bilgiz.org

Beden diLİ

  • 1. 1. Kültür Beden Dilini Etkiler
  • 2. 1. İlk İzlenim Önemlidir
  • 2.2. Beden Dilimiz Topluluğu Etkiler
  • 2. 3. Davranışımız İç Dünyamızı Etkiler.
  • 3. BEDEN DİLİNİN UNSURLARI
  • 3.1. Jestler Ve Mimikler
  • 3. 2. 2. Bölge Mesafeleri Mahrem Bölge
  • Sosyal Bölge: Yabancılarla
  • 3. 2. 3. Bölge Mesafelerinin Pratik Uygulaması
  • 3. 3. Bedenin Kullanımı 3. 3. 1. Göz Hareketleri
  • Göz Hareketlerinin Dili;
  • Gözlerin konuştuğu dil her yerde aynıdır.” (Herber)
  • 3. 3. 3. Baş Hareketleri
  • 3. 3. 4. Eller, Kollar Ve Parmaklar
  • 3. 3. 5. Bacakların Kullanılışı
  • 3. 4. Oturma Düzenleri 3. 4. 1. Seçilen Yer



  • Tarih01.10.2017
    Büyüklüğü105.41 Kb.

    Indir 105.41 Kb.



    BEDEN DİLİ





    Beceri sahibi olmak önemlidir, dahi olmak ise olağanüstüdür. Ancak hepsinden daha değerli olanı doğru ilişki kurmaktır.”



    1. BEDENİMİZ KONUŞUYOR
    Beden dili yaşanan şartlar içinde, birbirini izleyen hareketlerle değer ve önem kazanan, ses tonu ile desteklenen ve kelimelerle son şeklini alan karmaşık bir süreçtir.

    İnsanlar konuşarak anlaşmayı geliştirmeden önce, beden dili ile anlaşırlardı. Tüm insanlık tarihinin iletişim başlangıcı olarak kabul edilen beden dili, duygu ve düşüncelerimizin yansımasıdır. İnsanlar beden dili aracılığıyla duygularını, düşüncelerini, isteklerini, ihtiyaçlarını ve ruhsal zenginliklerini diğer insanlarla paylaşırlar.

    Bedenimiz iç dünyamızı saran bir eldivendir ve varlığımızın dünyaya açılışıdır. Bu varlık ancak bilinçli bir duyarlılıkla kavranabilir.

    Biz kendimizi ve çevremizi ancak kendi bedenimizle algılayabiliriz.

    Sinir sistemi ve duyu organları çevreden aldıkları uyaranları beyne gönderirler. Bu uyaranlar iki yönlü değerlendirilir. Birincisi yaşantının kendisinin, ikincisi de bu yaşantının hoş veya nahoş oluşunun değerlendirilmesidir. Bu değerlendirmelerle dünyaya karşı kendi ihtiyaçlarımız doğrultusunda bir tavır alırız.

    Yüz yüze kurulan ilişkide kelimeler % 10, ses tonu % 30, beden dili %60 önem taşır. Buradan da anlaşılacağı gibi sözel mesajlardan daha çok beden dili ile iletişim kurulur.

    İnsanlar ana dillerinden başka bir dili öğrenmek için, zaman ve enerji harcarlar. Bir yabancı dili iyi öğrendikleri ölçüde kendilerini daha iyi ifade ederler. Ancak temel dilleri olan ve iletişimin de temelini oluşturan beden dilini anlamak için zaman harcamazlar. Oysa hiç kimse beden dilinin ifadelerinden kaçmayı başaramaz. Bu nedenle bu dili öğrenmeye çalışmak başarılı iletişim kurmak için çok faydalıdır. Böylelikle insanlar kendi dünyalarını yansıtma biçimleri ve iletişim kurdukları kişilerin iç dünyalarıyla ilgili önemli bilgilere sahip olabilirler.

    Aslında her insan, beden dili hakkında bildiğini düşündüğünden çok daha fazlasını bilir, ancak genellikle bunun farkına varmaz. Beden dili kelimelerden çok daha kolay anlaşılır. İnsanlar hayatları boyunca çoğunlukla farkında olmaksızın günlük beden dilini son derece etkili olarak kullanırlar. Ancak bedenin, kelimelerin kontrol edildiği şekilde kontrol edilmesi zordur. Bedenimiz olaylara ve durumlara karşı çok daha fazla kendiliğinden tepkiler verir. Duygu ve düşüncelerimizi kelimelerin ardına saklamak belki mümkündür, ama beden dilimizi gizlememiz çoğu kez mümkün olmaz.

