bilgiz.org

Danimarka

  • TABLO 2. 2004-2008 Yılları Arasındaki ABD Dış Ticaret Değerleri (Dolar)
  • Dış Ticaret Hacmi Dış Ticaret Dengesi 2004
  • Kaynak
  • 2.2.2.1. Mal Grupları İtibariyle İhracat
  • 2.2.2.2. Ülkelere Göre İhracat
  • Ülke 2006 2007 2008
  • 2.2.3.1. Ülkeler Bazında İthalat
  • TABLO 4. ABD’nin En Çok İthalat Yaptığı ilk 15 Ülke (Milyar Dolar)
  • Değişim Milyon Dolar 2007 - 2008
  • 2.2.4. İkili Ticaret ve Yatırım Anlaşmaları



  • Sayfa2/6
    Tarih01.07.2017
    Büyüklüğü478.53 Kb.

    Indir 478.53 Kb.
    1   2   3   4   5   6

    2.2. DIŞ TİCARET
    İthalat ve ihracat büyüklüğü açısından dünya ticaretinde birinci sırada yer alan ABD, bu özelliği ile bir dış ticaret devidir. Dünyanın en liberal ticaret ve yatırım rejimine sahip ülkesi olmakla birlikte birkaç önemli alanda pazara girişi zorlaştıran ciddi engellere sahiptir.
    2.2.1. Genel Durum

    2008 yılında ABD toplam mal ticareti % 9,08 oranında artarak toplam 3.400 milyar dolara ulaşmıştır. Toplam mal ithalatı % 7,47 oranında artmış ve 2.100 milyar dolar olarak gerçekleşmiş ve anılan dönemde ticaret açığı % 6,2 oranında daralmıştır.

    2007 yılında ABD’nin toplam dış ticaret hacmi (mal ticareti) 3,4 trilyon dolara ulaşmıştır. Toplam mal ihracatı 1,300 milyar dolar olup, 2007 yılına kıyasla %11,78 oranında artış kaydedilmiştir. Toplam mal ithalatı ise 2007 yılına kıyasla % 7,47 oranında artarak 2,100 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

    ABD sürekli olarak yüksek miktarda dış ticaret açığı veren bir ülke olup, son yıllarda bu açık rekor seviyelere ulaşmıştır. 1990’lı yılların ikinci yarısında 165 milyar dolar ile başlayan dış ticaret açığı, 2000 yılında 436 milyar dolara ulaşmış, 2001 yılında ilk kez % 5,7 oranında gerileyerek 411 milyar dolara düşmüştür. 2001 yılından sonra da yine artış eğilimine giren dış ticaret açığı, ABD Dolarının diğer para birimleri karşısında değer kaybetmeye başlaması ile başlayan süreçte, ABD’den ihracatı cazip hale getirmiş ve artan ihracata paralel olarak dış ticaret açığı, anılan tarihten sonra ilk olarak 2007 yılında, 2006 yılına kıyasla % 10,6 oranında gerileyerek 791 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2008 yılında ise dış ticaret açığı % 1,13 oranında artarak 800 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.



    TABLO 2. 2004-2008 Yılları Arasındaki ABD Dış Ticaret Değerleri

    (Dolar)

     Yıllar

    İthalat

    İhracat

    Dış Ticaret Hacmi

    Dış Ticaret Dengesi

    2004

    1,469,673,412

    816,547,622

    2,286,221,034

    -653,125,790

    2005

    1,670,940,375

    904,379,818

    2,575,320,193

    -766,560,557

    2006

    1,855,119,254

    1,037,142,973

    2,892,262,227

    -817,976,281

    2007

    1,953,698,801

    1,162,708,293

    3,116,407,094

    -790,990,508

    2008

    2,100,141,224

    1,300,135,650

    3,400,276,874

    -800,005,574

    Kaynak: ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu (USITS) http://dataweb.usitc.gov/
    2.2.2. İhracat

    ABD, bir yandan serbest ticaret kavramının öncülüğünü yaparken, bir yandan da ulusal çıkarları söz konusu olduğunda ulusla yasarlını ön plana çıkarmakta; iç mevzuatına uymadığı veya milli güvenliğini tehdit ettiğini öne sürerek uluslar arası camiada kabul görecek şekilde uluslar arası anlaşmalar kapsamındaki istisnai haklarını kullanmaktadır. Özellikle, tarım ve demir-çelik sektöründe aşırı korumacılık uygulayarak yerli üreticiyi uluslar arası alanda desteklemektedir. Bu çerçevede, İhracat Geliştirme Programı (EEP) ve Pazar Geliştirme Programı gibi ihracat sübvansiyonlarını uygulamaktadır.

