoteknoloji ülke ekonomisinin kalkınmasındaki üç anahtar sektörden biri olarak olarak gösterilmiştir. 2007-2013 döneminde hedeflenen ise, Ar-ge yatırımlarının GSYiH’in yüzde 3’üne çıkarılmasıdır ve bunun en az yarısının özel sektör tarafından sağlanmasıdır.
    Devletin desteğinin yanısıra, yatırımcılara her türlü kolaylığı sağlayan ekonomik sistem sayesinde, biyoteknolojiye yatırım yapmak oldukça avantajlı duruma getirilmiştir. Sektörle ilgili güncel yasalar AB ile uyumludur ve günceldir.
    Sektör aynı zamanda İskandinav bağlantısı sayesinde buradaki yüksek kalite işgücüne yakındır. Ayrıca her yıl yaklaşık 500 yeni mezun sektöre giriş yapmaktadır.

    Kaynak: www.investinestonia.com

    TÜRKİYE - ESTONYA

    TİCARİ VE EKONOMİK İLİŞKİLERİ


    DIŞ TİCARET

    Estonya – Türkiye dış ticareti, hem ithalat hem ihracat kalemlerinde kararlı bir artış göstermektedir. 2000 - 2001 döneminde Türkiye’nin Estonya’dan ithalatı önemli ölçüde azalsa da, 2004’den itibaren tekrar artılş kaydetmiştir. 2008 yılının Ocak – Ağustos döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine oranla ikili ticaretimiz %80 artış göstermektedir ve dış ticaret dengesi Türkiye lehine gelişmiştir. 2007 yılında Estonya, Türkiye’nin toplam ithalatında % 0,098’lik ihracatında ise % 0,076’lık bir paya sahiptir. Estonya’nın genel ihracatındaki başlıca kalemler; Makine ve Araçlar (%23,8), Yakıtlar (%16,2), Odun ve Kağıt (%11,6), Metaller ve Metal Ürünleri (%9,3), Mobilya (%7,4) olarak karşımıza çıkmaktadır. (2006) İthalat kalemleri ise yine Makine ve Araçlar (%25), Yakıtlar (%14,6), Ulaşım Araçları (%12), Kimyasallar (%11,4), Metaller ve Metal Ürünleri (%9,5) olarak sıralanmaktadır.


    TÜRKĠYE – ESTONYA Dış Ticaret Verileri (Milyon Dolar)

    YILLAR

    İHRACAT

    DEĞİŞİM

    (%)

    İTHALAT

    DEĞİŞİM

    (%)

    HACİM

    DENGE

    2001

    13,2

    40

    1,3

    -82

    14,5

    11,9

    2002

    18,1

    37

    1,1

    -15

    19,2

    17,0

    2003

    23,2

    28

    13,9

    1164

    37,1

    9,3

    2004

    35,5

    53

    44,3

    219

    79,8

    -8,8

    2005

    57,3

    61

    58,7

    33

    116,0

    -1,4

    2006

    74,8

    31

    98,0

    67

    172,8

    -23,2

    2007

    81,8

    9

    167,0

    70

    248,8

    -85,2

    2008

    239,7

    193

    261,3

    56

    501,0

    -21,6

    2009

    106,0

    -56

    102,0

    -61

    208,0

    4,0

    2010

    90,5

    -14,5

    146,2

    43,3

    236,7

    -55,7


    Kaynak: DTM
    Türkiye’nin İhracatında Başlıca Ürün Grupları


    YILLAR

    İHRACAT

    DEĞİŞİM

    (%)

    İTHALAT

    DEĞİŞİM

    (%)

