bilgiz.org

BiLGİ ve iletiŞİm teknolojileri dersi-ders notlari




Tarih01.10.2017
Büyüklüğü58.46 Kb.

Indir 58.46 Kb.

H
BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ DERSİ-DERS NOTLARI

AFIZA KAPASİTE ÖLÇÜ BİRİMLERİ

Bilgisayarda sakladığımız resim,müzik,video,word belgesi vs.dosyaların hepsi 0 ve 1 den oluşan makine kodlarından oluşmaktadır.

01 bit BİTEn küçük kapasite birimidir.

11 bit

000101018 bitten oluşan bu bilgi 1 BYTE’tır.

Küçükten büyüğe doğru kapasite birimleri

BİT-BYTE-KİLOBYTE-MEGABYTE-GİGABYTE-TERABYTE…

8 BİT=1 BYTE 1024 BYTE=1 KB 1024 KB=1 MB 1024 MB=1 GB 1024 GB=1 TB

1 DİSKET=1,44 MB

1 CD=700 MB

1 DVD=4,7 GB



DONANIM: Bilgisayarın fiziksel kısımlarına donanım denir.

1. İşlemci: Bilgisayarın beyni gibidir, mantıksal ve matematiksel işlemleri yapar, karar verir,karşılaştırma işlemi yapar, donanımlar arası ilişkiyi düzenler.İşlemci hızı gigahertz(GHZ) ile belirtilir.
2. Anakart: Bilgisayarın omurgasıdır. Tüm donanımın birbiri ile olan fiziksel bağlantısını sağlar. Bilgi akışının tamamı anakart üzerinden sağlanır.
3. RAM(Ana Bellek):Veriler ve komutlar burada saklanır.Bilgisayarın çalışması için gerekli olan işletim sistemi veya programlar ana belleğe yüklenir.Programlar,veriler,komutlar ana belleğin üzerinde geçici olarak bulunur.Bilgisayarın kapatılmasıyla veya elektrik kesintisiyle ana belleğin üzerindeki veriler kaybolur.Ram kapasiteleri MB veya GB ile ifade edilir.
4. Ekran Kartı: Ekranda görüntülenecek grafikler için video sinyali yaratan adaptör. Bilgisayarın işlediği veriyi monitör, televizyon, video projektör gibi görüntü aygıtlarında gösterime uygun hale getiren birim.Ekran kartlarının kapasiteleri MB veya GB ile ifade edilir.
5. Sabit Disk: Bir bilgisayarda bulunan bütün dosyaların(işletim sistemine ait dosyalar,program dosyaları,müzik, resim vs. dosyaları) kalıcı olarak saklandığı, bu dosyaların elektrik kesintisiyle kaybolmadığı birim sabit disktir.Sabit Disk kapasiteleri genellikle GB ile ifade edilir.
6. Monitör: Ekran kartından gelen görüntü sinyallerinin kullanıcı tarafından görülebilen bir hale getiren birim. Tüplü monitörler(CRT) ve Likit Kristal Ekranlı(LCD) olanlar. Görüntüyü tüp teknolojisi ile oluşturan monitörler hesaplı sahip olma maliyetleri ile likit kristal (LCD) monitörler ise kapladıkları alan,görüntü kalitesi ve düşük güç tüketimi yüzünden tercih edilirler.Monitörler ile ilgili değerler ekran büyüklüğü(İnch ile ifade edilir) ve çözünürlüktür(piksel ile ifade edilir.)
PİKSEL: Ekrandaki bir noktayı ifade eder.
Çözünürlük: Ekranda yatayda ve dikeyde bulunan piksellerin çarpımından oluşan(1024*768 piksel gibi) görüntü kalitesini ifade eden kavramdır.
7. Klavye: Üzerinde rakam, alfabetik karakter ve özel işaretlerden oluşan tuş takımı bulunan ve kullanıcının bilgisayara komut vermesini, bilgi girişi yapabilmesini sağlayan birim. Ülkemizde iki farklı tuş dizilimine sahip klavye bulunmaktadır. Bunlar Q klavye ve F klavye olarak adlandırılırlar. F klavye dizilimi daktilolardaki tuş dizilimi ile aynıdır. Q klavyenin dizilimi ise daha evrensel bir yapıya sahiptir.
8. Fare: Çalışma yapılan bir programdaki bir özelliğin işaretlenmesini ya da bir komutun çalıştırılmasını sağlayan giriş birimdir.
9. Disket Sürücü: Yedekleme ya da taşıma amaçlı bilginin kalıcı olarak depolanabildiği 3.5 inch'lik manyetik disklerin okunmasını sağlayan birim.
10. Ses Kartı: Analog ses dalgalarını dijitale, dijital ses bilgilerini ise analog bir yapıya dönüştürebilen birim.

