bilgiz.org

BiLGİsayara giRİŞ




Sayfa1/3
Tarih01.10.2017
Büyüklüğü175.37 Kb.

Indir 175.37 Kb.
  1   2   3


5. WINDOWS İŞLETİM SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ NELERDİR
Windows, kullanıcıya grafik arabirimler ve görsel iletilerle yaklaşarak, programları çalıştırmak, komut vermek gibi klavyeden girdi yazma zorunluluğunu ortadan kaldıran bir işletim sistemidir. Windows’ta işlemleri gerçekleştirmek için klavyeden komut girmek yerine aynı işlemler mouse (fare) kullanılarak gerçekleştirilebilir.
Windows’un ilk işletim sistemi olan DOS’tan farklı olarak Wındows’ta aynı anda çok sayıda programla çalışmak mümkündür.
Windows’un program ve uygulamaları standarttır; Herhangi bir Windows programını öğrenmeniz, diğer programların büyük bölümünü öğrendiğiniz anlamına gelecektir.
Windows, dünyada en yaygın kullanılan işletim sistemidir.


  1. WINDOWS XP’Yİ BAŞLATMAK

Wındows XP’i başlatmak için bir komut kullanmanız ya da özel bir işlem yapmanız gerekmez. Bilgisayarın fişini takarak tuşuna bir kez basmanız Windows XP işletim sisteminin başlatılması için yeterlidir.




  1. WINDOWS XP BAŞLADIĞINDA NELER OLUR?

Bilgisayarın tuşuna basılmasından birkaç saniye sonra kullanıcıyı aşağıdaki Windows XP sisteme giriş ekranı karşılayacaktır.








İpucu : Aşağıdaki ekran, yalnızca kullanıcının sisteme giriş parolası tanımlaması veya bilgisayarı birden çok kullanıcının kullanması halinde gelir. Birden çok kullanıcı tanımlandığında, hiçbir kullanıcı parola oluşturmasa da, kullanıcının kendi oturumunu seçmesi için aşağıdaki ekran gelecektir. Bilgisayarda tek kullanıcı tanımlı ise ve bir parola belirlenmemişse aşağıdaki ekran yerine doğrudan masaüstü adı verilen ve aşağıda anlatılacak olan ekran gelecektir.



Resimde bilgisayara bir kullanıcının tanımlandığı görülmektedir. Tanımlanacak diğer kullanıcılar ekranın sağ tarafında ve alt alta görülecektir.


Yukarıdaki sisteme giriş ekranından adınızın yazılı olduğu bölümü farenin sol tuşu ile bir kez tıklayın. Parolanızı yazarak Enter tuşuna basın. Bir veya çok kullanıcılı ortamlarda, parola tanımlanmış olsun olmasın yukarıda anlatılan işlemleri yerine getirdikten sonra karşımıza ilk çıkan ekrana masaüstü adı verilir. Masaüstü konusuna geçmeden önce, fare ve klavyeyi biraz yakından tanıyalım.


  1. FARE (MOUSE)

Ekranınızda görünen tüm unsurlar fare aracığı ile denetlenebilir. Bu, size hiçbir komutu ezberlemeden işlemlerinizi gerçekleştirme olanağı verir. Tüm bilmeniz gereken birkaç fare tekniğidir. Ekranda gördüğünüz ok şeklindeki simgeye imleç (veya fare imleci) adı verilir. Ekrandaki fare imlecinin hareketiyle farenin hareketi doğru orantılıdır; Fare imleci, fareyi hareket ettirdiğimiz yöne doğru (sağa, sola, yukarıya, aşağıya veya çapraz) hareket eder.


Farenin üzerinde (genellikle) iki düğme bulunur. Farenin kablosunu ileri aldığımızda bize göre solda kalan tuş sol fere tuşu veya kısaca sol tuş, diğeri sağ fare tuşu veya sağ tuş’tur.





İpucu : Farenin sol ve sağ tuşlarına birincil tuş, ikincil tuş adı da verilir. Başlangıçta, sol tuş birincil fare tuşu olarak görev yapar. Ancak siz (sağ yada sol elinizi kullanmanıza göre) hangi düğmenin birincil yada ikincil düğme olarak görev yapacağını belirleyebilirsiniz. Bunun için Denetim Masasındaki Fare simgesini çift tıklayarak gereken ayarları yapmanız gerekir. Sağ elinizi kullanıyorsanız farenin birincil tuşunu (sol tuş) değiştirmemenizi öneririm.