    Beden dili bir bütün olarak incelenmelidir. Kişinin içinde bulunduğu ruhsal durum, dış faktörler göz önünde bulundurularak ifadeler değerlendirilmelidir. Bir tek harekete bakarak kişiler hakkında bir yargıya ulaşmak çoğu zaman yanıltıcı olabilir. Örneğin, soğuk bir havada otobüs bekleyen kollarını kavuşturmuş bir kişi, bu hareketi muhtemelen üşüdüğü için yapmıştır. Kol kavuşturma engeline bakılarak kişi kendini işletişime kapatmış yargısına varmak doğru olmaz.

    1. 1. Kültür Beden Dilini Etkiler

    Farklı kültür gruplarına girdikçe sözsüz iletişim mesajlarının ayrıntılarını değerlendirmek zorlaşır. Grupların sessiz dillerini anlamak için önemli ölçüde bilgilenmeye ihtiyaç vardır. Bunun için o insanların kültürünü, ilişkilerini, iletişimlerini ve dünyaya bakışlarını tanımak gerekir. Kültür, tarih boyunca insanın doğayla ve insanla ortaya çıkan problemlerinin ve zorlanmalarının çözüm biçimidir.

    Beden dili ilişkilerimizde kültürel farklar arttıkça, yabancı bir ülkede çevremizdeki insanların duygu ve düşünce akışını değerlendirmemiz oldukça güçleşebilir. Örneğin, Japonya’da alış-veriş merkezine giren bir Türk , göz göze geldiği her mağaza görevlisinin önünde yerlere kadar eğilmesini hayretle izler ve belki de bir süre kendisiyle nasıl bir ilişki kurulmak istendiğini anlayamaz.

    İletişim mesajlarını biraz daha ayrıntılı incelersek, insanın kendi kültüründen kopmasının ne kadar zor olduğunu görürüz. İletişimde kaynağın mesaja yüklediği anlam içinde, kendi kültürünün dünyayı algılayış biçimi ve o kişiye ait bireysel bütünlük vardır. İnsanın beden dilini kullanımı içinde yaşadığı ailenin ve toplumun değerleri ile etkileşim içindedir.

    Beden dilindeki en benzer ifadeler canlılığı ve iç dengeyi korumaya dönük temel psikolojik durumlarla ilgilidir. Korku, kızgınlık, hüzün, nefret, mutluluk, dikkat, ilgi, uyku, gerginlik, şiddet bu durumların en belirgin olanlarıdır. Bu genel durumların dışında kültüre özgü ve o toplumu belirleyici beden dili özelliklerinin bir başka toplum tarafından kısa bir sürede benimsenmesi mümkün olmaz.

    Bu konuda yabancı ülkelerle ilgili bazı örnekler verebiliriz; Avrupa’ya veya Uzak Doğu’ya yapılan turistik gezilerde, bazı iletişim biçimleri bu ülkeyi gezen insanlarda etki yaratıp takdirle karşılanır ve yapılan sohbetlerde, karşılaşılan insanların belirli özelliklerinden övgü ile söz edilir. Ancak övgü ile söz edilen bu iletişim biçiminin kendi toplumunda uygulamasını kimse önermez. Gerçekten de böyle değişimler beğenilse ve istense de gerçekleşemez. Çünkü bir başka topluma ait geleneksel kültür, ödünç alınarak yaşanamaz. Kültürel değişimler çok uzun süreçlerde gerçekleşir.


    2. BEDEN DİLİNİN ÖNEMİ

    Beden dilinden bahsederken madalyonun iki yüzü vardır. İlki kişinin kendi beden dilidir. Eğer kullanılan kelimeler beden diliyle aynı mesajları vermiyorsa bu, doğru iletişim kurmak açısından vakit kaybıdır. Kendi beden dili ile verdiği mesajların ne anlama geldiğini bilmek profesyonel yaşamda etkili iletişim kurabilmek için çok önemli bir avantaj sağlayacaktır. Böylelikle olumsuz sinyalleri engellemek için hareketler kontrol altına alınabilir.