11. CD-DVD SÜRÜCÜ:
CD-ROM: CD okur, CD yazamaz(çekemez)(ROM sadece okur)

CD-RW: CD okur, CD yazar(çeker)(RW hem okur,hem yazar)

DVD-ROM:CD+DVD okur,CD+DVD yazamaz.

DVD-RW: CD+DVD okur,CD+DVD yazar.



12. Yazıcı: Bilgisayarda yapılan çalışmaları raporlamak amacıyla kağıt üzerine yazan birim. Yazıcılar; nokta vuruşlu, mürekkep püskürtmeli, lazer olarak çeşitlere ayrılırlar.

13. Tarayıcı: Bir dokümandan aldığı görüntüyü bilgisayara dijital olarak aktaran birim.Yani kağıt üzerinde bulunan resimleri,fotoğrafları,yazıları bilgisayara görüntü olarak aktarır.

14. Kesintisiz Güç Kaynakları: Bilgisayarın elektrik kesintisi sırasında çalışabilmesi ya da güvenli bir şekilde kapatılabilmesi için geçici olarak elektrik kaynağı sağlayan birim.

15.Ethernet Kartı(Ağ kartları): Bilgisayarın ağ kabloları üzerinden yerel ya da genel ağlara bağlanmalarını sağlayan birimlerdir. Bir alanda ağ kurabilmek için ağ kartı ve ağ kablolarının olması şarttır.

16.Modem: İnternete bağlanmamızı sağlayan donanımdır.Çevirmeli modemler,ADSL modemler,Kablosuz modemler vardır.

--İşlemci,anakart,ram,ekran kartı gibi donanımlar bilgisayarın çalışmasını sağlayan ana donanımlardır,bunlardan birisinin arızalı olması veya takılı olmaması durumunda bilgisayar çalışmaz.



Giriş/Çıkış Birimleri

Giriş Birimleri: Bilgisayara veri girişi yapmayı sağlayan donanımlardır.(fare,klavye,tarayıcı,mikrofon,barkod okuyucular,optik okuyucular)

Çıkış Birimleri: Bilgisayarda oluşturulan verileri dışarı aktarmayı sağlayan donanımlardır.(monitör,yazıcı,hoparlör vs.)

Bazı donanımlar hem giriş birimi hem çıkış birimidir.(flash bellek,CD-RW,DVD-RW,disket sürücü,sabit disk,ram,modem gibi)



YAZILIM NEDİR?

YAZILIM ÇEŞİTLERİ



  • İŞLETİM SİSTEMİ YAZILIMLARI

  • UYGULAMA YAZILIMLARI

  • PROGRAMALAMA YAZILIMLARI

-Bilgisayarda kullanılan her türlü programa yazılım nedir.Genelde programlar kullanılacakları zaman, çevre birimlerinden(disklerden) belleğe(RAM) yüklenir.

-Bilgisayarın çalışmasını sağlayan yazılım olan işletim sistemi bilgisayar açıldığı zaman otomatik olarak belleğe(RAM) yüklenir.İşletim sistemi olmazsa bilgisayar açılmaz(Donanım olmazsa yazılım çalışmaz,yazılım olmazsa donanım çalışmaz)

-İşletim sistemleri işlemcilere özgü olarak hazırlanır.