Farenin sol tuşu bir nesneyi seçmek, taşımak yada bir komutu vermek gibi işler için kullanılır. Sağ tuş ise, imlecin bulunduğu yere göre özelliklere kolayca ve çabucak erişmek için kullanıcıya daima bir menü çıkartır. Bu menüden istenen komut seçilebilir.




    1. Fare Teknikleri:

Farenin kullanımı ile ilgili kullanılan terimlerin açıklaması şöyledir:


Tıklama: Farenin düğmelerinden birisinin bir kez basılıp bırakılmasıdır.
Çift tıklama: Farenin sol tuşunun fare hareket ettirilmeden seri olarak iki kez basılıp bırakılmasıdır. Sağ tuşun çift tıklama işlevi yoktur.
Sürükleme: Bir simgenin üzerine gelinerek tuşlardan birisinin basılı tutularak farenin hareket ettirilmesi sureti ile o simgenin de hareket ettirilmesidir. Bu eylem genellikle bir nesneyi taşımak için kullanılır.
Fare, aşağıda açıklandığı gibi programları çalıştırmak, seçim yapmak, dosya ve klasörleri taşımak v.b. gibi kullanıcının sıkça tekrar ettiği hareketleri klavyeden girdi yapma zorunluluğunu ortadan kaldırarak gerçekleştirmemizi sağlayan bir işaretleme aygıtıdır.


    1. Sol Tuş İle Tek Tıklamak

En sık kullanılan bu fare işlevinin daha iyi açıklanabilmesi için maddelere ayırarak anlatmak uygun olacaktır.





      1. Bir Düğmeye Tıklamak : Windows XP işletim sisteminde düğmeler (buton veya tuş ta denir) sıkça kullanılmaktadır. Bu düğmeler, atandıkları işlevleri yerine getirirler. Masaüstü’nün sol alt köşesinde bulanan Başlat düğmesi, program veya klasörlerin genellikle üst kısmında bulunan araç çubuklarındaki düğmeler, “Evet”, “Hayır”, “İptal” gibi seçenekler sunan pencerelerdeki bu isimleri taşıyan düğmeler bunlara örnek gösterilebilir. Yandaki resimde görüldüğü gibi bir düğmeye atanan işlevi yerine getirmek için o düğmeyi sol tuş ile bir kez tıklamak yeterlidir. Görev çubuğunun üzerindeki simge veya düğmelere de sol ile bir kez tıklanır.




      1. Simge Seçmek : Masaüstünde, bir klasörde veya bir pencerede bulunan çok sayıdaki simgelerden birini seçmek için kullanılır. Seçilen simge maviye dönük koyu bir renk alır. Bu seçimden sonra yapılacak işlemler seçilen simgeyi etkiler. Örneğin seçimden sonra Delete tuşuna basılması seçilen simgenin silinmesine neden olacaktır.








İpucu : Aynı anda birden çok simge seçilebilir. Örneğin Winamp programında çalmak üzere birden çok dosyayı seçmek istiyorsanız klavyedeki Ctrl tuşuna basın. Bu tuştan elinizi çekmeden sol tuş ile tıklayarak birden çok dosyayı seçin. Ctrl tuşundan elinizi çekerek bir dosyaya sol ile tıklarsanız, o zamana kadar yaptığınız çoklu seçim iptal edilir.





      1. Menü Satırından Menü Başlığı Seçmek : Klasörler ve programlarda genellikle Dosya, Düzen, Görünüm … adındaki menü başlıklarını içeren bir Menü Satırı bulunmaktadır. Menü satırlarındaki bir menü başlığını seçmek için sol tuş bir kez tıklanır. Yandaki ekran görüntüsünü, menü satırından Düzen menü başlığını sol tuş ile bir kez tıkladıktan sonra aldım.




      1. Bir Menüdeki Komut Satırını Çalıştırmak : Değişik görevleri yerine getirmek üzere menülere yerleştirilen satırların her birine Komut Satırı adı verilir. Bir komut satırının işaret ettiği işlevi çalıştırmak için ilgili komut satırını sol tuş ile bir kez tıklamak yeterlidir.