    Madalyonun diğer yüzü ise sizi dinleyen yani, izleyenlerin beden dilidir. Kişilerle iletişim kurarken karşınızdakinin beden dilinin verdiği mesajları doğru yorumlamak size iletişimin ve yapılan işin yönünü değiştirebilme yeteneği kazandırır.

    İletişimde esas olan sadece anlatmak ya da anlamak değildir. Bu nedenle sadece konuşmak ve sadece dinlemek yetmez. Aynı zamanda izlemek de gerekir. Siz bedeninizle ne söylediğinizin farkında olmayabilirsiniz, ama izleyenler mutlaka mesajı alacaktır. Sizin vermek istediğiniz mesajı aldıklarına emin olmak için, beden dilinin önemini göz ardı etmemek gerekir.


    2. 1. İlk İzlenim Önemlidir

    Karşı karşıya gelen iki kişi arasındaki ilk etkileşim, iletişim sürecinin önemli bir belirleyicisidir. Bu etkiyi yaratan faktörler, karşılaşan kişilerin beden dilinden, kullandığı kelimelere ve kişinin taşıdığı bütün aksesuarlardan, içinde bulunduğu fiziksel ortam nesnelerine kadar geniş bir dağılım gösterir. İşte bütün bu faktörlerin bileşkesi “algılayan kişinin” değerlerinde bir yer bulur ve o çerçeve içerisinde yorumlanır.

    Algılayanın kişisel özellikleri ve toplumsal normları ile kalıplaşmış olan yargılar, etkileşim verilerine bağlı olarak iletişimin ilk anında bir karar verdirir ve insan karşısındaki kişiye zihninde bir etiket yapıştırır. Bu olumlu veya olumsuz olabilir.

    Kişi bunları bilinç düzeyine çıkartsa da, çıkartmasa da, ilk algılarımızın oluşturduğu yargının, iletişim biçimimizde ve o kişiye atfettiğimiz değerde önemli bir rol oynadığı bilinir.

    Burada dikkat edilmesi gereken konu kişinin ilk kez karşılaştığı insanlar üzerinde nasıl bir etki yaratmak istediğidir. Önemli olan bedeninin duruşuyla, giydiği kıyafetlerle, kullandığı aksesuarlarla yaratmak istediği ilk izlenimi oluşturabilmesidir. Bu konuda bazı uzmanların beden dili eğitimi alan kişilerin kendini olmadığı gibi göstermesi ya da, tek tip insan görüntüsünün doğması gibi endişeleri de mevcuttur. Ancak esas olan sahip olunan değerlerin ve yeteneklerin diğer insanlara aktarılabilmesi için, ilk karşılaşmada doğru izlenimi yaratabilmek ve böylelikle iletişim sürecinin kesintiye uğramasını engellemektir.

    İnsanın kendini dış dünyaya karşı ortaya koyuş biçiminin temelini, görüş açıklığını, bir başka deyişle merkezini kullanma biçimi oluşturur. Başka hiçbir özelliğine bakılmaksızın, sadece göğüs açıklığına bakarak bir insanın kişilik yapısı ve içinde bulunduğu durum hakkında bilgi sahibi olmak mümkündür.



    RESİM 1 Güvenli ve kendinden hoşnut kişinin, merkezini dengeli kullanışı




    RESİM 2 Çekinden, bulunduğu durumdan memnun olmayan kişinin merkezini kapatmış görünüşü




    2.2. Beden Dilimiz Topluluğu Etkiler

    İnsan bilerek ya da bilmeyerek yaptığı hareketlerle sadece karşısındaki kişiyi değil, büyük toplulukları bile etkileyip yönlendirebilir. Bu konuda beden dili uzmanlarının yaptığı araştırmalar şaşırtıcı sonuçlar vermiştir. Eğitim semineri gibi topluluk önünde yapılan konuşmalarda, aynı konu hemen hemen aynı kelimelerle anlatıldığı halde, bazı seminerlerde dinleyicilerin son derece olumlu katılımı olduğu halde, bazı seminerlerde dinleyicilerin sessiz kaldıkları ve verilmek istenen temel mesaja karşıt görüşleri ısrarla savundukları gözlenmiştir. Bu değişikliğin sebepleri araştırıldığında bunun konuşmacının beden dilinden kaynaklandığı, belirli bir mesajı verip, dinleyicilere konuyla ilgili görüş, soru ve katkıları Resim 4’ deki gibi sorulduğunda topluluğun konuya olumlu yaklaştığı, Resim 5’ deki gibi sorulduğunda ise topluluğun suskun kaldığı ve direnç gösterdiği tespit edilmiştir.




