bilgiz.org

BiLGİsayar donanimi




Tarih01.10.2017
Büyüklüğü81.82 Kb.
TipiYazı

Indir 81.82 Kb.

BİLGİSAYAR DONANIMI
2. HAFTA
Haftalık Ders İçeriği Formatı:

SLAYT 1:

Başlık:
İçerik:

Bu bölümün hedefi aşağıdaki konuların öğrenciler tarafından kavranmasıdır:



  • Bilgisayar Türleri

  • Donanım (Hardware) - Yazılım (Software) İlişkisi

  • Programlar

  • Programlama Dilleri

  • Bilgisayarların Temel Bileşenleri


SLAYT 2

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Bilgisayar Türleri

İçerik: Bilgisayarların tarihi gelişimi önceki derslerde işlenmişti. Ancak burada çok kısa olarak tekrar etmek yerinde olabilir: 2. Dünya Savaşı'nda hemen sonra Amerikalı 3 bilim adamı tranzistörü icat etti. Bu onlara daha sonra Nobel Fizik Ödülü'nü kazandıracaktır. Bu önemli gelişme öncesinde otomatik ve doğal olarak mekanik pek çok cihaz geliştirilmeye çalışılmıştır. Bunların pek çoğu çalışmasa (Babbage'ın Otomatik Hesap Makinesi vs...) veya çok anlamlı olmasa da içerdiği fikirler açısından önemliydi. İleride bu düşünceler modern bilgisayarların yaratılmasına öncülük yapacaktı.
Analog tranzistörler, daha sonra yerlerini yarıiletken malzemeden yapılma (Germenyum ve silisyum) tranzistörlere bıraktı. Bu hem gelişmeleri hızlandırdı hem de daha performanslı ve ucuz yarıiletken devre elemanlarının (başta mikroişlemciler) geliştirilmesini sağlamıştır.
Resim: Aşağıda Charles Babbage'ın (1791-1871) Makinesi'nin (Difference Engine) (olası) resmi görülmektedir:


SLAYT 3

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: İlk PC

İçerik: IBM Şirketi, Amerika Birleşik Devletleri'nde 1981 yılında piyasaya bir cihaz çıkardı. Bu cihaz, bugün bizim bildiğimiz anlamda ilk ev tipi bilgisayardır. IBM'in PC (Personal Computer-Kişisel Bilgisayar) adını verdiği cihazın bu ismi, bugün hala server dışındaki bilgisayarlar için teknik bir terim olarak kullanılmaktadır.
Resim: Aşağıda IBM'in 1981 yılında piyasaya çıkardığı ilk PC'nin resmi görülmektedir:



SLAYT 4

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Teknolojik Gelişme

İçerik: Bilgisayarlar aradan geçen 25 yıllık dönemde çok büyük ilerleme katetmiştir. Yukarıda bahsedilen kişisel bilgisayarların haricinde dizüstü bilgisayarlar (laptop), el bilgisayarları (PDA), tablet bilgisayarlar ve sunucu (server) bilgisayarlar gibi farklı amaçlar için tasarlanmış bilgisayarlarda bulunmaktadır.
Server bilgisayarlar gördükleri önemli işlerler dolayı özel bazı donanım bileşenlerine veya özelliklerine sahip olabilir. Bu özellikle PC’lerde görülmeyen türde olabilir. (SCSI harddiskler, RAID kartları, birden fazla mikroişlemci ve buna uygun anakartlar vs...)
Resim: Aşağıda server (sunucu) bir bilgisayarın resmi görülmektedir:


SLAYT 5

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Donanım (Hardware) - Yazılım (Software) İlişkisi

İçerik: İleride daha detaylı olarak işleneceğinden bu konu kısaca şöyle açıklanabilir: Tüm bilgisayarlar aslında makine dili (machine language) adı verilen bir yazılımı işletir. Makine dilinde yazılmış bir program mikroişlemci içinde çözümlenerek bir dizi donanımsal faaliyete dönüştürülür. Bu işlemlerin sonucunda bilgisayar istenen işlemleri yapar.
Resim: Aşağıda bilgisayarda koşan bir yazılımın görüntüsü yer almaktadır:


SLAYT 6

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Programlar

İçerik: Bilgisayar programlarını genel olarak 2'ye ayırabiliriz: İşletim sistemleri ve uygulama programları. Bunları kısaca şöyle göstermek mümkündür:



İşletim Sistemleri

Uygulama Programları







DOS (Disk Operating System) 1,0...6,22

Microsoft Office Programları (MS Word, Ms Excel, MS Power Point, vs...)

Windows 95

Muhasebe Programları

Windows 98

Browser Programları (İnternet Explorer, Mozilla Firefox, Opera vs...)

Windows ME

Anti Virüs Programları (McAfee, Norton, Trend Micro vs ...)