    HACİM

    DENGE

    2001

    13,2

    40

    1,3

    -82

    14,5

    11,9

    2002

    18,1

    37

    1,1

    -15

    19,2

    17,0

    2003

    23,2

    28

    13,9

    1164

    37,1

    9,3

    2004

    35,5

    53

    44,3

    219

    79,8

    -8,8

    2005

    57,3

    61

    58,7

    33

    116,0

    -1,4

    2006

    74,8

    31

    98,0

    67

    172,8

    -23,2

    2007

    81,8

    9

    167,0

    70

    248,8

    -85,2

    2008

    239,7

    193

    261,3

    56

    501,0

    -21,6

    2009

    106,0

    -56

    102,0

    -61

    208,0

    4,0

    2010

    90,5

    -14,5

    146,2

    43,3

    236,7

    -55,7

    Kaynak: DTM

    Türkiye’nin İthalatında Başlıca Ürün Grupları



    SITC

    Dolar

    Dolar

    Değişim




    2009

    2010

    %

    28

    METAL CEVHERLERİ, KIRINTI, DÖKÜNTÜ, HURDALARI

    71.312.541

    121.549.256

    70,4

    76

    HABERLEŞME, HAYAL-SES KAYIT CİHAZLARI

    1.765.396

    7.320.744

    314,6

    0

    CANLI HAYVANLAR




    3.859.985




    77

    ELEKTRİKLİ MAKİNA VE CİHAZLAR

    2.003.082

    3.015.696

    50,5

    51

    ORGANİK KİMYASAL ÜRÜNLER

    1.838.493

    1.539.928

    -16,2

    32

    TAŞKÖMÜRÜ,LİNYİT VE BUNLARDAN ÜRETİLEN KOK, HAM YAĞLAR

    897.903

    1.205.158

    34,2

    59

    KİMYA SANAYİNİN DİĞER ÜRÜNLERİ

    597.091

    1.084.095

    81,5

    63

    MANTAR VE AĞAÇ MAMULLERİ

    392.835

    976.129

    148,4

    24

    YAKMAYA MAHSUS AĞAÇLAR,TABİİ MANTAR

    445.156

    968.388

    117,5

    68

    DEMİR DIŞI METALLER,MAMULLERİ

    109.565

    723.770

    560,5




    ĠLK 10 TOPLAM

    79.362.062

    142.243.149

    117,5




    ÜLKE TOPLAM

    102.010.979

    146.192.295

    43,3


    YÜRÜRLÜKTEKİ BAŞLICA ANLAŞMA VE PROTOKOLLER

    Anlaşma Adı

    İmza Tarihi

    Ticaret ve Ekonomik ĠĢbirliği Anlaşması

    28.08.1995

    YKTK AnlaĢması

    04.06.1997

    ÇVÖ AnlaĢması

    09.01.1998

    Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşması

    09.10.1995

    Turizm İşbirliği Anlaşması

    09.10.1995

    YATIRIMLAR

    Estonya`daki Türk yatırımları, Türkiye’deki Estonya yatırımları gibi oldukça küçüktür. Estonya Bankası`nın verilerine göre, 30.12.2008 itibariyle Türkiye Estonya`ya ya 0.38 Milyon Euro’luk doğrudan yatırım yapmıştır. 6 Şubat 2009 itibariyle, Estonya Sicil Kayıtlarına göre Estonya`da kayıtlı 12 şirkette Türk katilimi bulunmaktadır. Bunlardan 3`ü %100 Türk sermayesiyle kurulmuştur. Estonya`nin Türkiye`deki doğrudan yatırımı ise 2,5 milyon Euro’dur.  Bunların birçoğunu kişisel gayrimenkul alımları oluşturmaktadır.




    İŞBİRLİĞİ OLANAKLARI

    Estonya ve Türkiye arasındaki ilişkiler iyidir ve istikrarlı bir şekilde gelişmektedir. Siyasal, savunma, ekonomik ve kültürel işbirliğindeki sürekli gelişim Estonya için gereklidir. Estonya ve Türkiye arasındaki karşılıklı anlayış, jeo-stratejik benzerlik, birçok uluslar arası konuda benzer pozisyonlar ve uluslar arası organizasyonlarda yapıcı işbirliğiyle arttırılmıştır.