    RESİM 3 Saldırgan beden duruşu. Tepki vermeye hazır kişinin merkezini kullanma biçimi



    Resim 4 Dinleyicilerin katılımını Resim 5 Katılımı zorlaştıran beden duruşu

    kolaylaştıran beden duruşu



    2. 3. Davranışımız İç Dünyamızı Etkiler.

    İnsanın merkezini kullanma biçimi ve temel beden duruş özelliğini tanımanın sağladığı en önemli yarar, yalnızca diğer kişileri doğru değerlendirmek değildir. Bu özelliklerin farkında olmak, kişinin kendi hayatında çok önemli değişiklikler yapar. İnsanlar büyük çoğunlukla içlerinden geldiği gibi davrandıklarını düşünürler. Oysa yakın zamanda yapılan araştırmalar, insanların hissettikleri gibi davranmaktan çok, davrandıkları gibi hissettiklerini ortaya koymuştur. Canı sıkılan bir insanın kaşları çatık, yüzü asık, omuzları düşük ve merkezi kapalıdır. Hepimiz sık sık sebepsiz bir can sıkıntısı yaşarız. Oysa çoğu kez kaşlarımızı çattığımız, yüzümüzü astığımız ve omuzlarımızı düşürüp, merkezimi kapattığımız için canımızın sıkıldığını düşünmeyiz. İnsan nasıl davranırsa, bir süre sonra beden kimyasında meydana gelen değişiklikler sebebiyle o yönde duygular yaşamaya başlar. Sıkıntılı bir insan gibi davranmak iç sıkıntısının artmasına sebep olur.

    Omuzlarımızı dikleştirip, yüz kaslarımızı gevşetmek, merkezimizi yatay ve dikey eksen çevresinde dengeli bir şekilde tutmak, sıkıntılı zamanlarımızda bile kendimizi iyi hissetmemize yardımcı olacaktır.
    3. BEDEN DİLİNİN UNSURLARI


    • Jestler ve Mimikler

    • Mekan Kullanımı ve Mesafe

    • Bedenin Kullanımı

    • Göz Hareketleri

    • Akışlar

    • Başın Kullanımı

    • El, Kol ve Parmak Hareketleri

    • Bacakların kullanılışı

    • Oturma Düzenleri

    • Seçilen Yer

    • Oturma Düzeni

    • Masa Kullanımı

    • Giyim, Bakım, Makyaj ve Kullanılan Aksesuarlar

    3.1. Jestler Ve Mimikler

    Jestler ve mimikler diğer kişilere görsel sinyaller gönderen hareketlerdir. Bizim bir jestten söz edebilmemiz için yapılan hareketin bir başkası tarafından görülmesi ve yaşadığımız duygu ve düşünceyle ilgili bir bilginin karşımızdaki kişiye iletilmesi gereklidir.

    Yüz kaslarının anlatım amaçlı kullanımı mimikleri; baş, el, kol, ayak, bacak ve bedenin kullanımı da jestleri oluşturur. Jest ve mimikler "esas" ve "ikincil" olarak ayrılır.

    Esas jest ve mimikler, düşünce ve duygularımızı destekleyen, onları somutlaştıran hareketlerimizdir. Örneğin, sohbet sırasında göz kırpma, baş sallama, kolları açma gibi işaret ve hareketler iletmek istediğimiz ve programladığımız bir mesajı içeren jestlerdir.

    Öte yandan kendiliğinden gelen ve hiç beklemediğimiz bir anda bizi yakalayan esneme ve hapşırma gibi durumlarda bile jest söz konusudur. Esas olarak anlatıma katkıda bulunmayan ve kendiliğinden refleks olarak ortaya çıkan bu hareketlere ikincil jest ve mimikler denir.