Windows 2000 (Professional, Server, Server, Advanced Server ve Data Center)

Film Oynatma ve Müzik Dinleme Programları (Media Player, VLC Player, Winamp, Real Player, BS Player vs...)

Windows XP (Home Edition, Professional ve Starter Edition)

Matematik ve Mühendislik Programları (MATLAB, MATHCAD, MATHEMATICA vs...)

Windows 2003 Server

CD ve DVD Yazma Programları (Nero, NTI CD Maker vs...)

Windows Vista

Dosya Sıkıştırma Programları (Winzip, Winrar vs...)

UNIX

Peer to Peer Programlar (Emule, Ares, Kazaa, Morpheus vs...)

Linux

Yabancı Dil Öğrenme ve Sözlük Programları

MAC OS ...

Email Okuma Programları (Outlook, Outlook Express, Mozilla Thunderbird vs...)

...

...



SLAYT 7

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: PROGRAMLAMA DİLLERİ
Program Nedir?

Program bilgisayarın donanımını kullanılabilir hale getiren komutlar topluluğudur.


Eğer bilgisayara ne yapması gerektiğini söylemezseniz, hiçbir şey yapamaz.
Bilgisayara bir şeyler söylemek ise programlar aracılığı ile olur.
Resim :


SLAYT 8

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık:
İyi Bir Programın Temel Özellikleri


Doğruluk

:

Verilen görevlerin tam olarak yerine getirilmesidir

Dayanıklılık

:

Beklenmedik hatalardan dolayı programın çalışması

kesilmemelidir



Genişletilebilme

:

İleri aşamalarda görevlerin değişikliği veya yenilerinin

eklenmesi kolay olmalıdır



Basitlik

:

Karmaşık tasarımlardan kaçınmak gerekir

Modülerlik

:

Program kodları başka programlar içinde de kullanılabilmelidir

Uyumluluk

:

Başka bilgisayar ve sistemlerde çalışabilmelidir

Kontrol edilebilirlik

:

Hata olabilecek yerlere açıklayıcı hata mesajları konulmalıdır

Kolay kullanım

:

Kullanıcı ara birimi kolay olmalı ve rahat öğrenilebilmelidir

Parçalanabilirlik

:

Problemin küçük parçalara ayrılarak yazılmasıdır

Anlaşılırlık

:

Başkasının yazdığı program elden geçirilirken rahatça

okunabilmelidir



Koruma

:

Modüller birbirlerine müdahale etmemelidirler


SLAYT 9

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Programlama Dilleri

İçerik: İster uygulama isterse işletim sistemi olsun yazılımların hepsi programlama dilleri denen tool'lar ile yazılmıştır. Bu diller makine dilinin aksine kullanılması ve incelenmesi daha kolay dillerdir. Bunlara örnek olarak Pascal, Delphi, Visual Basic, C, C++, Java verilebilir.
Bu dillerde yazılan programların, bilgisayarın anlayabileceği dil olan makine diline çevrilmesi gerekir. Bu işleme derleme (compiling) diyoruz. Elbette makine dilinde veya ona çok yakın simgesel dilde (assembly) de programlama yapmak mümkündür. Ancak bu büyük bir çaba gerektirir. Çok karışık ve anlaşılması güç komutlardan oluştuğu için bu diller pek tercih edilmez. Ayrıca bu dilleri kullanabilmek için mikroişlemciyi çok iyi bilmek gerekir. Oysa diğer diller için bu bir zorunluluk değildir.
Resim: Aşağıda C programlama dilinde yazılmış çok kısa bir program örneği görülmektedir:
#include
main(void)

{

printf("hello, world\n");



return 0;

}


SLAYT 10

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: ASSEMBLY

Makine dilinin dezavantajları, hatalı kod yazımının kolay olması ve yazımının uzun sürmesidir.


Makine dilinin daha rahat programlanması için “assembly dili” geliştirilmiştir. “Assembly dili” basit, hatırlanması kolay deyimlerden oluşur.
Programcılar 1 ve 0 ile program yazma yerine “assembly dili”ni geliştirmişlerdir, bilgisayarın bu yazılanlarla ilgili hiçbir fikri yoktur.
Bu sebeple programcılar “assembly dil” komutlarını “makine dili”ne çeviren programlar yazmışlardır. Bu programlara “makine dili çeviricisi - assembler” denir.
Resim :


SLAYT 11

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: ASSEMBLY








SLAYT 12

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: ASSEMBLY
Resim :

“Assembly dili” makine dilinden daha rahat yazılmasına rağmen, hala bazı dezavantajlara sahiptir:




  • Yavaş ve çok yer kaplayan programlar oluşur.

  • Başka dile çevrilmeleri zordur.

  • Çok uzun program yazımına elverişli değildir.