    Türkiye ile Estonya arasında potansiyel işbirliği alanları ;

    -     Bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT)

    - Havacılık (Estonya menşeli “charter” havayolları iki ülke arasında yıllardır tarifesiz uçuş yapmaktadır. THY’nın 2008 yılında İstanbul-Tallin direk seferini açması beklenmektedir.)

    -     İnşaat ve Müteaahitlik (Estonya‘da müteahhitlik ve inşaat sektörünün en önemli sorunu vasıfsız işgücü eksikliğidir. Halihazırda ikili Hükümetler arası anlaşmalar ile kısa dönemli çalışma izni ile Rusya veya Polonya’dan vasifsiz işgücü temini gerçekleştirilmektedir. )

    -    Turizm (Estonya’da sağlık turizmi-spa çok gelişmiştir, bu yönde iki ülke kaynaklarının işbirliği içinde daha verimli değerlendirilmesi mümkündür.)

    - Orman ürünleri ve ahşap sanayi (Estonya toplam yüzölçümünün % 51’i ormanlık arazidir, Estonya orman ürünlerini hammadde olarak İsveç ve Finlandiya’ya satmaktadır.)

    - Petro-kimya sanayi (Estonya’da rafineri var ancak işletilmiyor, Sözkonusu rafinerinin devreye alınıp çıkacak ürünün İskandinav ve Baltık pazarlarında değerlendirilmesi mümkündür.)

    - Tekstil ve Konfeksiyon (Kaliteli Türk ürünlerinin kendi markaları ile pazarda yer alması mümkündür.)

    - Zeytin ve zeytinyağı (Eston pazarında fiyatı çok yüksek ve lüks tüketim grubu içinde yer almaktadır, Türk ihracatçıların Baltık ve İskandinav ülkeleri nezdinde bir pazarlama stratejisi geliştirmelerinde yarar vardır.)

     

    SORUNLAR

    İkili ticaretimiz çok düşük seviyedir, bunun ana nedeni iki ülke iş dünyasının birbirini tanımaması ve işbirliği potansiyelinin farkında olmamasıdır. Bunu aşmak için once her iki ülkede karşılıklı tanıtım faaliyetlerine ağırlık verilmelidir.
    Türkiye ve Estonya arasında karşılıklı vize kolaylıkları öngören notaların teatisi 17 Mart 2008 tarihinde Ankara’da yapılmıştır. Estonya tarafı ile teati edilen notayla Estonya; Ticaret ve Sanayi Odaları takdim mektubunu ibraz eden Turk işadamlarının “ iyi niyet sahibi (bona fide) kabul edileceğini ve bu durumda vize başvurularının üç iş günü içerisinde sonuçlandırılacağını kabul etmiştir.
    Düzenli deniz ve kara taşımacılığının sağlanmasına rağmen taşımacılık süresinin uzunluğu ticari ilişkileri zorlaştırmaktadır. Türkiye – Estonya arasında doğrudan uçuş bulunmamaktadır. Ancak özellikle yaz döneminde, Baltık ülkelerinden gelen turist sayısının artmasıyla, charter seferler mümkün olabilmektedir. Özellikle Helsinki ve Riga üzerinden bağlantı tercih edilmektedir. THY’nin Talin uçuş hattını açması beklenmektedir.

    Estonya AB Gümrük Mevzuatı ile uyumlu olan gümrük mevzuatı çerçevesinde ithal edilen ürünleri kontrolden geçirmektedir. Canlı hayvan ve tarım ürünlerinde, Gümrük Bakanlığı, ürün güvenliği ve gıda kontrolü incelemesi yapmaktadır.


    Eston işadamları genelde İskandinav ülkeleri ile geleneksel iş bağlantılarını korumayı tercih etmektedir. Yeni ülkelerle işbirliğine girmeleri için daha çok çabaya ihtiyaç vardır. Bu nedenle pazara yeni girecek Türk firmalarının daha aktif olmaları gerekmektedir.
    Türkiye - Estonya ekonomik ve ticari ilişkilerini geliştirmek için Estonya’da Türkiye farkındalığını artıracak ekonomik ve sosyal etkinlikler duzenlenmesi büyük önem taşımaktadır.