    Yapılan kültürlerarası çalışmalar temel anlatım mimiklerinin bütün kültürlerde aynı olduğunu göstermiştir. Yukarıda görülen fotoğraflardaki mimikler dünyanın her yerinde aynı şekilde tanımlanmaktadır. Bu altı temel ifade, mutluluk, korku, öfke, hayret, üzüntü ve tiksintidir. Yani biyo-psikolojik beden dilimiz olan anlatım mimikleri evrenseldir



    3. 2. Mekan Kullanımı

    Bölge, kişinin kendi vücudunun uzantısıymış gibi benimsediği bir alan veya boşluktur. Vücudun etrafındaki bu boşluğa müdahale edildiğinde insanlar tepki verir. Mesafe beden dilinin unsurudur ve kişi bu mesafeyi kullanarak karşısındakilere birtakım mesajlar verebilir.

    3. 2. 1. Kişisel Alan

    İnsanın kendisiyle taşıdığı portatif bir ´HAVA KABARCIĞI´ vardır ve bu kabarcığın büyüklüğü yetiştiği bölgedeki nüfus yoğunluğuyla ilişkilidir. O halde bu kişisel bölge mesafesi kültürel olarak belirlenir. Japonlar gibi bazı kültürler kalabalığa alışıkken bazı başka kültürler ´geniş açık alanlara´ alışıktırlar ve mesafeyi korumayı severler.



    3. 2. 2. Bölge Mesafeleri

    • Mahrem Bölge: Kişiler bu bölgeyi kendi mallarıymış gibi benimsedikleri için tüm bölgeler arasında en önemli olanı "mahrem bölge"dir. Sadece kişiye duygusal olarak yakın olanların bu bölgeye girmesine izin verilir. Mahrem bölge içerisinde sadece fiziksel temas sırasında girilebilen ve vücuttan uzaklığı 15 cm. olan bir alt-bölge vardır. Bu da yakın mahrem bölgedir.

    • Kişisel Bölge: Bu bölge kokteyllerde, ofis partilerinde, sosyal etkinliklerde ve arkadaş toplantılarında başkalarıyla aramızdaki mesafedir.

    • Sosyal Bölge: Yabancılarla, örneğin evimizde tamirat yapan tesisatçı veya doğramacı, postacı, bakkal, işyerindeki yeni eleman ve çok iyi tanımadığımız kimselerle aramızdaki mesafedir.

    • Ortak Bölge: Yol, park gibi ortak kullanılan alanlarda ve kalabalık bir gruba hitap ettiğimizde paylaştığımız mesafe, ortak bölgedir

    3. 2. 3. Bölge Mesafelerinin Pratik Uygulaması

    Normal olarak mahrem bölgemize başka birisi aşağıdaki iki nedenle girer. Birincisi yakın bir akraba veya arkadaştır. İkincisi ise karşımızdakinin saldırgan olması ve bize saldırmak üzere oluşudur. Kişisel ve sosyal bölgelerimize yabancıların girmesine dayansak da bir yabancının mahrem bölgemize girmesi vücudumuzda fizyolojik değişikliklere neden olur. Kalp kanı daha hızlı pompalar, adrenalin salgısı yoğunlaşır ve olası bir “kaç veya saldır” durumuna hazırlık yapılırken beyin ve kaslara daha fazla kan gider. Konserler, sinema, asansörler, tren veya otobüslerin kalabalık olması başka kişilerin mahrem bölgelerine girilmesini kaçınılmaz kılar.



    3. 3. Bedenin Kullanımı

    3. 3. 1. Göz Hareketleri: Birisi dürüst değilse veya bir şeyler gizliyorsa bakışları bizimkilerle, iletişim kurulan toplam zamanın üçte birinden daha az oranda karşılaşacaktır.

    Bakışlarınız, karşınızdakinin bakışlarıyla toplam zamanın üçte ikisinden daha uzun süreyle karşılaşıyorsa, bunun anlamı şunlardan biridir; birincisi sizi çok ilginç veya çekici buluyordur; ikincisi de size karşı saldırgan bir tavrı vardır.

    Buna ek olarak gözbebekleri de büzüşüyorsa sözel olmayan bir meydan okumada bulunuyor olabilir.

    Başka birisiyle iyi bir ilişki kurmak için iletişim kurulan toplam zamanın yüzde 60-70´inde onunla göz göze gelmeniz gerekir.



    Göz Hareketlerinin Dili; gözler yalan söylemez. Vücudun odak noktası olduklarından ve gözbebekleri de bağımsız hareket ettiğinden gözler tüm iletişim işaretleri arasında en açıklayıcı ve doğru bilgileri verir.