SLAYT 13

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Derleyici (Compiler)

Derleyici (Compiler)

Yüksek seviye bir dili “makine diline” çeviren programlara “derleyici – compiler” denir.


Derleyici kaynak kodu makine diline çevirir. Eğer yazım hataları yok ise, sonuçta çalıştırılabilir bir dosya meydana gelir. Bu dosyayı isterseniz diğer insanlara verebilir veya satabilirsiniz.


Derleyici işlemci türünüze göre kod oluşturur. Eğer işlemcinizin mimarisi farklı ise o işlemciye göre tekrar derlenmesi gereklidir.


SLAYT 14

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Bilgisayarların Temel Bileşenleri

İçerik: Bilgisayarlar, ilk çıktığı 1981 PC döneminden beri hemen hemen benzer bir yapıya sahip oldu. Temel bilgisayar parçalarının yer aldığı konsol (kasa), ekran (monitör) ve klavye. Aradan geçen sürede bilgisayara ait pek çok özellik değişmiş ve gelişmiştir: Mouse, CD writer, DVD writer, CDROM, DVDROM, disket sürücü, yazıcı, scanner, USB bellek çubuklar, webcam, hoperlör vs...
Resim: Aşağıda standart bir PC’nin resmi görülmektedir:

SLAYT 15

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Kasanın İç Yapısı

İçerik: Bilgisayarın en önemli parçalarının bulunduğu birim kasadır. Kasa veya konsolun değişik türleri olabilir. Yatay kasalar, dikey kasalar vs... Kasanın içinde bilgisayarın önemli bileşenlerini bir araya getiren anakart, kasa içindeki parçaların elektrik beslemesini yapacak olan güç kaynağı (power supply), CDROM, DVDROM gibi elemanlar, disket sürücü bulunur.
Resim: Aşağıda bir PC’nin kasa adı verilen kısmı görülmektedir:


SLAYT 16

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Anakart

İçerik:
ANA KART NEDİR?


  • Bir bilgisayarın tüm parçalarını üzerinde barındıran ve bu parçaların birbiriyle iletişimine zemin hazırlayan elektronik parçadır.

  • Bilgisayara takılan parçaların hangi özelliklerde olması gerektiğini Ana Kart belirler

ANA KARTIN GÖREVİ



  • Ana Kartın temel görevi, üzerinde bulunan birimler ile sonradan takılan birimler arasındaki bağlantıyı sağlamaktır.

  • Ana kart üzerinde bu görevi sağlayan çeşitli entegreler (chipset, yonga seti) bulunmaktadır.


SLAYT 17

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Anakart

İçerik: Kasanın içindeki en önemli birim anakarttır (Mainboard). Aşağıda bu kartın üzerindeki elemanlar gösterilmektedir. Anakart bir anlamda bilgisayarın tüm parçalarını birleştirmemizi sağlayan elektronik devredir diyebiliriz:
Resim:


SLAYT 18

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Anakartın Bileşenleri

İçerik: Yukarıdaki şekle detaylı bakarsak pek çok unsurun bir arada olduğunu görürüz. Mikroişlemci ve RAM, anakartın üzerinde uygun yerlerine yerleştirilir. Harddiskler, bağlantı biçimine göre SATA veya PATA olabilir. Eğer anakart üzerinde grafik kartı yok ise veya ayrıca grafik kartı takılmak isteniyorsa PCI veya AGP veri yolları kullanılabilir. Elbette PCI slotları ethernet kartı için de kullanılır.
Bunun haricinde veri yollarını birbirine bağlarken bazı köprülerin oluşturulması gerekir. Bellek (RAM) ile mikroişlemci ve ana veri yolunu birbirine bağlayan devreye kuzey köprüsü, diğer veri yollarını birbirine bağlayan devreye de güney köprüsü denir. Kuzey köprüsü, daha önemli olduğu için bu devrenin tipi anakartın türünü de belirler ki genelde bu çipset olarak isimlendirilir. İlerideki derslerde bu parçalara daha yakından bakacağız.


Resim:




SLAYT 19

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Çipset’lerin Durumu

İçerik: İleride bu konuya daha detaylı olarak dönecek olsak da anakart üzerindeki çipset birimine bakmak yararlı olabilir:
Kuzey köprüsü temelde Mikroişlemci, RAM, grafik kartı (AGP) ile güney köprüsü arasındaki 4’lü bağlantıyı (köprü) sağlar. Bu bağlantı, özellikle mikroişlemci ile RAM arasında yapıldığından oldukça önemlidir. Çünkü bilgisayara ait işlemlerin önemli bir kısmı bu iki birim arasında yapılır.
Bu bağlatıyı sağlayan entegre devre mikroişlemci kadar olmasa da yine de önemlidir ve anakart üreticilerinden farklı olarak başka şirketler tarafından üretilebilir. Bu üreticiler INTEL, VIA, SIS vs...
Resim: Aşağıda SIS Firmasına ait bir çipset entegre devresi görülmektedir:


