bilgiz.org

Elektronik Hasta Kayıt Sistemlerinin Web Servisleri ile Desteklenmesi

  • Anahtar Kelimeler
  • Keywords
  • 4. Sisteme Ulaşma yönetimi



  • Tarih30.09.2017
    Büyüklüğü35.61 Kb.

    Indir 35.61 Kb.

    Elektronik Hasta Kayıt Sistemlerinin Web Servisleri ile Desteklenmesi


    Ayhan İSTANBULLU

    Muğla Üniversitesi

    Teknik Eğitim Fakültesi

    Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Bölümü / Muğla

    iayhan@mu.edu.tr


    Süleyman Burçin ŞÜYUN

    Muğla Üniversitesi

    Teknik Eğitim Fakültesi

    Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Bölümü / Muğla



    suleyman@aktifdata.com



    ÖZET


    Elektronik hasta kayıt sistemleri, hastaların sağlık durumunu  sürekli kayıt altında tutmakta ve hastanın takibini kolaylaştırmaktadır. Bu çalışmada Microsoft .net teknolojileri kullanılarak bir elektronik sağlık kayıt sistemi tasarlanmıştır. Halen geliştirilme aşamasında olan bu sistemde hastabaşı monitörlerinden alınan bilgiler toplanarak bir bilgisayara iletilmektedir. Bilgisayardaki bu bilgiler SQL server web servisler ile  kayıt edilir. Kayıt edilen bilgiler  Internet / Intranet den ISS ile yayımlanabilir. Önerilen sistemde sağlık çalışanı veya hasta yakınının mobil cihazlar veya PC üzerinden sisteme erişebilmesi hedeflenmiştir.

    Anahtar Kelimeler: Elektronik hasta kayıt sistemi, Teletıp, web servisleri

    ABSTRACT
    Electronic patient recording system keeps records about patients and provides easy monitorisation. In this study an electronic health record system about patients has been designed with Microsoft .net Technologies. In the system in progress the information acquired from the bedside monitors is collected on a computer. The information is recorded with SQL server web services. The information recorded can be published over the internet/Intranet by ISS. In the proposed system, healthcare personnel or relatives of patient can have Access to the system by mobile device or PCs
    Keywords: Electronic patient record system, Telemedicine, web services
    GİRİŞ
    Internet üzerindeki uygulamalar sağlık endüstrisinde büyük değişimlere yol açmaktadır. Bu uygulamalar bilginin akışından kişi ve kuruluşların etkileşim biçimine kadar her şeyi yeniden tanımlamakta ve iş süreçlerinden hasta bakım kalitesine kadar her şeyi geliştirmektedir. Internet uygulamaları ve yönetimi basitleşmektedir, Hastayı Merkeze Alan Entegre Bakım Anlayışını gelişmekte, sağlık çalışanlarının bilgilerini artmakta, sunulan hizmetleri ve Sürekli Profesyonel Gelişim'i güçlenmektedir, hastaları daha fazla seçenek ve daha fazla bilgi erişim olanağıyla donatmaktadır [1]
    Kişinin sağlığına ilişkin bilgiler, teşhisler, alerjiler, ameliyatlar ve hastalıklara ilişkin tıbbi kayıtların tümünden oluşmaktadır. Birçok insan için bu kayıtlar tedavi aldığı doktorlara özgü şekilde tutulmakta ve bu durum dağıtık hasta kaydı problemini gündeme getirmektedir. Bilgisayar ağları tabanlı işbirlikçi sağlık uygulamaları teknolojileri, hastalara sunulan sağlık hizmetlerinin kalitesini iyileştirme konusunda önemli bir potansiyele sahiptirler. Söz konusu uygulamalar, kırsal kesimlere yayılmış dağınık haldeki nüfus için kaliteli sağlık hizmetinin önündeki engelleri kaldırmayı ve uzaktan tedaviyi tıbbın bir parçası olarak olanaklı kılmaktadır. Internetin ve diğer internet tabanlı uygulamaların gelişmesiyle birlikte iş dünyasında ve sağlık hizmet sektöründe bilgisayar kullanımının artması, sağlık hizmeti sunan kurumlar arasında işbirliği yapılması olasılığı üzerinde ümitlerin yeşermesine neden olmuştur [2].

    Elektronik hasta kayıt sistemleri sağlık bakım hizmeti veren tüm bir sağlık kuruluşunu kapsar. Tek bir hasta kayıt numarası ve entegre bir “data repository” sistemine sahiptirler. Kurum içerisindeki tüm sağlık hizmeti verenlerin doğrudan bilgisayara veri girebilmesine olanak sağlarlar. Böyle bir sistemin mahremiyet (confidentiality), güvenlik (security), sayılabilirlik veya hesaplanabilirlik (accountability) ve veri bütünlüğü (data integrity) özelliklerini sağlaması gerekir [3].