      1. Bir Link veya Bir Alanı Seçmek : Internet’te veya bazı uygulamalarda (örneğin Windows XP yardım ekranında) seçilebilir bir link veya alana geldiğinizde fare imleci yandaki gibi el şeklini alır. Genellikle altı mavi ile çizili böyle bir alanı seçmek için sol tuş ile tek tıklama yeterlidir.




    1. Sol Tuş İle Çift Tıklamak

Bir simgenin ifade ettiği program ya da dosyaları çalıştırmak veya bir klasörü açmak için kullanılır. Farenin imleci ilgili simge veya klasörün üzerine getirerek sol tuş seri olarak iki kez tıklanarak bırakılır. Çift tıklama sırasında fare kaydırılmamalıdır.








İpucu : Çift tıklamada ilk denediğinizde başarılı olamazsanız yeniden deneyin. Çift tıklamadaki başarı kısa sürede kazanılacaktır.








İpucu : İki tıklama arasındaki süre kullanıcı tarafından ayarlanabilir. Bunun için Denetim Masası’ndaki Fare simgesini çift tıklayın. Yukarıdaki Düğmeler sekmesini seçerek Çift Tıklama Hızı bölümündeki çubuğu yavaş veya hızlıya doğru kaydırın. Sağdaki klasör simgesini çift tıklayarak yeni ayarı deneyin. Yeni kullanıcılar için iki tıklama arasındaki sürenin artırılması (hızın daha yavaşa ayarlanması) uygun olacaktır.




    1. Sağ Tuş İle Tek Tıklamak

Sağ tuş daima bir menü açar. Bu nedenle sağ tuşa menü tuşu da denir.


Açılan menü, sağ tuş ile tıklandığı anda farenin imlecinin bulunduğu yere göre değişir.

Örneğin sol taraftaki menüyü A sürücüsü (disket sürücü) üzerine sağ ile tıklayınca aldım. Sol taraftaki ekran görüntüsünü ie masaüstünde boş bir alanı tıklayarak aldım.


Her iki menünün altında özellikler isimli komut satırı bulunmaktadır. Bu iki satır birbirinin aynı olarak gözükse de, seçildiklerinde alınacak sonuçlar farklıdır; Soldaki menüden özellikler komut satırı seçilirse (disket sürücünün üzeri sağ ile tıklandığı için) disket sürücüye ait özellikler ekranı, sağdaki menüden özellikler komut satırı seçildiğinde (masaüstünde boş bir alan sağ ile tıklandığından) masaüstüne ait görüntü özellikleri ekranı açılacaktır.


Sağdaki ekran görüntüsünü ise, bu ders notunu hazırladığım Word’de, çalıştığım sayfayı sağ ile tıkladıktan sonra aldım. Menü incelenecek olursa, çalıştığım Word dökümanı ile ilgili olduğu görülecektir.





  1. KLAVYE

Program kontrollerini yapmak için genellikle fare yeterli olurken, bir harf veya uzun yazı girişlerinde klavye kullanmak zorunda kalırız.


Windows XP ortamında bir işlemi yapmak için genellikle birçok yola sahipsiniz. Birçok işlemi bir düğmeye tıklayarak yada değişik tuşlara basarak yapabilirsiniz. Ancak bir metni girmek yada yazı yazmak gerektiğinde klavye kullanımı kaçınılmazdır.
İpucu : Klavyeler Türkçe F veya Q düzeninde olabilir. Klavyenin düzenini değiştirmek için Denetim Masasından Bölge ve Dil Seçeneklerini tıklayın. Diller sekmesinden Ayrıntıları seçin. Ekle tuşunu tıklayarak istediğiniz klavye düzenini ekleyin. Varsayılan giriş dili bölmesinden etkin olmasını istediğiniz klavye düzenini seçin.


    1. Klavye Düzeni

Aşağıdaki resimde standart bir Türkçe Q klavye görülmektedir. Devam eden listede ise, yaygın olarak kullanılan tuşlar ve işlevleri açıklanmaktadır.




TUŞUN ADI

TUŞUN İŞLEVİ

FONKSİYON TUŞLARI

Klavyenin üst kısmındaki F1’ den F12’ ye kadar olan tuşlardır. Kullanılan programa gör bu tuşlara değişik görevler atanabilir. Programlanabilir tuşala denilebilir.

F1 tuşu, aktif olan programa ait yardım programını çalıştırmak için kullanılır.



ENTER

Veri girişini tamamlamak, yazılan bir komutu göndermek için kullanılır. Word’de bir paragrafın bitirildiği anlamındadır.

