bilgiz.org

Engelli Kullanıcılar İçin Multimedya Öğrenme Araçları Hacer Ebru Uz1, Yrd. Doç. Dr. Birim Balcı Demirci2

  • Anahtar Sözcükler
  • Keywords
  • 2.Engellilik Türleri Nelerdir 2.1 ı Görme
  • 2.2 ı İşitme
  • 2.4 ı Zihinsel
  • 3.Engelliler için Multimedya Araçları
  • 3.1 Cast
  • 3.1.1 ı Bobby
  • 3.1.2 ı UDL Studio
  • 3.1.3 ı iSolvelt Maths Crossword
  • 3.1.4 ı Science Writer
  • Şekil 2.
  • 3.1.6 ı UDL Editions
  • -bilir. Ekrandaki metin sesli olarak okunabilir. " Dur düşün " butonu ile okunmuş olan bölüme
  • Şekil 3.
  • Şekil 4.
  • 6.Android İşletim Sistemi
  • 7. Mors Eğitim Materyali ( MEM)
  • Şekil 6.
  • Şekil 7.
  • Eğitim Katalo-ğundan eğitimler sunmaya başlamıştır.
  • Enocta eğitim kataloğundaki bazı eğitimler bu portalda da
  • Finans eğitimleri ; Temel Finans



  • Tarih02.07.2017
    Büyüklüğü72.83 Kb.

    Indir 72.83 Kb.

    Engelli Kullanıcılar İçin Multimedya Öğrenme Araçları

    Hacer Ebru Uz1, Yrd.Doç.Dr.Birim Balcı Demirci2

    1 Okan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar Müh. Bölümü Yüksek Lisans Öğrencisi, İstanbul

    2 Okan Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, İstanbul huz@stu.okan.edu.tr, birim.balci@okan.edu.tr

    Özet: Toplumdaki her bireyin bilgi teknolojileri ve internet kullanımı ile öğrenmeyi gerçekleştirebilmesi gerekir. Engelli bireylerinde hiçbir sınırlama olmadan bu olanaklardan yararlanması ve gelişen teknolojilerin ve bunları sunma şekillerinin engelli bireylerin de düşünülerek, bilgiye erişimlerine olanak sağlanması gereklidir. Yapılan çalışmada, engelli bireylerin bilgiye erişimlerinde kolaylık sağlanması için tasarlanmış olan kar amacı gütmeyen ve kurumlar tarafından engellilere sunulmuş olan bazı multimedya öğrenme araçlarına yer verilmiştir.
    Anahtar Sözcükler: Engelli Multimedya Araçları, Engelli Öğrenme, Bilgi Erişim
    Analysis of Multimedia Learning Tool for Disabled Users
    Abstract: Each individual in society must be able to perform learning with the use of information technology and the internet. Also disabled individuals need to benefit from these opportunities without any restrictions and it is necessary to be allowed access to information by thinking of disabled people in developing technologies and the ways to present them. In this study, it was mentioned that some multimedia tools designed to provide ease of access to information for disabled individuals non-profit and submitted to disabled individuals by institutions.
    Keywords: Disabled Multimedia Tools, Disabled Education, Information Access

    1.Giriş
    Engelli bireylerin toplum içerisinde hayatlarını sürdürmeleri, diğer bireylere sunulan olanaklardan yararlanmaları adına ülkemizde dahil olmak üzere birçok çalışma yapılmaktadır. Gelişmekte olan çalışmalar içerisinde teknoloji çok önemli bir yer tutmaktadır. Başta eğitim olmak üzere birçok konuda engelli bireylere rahat bir yaşam oluşturma adına yapılan çalışmalar, onların toplumdan kopmamasını sağlamaktadır. Birçok kurum engelli bireyleri topluma kazandırmak adına ücretsiz olarak ya da çok düşük maliyetlerle eğitim alanına destek vermektedirler.
    Doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal,

    duygusal ve sosyal yetilerini çeşitli derecelerde kaybetmiş normal yaşamın gereklerine uyamayan, eğitim, korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyacı olan kişiler engelli olarak tanımlanmaktadır [1].