    Uluslararası ticaret açısından bakıldığında, ABD özellikle sermaye ve teknoloji yoğun mallarla karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olup başlıca ihraç kalemleri de bu mallardan oluşmaktadır.
    2.2.2.1. Mal Grupları İtibariyle İhracat

    2008 yılında ABD’nin reaktörler, kazan, makine ve cihazlar ürün grubundaki (HTS 84) ihracatı % 7 oranında bir artışla 212,4 milyar dolar olarak gerçekleşmiş olup toplam ihracat içerisindeki payı % 16,3’dür.

    Elektrikli makine ve cihazlar ile bunların aksam ve parçaları ürün grubundaki (HTS 85) ihracatı 2008 yılında % 3,1 oranında artış kaydetmiş ve 152,9 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

    Demiryolu araçları ve tramvaylar hariç tutulduğunda motorlu kara taşıtları ile bunların aksam ve parçaları ürün grubu (HTS 87) ihracatı, bir önceki yıla oranla % 4,2 oranında artmış ve toplam 111,5 milyar dolara ulaşmıştır.

    2008 yılında ABD’nin kaydedeler ihracat artışı sağladığı ürün gruplarının başında % 82,6 oranında artış ile mineral yağlar ürün grubu gelmektedir. Anılan ürün grubunda ABD’nin 2007 yılı toplam ihracatı 42 milyar dolar iken söz konusu tutar 2008 yılında 76,7 milyar dolara ulaşmıştır.

    Yağlı tohumlar ürün grubu ihracatı da 2008 yılında önemli ölçüde artış gösteren bir diğer ürün grubu olmuştur. 2007 yılında 12,6 milyar dolar olan ihracat % 47,3 oranında artış ile 18,6 milyar dolara ulaşmıştır.

    Et ve yenilebilir et mamulleri ihracatı da 2008 yılında bir önceki yıla oranla % 40 oranında artış kaydetmiş ve 11,6 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

    ABD’nin geleneksel ihraç ürünlerinden olan havataşıtları ve bunların parçalarının ihracatında 2008 yılında düşüş kaydedilmiş, anılan gruptaki toplam ihracat % 5,2 oranında gerileyerek 71,9 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.


    2.2.2.2. Ülkelere Göre İhracat

    ABD’nin en büyük ihraç pazarları sırasıyla Kanada, Meksika, ÇHC, Japonya ve Almanya olup, söz konusu beş ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatının % 46,6’sını oluşturmaktadır. Kanada’ya ihracatı toplam ihracatının % 20’si olup, Meksika’nın toplam ihracat içindeki payı % 11,7, Çin’in payı % 5,6, Japonya’nın payı % 5,1 ve Almanya’nın payı ise % 4,2’dir.


    TABLO 3. ABD’nin En Çok İhracat Yaptığı ilk 15 Ülke (Milyar Dolar)


    Ülke

    2006

    2007

    2008

    Değişim (%)
    2007 - 2008


    Milyon Dolar

    Kanada

    230.257

    248.437

    260.914

    5,0

    Meksika

    134.167

    136.541

    151.539

    11,0

    ÇHC

    55.224

    65.238

    71.457

    9,5

    Japonya

    59.649

    62.665

    66.579

    6,2

    Almanya

    41.319

    49.652

    54.732

    10,2

    Birleşik Krallık

    45.393

    50.296

    53.775

    6,9

    Hollanda

    31.102

    32.986

    40.223

    21,9

    Kore

    32.455

    34.703

    34.807

    0,3

    Brezilya

    19.228

    24.628

    32.910

    33,6

    Fransa

    24.217

    27.407

    29.187

    6,5

    Belçika

    21.347

    25.292

    29.026

    14,8

    Singapur

    24.683

    26.284

    28.810

    9,6

    Tayvan

    23.023

    26.359

    25.279

    -4,1

    Avustralya

    17.782

    19.205

    22.457

    16,9

    İsviçre

    14.376

    17.040

    22.023

    29,2




    Ara toplam

    774.223

    846.734

    923.720

    9,1

    Diğerleri

    262.920

    315.974

    376.416

    19,1

    TOPLAM

    1.037.143

    1.162.708

    1.300.136

    11,8

    Kaynak: ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu (USITS) http://dataweb.usitc.gov/

    2.2.3. İthalat

    ABD’nin ithalat politikasının üç temel özelliği bulunmaktadır. Bunlar:



    • Amerikan halkının ithalat eğiliminin oldukça yüksek düzeyde tutulması,

    • Amerikan dolarının uluslar arası piyasalarda hakim rolü,

    • Mukayeseli olarak ABD iç ekonomik planlamasının yokluğu.

    ABD, ithalatının neredeyse tamamını kendi parasını kullanarak ödeyen tek ülke olmakta ve diğer ticari ortaklarının aksine cari işlemler açığını (mal ve hizmetler) finanse etmek için ayrıca döviz kazanma çabasına girmemektedir.