ESC

Veri girişini iptal etmek, iletişim penceresini kapatmak için kullanılır. Bir işlemden kaçış anlamına gelir.

BACKSPACE

Enter tuşunun üzerindeki sola ok işareti bulunan bu tuş, kursörün bulunduğu noktanın solundaki karakteri siler.

TUŞUN ADI

TUŞUN İŞLEVİ

DELETE

Kursörün bulunduğu noktanın sağındaki karakteri siler.

TAB

Alanlar arası geçiş yapar. Word’de paragraf için boşluk bırakır.

OK TUŞLARI

Kursörü bir karakter sağa veya sola, bir satır yukarı veya aşağı taşır.

CAPS LOCK

Klavyeyi büyük veya küçük harf moduna alır. Caps Lock LED’i yanıyorsa klavye büyük harf modundadır.

SHIFT

Klavyenin solunda ve Enter tuşunun altında olmak üzere iki tanedir. Üzerinde yukarıya bakan ok bulunur. Daima basılı tutularak başka bir tuşa basmak sureti ile kullanılır. Basılı tutulma durumu, Shift + Basılacak Tuş şeklinde ifade edilir. Örneğin Shift + F3 gibi.

Shift tuşuna basılarak bir harfe basıldığında büyük / küçük harf modunu basılan harf için ters çevirir.

Kısayol tuşlarında kullanılır.

Klavyenin üst kısmındaki numara tuşlarının üzerindeki karakterleri yazdırır. Örneğin Shift + 0, 0 tuşunun üzerindeki = işaretini yazar.



ALT

Daima basılı tutularak başka bir tuşa basmak sureti ile kullanılır. Basılı tutulma durumu, Alt + Basılacak Tuş şeklinde ifade edilir. Örneğin Alt + F4 gibi.

Kısayol tuşlarında kullanılır.

Klavyenin üst kısmındaki numara tuşlarının altındaki karakterleri yazdırır. Örneğin Shift + 0, 0 tuşunun altındaki \ işaretini yazar.


NUM LOCK

Klavyenin sol tarafındaki numara tuşlarının kullanılmasını sağlar. Tuşa her basışta aynı adlı LED yanar ve söner. LED yanık ise numaralar, değilse numaraların altındaki yazı veya işaretler aktiftir.

HOME

Kursorü en sola getirir.

END

Kursorü en sağa getirir.

PAGE UP

Bir sayfa yukarı kaydırır.

PAGE DOWN

Bir sayfa aşağı kaydırır.

INSERT

Bilgisayar açıldığında aktif değildir. Basılarak aktif hale getirildiğinde, harf girişinde kursörün sağındaki harfin üzerine yazar. Aktif değilse, sağdaki harfi sağa kaydırarak metnin arasına yazar. Word’de aktif olma moduna Üzerine Yaz (ÜYZ) denir.

PRINT SCREEN

Basıldığında ekranın o anki görüntüsünü kopyalar. Word yada Paint gibi bir programda Yapıştır komutu verildiğinde ekran görüntüsünü yapıştırır. Alt Gr tuşu ile birlikte basıldığında, tüm ekran yerine aktif olan pencerenin görüntüsünü kopyalar.

MENÜ TUŞU

Sağdaki Ctrl tuşunun solundaki tuştur. Kursörün bulunduğu noktaya farenin sağ tuşu ile tıklanmış gibi menü açar.

WINDOWS TUŞU

Alt tuşlarının yanında bulunur. Fare ile başlat düğmesine basılmış gibi başlat menüsünü açar.

Bazı kısayol tuşlarında kullanılır.






    1. Sık Kullanılan Kısayol Tuşları

Windows İşletim Sistemi üzerinde çalışan programlarda standart olan ve yaygın olarak kullanılan bazı kısayol tuşlarının listesini aşağıda görmektesiniz.






İŞLEV

KISAYOL TUŞU

İŞLEV

KISAYOL TUŞU

Kopyala

Ctrl + C

Küçük / Büyük Harf

Shift + F3

Yapıştır

Ctrl + V

Uygulamayı Kapat

Âlt + F4

Kes

Ctrl + X

Bul

Ctrl + F

Kaydet

Ctrl + S

Değiştir

Ctrl + H

Yazdır

Ctrl + P

Yardım

F1

Baskı Önizleme

Ctrl + F2

Görünümü Yenile

F5

Tümünü Seç

Ctrl + A








İpucu : Ctrl + S veya Alt + F4 gibi arada (+) işareti bulunan kısaltmalar, ilk harflerin işaret ettiği tuşa basılıp bırakılmadan (+) işaretinin sağındaki tuşa (aynı anda) basılacağını ifade eder.