    2.Engellilik Türleri Nelerdir?
    2.1ıGörme: Görme netliğinin gerekli ve mümkün olabilen bütün düzeltmeler yapıldık-tan sonra, en geniş görme alanı çapının 20 dereceden az olduğu durumlar "körlük" olarak tanımlanmaktadır.

    Görme gücündeki zayıflık ise, tüm düzeltmelerden sonra bulanık görme, uzağı veya yakını görememe, renk körlüğü, tünel görüş gibi sorunları içermektedir.


    2.2ıİşitme: İşitme engelliliği, az duyabilme sorunlarından, ancak 90 desibel ve daha üstü seslerin ayırt edilebildiği ve sağırlık olarak tanımlanan geniş bir yelpazeyi kapsamak-tadır.
    2.3ıFiziksel: Hareket etmeyi, cisimleri yönlendirmeyi ve fiziksel çevre ile iletişim kurmayı engelleyen; eklem romatizmasının,

    felcin, parkinson hastalığının, sklerozun, kas zayıflığının ya da herhangi bir organın bulunmamasının neden olduğu rahatsızlıklar, fiziksel engel olarak tanımlanmaktadır.


    2.4ıZihinsel: Zeka katsayıları (IQ) 70'in altında bulunan kişiler genellikle zihinsel engelli olarak kabul edilmektedirler. Bu engel grubuna dil kullanabilme yeteneğinden yoksun olanlar da girmektedir. Zihin ve dil engelleri, okuma yeteneğinden yoksun olanlardan, hatırlama, problem algılayabilme ve çözebilme ve dili kullanamayanlara kadar geniş bir yelpazede ele alınmaktadır [1].
    3.Engelliler için Multimedya Araçları
    Ülkemizde ve dünyada yaşanan değişim; engelli bireylerin bilgi teknolojilerine olan gereksinimini arttırmaktadır [2].
    Engellilerin multimedya araçlarını kullanabil-mesi için tasarlanan sayfaların WCAG’a (Web Content Accesibility Guidelines, Web Sayfası İçerik Ulaşılabilirlik Klavuzu) Web Consortium (W3C) ve WAI’ya (Web Erişi-lebilirliği Girişimi) uygun olarak oluşturul-ması gerekmektedir. WAI 'nin amacı, engelli insanların, html, http gibi protokollere ve WEB formatlarına erişimlerine yardımcı olmaktır. Erişilebilir WEB siteleri oluşturma bağlamında yol göstericidir.
    Engelli kullanıcılara sunulan araçlar ses, video, metin, sabit görüntüler, canlandırma, etkileşimlilik içermelidir (bkz. Şekil 1).
    3.1 Cast

    Centre for Applied Special Technology- Uyarlanmış Teknolojiler Merkezi (CAST), kar amacı gütmeyen, engelli bireylerin teknoloji kullanımlarına ilişkin bir eğitim kuruluşudur. Resmi sitesinden ücretsiz olarak kayıt olunarak öğrenme araçlarından faydalanılabilir. Web Consortium (W3C), Elektronik ve Bilgi Teknolojisi Erişilebilirlik Standartları, Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu sürüm2 (WCAG2) uygulayarak engelli bireylerin de bu araçlardan yararlanmasına olanak sağlamıştır [2] .