-Uygulama programları da işletim sistemlerine özgü olarak hazırlanır.(Vista uyumlu programlar,xp uyumlu programlar vs)

İŞLETİM SİSTEMİ YAZILIMLARI

İşletim sistemi, bilgisayarın ilk açılma anından kapanana kadar kullanıldığı sürece görev yapan ana yazılımdır. İşletim sistemi;

Ana ve yan belleklerin en verimli biçimde kullanılmasını,

Donanım birimleriyle iletişimi,

Çeşitli uygulama ve hizmet programlarının çalıştırılmasını sağlar.

Örnek:Windows 95,98,XP,Vista,Pardus,Linux,Unix,Macos vs.

UYGULAMA YAZILIMLARI

Uygulama yazılımları belirli konulardaki problemlerin çözümüne yönelik olarak programlama dillerinden biri ile yazılmış programlardır. Hangi işletim sistemine uygun olarak yazılmışsa o işletim sistemi altında çalışırlar. Değişik amaçlara yönelik yüzlerce uygulama programı(paket program) vardır.Örneğin;Office programları(Word,Excel,Powerpoint vs.), photoshop, winamp, msn, flash, oyunlar, antivirüs programları vs.

PROGRAMLAMA DİLLERİ

Uygulama yazılımlarının ve işletim sistemlerinin yazılması, oluşturulması için kullanılan programlardır. Örnek: Java, Delphi, Pascal, C++,Visual Basic vs.



KULLANIM HAKLARINA GÖRE YAZILIM ÇEŞİTLERİ

Lisanslı Yazılım: Kullanabilmek için lisans hakkının satın alınması gereken programlardır.Örnek:Office Programları,Windows Xp vs.

Demo Yazılım: Tanıtım amaçlı bir süreliğine(30 gün,15 gün vs) ücretsiz kullanılabilen, süre bitiminde lisans hakları satın alınmak koşuluyla kullanılabilen yazılım türüdür.Çeşitli antivirüs programları

Freeware(Bedava) Yazılımlar: Kullanıcıdan ücret talep etmeksizin cd,disket,internet vasıtasıyla dağıtılarak kullanılan programlardır. Örnek:Msn,Winrar..

Virüs Nedir ?

Bilgisayar virüsleri, bilgisayarın çalışmasını engelleyecek, verileri kaydedecek, bozacak veya silecek ya da kendilerini Internet üzerinden diğer bilgisayarlara yayarak yavaşlamalara veya başka sorunlara neden olacak şekilde tasarlanmış programlarıdır. Virüsler de yazılımdır.



Virüs Çeşitleri:

1.Worm(Solucan): Solucanlar da bir yazılımdır. Solucan da, virüs gibi, kendisini bir bilgisayardan diğerine kopyalamak için tasarlanmıştır ancak bunu otomatik olarak yapar. İlk olarak, bilgisayarda dosya veya bilgi ileten özelliklerin denetimini ele geçirir. Ağları yavaşlatırlar ve olasılıkla sizin ve başkalarının Internet'teki Web sayfalarını görüntülerken uzun süreler beklemenize yol açarlar.

2. Truva Atı(Trojan): Truva atı da bir yazılımdır. Doğrudan kendisinin zararlı bir etkisi yoktur. Ancak yerleştiği bilgisayarı sahibinin bilgisi dışında başkalarının yönetmesine olanak sağlar. Böylece bilginiz ve izniniz olmadan başkaları bilgisayarınızı yönetebilir. Kontrol dışı hareket eden Mouse,klavye hareketleri.

3. Casus(Spyware) : Bu programlar kullandığınız masum görünen ve genelde internetten bedava diye reklemını görüp indirdiğiniz programlar ile bilgisayarınıza bulaşan programcıklardır.Tam anlamı ile virus olarak adlandırılmayan bu programların temel amaçları kuruldukları bilgisayarda bilgi toplamak ve bu bilgileri bu programları yazan kişilere yönlendirmektir. Örneğin;Reklam veren sitelerin en çok tıklanan siteleri tespit etmek için, para kazanmak amacıyla insanların bilgisayarlarından bilgi çalmaları..

