bilgiz.org

Cumhuriyetin sekseniNCİ yilinda elektrik-elektronik mühendiSLİĞİ ve öĞretiMİ

  • YeditepeÜniversitesi, Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi,Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü
  • Elektrik Enerjisinin Üretimi ve Dağıtımı



  • Sayfa1/4
    Tarih14.10.2017
    Büyüklüğü320.06 Kb.

    Indir 320.06 Kb.
      1   2   3   4


    CUMHURİYETİN SEKSENİNCİ YILINDA

    ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ VE ÖĞRETİMİ





    Ahmet Dervişoğlu


    e-mail: adervisoglu@yeditepe.edu.tr

    YeditepeÜniversitesi, Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi,Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü

    34755, Kayışdağı, İstanbul




    I. GİRİŞ


    Bu çalışmada önce, Cumhuriyet döneminde ülkemizde Elektrik-Elektronik Mühendisliği uygulamalarının ve Elektrik-Elektronik endüstrisinin gelişimi kısaca incelenmiştir. Sonra da ülkemizde Elektrik-Elektronik Mühendisliği öğretiminin gelişimi, özellikle günümüzdeki durumu ele alınmış ve Vakıf Üniversiteleri de dikkate alınarak önerilerde bulunulmuştur. Ülkemizde 1970’lerde başlamış olan Bilgisayar Mühendisiği öğretimi, genel olarak Elektrik-Elektronik Mühendisliği öğretimi ile iç içe yürütülmüştür ve Bilgisayar Mühendisleri, Elektrik Mühendisleri Odasına (EMO) üye olmaktadırlar. Bu nedenle, Bilgisayar Mühendisliği Öğretimi de Elektrik-Elektronik Mühendisliği öğretimi kapsamında kabul edilmiştir.
    II. ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ UYGULAMALARI

    80 yıllık cumhuriyet döneminin ilk yarısında, ülkemizde Elektrik-Elektronik Mühendisliği uygulamalarında oldukça başarı sağlanmış, oysa Elektrik-Elektronik Sanayiinin kurulmasında hemen hemen hiç yol alınmamıştır. Bu dönemdeki başlıca uygulamalar şunlardır:



    • Elektrik enerjisinin üretimi ve dağıtımı.

    • Telefon santrallarının kurulması ve işletilmesi.

    • Radyo ve televizyon vericilerinin kurulması ve işletilmesi.

    Bu konular, aşağıda ayrı ayrı incelenecektir.

    Elektrik Enerjisinin Üretimi ve Dağıtımı


    Elektrik enerjisi, ilk olarak 1875 yılında Paris’de ve 1878 yılında Londra’da, ark lambaları kullanılarak gar ve tiyatroların aydınlatılmasında kullanılmıştır [6]. 1879 yılında T.A Edison akkor flamanlı lambayı gerçekleştirmiş, 1882 yılında, Londra’da 1000 lambayı besleyen bir generatör servise konulmuştur. 1886 yılında, doğru akım yerine alternatif akım kullanılmaya başlanmış, 1895 yılından itibaren de hidro-elektrik enerji üretilmeye başlanmıştır.
    Türkiye’de ilk kez, 1902 yılında Tarsus’da bir su değirmeninin milinden güç aktarımı ile önce 2 kW gücünde bir dinamo gerçekleştirilmiş, daha sonra 80 kW’lık bir generatör kullanılarak Tarsus’a elektrik enerjisi verilmiştir. İlk büyük termik elektrik santralı ise 1913’de Silahtarağa’da inşa edilerek İstanbul’a elektrik enerjisi

    verilmiştir. 75 yıllık Cumhuriyet döneminde kurulu güç ve kişi başına net tüketimin değişimi Tablo 1’de verilmiştir. Tablo 1’den görüldüğü gibi, 1923’de, Cumhuriyet’in ilk yılında, kurulu güç 32,8 MW, 75 yıl sonra 23351,5 MW dır. Buna göre kurulu güç 75 yılda 23351,5/32,8 = 712 katına çıkmıştır. Bu ise yıllık %9,1’lik bir artışa karşı düşer; yani (1,0915)75  712 dir. Benzer şekilde, kişi başına net tüketim, 1786/3,3 = 541,2 katına çıkmıştır. Bu ise yıllık %8,75’lik bir artışa karşı düşmektedir. Kurulu güç her yıl %9,15 arttığında 8 yılda 2 katına çıkmaktadır. Bu da önemli miktarda yatırım yapmayı gerektirmektedir. Kişi başına elektrik enerjisi tüketimi, kalkınmışlığın önemli göstergelerinden biridir ve dünya ortalaması, 1996’da 2027 kWh dır [1]. Ülkemizde kişi başına tüketimin, 2010 yılında 3500 kWh’a, 2020 yılında da 5500 kWh’a yükselmesi beklenmektedir.





    Tablo 1. Kurulu güç ve net tüketimin değişimi

    Yıllar

    Kurulu Güç (MW)

    Kişi başına net

    tüketim (kWh)



    1923

    32,8

    3,3

    1925

    33,4

    3,3

    1930

    78,0

    6,7

    1935

    126,2

    12,4

    1940

    217,0

    20,3

    1945

    245,9

    24,6

    1950

    407,8

    32,6

    1955

    611,6

    56,5

    1960

    1272,4

    87,0

    1965

    1490,5

    136,0

    1970

    2334,9

    207,0

    1975

    4186,6

    337,0

    1980

    5118,7

    459,0

    1985

    9119,1

    591,0

    1990

    16315,1

    835,0

    1995

    20951,8

    1078,0

    1996

    21246,9

    1161,0

    1997

    21889,4

    1314,0

    1998

    23351,5

    1382,0

    1999

    26119

    1376,0

    2000

    27264

    1458,0

    2001

    28332

    1416,0

    2002

    31758

    1476,0

    Kişi başına tüketimin arttırılması yanında, elektrik enerjisinin kullanımının yaygınlaştırılmasında da büyük başarı sağlanmıştır. 1923 yılında nüfusun sadece %6’sı elektrik enerjisi bulunan yerlerde oturuyordu. 1935 yılında elektriklendirilmiş il merkezi sayısı 43 idi. 1970 yılında elektrikli köy sayısı %7 idi; 1980’de %50, 1990’da ise %99,9 oldu. Görüldüğü gibi, köy elektrifikasyonunda kısa zamanda çok büyük yol alınmıştır.


    Dikkati çeken diğer bir gelişme de ülkemizdeki akarsulardan yararlanarak kurulu gücün arttırılmasıdır. 1950 yılında, kurulu hidrolik güç 18 MW ve payı %4,41 iken 1995 yılına kadar kurulu hidrolik güç 9933/18 = 552 kat arttırılarak 9933 MW’a çıkarılmış ve payı da %47,25 olmuştur. Bu da Cumhuriyet döneminin önemli kazanımlarından biridir [1].
      1   2   3   4






        Ana sayfa


    Cumhuriyetin sekseniNCİ yilinda elektrik-elektronik mühendiSLİĞİ ve öĞretiMİ

    Indir 320.06 Kb.