    GTS- Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi, UNCTAD/GATT çerçevesinde gelişmekte olan ülkelere gelişmiş ülkeler tarafından sağlanan bir dizi tarife tavizini ifade etmektedir. ABD, GTS kapsamında 131 ülkeye yaklaşık 3474 kalem malın ithaline gümrük muafiyeti uygulamaktadır. Söz konusu muafiyetten yararlanabilmek için:


    • Ürün GTS listesinde olmalıdır.

    • Ürün, GTS programı çerçevesinde GTS’den faydalandırılan ülkeler arasında olmalıdır.

    • Faydalanan ülke, ilgili üründe GTS’den yararlanabilmelidir.

    • Ürün katma değer şartlarını sağlamalıdır.

    • Ürün ABD’ye doğrudan faydalanan ülke veya topluluktan ihraç edilmelidir.

    • İhracatçı GTS’den yararlanmak istediğini belirtmelidir.

    Malların ABD’ye ulaşmasından önce ithalatçı taraf malın gümrük vergilerini ödemelidir. ABD’de ithalattan alınan gümrük vergileri; değere göre alınan gümrük vergisi (ad volarem), özel vergi, birleşik vergi olmak üzere üç kategoride toplanmaktadır.

    ABD toplam ithalatının kompozisyonu incelendiğinde ülkeye giren ithalatın önemli çoğunluğunun gümrük vergisi muafiyeti ya da düşük vergi oranına tabi olduğu görülmektedir. En yüksek vergi oranları özellikle gıda ve tütün ürünleri, hazır giyim, tekstil ve ayakkabı ithalatında uygulanmakta olup, sanayi dallarında vergi oranları malın gördüğü işleme seviyesine göre yükselme eğilimindedir.
    2.2.3.1. Ülkeler Bazında İthalat

    ABD’nin uzun yıllar en çok ithalat yaptığı ülke Kanada iken, 2007 yılından itibaren ABD’nin en çok ithalat yaptığı ülke ÇHC olmuş, Kanada ikinci en önemli tedarikçi konumuna gerilemiştir.

    2008 yılında ÇHC’nden yapılan ithalat, 2007 yılına oranla % 5 oranında artış ile 337,7 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Kanada’dan gerçekleştirilen ithalat ise 7,2 oranında artış kaydetmiş ve 335,5 milyar dolara ulaşmıştır.

    ÇHC’nden yapılan ithalatın ABD’nin toplam ithalatı içindeki payı % 16,08 olup, Kanada’dan yapılan ithalat ise toplam ithalatın % 15,97’dir.


    ABD’nin 2008 yılı toplam ithalatındaki diğer önemli ülkeler sıralamasında büyük bir değişiklik olmamış, Meksika, Japonya ve Almanya en çok ithalat yapılan 3., 4. ve 5. ülke olmuşlardır.

    Meksika’dan yapılan ithalat % 2,4, Almanya’dan yapılan ithalat % 3,4 oranında artış kaydederken, Japonya’dan yapılan ithalatta % 4,3 oranında gerileme kaydedilmiştir.



    ABD’nin en çok ithalat yapığı ilk onbeş ülke arasında, ithalatta gerileme sağlanan diğer iki ülke ise % 5,2 oranında düşüş ile Tayvan ve % 6,3 oranındaki gerileme ile Malezya olmuştur.
    TABLO 4. ABD’nin En Çok İthalat Yaptığı ilk 15 Ülke (Milyar Dolar)

    Ülke

    2006

    2007

    2008

    Değişim

    Milyon Dolar

    2007 - 2008

    ÇHC

    287,773

    321,508

    337,790

    5.10%

    Kanada

    303,416

    313,111

    335,555

    7.20%

    Meksika

    198,259

    210,799

    215,915

    2.40%

    Japonya

    148,091

    145,464

    139,248

    -4.30%

    Almanya

    89,073

    94,364

    97,553

    3.40%

    Birleşik Krallık

    53,437

    56,893

    58,619

    3.00%

    Suudi Arabistan

    31,689

    35,626

    54,786

    53.80%

    Venezüella

    37,165

    39,897

    51,401

    28.80%

    Kore

    45,830

    47,566

    48,076

    1.10%

    Fransa

    37,149

    41,589

    43,997

    5.80%

    Nijerya

    27,916

    32,770

    38,068

    16.20%

    Tayvan

    38,215

    38,302

    36,327

    -5.20%

    İtalya

    32,652

    35,042

    36,143

    3.10%

    İrlanda

    28,640

    30,346

    31,568

    4.00%

    Malezya

    36,532

    32,790

    30,740

    -6.30%
















    Ara Toplam :

    1,395,837

    1,476,067

    1,555,787

    5.40%

    Diğerleri:

    459,282

    477,631

    544,354

    14.00%

    TOPLAM

    1,855,119

    1,953,699

    2,100,141

    7.50%

    Kaynak: ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu (USITS) http://dataweb.usitc.gov/

    2.2.3.2. Mal Grupları İtibariyle İthalat

    ABD’nin 2008 yılında en çok ithalat gerçekleştirdiği ürün grubu petrol ve petrol yağları olmuştur. 2007 yılında 360,9 milyar dolar olan ithalat 2008 yılında % 35,2 oranında artış kaydederek 488 milyar dolara ulaşmıştır.