4. Spam(Gereksiz Posta): İnternet yoluyla çok sayıda kişiye genellikle reklam amacıyla gönderilen e-postalara spam denir.Tanımadığınız adreslerden gelen mesajların eklerini açmayınız. Gelen e-postanın gönderenin de anlamsız karakterler görürseniz siliniz. Kimin gönderdiğini bilmediğiniz e-postadaki adresleri tıklamayınız.

5. Keylogger: Key-logger, temel olarak, gerçek sahibinin bilgisi dışında düzenli olarak İnternet üzerinden bir başkasına veri transferi yapan küçük boyutlu bir program olarak tanımlanabilir. Keylogger, uzak bilgisayara kendi kurulumunu gerçekleştirdikten sonra genellikle kendini hiç belli etmeden çalışmaya başlar ve kaydettiği verileri programlandığı zaman aralıklarında bilgisayara saldıran kişiye iletir. Genellikle tüm klavye hareketlerini, ekran görüntülerini ara hafızasına alır ve transfer eder.

Virüslerin Bulaşma Yolları:

1. Depolama aygıtları: CD , DVD, Disket veya USB Aygıtlar. Bu tür aygıtların içindeki dosyaları görüntüleyip kullanmadan önce aygıt virüs taramasından geçirilmelidir.

2. İnternet Aracılığı ile(internet üzerinden video,ses,resim,sayfa açan programcıklar)

    • Javascript

    • Activex

İnternet üzerinden dosya indirirken(download işlemi) sıkıştırılmış dosyalar içinde bulunabilecek virüslere karşı dikkatli olunmalıdır, indirilen dosyalar açılıp kullanılmadan önce antivirüs programı ile virüs taraması yapılmalıdır.

3. E-Posta Aracılığı ile

4. Ağ Paylaşımı ile

Virüs Bulaştığını Nasıl Anlarız?

  • Bilgisayarınız olağan dışı şekilde yavaşladıysa

  • Yeni ya da daha öce kullandığınız disket ve flash diskler artık çalışmıyorsa

  • Ekranınızda garip mesajlar beliriyorsa

  • Kullandığınız programlar çöküyor ya da çok yavaş çalışıyorsa

  • Döküman ya da dosyalarınız isimleri, dosya boyutları, kayıt tarihleri kendi kendine değişiyorsa

  • İnternette download ve upload aşırı yavaşladıysa

  • Monitorunuzda tuhaf hareketler oluyorsa virus bulaşmış demektir.

Bilgisayarı Virüslere Karşı Korumak için;

  • Bilgisayarınızı güncel tutun. Windowsun Otomatik Güncelleştirmelerini bilgisayarınıza indirip kurunuz.

  • Mutlaka bir antivürüs yazılımı kullanın ve antivirüs programınızı yeni virüslere karşı güncelleyeniz.

  • Güvenmediğiniz ya da şüphelendiğiniz e-postaları açmayın ve yanıtlamayın.

  • Güvenmediğiniz web sitelerine girmeyin.

  • Kişisel bilgilerinizi güvenilmeyen web siteleri ile paylaşmayın.

  • Bilgisayara dosya-program-oyun indirirken, yüklerken mutlaka virüs taramadan geçirilmelidir.

AĞ NEDİR?

Birden çok bilgisayarın birbirine bağlanarak kaynaklarını paylaşmasıdır.

Ağda Neleri Paylaşabiliriz?


  1. Dosya Paylaşımı

  2. Yazıcı Paylaşımı

  3. İnternet Bağlantısı Paylaşımı

  4. Yazılım-Program Paylaşımı

Ağ Türleri

LAN (Local Area Network) Oda, bina veya binalar arası

MAN (Metropolitan Area Network) 3-30 mil, bir şehirde

WAN (Wide Area Network) Tüm dünyada(İnternet)



Topoloji nedir?

Bir ağdaki bilgisayarların nasıl yerleşeceğini, nasıl bağlanacağını, veri iletiminin nasıl olacağını belirleyen genel yapıdır.