    Metin

    Ses

    Sabit Görüntüler







    Canlandırma

    Video

    Etkileşimlilik


    Şekil 1. Multimedya İçerik Bileşenleri
    Bobby, UDL Studio, UDL Builder, iSolvelt Maths Crossword, Science Writer, UDL Edi-tions, Strateji Tutor Cast’ın geliştirmiş olduğu ücretsiz öğrenme araçlarıdır [3].
    3.1.1ıBobby: Cast firması tarafından 1996 yılında başlatılan ücretsiz bir uygulamadır. Bobby engelli bireylerce, World Wide Web’in daha erişilebilir hale gelmesine yardımcı olmuştur. 2004 yılında Watchfire’e satıldı. Bobby, Watch-fire®WebXM™ uygulamalarına "erişilebilirlik modülü" olarak dahil edildi. 2007 yılında IBM firmasına satıldıktan sonra kullanım dışı kalsa da ismi öncü olarak anılmaktadır [3,4].
    3.1.2ıUDL Studio: Cast tarafından sunulan ve tüm bireylere öğrenme ortamlarının tasarımında bilgi, beceri ve istek sağlayacak şekilde oluşturulan bir öğrenme ortamıdır. UDL öğrenme için zengin destek sağlar ve tüm yüksek başarı standartlarını korurken müfredata ulaşmada engelleri azaltır. Metin, ses, video, resim ve animasyonlardan oluşan mevcut projeleri kullanmaya olanak sağlar-ken, bireysel olarak oluşturacağınız projelere içerik ekleme imkanı sunmaktadır. Bireylere standartlarını belirleme, hikayelerin seslendi-rilmesi ve görsel öğeler oluşturarak hikaye oluşturmalarını sağlar [5].
    3.1.3ıiSolvelt Maths Crossword: iSolveIt genel olarak cebir ve matematiğin temel yeterlilikleri olan mantıksal düşünme ve akıl yürütme becerilerinin gelişimini destekleyen bir mobil dijital öğrenme ortamıdır. Ortam, Evrensel Tasarım Öğrenme ilkeleri kullanılarak tasarlanmış olan tablet tabanlı bulmacaların bir koleksiyonunu içerir. MathSquared mantıklı düşünme ve mantık stratejilerini geliştirmeye yardımcı olan, basit matematik işlemleri kullanılarak grid tabanlı bulmacaların bir dizisidir. iSolveIt farklı sınıf seviyelerinde ve bir yıl süren programı boyunca kullanılabilir olan bulmacalardır. Bulmacalar cebir gibi (örneğin, modeller yaratarak desen veya işlevleri bulma, değişkenlerle çalışma, tahmin yapma) önemli akıl yönlerine odaklanır. Düşünmede esneklik sağlayan birçok bulmaca birden fazla çözüme sahiptir. Öğrenciler farklı stratejilerle çalışırken aynı bulmacayı çözebilir.
    3.1.4ıScience Writer: Cast tarafından hizmete sunulmuş, ücretsiz bir bilim çalışmalarını yazma öğrenme aracıdır. Ücretsiz olarak kayıt olup, tanımladığınız mailinize gelen linki tıklayarak aktive etmeniz gerekir.
    Programda yeni proje açılır ve isimlendirerek başlanılır. Sırasıyla hipotez, tez, metot, sonuç, bitirme sayfaları ekrana gelir. Bir sayfanın yazımı bitmeden diğer sayfaya geçilemez. Sayfalarda neler olması gerektiği örnek proje-lerle sayfa üstlerinde gösterilir. Aynı zamanda bir ekran karakteri de iletişime geçerek anlatım sağlar. Kullanıcıya bilim yazısını yazdırma olanağı sağlar. Böylece bireyler bir bilim yazısı nasıl yazılır öğrenmiş olurlar. Proje sistem içerisinde kayıt edilir, sonradan erişilebilir. Şekil 2’de oluşturulan bir proje görülmektedir [7].

    Şekil 2.Science Writer’de Oluşturulmuş Proje
    3.1.5ıUDL Builder: Bu araç ilgi çeken ve farklı öğrenenlerin bireysel ihtiyaçlarına, ilgi ve becerilerine göre dijital kitapları okumak, paylaşmak, yayımlamak için tasarlanmıştır. Okuma alanında yine ses, sözlük, çeviri ve sesli ekran karakteri öğeleri konularak öğrenene yardımcı olmaktadır [8].
    3.1.6ıUDL Editions: Okuma stratejilerini oluşturmak için öğrenme özellikleri içerir. Tahmin,  görselleştirme, soru ve özetleme alanlarından oluşur. Seviye seçimleri yapıla-bilir. Ekrandaki metin sesli olarak okunabilir. "Dur düşün" butonu ile okunmuş olan bölüme kadar yapılan anlatımlar düşünülüp, sağ tarafta çıkan bölümde öğrenene sorular sorularak metnin devamında neler olabileceğine yönelik tahmin yapılabilir. Seçilen öğe doğru ise bir ekran karakteri öğrenenin doğru cevap verdiğini söyler ve metin üzerinde cevabı işaretleyerek gösterir [9].