    Enünlü’ye göre [3] bir elektronik hasta kayıt sistemi aşağıdaki fonksiyonları yerine getirebilmelidir:


    • Hasta ile ilgili tüm bilgiler tek bir kayıt numarası ile ilişkilendirilmelidir,

    • Sisteme girilen tüm hasta bilgilerine kurumun her yerinden ulaşılabilmelidir,

    • Hastaların yakınmaları ve tüm sağlık bakım süreci kaydedilmelidir,

    • Tanısal süreçlerde bilgisayar yardımı sağlanabilmelidir (zorunlu değil),

    • Bir bakım planı geliştirilip izlenebilmelidir (zorunlu değil),

    • Sistem kullanılarak isteklerde bulunulabilmeli ve istek sonuçları otomatik olarak alınabilmelidir (zorunlu değil),

    • Verilere kolayca ulaşım ve kullanma olanağı vermelidir.

    Bu çalışmada hasta ile hemşire doktor ve diğer sorumlular arasındaki iletişimi hızlandırmak ve en kısa sürede hastaya müdahale edilebilmesine imkân vermek amaçlanmıştır.


    Böylece sağlık kuruluşlarında yoğunluktan dolayı oluşan gecikmenin önüne geçilebilmesi umulmaktadır.

    Diğer bir açıdan baktığımızda hastanelerdeki yoğunluğunda önüne geçilmesi de hedeflenmektedir

    Hasta yakınları ve diğer uzmanların hastanın bilgilerine internet üzerinden ulaşması amaçlanmıştır. Bilgi iletimi ve erişiminin sürekli olması için mobil cihaz desteği sağlanmıştır.


    2. Sistemin Yapısı
    Tasarlanan sistemin mimari yapısı şekil 1 de görülmektedir. İstemci ile sunucu arasındaki web servisler yardımı ile sistemde veri iletişimi sağlanmaktadır.
    a-) Tıbbi Veri alma Modülü

    b-) İstemciler

    c-) Sunucu
    Kullanılan teknolojiler Assembly, ASP.NET (web, mobil web ), C#, ADO.NET, XML, MSSQL SERVER ve IIS Internet Explorer 6.0.

    Yazılım araçları gerek istemciler açısından gerekse sunucu açısında kullanıcı dostu olması amaçlanmıştır. Bilgileri yayımlamak ve bilgiler ulaşmak oldukça kolaydır. Sistem bilgileri farklı platformlarda kullanıcıya sunula bilmekte ve böylece daha fazla kullanıcıya maliyete neden olmadan ulaşmaları sağlanmaktadır.



    Şekil 1. Sistem blok diyagramı


    3. Hasta Kayıt Sistemi

    Şekil 2’de hasta kayıt ekranı görülmektedir. Bu bilgiler izni olan kullanıcılara açıktır. Bu ekranda hastanın yaşı, cinsiyeti gibi demografik kişisel bilgileri girilir.



    Şekil 2. Hasta kayıt ekranı
    a.Kullanıcı kayıt işlemleri.
    Bu bölümde hastaların bilgilerlerini kontrol edecek kullanıcıların izinleri dağıtılır. Örnek olarak bir doktorun izni tüm hastaların bilgisine ulaşabilmek iken hasta yakınları sadece hastane numarası girilmiş olan hastanın bilgilerini kontrol edebilirler. Her kullanıcıya burada parola verilir.
    b.Hastabaşı monitörlerine görev verme.
    Şekil 3 de hasta başı monitörünün görev verme ekranı görüntüsü verilmiştir. Bu işlemde Hasta başı monitörle hasta eşleştirilir hastabaşı monitöründen alınacak bilgi, birimi ve hangi periyoda alınacağı gibi bilgiler alınır. Verilerin hangi aralıklarda olması gerektiği verisi tanımlı olduğunda alarm durumunda bilgi hastanın bilgilerini takip eden tüm kullanıcılara ulaşır.


    Şekil 3 . Hastabaşı monitörüne görev verme ekranı
    c.Hastabaşı monitörü bilgilerini kontrol işlemi.
    Şekil 4’de Hasta başı monitöründen bilgi alma ekranı görüntüsü verilmiştir. Bu program ilk olarak hasta başı monitörünün bilgilerine ulaşır daha sonra sunucudan hangi hastayla eşleştiğini öğrenir. Periyot bilgisine göre verileri hasta başı monitöründen okur ve sunucuya kaydını sağlar.

    Şekil 4. Hasta başı monitöründen bilgi alma ekranı.



    d. Alıcı Arayüzü
    Tablo 1’de Hasta fizyolojik bilgileri ekranı sunucuya ulaştırılan tüm bilgiler izni olan kullanıcılara açıktır. Kullanıcılar bilgilere doğrudan ulaşır program çalışma esnasında hasta bilgileri alarma geçmek gerektirirse program kullanıcı uyarmak için görsel ve işitsel olarak ilgi çeker.