Ağ topoloji türleri

Doğrusal (Bus) Topoloji




Halka(Token Ring) Topoloji




Yıldız (Star) Topoloji




Ağaç (Tree) Topoloji




Karmaşık (Mesh) Topoloji




Bir bilgisayarın ağa bağlanabilmesi için gerekli donanımlar ağ kartı(Ethernet kartı) ve ağ kablosudur.

1.Bilgisayarı Ağa Bağlamak için;
sağ tıklaÖzelliklerBilgisayar Adı( hepsinde farklı)

Çalışma Grubu( hepsinde aynı)
2. Ağda Dosya Paylaşmak için;
sağ tıklaPaylaşım ve Güvenlik”Bu Dosyayı ağda paylaş” tıklanır.

3. Paylaşılan Herhangibir Dosyayı Görmek için;
tıklanır”Çalışma Grubu Bilgisayarlarını Göster” tıklanır.Dosyayı paylaşan bilgisayar adı bulunarak dosya kopyalanır.

DENETİM MASASI VE ÖZELLİKLERİ

Denetim masasından bilgisayardaki donanım ve yazılım ile ilgili ayarların çoğunu yapabiliriz. Denetim masasındaki ayarların büyük bir çoğunluğunu değiştirebilmek, kullanabilmek için Yönetici hesabında işlem yapmak gerekir, bilgisayar kısıtlı haklara sahip ikinci bir hesapta açıldığı zaman değiştirmek istenilen özellik pasif halde görünür, yani bu özelliğin kısıtlı haklara sahip kullanıcı tarafından değiştirilmesine izin verilmez.

Denetim masası özelliklerine erişmenin birçok yolu vardır;

Başlat MenüsüAyarlarDenetim Masası

BilgisayarımSol panelde bağlantı olarak görünür.

Ağ Bağlantılarım Sol panelde bağlantı olarak görünür.

MasaüstüDenetim Masası(Vista için)

1. Görev Çubuğu ve Başlat Menüsü
Görev çubuğu özelliklerini açmak için;
1.Görev ÇubuğuSağ tıklanırÖzellikler

2.Denetim MasasıGörev Çubuğu Ve Başlat Menüsü

Başlat Menüsü
Hızlı Başlat Menüsü


Bildirim Alanı



Görev Çubuğu taşınamaz, boyutlandırılamaz

Üzerine fare ile gelinmediği sürece görünür değildir.

Bir pencere tam ekran olarak açıldığında aşağıda görev çubuğunun görünmesini sağlar.

Çok sayıda açılan aynı program, uygulamaya ait pencereleri gruplar(İExplorer,Word belgesi gibi ayrı ayrı)

Görev çubuğunda hızlı başlatın görüntülenmesini sağlar, seçilmezse görünmez.

Bildirim Alanından saat, tarih değiştirilir.Bu özellik Denetim MasasıTarih/Saat’ten de değiştirilebilir.

Ses ayarı bildirim alanında bulunan bu hoparlör simgesinden değiştirilebilir.Ayrıntılı olarak Denetim MasasıSes

Bilgisayarın ağa ve internete bağlı olduğunu gösteren simge

Bilgisayar ağa bağlı, internete bağlı değil

Ağa ve internete bağlı değil, ağ kablosu bozuk veya yerinden çıkarılmış olabilir. Modemin fişi çekilmiş, bağlantı kesilmiş olabilir.

2. Görüntü: Masaüstü özelliklerini değiştirmek için kullanılır, Bu özelliklere birçok yoldan erişilebilir;

MasaüstüSağ tıklaÖzellikler (Vista için Kişiselleştirme)

Denetim MasasıGörüntü (Vista için Kişiselleştirme)

Masaüstünde bulunan Bilgisayarım, Belgelerim vs. simgeleri görüntülemek için kullanılır.


Kutucuklar boş bırakılırsa simgeler masaüstünden kaldırılır.(Kısayol değil)



Bir simgenin sol alt köşesinde ok varsa simgenin kendisi değil KISAYOLudur.