    Şekil 3. UDL Editions Okuma Ekranı

    3.1.7ıStrateji Tutor: İnternet üzerinde okuma ve araştırma yapan öğrenciler ve öğretmenler için tasarlanmış ücretsiz web tabanlı bir araçtır.
    Öğrencilerce bilgi toplama; bilgi, kelime ve tüm kişisel notları depolamak; herhangi bir bilgisayarda görülebilen elektronik worklog sıralama işlemlerini yapabilir.
    Öğretmenler ise; mesleki gelişim kaynaklarına erişebilir, kullanabilir veya kendi sınıfları için revize edebilir, oluşturulan ders veritabanını kontrol edebilir ya da kendi strateji destekli derslerini oluşturabilir. Herhangi bir bilgisayardan; herhangi bir zamanda öğrencilerin workloglarını kontrol edilerek, araştırma özelliklerinin gelişimini gözlemlenebilir [10].
    4.Çevrimiçi Okul
    Eğitici videolar, etkileşimli dersler, kullanıcı-ların forumlarda bir araya gelmesi, gruplar oluşturma, egzersiz değiş tokuşu imkanı sağlamaktadır. Sadece İngilizce dilde ders vermektedirler fakat farklı dillerde e-öğrenme sağlamak için çalışmalar yapılmaktadır. Şu an sadece fiziksel engelliler için uygun olmakla beraber diğer engelli kullanıcıların erişebilirliği için uyumluluk çalışmaları yapılması gerekmektedir [11].
    4.1 Khanacademy.org: Matematik, fizik ya da sosyal bilimler gibi konularda kısa öğretici birimler içerecek şekilde örgütlenmiş kar amacı gütmeyen bir portaldır. Mevcut videolar youtube üstünde barındırılmaktadır.
    Giriş için https://www.khanacademy.org/ adresinden kayıt olmak yeterlidir. Videoların hepsi rehberlik etme amaçlıdır (bkz. Şekil 4). Test bittikten sonra sonuçların ve seviyenin görüldüğü bir ekran otomatik olarak açılır ve geri bildirim sağlar (bkz. Şekil 5) [11,12].