    Belli ışık durumları, kişinin ruh hali ve tavrı olumludan olumsuza veya olumsuzdan olumluya geçerken gözbebekleri küçülür veya büyür. Heyecanlanan birisinin gözbebekleri dört katına çıkabilir. Tam tersine kızgın, olumsuz bir ruh hali gözbebeklerinin “minik boncuk gözler” ya da “yılan gözler” olarak bilinen şekilde küçülmesine yol açar.


    Gözlerin konuştuğu dil her yerde aynıdır.”

    (Herber)
    ………………

    Minik boncuk gözler ………….. Yatak odası gözleri

    Flört sırasında gözler oldukça fazla kullanılır. Kadınlar gözlerini vurgulamak için göz makyajı yaparlar. Bir kadın bir erkeği severse ona bakarken gözbebeklerini büyütecek ve erkek da farkında olmadan bu bilgiyi doğru yorumlayacaktır. Bu nedenle romantik buluşmalar gözbebeklerinin büyümesine neden olan loş yerlerde gerçekleşir.

    Birbirlerinin gözlerine bakan aşıklar farkında olmadan gözbebeklerinin büyüyüp büyümediğine bakmaktadırlar. Her biri diğerinin gözbebeklerinin büyümesinden heyecanlanır.  

    Bebekler ve çocukların gözbebekleri yetişkinlerinkinden daha büyüktür ve yetişkinlerin yanındayken onlara olabildiğince çekici görünerek sürekli olarak dikkatlerini çekme çabasıyla gözbebekleri büyür.

    Uzman kağıt oyuncularıyla yapılan deneylerde rakipleri koyu renk gözlük taktığında oyuncuların daha az el kazandıkları görülmüştür. Örneğin, bir poker oyununda rakibine dört as gelmesi durumunda, uzman onun gözbebeklerindeki hızlı büyümeyi bilinçli olmadan fark edecek ve bu elde oyunu yükseltmemesi gerektiğini hissedecektir.

    Gözbebeği takibi fiyat pazarlığı sırasında alıcıların gözbebeği büyümesini izleyen eski Çinli mücevher tacirleri tarafından da kullanılmıştır.

    3. 3. 2. Bakışlar

    Mahrem bakış gözlere ve çenenin altından kişinin vücudunun diğer bölgelerine doğrudur. Yakın karşılaşmalarda gözler ve göğüs arasındaki üçgen, daha uzak karşılaşmalarda ise gözlerle diz hizası arasındaki üçgendir. Kadın ve erkekler bu bakışı birbirleriyle ilgilendiklerini göstermek için kullanırlar ve ilgi karşılıklıysa aynı bakışlarla cevap verilir



    Mahrem bakış

    İş tartışmaları yaparken karşınızdakinin alnında bir üçgen olduğunu hayal edin. Bakışlarınızı bu bölgeye yönelterek ciddi bir ortam yaratırsınız ve karşınızdaki sizin iş yapmak konusunda ciddi olduğunuzu anlar. Bakışlarınızın karşınızdakinin göz seviyesinin altına düşmemesi koşuluyla etkileşimi kontrol edebilirsiniz.


    İş bakışı



    Sosyal bakış karşıdakinin göz seviyesinin altına düştüğünde sosyal bir ortam oluşur. Birisine bakmayla ilgili deneyler sosyal bir karşılaşma sırasında bakanın bakışlarının karşıdakinin yüzünde gözler ve ağız arasındaki bir üçgene baktığını göstermiştir


    Sosyal bakış



    Karşılaştığımız en sinir bozucu insanlardan bazıları konuşurken gözle dışarıda bırakma hareketini kullananlardır. Bu hareket bilinçsizce yapılır ve o kişinin sizden sıkılması veya artık ilgilenmemesi ya da kendini sizden üstün görmesi nedeniyle sizi görmemeye çalışmasından oluşur


    Herkesi dışarıda bırakma



    3. 3. 3. Baş Hareketleri



    Şekil.2 İlgilenmiş baş pozisyonu

    Şekil.3 Onaylamayan baş pozisyonu

    Üç temel baş pozisyonu vardır. Birincisinde baş yukarıda olup (Şekil 1) duydukları konusunda nötr bir tavra sahip birisinin pozisyonudur. Baş genellikle hareketsiz olup ara sıra ufak eğilme hareketleri yapabilir. Bu konumda eli yanağa götürme değerlendirme hareketleri sık kullanılır.