    Şekil 5. Hasta fizyoljik bilgileri elde etmek için cihazlar
    4. Sisteme Ulaşma yönetimi
    Sistemin bileşenlerin çalıştığı araçlar Tablo 1’ de verilmiştir. Bilgiler saklandığı veri tabanından farklı platformlarda yayımlanabilmektedir. Hastane çalışma sahasında bulunan bir doktor bilgisayarından ambulansla gelmekte olan hastane sahası dışındaki bir hastanın bilgilerine ulaşılabilmektedir. Bu şekilde hastanın bilgilerine göre müdahale gecikmesi ortadan kalkar hasta gelmeden görevliler hazır olur.
    Tablo 1. Hasta verilerine ulaşma araçları  


    Elektronik Hasta Kayıt Programı

    Masaüstü / Diz Üstü

    Hastane Web Sayfası

    Masaüstü / Diz Üstü

    Alıcı Mobil Programı

    Cep Bilgisayarı / Smart Phone

    Hastane Mobil Web Sayfası

    Cep Bilgisayarı / Smart Phone


    5. Sistem Güvenliği
    Sistem internette ve intranette açık olduğundan dolayı sadece izinli olan kullanıcılar bilgilere ulaşma hakkına sahiptir. Bu nedenle sistemde birçok güvenlik tedbiri vardır. Sisteme giriş yapacak her kullanıcı kaydını yaptırarak bir kullanıcı numarası ve parola almak durumundadır ve sisteme giriş yapılacak her noktada bu bilgiler istenmektedir. Sisteme giriş esnasında SSL güvenlik sistemi devrededir. Yapılan her kullanıcı girişi tarihine göre kayır edilir. Bilgilere ulaşmamızı sağlayan servislerle bilgilerin kayıt ve yenileme işlemlerinin yapıldığı servisler farklıdır. Bu şekilde güvenlik artırılmak istenmiştir. Hastabaşı monitöründen gelen hasta bilgilerin bazıları MD5 ile şifrelenir ve bu şekilde saklanır.

    6. Sonuç
    Microsoft .Net teknolojileri kullanarak bir elektronik sağlık sistemi tasarlanmıştır . Sisteme kayıt olmak ve Hasta ile ilgili bilgilere ulaşmak için gerekli formlar oluşturulmuştur.

    Önerilen sistem ile sağlık sektöründe gereksiz zaman ve gider harcamaların düşmesi amaçlanmıştır. Bu şekilde sistem maliyeti azalacak ve sağlık sektörü kalitesi artacaktır. Uzmanların hastanın kayıtlarına rahatça erişerek sistemi kullanmasına imkân tanır. Bir hasta aynı tahlilili 2 ayrı hastanede yaptırmak zorunda kalmayacak ve hastaneler arasında bilgi bütünlüğü sağlanacaktır. Önemli personel asıl görevleri için daha fazla zaman bulacaktır bu da kaliteyi artıran etmenlerden olacaktır. Uzmanlar hasta bilgilerine daha kısa zamanda ve tümüne aynı formatta ulaşabilir olacaktır.

    Doktorlara uygulama kolaylığı sağlamak için doktorların sözle kontrol edebildikleri sistemler geliştirile bilir. İhtiyaç olunan kelime doktor tarafından sarf edildiğinde bilgisayar veritabanından kelimenin karakter olarak karşılığını satıra dökebilir aynı şekilde işlemlerde sözlü komutlar şeklinde yerine getirilebilir.

    Hastabaşı monitörlerinden bilgileri bir standart dâhilinde alınması projenin kullanımına kolaylık sağlayacaktır. Aynı şekilde uygulanırlığını da artırır.

    Mobil araçların sisteme dahil edilmesi ile GSM teknolojisi kullanılarak yapılan sistemlere göre maliyet oldukça düşer. İnternet kullanımı nedeniyle güvenliği artırmak gerekir.

    Teşekkür

    Bu çalışma kısmen Microsoft Türkiye, Msakademik proje destek programı ile desteklenmektedir.




    KAYNAKLAR

    [1] Cisco sağlık bakım çözümleri web adresi http://www.cisco.com/global/TR/solutions/ent/health/health_three.shtml (erişim tarihi 25.12.2005) .



    [2] Ahmet Erol Fazlıoğlu, Albert Güveniş, “Internet Tabanlı Hasta Kaydı Paylaşımı ve Telekonsültasyon Platformu”, www.bme.boun.edu.tr/bulten (erişim tarihi 10.11.2005) .



    [3] Tayfun Enünlü, “Elektronik sağlık kayıtları için standartlar, 2000’li yılların Türkiyesinde sağlıkta bilgi stratejileri”, Tıp Bilişimi Derneği, raporlar ve dökümanlar, www.sbs2000.org (erişim tarihi 20.12.2005) .









        Ana sayfa


    Elektronik Hasta Kayıt Sistemlerinin Web Servisleri ile Desteklenmesi

    Indir 35.61 Kb.