Görüntüden değiştirilebilecek diğer masaüstü ayarları şöyledir;

Arkaplan resmi değiştirilir.


Ekran koruyucu 10 dk. ya ayarlanmışsa; 10 dk. boyunca fare ve klavyeyle işlem yapılmadığı taktirde ekran koruyucu devreye girer.


Ekran çözünürlüğü değiştirilir(1024*768 gibi)

Tema; Pencere kenarlıklarının rengi, stili ve görev çubuğunun rengi, stili gibi özellikleri içerir. Ve bu özellikleri değiştirmek için bu sekmeyi kullanırız.(Windows Klasik veya Windows XP, Vista Teması gibi)

3. Bölge ve Dil Seçenekleri: Bilgisayarın sayıları, para birimlerini,

tarihleri ve saati görüntüleme biçimini değiştirmek için ve klavye ayarlarını(F –Q) değiştirmek için kullanılır.

Denetim MasasıBölge ve Dil SeçenekleriKlavyeler ve DillerKlavye Değiştir

Seçtiğimiz klavyenin etkin duruma gelebilmesi için listeden bu klavyenin seçili hale getirilmesi gereklidir.



Taktığımız klavyeye uygun klavyeyi listede bulunmuyorsa ekle düğmesine basarak dil ve klavye seçerek bulabiliriz.

4. Kullanıcı Hesapları: Parolanızı değiştirebilirsiniz.

Kullanıcı adınızı değiştirebilirsiniz.

Kullanıcı resminizi değiştirebilirsiniz.

Hesap türünüzü değiştirebilirsiniz.

(Yönetici, Kısıtlı hesap)

Yeni bir kullanıcı hesabı açabilirsiniz.

5. Program Ekle/Kaldır: Kullanılmayan veya hatalı çalışan programların kaldırılması veya onarılması için kullanılan Denetim Masası Özelliğidir.

Denetim MasasıProgram Ekle/Kaldır

Program seçilir, Kaldır veya Onar butonuna basılır.
6.Ses: Hoparlör ve mikrofon özelliklerine erişmek için kullanılan özelliktir.Denetim MasasıSes


7.Tarih/Saat: Tarih/Saat özelliklerini, saat dilimini değiştirmek için

kullanılır. Denetim MasasıTarih/Saat

Bildirim Alanı saat simgesinden de değiştirilebilir.
8. Güvenlik Duvarı: Truva atı(trojan), casus yazılım(spyware), keylogger gibi kötü amaçlı yazılımların internetten bilgisayara sızmasını engelleyen yazılım ve özellikler güvenlik duvarı olarak adlandırılır.

Kötü amaçlı yazılımlara karşı etkin durumda

Güvenlik duvarı koruması kaldırılmış durumda.

Denetim MasasıGüvenlik Duvarı



9. Otomatik Güncelleştirmeler: İşletim sisteminin (Windows xp gibi) üreticileri tarafından internetten üzerinden kullanıcılara gönderilen dosya ve yazılımlardır. Bu dosya ve yazılımlar; işletim sistemi için geliştirilen yenilikleri veya işletim sisteminde varolan güvenlik açığı oluşturan eksiklikleri kapatmak için gönderilen yazılımlardır. Otomatik güncelleştirmeleri yükleyerek;

  • İşletim Sistemi için geliştirilen yenilik içeren dosya ve yazılımları elde etmiş oluruz.

  • Virüs ve diğer kötü amaçlı yazılımların saldırabileceği güvenlik açıklarını kapatacak olan yazılımları elde etmiş oluruz.

Güncelleştirmeleri belli zaman aralıklarında otomatik olarak yükler.



Güncelleştirmeleri almaz. İnternet bağlantısının yavaşlamasını istemediğimiz durumlarda veya önemsiz güncelleştirme dosyaları olduğunu düşündüğümüz zaman güncelleştirmeleri kapatabiliriz.

Denetim MasasıOtomatik Güncelleştirmeler






    Ana sayfa


BiLGİ ve iletiŞİm teknolojileri dersi-ders notlari

Indir 58.46 Kb.