    Kafa bir yana doğru eğildiğinde (Şekil 2) bu kişinin ilgilenmeye başladığı anlamına gelir. Hayvanlar kadar insanların da bir şeyle ilgilenmeye başladıklarında başlarını yana eğdiklerini ilk fark edenlerden biri Charles Darwin'di. Bir satış sunuşu veya bir konuşma yapıyorsanız dinleyicilerinizin bu hareketi yapıp yapmadıklarına bakın. Başlarını yana eğip eli çeneye götürme değerlendirme hareketlerini yaparak öne eğildiklerini görürseniz onlara ulaşabiliyorsunuz demektir.

    Baş, aşağıya eğikken tavrın olumsuz hatta yargılayıcı olduğunu gösterir (Şekil 3). Eleştirel değerlendirme hareket gruplarında genellikle baş aşağıya eğiktir ve karşınızdakinin başını kaldırmasını veya yana eğmesini sağlayamazsanız bir iletişim sorunuyla karşı karşıya kalabilirsiniz. Topluluk önünde konuşan birisi sık sık tamamı kafası aşağıya eğik ve kolları göğsünde kavuşturulmuş kişilerden oluşan dinleyici gruplarıyla karşılaşabilir.



    Şekil 4-5. Karşıdakinin bakışını denetleyebilmek için kalem kullanımı

    Birisine kitaplar, şemalar, grafikler vs. kullanarak görsel bir sunuş yapıyorsanız bakışlarını nasıl denetleyeceğiniz önemli olabilir. Araştırmalar beyne iletilen bilgilerin yüzde 87'sinin gözler, yüzde 9'unun kulaklar ve yüzde 4'ünün de diğer duyular aracılığıyla iletildiğini göstermiştir. Örneğin, siz konuşurken karşınızdaki görsel sunuşunuza bakıyorsa ve söylediklerinizi gördükleriyle doğrudan ilişkili değilse mesajınızın sadece yüzde 9'unu özümseyecektir.

    Mesajın görsel sunuşunuzla ilgili olması durumunda görsel sunuşa bakıyorsa söylediklerinizin sadece yüzde 25-30'u ona ulaşacaktır. Bakışları azami şekilde kontrol edebilmek için görsel sunuşu göstermek için bir kalem veya işaret çubuğu kullanın ve aynı zamanda gördüklerini sözlü olarak ifade edin (Şekil 4)

    Ardından kalemi görsel sunuştan kaldırarak onun ve sizin gözlerinizin arasında tutun (Şekil 5). Bu hareket mıknatıs varmışçasına başını yukarıya kaldırmasını sağlayacak ve böylece söylediklerinizi görecek ve duyacaktır. Konuşurken diğer elinizin avucunuzun görünür olduğundan emin olun.



    3. 3. 4. Eller, Kollar Ve Parmaklar

    Şekil.6 Saldırgan avuç konumu


    Şekil 6'da avuç yumruk şeklinde kapalıdır ve ileriye uzatılan parmak konuşanın dinleyicisini figüratif olarak dövdüğü sembolik bir copa dönüşür. İleriye uzatılan parmak özellikle konuşma temposuna göre hareket ettirildiğinde bir konuşmacının konuşurken kullanabileceği en rahatsız edici hareketlerden biridir.


    Şekil.7. Elimde tam size göre bir yer var Şekil.8. Ne kadar heyecanlı
    Ellerini ovuşturmak insanların olumlu beklentilerini ilettikleri sözel olmayan yollardan biridir.

    Kişinin ellerini ovuşturma hızı beklenen olumlu sonuçların kimin yararına olacağını düşündüğünü gösterir. Örneğin, bir ev almak istediğinizi ve emlakçıya gittiğinizi varsayalım. Nasıl bir ev istediğinizi dinledikten sonra emlakçi ellerini hızlı hızlı ovuşturarak 'Tam size göre bir yerim var!' der. Emlakçi sonucun sizin için olumlu olmasını beklediğini göstermiştir. Ama eğer ellerini yavaş yavaş ovuştururken sizin için ideal evi bildiğini söyleseydi kendinizi nasıl hissederdiniz?