SLAYT 20

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: Anakart Üzerinde Çipset Devresi

İçerik: Anakart üzerinde yer alan çipset (kuzey köprüsü) anakart ile bütünleşik durumdadır ve diğer çoğu bilgisayar bileşeninin tersine takılıp çıkarılamaz. Mikroişlemci, RAM, grafik kartı veya harddisk gibi değiştirilemez. Bu nedenle desteklediği özellikler, eğer değiştirilmek istenirse anakartın da değişmesi gerekir.
Yukarıda olması nedeniyle kuzey köprüsü ismini alan entegre devre aşağıda kendisi gibi bir başka köprü devreye bağlanır. Bu devreye de aşağıda olması nedeniyle güney köprüsü denilir. Bu devre kuzey köprüsü kadar önemli olmasa da yine de yüksek performansla çalışması beklenir. Ancak genellikle kuzey köprüsünün tipi ile anılır.
Resim: Aşağıda kuzey köprüsüne ait bir soğutma fanı görülmektedir:

SLAYT 21

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık:
İçerik: ANAKART CHIPSET LERİ
Resim :








  • Anakartın trafik polisleridirler

  • Bilgi akışını kontrol ederler.

  • Kuzey ve güney köprüsü olmak üzere iki tanedir..



SLAYT 22

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: ANAKART CHIPSET LERİ
İçerik:
Resim :



  • Kuzey köprüsü işlemci, ram ve ekran kartı belleği arasındaki bilgi trafiğini kontrol eder

  • Güney köprüsü ise, çevre birimleri ile kuzey köprüsü arasındaki bilgi trafiğini kontrol eder..



SLAYT 23

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: CHIPSET ÜRETİCİLERİ
İçerik:YONGASETİ (CHIPSET)




  • Ana karttaki trafik polisleridir.

  • Birimler arasındaki bilgi akışını kontrol ederler

  • Yonga seti bilgisayarın hızını ve performansını etkileyen en önemli unsurlardan biridir.

  • Yonga Seti üreticileri: INTEL, AMD, SIS, ALI, VIA


SLAYT 24

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık: VERİYOLLARI
İçerik: BUS



  • Anakart üzerindeki parçalardan birinden diğerine bilgileri iletmek için kullanılan yollara denir





  • 2 çeşit veri yolu bulunmaktadır




  1. FSB

  2. Diğer Yollar

    1. ISA (Industry Standard Architecture)

    2. PCI (Peripheral Component Interconnect)

    3. AGP (Advanced Graphics Port)

    4. PCIe (PCI Express)



SLAYT 25

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık:
İçerik: FSB



  • İŞLEMCİ ve RAM arasındaki yolun adı FSB dir



SLAYT 26

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık:
İçerik: ISA






SLAYT 27

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık:
İçerik: PCI




  • Tak – Çalıştır özelliği destekler

  • Tak çalıştır özelliği : sisteminize takılan bir donanımın otomatik olarak sistem tarafından tanınarak ona ait sürücülerin yüklenmesidir.

  • Yuvaları beyaz renklidir

  • ISA yuvalardan daha küçüktürler

  • 33 Mhz veya 66 Mhz hızında çalışabilir

  • Veri yolu genişliği 32 bit tir



SLAYT 28

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık:
İçerik: AGP





  • Sadece ekran kartları için kullanılır

  • PCI dan farkı: Grafik dokularını, ekran kartının belleğinin dışında RAM i de kullanarak işler. Buna “Doğrudan Bellek Kullanımı” (DIME – Direct Memory Execute) denir. Bu özellik grafik işlemlerde performansı artırır.



SLAYT 29

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Başlık:

İçerik: PCI Express





  • PCI yuvalarına göre çok daha hızlı çalışırlar

  • Veri Yolu genişlikleri daha fazladır

  • PCI daki gibi paylaşımlı yollar yerine ayrı yollar bulunmaktadır.

UYGULAMA SORULARI ve CEVAPLARI :


  1. Yazılım nedir?

Bilgisayarın elle tutulmayan, gözle görülmeyen parçalarına verilen isimdir.


  1. Anakart nedir ve ne amaçla kullanılır?

Bir bilgisayarın tüm parçalarını üzerinde barındıran ve bu parçaların birbiriyle iletişimine zemin hazırlayan elektronik parçadır.


  1. Kuzey ve güney köprüsü nedir?

Kuzey köprüsü işlemci, ram ve ekran kartı belleği arasındaki bilgi trafiğini kontrol eder.

Güney köprüsü ise, çevre birimleri ile kuzey köprüsü arasındaki bilgi trafiğini kontrol eder.






    Ana sayfa


BiLGİsayar donanimi

Indir 81.82 Kb.