    Şekil 4. Örnek Matematik Testi Ekranı

    Şekil 5. Örnek Matematik Testi Sonuç Ekranı
    4.2 Çevrim İçi Üniversiteler (Coursea. org ve Udacity.com): Couresa programa katılan 70 üniversiteden 350’yi aşan sayıda ders içermekte ve yüksek gereksinimleri karşıla-maktadır. Yale Üniversitesi’nin "Finans Piyasası" dersinden Hollanda’daki Leiden Üniversitesi’nin "Avrupa Kanunlarına Giriş" dersine kadar birçok ders mevcuttur. Katılımcılar seminerleri misafir olarak izleyebilmekte, ya da vize ve final sınavlarına girip ders için sertifika alabilirler. Dersler yılda bir defadan fazla yayınlanmakta ve 8-10 hafta sürmektedir [12].
    5. Otizm ve iPad
    Otistik çocuklar için iPad, iletişimin ve sosyal becerilerin öğretilmesi için etkili, taşınabilir bir cihaz olarak büyük ilgi görmektedir. Otizm uzmanları ve ebeveynler cihazı dünya çapında sayısız ev ve sınıfta kullanıma sokmuşlardır. İlk araştırmalar otizmli çocuk-lara yönelik bir öğrenim aracı olarak iPod Touch ve iPad'in verimliliğini ölçmeye yönelik olmuştur.
    Cihazlar aracılığıyla çocuklar ilk defa düşüncelerini yetişkinlere iletebilmiş, yıllar-dır uzak oldukları hayat becerilerini öğrenmişlerdir. iPad'in geniş, renkli ve parlak ekranıyla çekici bir kullanım sağlaması otizmli çocukların ilgisini çekmektedir. iPad'in genelde tek elle veya parmakla kullanılabiliyor olması otizmli çocuklara kullanım açısından kolaylık sağlamaktadır. Tek tuşa basarak anında açılıyor olması, eğitim süresinin etkili bir şekilde kullanıl-masını sağlamaktadır. Kullanımının karmaşık olmayışı iPad'in en büyük avantajıdır. Kolay taşınılabilir olması nedeniyle birçok program mobil hale getirilebilir. Otistik çocukların iPad'leri üzerinden oyun oynayarak ve yapbozlar yaparak öğrendikleri beş temel beceri bulunmaktadır. Sosyal beceriler, küçük kas becerileri, dil ve iletişim becerileri, duyusal beceriler, stres azaltma. iPad, otizmli çocuklar için hem bir öğretim aracı hem de serbest zamanlarında kullanabilecekleri eğlenceli bir araçtır. iPad ile otizmli çocuk-lara görsel, dokunsal ve işitsel ipuçları sunulabilmektedir [13].
    6.Android İşletim Sistemi 
    Açık kaynak kodlu bir işletim sistemi olan Linux’un mobil sistemlerdeki uzantısı olarak şekillenen Android işletim sistemi, özgür yazılım topluluğu tarafından geliştirilmiş ve Google tarafından sahiplenilmiştir. Günü-müzde birçok marka ve modelde hayat bulan android taşıdığı ve getirdiği yeniliklerle özellikle engelli kullanıcılar için erişilebilir olmuştur. Android işletim sisteminin erişile-bilirliği aşağıda yer alan üç versiyonda her engel grubu için anlam ifade etmektedir. Android 4.1.2 Ice Cream Sandwitch, Android 4.2.2 Jelly Bean, Android 4.3 Jelly Bean.
    Android işletim sisteminde genel olarak gelen erişilebilirlik seçeneklerinden görme engelli kullanıcılar, işitme engelli kullanı-cılar, dokunma güçlüğü çeken kullanıcılar faydalanmaktadır. Görme engelli kullanıcı-lar için geliştirilen tek parmakla dokunma eylemlerinden çoklu dokunma yöntemine geçiş sağlanmıştır. Dokuma sırasında bir uygulamayı veya kontrolü aktifleştirme işlemi çift dokunma ile yapılabilirliği sağla-mıştır. Dokunma yöntemiyle metin girişi yapma; parmağı basılı tutarak istenilen harfe gelme veya kaydırma hareketiyle istenilen harfe erişim sağlayabilme yöntemi getiril-miştir. Dokunmatik sistemler güçlü dona-nımlarla beraber gelmeye ve görme engelli kullanıcıya daha verimli bir deneyim sağlamaya başlamıştır. Cihaz ile ilgili durum bilgilerini öğrenmek gibi temel cihaz işlevleri kolayca yönetilebilir ve arama yapma, yanıtlama ve reddetme gibi işlemler kolay gerçekleştirilebilir olmuştur. El yazısı girme görme engelliler için mümkün olmuştur.
    Navigasyon hizmetlerinin erişilebilirliği ve kalitesi görme engelliler için kullanılabilir olmuştur. Üçüncü parti programları kurma, kaldırma ve oluşturmanın erişilebilirliği artmıştır. Ekran okuma yazılımı tarafından algılanamayan yerlerin etiketlenmesi mümkün olmuştur.

    6.1 Talk Back: Android işletim sisteminde çalışan ekran okuma yazılımıdır. Birçok mobil cihazın içerisinde gelmektedir. Talk back programını kullanan bir görme engelli birçok işlem yapabilir.