    ABD’nin 2008 yılında toplam ithalatındaki ikinci önemli ürün grubu elektrikli makina ve ekipmanlarıdır. Söz konusu ürün grubunda da toplam ithalat % 1,1 oranında artmış ve 248,9 milyar dolardan 251,1 milyar dolara ulaşmıştır.
    Nükleer reaktörler, boyler ve makina grubu ABD’nin 2008 yılında toplam ithalatı içinde en büyük paya sahip üçüncü ürün grubudur. Toplam ithalat % 0,5 oranında gerilemiş ve 249 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

    ABD’nin diğer önemli ithal ürün grupları sırasıyla, motorlu taşıtlar, optik aletler, eczacılık ürünleri, organik kimyasallar, doğal ve kültürel inciler, mobilya ve demir-çelik ürünleridir.

    2008 yılında ithalatında en çok artış kaydedilen ürün grupları, demir çelik ve demir çelik ürünleri ile organik kimyasallar olmuştur.
    2.2.4. İkili Ticaret ve Yatırım Anlaşmaları

    ABD, Latin Amerika ülkeleri ile (Küba hariç), ticari ilişkilerine oldukça önem vermekte ve bu ülkelerin bir çoğu ile Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalamış bulunmaktadır. Son olarak CAFTA (Central America Free Trade Agreement) imzalanmıştır. Öte yandan ABD, son dönemlerde Orta ve Uzak Doğu ülkeleri ile de ticari ilişkilerini geliştirmektedir. Orta Doğu Serbest Ticaret Alanı kurulması için çalışmalar sürmektedir.

    ABD’nin aşağıda yer alan 17 ülke Serbest Ticaret Anlaşması imzalamış olup anılan anlaşmaların tamamı yürürlüktedir.


    1. Avustralya

    2. Bahreyn

    3. Kanada

    4. Şili


    5. Kosta Rika

    6. Dominik Cumhuriyeti

    7. El Salvador

    8. Guatemala

    9. Honduras

    10. İsrail

    11. Ürdün

    12. Meksika

    13. Fas

    14. Nikaragua



    15. Umman

    16. Peru


    17. Singapur

    Diğer taraftan ABD, Kolombiya, Kore ve Panama ile de Serbest Ticaret Anlaşmaları imzalamış Kongre tarafından henüz onaylanmadığı için yürürlüğe girmemiştir. Serbest Ticaret Anlaşmaları hakkında detaylı bilgiye, ABD Ticaret Temsilciliği’nin http://www.ustr.gov/trade-agreements/free-trade-agreements adresinden ulaşılması mümkündür.

    Diğer taraftan, ABD, Türkiye dahil birçok ülkeyle, ikili yatırımı ve ticareti teşvik etmek amacıyla yatırım anlaşmaları yapmıştır. Bu anlaşmalar genellikle ithalat ve ihracatı olumlu etkilemekle beraber, “en çok tercih edilen” ülke statüsünü de güçlendirmektedir. Bu anlaşmaların diğer faydalarının arasında iş atılımlarının, uluslararası kadro transferlerinin, uluslararası finansal, para ve bankacılık işlemlerinin kolaylaştırılması ile patent, marka ve telif haklarının korunması da sayılabilir. Yabancı yatırımcılara ABD’deki yatırımlarını gerçekleştirmeden önce bu tür anlaşmaların getirdiği imkanları ve kısıtlamaları gözden geçirmeleri tavsiye edilmektedir.

    ABD ile Türkiye arasındaki Anlaşma 3 Aralık 1985 tarihinde imzalanmış olup, 18 Mayıs 1990 tarihinden bu yana yürürlükte bulunmaktadır. Anılan Anlaşma http://tcc.export.gov/Trade_Agreements/All_Trade_Agreements/exp_005487.asp adresinde yer almaktadır.

    Diğer taraftan, ABD’nin imzalamış olduğu ve yürürlükte bulunan ikili yatırım anlaşmalarına http://www.ustr.gov/trade-agreements/trade-investment-framework-agreements adresinden ulaşılması mümkündür.

    1   2   3   4   5   6






        Ana sayfa


    Danimarka

    Indir 478.53 Kb.