    ANLAŞMALAR





    • Türkiye-Estonya Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması 28 Ağustos 1995 tarihinde imzalanmış olup, 26.01.1996 tarih ve 22535 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Anılan Anlaşma Estonya’nın Avrupa Birliğine girmesi ile birlikte 2005 yılı Şubat ayı itibariyle feshedilmiştir. Bu çerçevede, sözkonusu Anlaşma ile kuruluş olan Karma Ekonomik Komisyon mekanizması da ortadan kalkmıştır.




    • Türkiye-Estonya Serbest Ticaret Alanı (STA) Anlaşması 3 Haziran 1997 tarihinde imzalanmış ve 1 Temmuz 1998 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anlaşma çerçevesinde oluşturulan Ortak Komite toplantılarının ilki 14 Ekim 1998 tarihinde Ankara’da, ikincisi ise 6 Ekim 2000 tarihinde Talinn’de yapılmıştır. Estonya’nın 1 Mayıs 2004 tarihinde Avrupa Birliği’ne tam üye olması nedeniyle, söz konusu STA Anlaşması 30 Nisan 2004 tarihinde feshedilmiştir.




    • İki ülke arasında Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi (ÇVÖ) Anlaşması 9 Ocak 1998 tarihinde parafe edilerek, 4 Temmuz 2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir.




    • Türkiye-Estonya Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması (YKTK) Anlaşması 4 Haziran 1997 tarihinde imzalanmış ve 2 Şubat 1999 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.




    • Türkiye-Estonya Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşması 9 Ekim 1995 tarihinde imzalanmış ve 13 Ocak 1996 tarih ve 22552 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.




    • Türkiye-Estonya Turizm İşbirliği Anlaşması 9 Ekim 1995 tarihinde Ankara’da imzalanmıştır.




    • Türkiye-Estonya Ekonomik ve Ticari İşbirliği Anlaşması 28 Ağustos 1995 tarihinde imzalanmıştır. Ancak 1 Mayıs 2004 tarihi itibariyle Avrupa Birliği’ne üye olan Estonya, AB ile imzalanan Katılım Anlaşması kapsamındaki yükümlülüğü gereği, anılan anlaşmadan 20 Nisan 2004 tarihli bir Nota ile çekildiğini bildirmiştir. Sözkonusu Anlaşma’nın geçerliliği 15 Şubat 2005 tarihi itibariyle sona ermiştir.


    DEİK/ TÜRK-ESTONYA İŞ KONSEYİ

    İşbirliği yapılan Estonya Ticaret ve Sanayi Odası Eston iş dünyasının Türkiye’ye yönelik ilgisinin az olması nedeniyle İş Konseyi mekanizmasında yer almayı şimdilik arzu etmemektedir, DEİK nezdinde iki ülke ekonomik ve ticari ilişkilerini geliştirilmesi amacıyla değişik kurum ve kuruluşlarla işbirliğ içinde Estonya’da etkinlikler gerçekleştirilmektedir. Bu çerçevede, Tallin Buyukelçiliğimizin girişimi ve Estonya Ticaret Konseyi’nin işbirliği ile 31 Mayıs 2007 tarihinde Tallin’de Türkiye tanıtım semineri düzenlenmiştir.


    Estonya Başbakanı Andrus Ansip ve beraberindeki işadamları heyetinin Türkiye ziyareti kapsamında 18 mart 2008 tarihinde İstanbul’da “Türkiye – Estonya ICT Forumu” gerçekleştirilmiştir. TÜBİSAD, TBD gibi sektör kurumlarının desteği ile gerçekleşen etkinlikte, bilişim, yazılım, e-hizmetler konularında işbirliği fırsatları değerlendirilmiştir.






        Ana sayfa


    Estonya ülke bülteni 2011

    Indir 200.33 Kb.