    Bu işlemler: arama yapma, yanıtlama ve reddetme; Android masaüstü simgeleri arasında gezme, yerini değiştirme ve kaldırma; klasör oluşturma ve kaldırma; metin girişi yapma ve düzenleme işlemleri; metin okuma ve farklı düzeylerde okutma işlemleri; cihaz durumunu öğrenme ve bildirim merkezinde yer alan bildirimleri takip etme işlemleri; e-posta ve mesajlaşma işlemleri; mobil sistem yazılımını güncelleme ve kurtarma işlemleri; yazılım geliştirme ve düzenleme işlemleri; üçüncü parti yazılım kurma ve kaldırma işlemleri; İnternete girme ve dolaşma işlemleri; cihaz ile gelen erişilebilirlik seçeneklerini düzenleme ve paylaşma işlemleri olarak sıralanabilir. Talk Back ile gelen seçenekler de şu şekildedir. Konuşma ses düzeyi ayarı medya ses düzeyi ile birlikte ayarlanmaktadır. Bu ayarın içeriği medya ses düzeyinin %75, 50 ve 25 oranında değişiklik yapabileceğiniz ayarları içermektedir.

    Bu ayarlar şunlardır: Ses tonu değişikliklerini kullan onay kutusu, klavye yankısı, ekran kapalıyken konuşma onay kutusu, yakınlık sensörünü kullan onay kutusu, arayan kimliğini söyle onay kutusu, diğer geri bildirim seçenekleri titreşimli ve sesli geri bildirim onay kutuları, konuşma sesine odaklan onay kutusu, dokunarak keşfet onay kutusu, listeleri otomatik kaydır onay kutusu, dokunarak keşfet eğiticisini başlatma, hareketleri yönet.

    Az gören kullanıcılar için; büyütme seçenekleri altında metin boyutu ayarları, büyüteç ayarları, renk kontrast ve ters çevirme gibi farklı görme düzeyine hitap eden ayarlar bulunmaktadır. İşitme engelli ve bedensel engelliler için ayarlar mevcuttur.

    Android işletim sisteminde görme engelli grubunun yanısıra işitme ve bedensel engelli kullanıcılar için de ayarlara yer verilmiştir. İşitme engelliler için sağ ve sol kanala yönlendirme ayarı, işitme cihazıyla iletişim kurabilme, ses yüksekliği gibi ayarlar bulunmaktadır. Bedensel engelliler için ise dokunma güçlüğü çeken kullanıcılar için de asistive touch adı verilen dokunma asistanı veya anahtarla dokunma gibi ayarlar bulunmaktadır [14].
    7. Mors Eğitim Materyali (MEM)
    Görme engelli öğrencilere mors alfabesini öğretmeye yönelik yeni bir eğitim materyalidir. Geliştirilen mors eğitim materyali (MEM), klavye, lcd, gösterge, buzzer, mikro denetleyiciden oluşmuştur.
    Oluşturulan sistem ile Mors alfabesinin bütün karakterleri tuş takımı ile Lcd’ye yazdırılırken, bir yandan da her bir karakterin sesi hoparlörden duyulur. Nokta ve çizgiler, uzun ve kısa sesler ile duyulur hale getirilir. Görme engelli kişi tuşların her birini temsil ettiği karaktere göre çıkarttığı sesi duyar. Klavyede harfler sırasıyla yerleştirilmiştir. Pratik yaparak her bir tuşun çıkarttığı sesi duyarak, karşılığı olan karakteri bulabilir [15].


    Şekil 6. Mors Eğitim Materyali
    8. ATutor
    Learning Content Management System (LCMS) veya Learning Management System (LMS) olarak adlandırılan ATutor, dünya çapında yaygın olarak kullanılan açık kaynak kodlu bir öğrenme içerik yönetim sistemidir.

    ATutor ile bireyler sosyal bir ortamda bilgi öğrenmiş olurlar. Tasarımında erişilebilirlik ve uyumluluk önde gelen faktörler olarak belirlenmiştir. Engelli kişiler de düşünülerek, onların da rahat kullanabileceği şekilde düzenlenmiştir. Tüm eğitimcilerin rahatça kurup kullanacağı bu sistem ile eğitime teknoloji entegrasyonu kolaylaşmaktadır.