  1. MASAÜSTÜ

Bilindiği gibi bilgisayarınızı ilk açtığınızda, klavyeden herhangi bir komut girmeye gerek kalmadan karşınıza aşağıdaki ekran gelir.


Bu ekrana Wındows İşletim Sistemlerinde masaüstü adı verilir. Bu ekranı evinizdeki yada işyerinizdeki çalışma masanıza benzetebilirsiniz. Sık sık kullandığınız dosya, klasör ve kısayolları masaüstüne yerleştirebilir, dilediğinizde bunları taşıyabilir veya silebilirsiniz. Masaüstünün görünümünü de dilediğiniz gibi ayarlayabilirsiniz.


Resimde de görüldüğü gibi masaüstünde değişik simgeler, başlat düğmesi ve görev çubuğu bulunmaktadır.


    1. Görev Çubuğu

Ekranın altını yatay olarak kaplayan mavi renkli Görev Çubuğu aktif olan programları gösterir. Çalıştırılan her programın simgesi işletim sistemi tarafından Görev Çubuğu’na yerleştirilir. Böylelikle Görev Çubuğu üzerindeki program düğmelerini (simgelerini) kullanarak istenen programa kolayca geçiş yapılır.



İpucu : Alt + Tab tuşları kullanılarak ta programlar arası geçiş yapılabilir.


    1. Başlat Düğmesi

Görev Çubuğun en solundaki Başlat Düğmesi, sizi Windows XP’deki yolculuğunuza başlatacak en iyi araçtır. Başlat Düğmesine tıklandığına karşımıza Başlat Menüsü çıkacaktır. Başlat Menüsü aşağıda ayrı bir bölüm olarak anlatılacaktır.




    1. Simgeler

Masaüstünde dosya, klasör ve kısayollar bulunur. Bunların her birine simge adı verilir.




  1. BİLGİSAYARIN KAPATILMASI

Windows XP işletim sisteminde bilgisayarın kapatılması özel bir işlemin yapılmasını gerektirir. Windows XP’nin düzgün olarak kapatılmaması veri kayıplarına veya sistemde kalıcı arızalara neden olabilir.


Windows XP’yi (ve bilgisayarınızı) kapatmak için şu işlemleri yapmalısınız:


  1. Başlat düğmesini tıklayın.

  2. Bilgisayarı Kapat düğmesini tıklayın.





  1. Açılacak “Bilgisayarı Kapat” adlı ekrandan Kapat düğmesini tıklayın.

İpucu : Bu 3 işlemden sonra bilgisayarınız kendiliğinden kapanacaktır. Ayrıca bilgisayarın kasasındaki açma tuşuna basmanız bilgisayarın arızalanmasına neden olabilir.


İpucu : Beklemede tuşuna basıldığında bilgisayar kendisini minimum güç tüketim moduna alır ancak aktif olan programlar çalışmasına devam eder. Klavyenin herhangi bir tuşuna basıldığında, parola tanımlamışsanız sisteme giriş ekranı, tanımlamamışsanız en son bıraktığınız ekran açılır.



  1. BAŞLAT MENÜSÜ

Wındows XP içerisinde nerede olursanız olun, ekranın en altında görev çubuğu görülecektir. Görev çubuğunun solunda bulunan Başlat Düğmesi, bilgisayara yüklü olan tüm program ve Wındows XP dahili özelliklerinin menüler halinde görüntülenmesini sağlar.



Başlat Düğmesi tıklandığın-da yandaki resimde görülen Başlat Menüsü açılır.


Başlat Menüsü veya Windows XP’deki herhangi bir menüde çok sayıda satır bulunmaktadır. Üzerlerine fare ile gelerek sol tuş ile tıklandığına, ilişkilendirildik-leri işlevi yerine getiren bu satırlara Menü Satırı adı verilir. Ara, Yardım ve Destek, Denetim Masası,… satırları birer menü satırıdır.

  1   2   3






    Ana sayfa


BiLGİsayara giRİŞ

Indir 175.37 Kb.