    ATutor Öğrenme İçerik Yönetim Sistemi eğitimin birçok üniversite, kurum, araştırma merkezi ve eğitim kurumlarınca kulla-nılmaktadır. Bu sayede engelli kullanıcıların kullanımına da açılmış bulunmaktadır. Konu anlatımları, yararlı kaynaklar, grup çalışma-ları, mesaj bölümü, anlık iletişim, forumlar, öğrenci takibi, internet üzerinden sınav, duyurular, dosya deposu, S.S.S. ve sözlük bölümü, anketler, internet üzerinden sınav bölümlerinden oluşmaktadır. Ders içerik-lerinde ses ve video olanakları sağladığı için engelli insanların da rahatça öğrenim görebileceği bir ortam oluşturulmuştur [16,17].




    Şekil 7. ATutor Örnek Ses Ekranı


    Şekil 8. ATutor Örnek Video Ekranı
    9. Enocta – Engelsiz Kariyer

    2011 yılında Enocta, Engelliler IK ve Kariyer Portalı Engelsizkariyer.com’un engelli bireysel üyelerine Enocta Eğitim Katalo-ğundan eğitimler sunmaya başlamıştır. Enocta, bir sosyal sorumluluk projesi olarak, içerik ortakları ADS Danışmanlık, Baltaş ve TİM Danışmanlığın desteğiyle, bu portal üzerinen bazı Enocta Eğitim Kataloğu eğitimlerini kullanıcılara açmıştır. Engelsiz Kariyer; engellilerin iş dünyasında daha vasıflı bireyler olmasına öncülük eden, istihdam ve kariyerle ilgili zengin içerikli bilgi vererek rehberlik eden, işgücü piyasasında iş arayan engellilerle, engelli işçi arayan işverenlerin online internet ortamında buluştukları Türkiye’nin ilk Engelliler Kariyer ve İnsan Kaynakları portalı olma özelliğine sahiptir.

    İş arayan engelliler ve çalışan engelliler burada oluşturdukları özgeçmişleri ile kariyerlerini profesyonel olarak yönetme şansı elde etmektedirler. Enocta eğitim kataloğundaki bazı eğitimler bu portalda da üyelerin kullanımına açılmıştır. Bu proje işbirliği ile engelliler; vasıflı, nitelikli ve kariyerlerini parlatma fırsatları ile kendilerine yatırım yaparak işverenlerin aradığı vasıflara ulaşmaktadırlar. Kullanımda olan eğitimler ise şöyledir:


    1. Profesyonel gelişim eğitimleri; İletişim, Beden Dili, Çatışma Çözme-Çalışan, İletişim Anlayarak Başlar, İnsan Sarrafı, Yazılı İletişim Teknikleri

    2. Finans eğitimleri; Temel Finans, Finansçı Olmayanlar için Finans

    3. Bilişim Teknolojileri Eğitimleri; Bilgi Tenolojisi Kavramları, İnternet ve Bilgi Arama Eğitimi, Microsoft Office 2007 Eğitimleri (Türkçe), Microsoft Word, Excel, Powerpoint, Outlook 2007 [18].


    10. Baldi Simülasyonu
    Yeni dil öğrenicileri ve işitme engelli birey-lerin fonolojik ve dil bilimsel farkındalığını geliştirmek, konuşma artikülasyonunu düzen-lemek, sözlük ve gramer öğretmek için tasar-lanmış birçok egzersiz içeren üç boyutlu, hareketli konuşan bir kafa modelidir [19].
    11. GÖRYAP
    İşitme engelli bireylerin yazma becerilerini geliştirmeyi sağlayan, görselleri temel alarak geliştirilen, her bir kelime ve ek için hazırlanan görsellerin bir araya getirilerek cümle oluşturulması esasına dayanan web tabanlı ortamdır. Sistem tarafından sunulan cümleler, eğitsel arayüz tarafından sese dönüştürülür ve dudak okuma ile de desteklenmelidir [20].
    12. Sonuçlar
    Hala dünya genelinde yayılmış olmamakla beraber, engelliler için sunulmuş ücretsiz multimedya araçlarının varlığı sevindiricidir. Çoğu ücretli olan araçların kurumlarca ücretsiz olarak engelli kullanıcılara sunul-duğu görülmektedir. Yapılan çalışmalar ve yeni teknolojilerin uygulanması ile engelli kullanıcıların gelecek yıllarda eğitim açısından daha geniş olanaklara sahip olabileceğinin sinyallerini vermektedir.
    13. Kaynaklar
    [1] Subaşıoğlu,F. , "Engellilerin İnternet’e Erişimi Üzerine", Türk Kütüphaneciliği 14:2:188-204 (2000).
    [2] Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kurumu , Bilgi ve İletişim Teknolojilerinde Engelsiz Erişim,(2012).
    [3]ıBobby,ııhttp://cast.org/learningtools/ Bobby/index.html (erişim tarihi: 13.12.2014).
    [4]ıBobbyApproved, http://www.bobbyappro ved.com/ (erişim tarihi: 13.12.2014).
    [5]ıCast UDL Studio, http://udlstudio.cast.org /?wicket:interface=:7 (erişim tarihi: 13.12.2014).
    [6]ıiSolvent, http://isolveit.cast.org (erişim tarihi : 13.12.2014).
    [7]ıCast Science Writer, http://cast.org/ learningtools/science_writer/index.html (erişim tarihi: 13.12.2014).
    [8] UDL Builder, http://bookbuilder.cast.org

    (erişim tarihi : 13.12.2014).


    [9]ıUDLıEditions,ııhttp://cast.org/learning tools/udl_editions/index.html (erişim tarihi: 13.12.2014).
    [10]ıStrateji Tutor, http://cst.cast.org/cst/auth-login (erişim tarihi: 13.12.2014).
    [11]ıAlkım,B.E, "E-Öğrenme, Para vermeden seçkin üniversitelerin öğrencisi olun" www.chip.com.tr (erişim tarihi: 22.12.2013).
    [12]ıKhanacademy,ııhttps://www.khanaca demy.org/ (erişim tarihi: 13.12.2014).
    [13]ıOtizm ve iPad, http://www.beratcelik. com/otizm-ve-ipad.html (erişim tarihi:13.12. 2014).
    [14]ıEngelsiz Android, http://www.engelsiz-android.com/?m Bid=2154947 (erişim tarihi: 13.12.2014).
    [15] Kapıdere,Dr.M. ve Kaleci,Dr.D, Görme Engelli Öğrencilere Mors Alfabesini Öğret-meye Yönelik Yeni Bir Eğitim Materyali, Akademik Bilişim İnönü Üniversitesi, (2011).
    [16] Mahinur Altıparmak, İnci Dürdane Kurt ve Yrd. Doç.Dr. Metin Kapıdere, "E-Öğrenme ve Uzaktan Eğitimde Açık Kaynak Kodlu Öğrenme Yönetim Sistemleri" http://ab.org.tr/ab06/bildiri/165.pdf

    (erişim tarihi: 13.12.2014).


    [17] Emmungil,L.,Akleylek,S., "ATutor Öğ-renme İçerik Yönetim Sistemi", Akademik Bilişim 2008, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, (2008).
    [18] Enocta Engelsiz Kariyer Sosyal Sorum luluk Projesi http://www.enocta.com/enocta /web/kurumportal/Content/enocta-dan-engel sizkariyer-com-a-egitim-destegi/556/ (erişim tarihi: 13.12.2014).
    [19] Massoro,D.W. ve Light,J., "Using visible speech to train perception and production of speech for individualswith hearing loss., Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 47:304-320 (2004).
    [20] Şılbır,L., "İşitme Engelli Öğrencilerin

    Türkçe Okuma Yazma Becerilerinin Geliştiril



    mesine Yönelik Görsel Yardım Paketi: GÖRYAP", Yüksek Lisans Tezi,KTU, (2011).







        Ana sayfa


    Engelli Kullanıcılar İçin Multimedya Öğrenme Araçları Hacer Ebru Uz1, Yrd. Doç. Dr. Birim Balcı Demirci2

    Indir 72.83 Kb.