    Şekil.9 yumruklar saldırganlık göstergesi Şekil 10. Standart kol kavuşturma




    Şekil. 11 Üstünlük tavrı Şekil.12 Kısmi kol engeli

    Şekil 13 Memnuniyetsizlik gösteren kadın
    Bacak bacak üstüne atma hareketinin kavuşturulmuş kollarla bir araya geldiği durumda (Şekil 13) kişi konuşmadan çekilmiş demektir.

    El Sıkışma

    Güvenli el sıkışma Dostça el sıkışma Güvensiz,çekingen el sıkışma



    Resim.6 Kişinin hoşlanmadığı bir durum ya da nesneyi kendinden uzaklaştırma hareketi

    Resim.7 Daha çok hava alma ihtiyacı ve sıkıntı ifadesi





    Resim.8 Eleştirici bir şekilde dinleme





    Resim.9 Savunulan fikirdeki kararlılığın ifadesi





    Resim.10 Şiddetli bir reddediş ifadesi




    3. 3. 5. Bacakların Kullanılışı

    Şekil 14 Ayak kilitleme Şekil 15 Bacak kenetleme


    Ayak kilitleme hareketini(şekil 14) neredeyse tamamen sadece kadınlar kullanır. Bir ayağın üst kısmı savunma tavrını güçlendirmek amacıyla diğer bacağın etrafına kilitlenir ve bu hareketle karşılaştığınızda kadının tamamen kabuğuna çekildiğinden emin olabilirsiniz. Bu kabuğu açmayı umuyorsanız sıcak, dostça ve alttan alan bir yaklaşım gerekir. Bu konuma genellikle utangaç kadınlarda rastlanır.

    Bir tartışmada katı bir tavrı olan birisi bacaklarını 4 şekline getirirken (şekil 15) bir veya iki elini kullanarak da bacağını sabitleyecektir. Bu da onun, direncinin kırılması özel bir yaklaşım gerektirebilen, inatçı, katı bir kişi olduğunu gösterir


    Şekil 16-17 Bilek kilitleme

    Bacak veya kolları kavuşturmak olumsuzluk veya savunma tavrına işaret eder ve bilek kilitleme hareketi için de aynı şey geçerlidir. Bilek kilitleme hareketinin erkeklerde görülen şeklinde yumruklar da kenetlenmiş olarak dizlerin üzerinde durur ya da eller sandalyenin kollarını sımsıkı kavrar (Şekil 16). Kadınlarda görülen hali biraz daha farklıdır, dizler yapışık tutulur, ayaklar yana bakabilir ve eller bacakların üstünde yan yana veya üst üste durabilir (Şekil 17). Bu hareket olumsuz bir tavır, duygu, sinirlenme veya korkuyu gizlemeye çalışma hareketidir

    3. 4. Oturma Düzenleri

    3. 4. 1. Seçilen Yer

    Bir odaya girdiğimiz zaman seçtiğimiz yer kendimize olan güvenimiz ve o mekan içinde bulunanlar arasında kendimizi nerede gördüğümüz konusunda fikir verir.

    Yapılan araştırmalar, odaya girdiklerinde kapıya yakın koltuk veya sandalyeye oturanların özgüvenleri düşük kimseler olduğunu ortaya koymuştur. Kapıya yakın bir koltuğa oturmak aynı zamanda kişinin kendisini diğer kişilerden daha az değerli ve az önemli gördüğünün işaretidir. Bu kişilerin oturma biçimleri incelendiğinde de, çoğunlukla sandalye veya koltuğun ucuna oturmak, kalkmaya hazır olmak gibi durumdan rahatsızlığın ve düşük özgüvenin diğer belirtileri de bulunmuştur.

    Buna karşılık girdikleri odada ev sahibine veya merkeze yakın yer seçenlerin özgüvenleri yüksek ve kendilerinden hoşnut kimseler oldukları ve bu kimselerin aynı zamanda koltuklarını ve sandalyelerini dolduracak biçimde oturdukları görülmüştür.

    İnsanların oturmak için seçtikleri yerler, amaçları açısından daima en elverişli yerler olmayabilir. Örneğin; yıllardır büyük ilgi gören "Ana-Baba Okulunda” sıralar daima arkadan öne doğru dolar. Oysa kişilerin böylesine gönüllü olarak katıldıkları bir toplulukta dinleyicilerin konuşmacıyı en iyi duyup, onunla en iyi iletişim kurabileceği ön sıraları tercih etmesi beklenir.

    Ön sıralarda, özellikle en ön sırada, insanlar kendilerini savunmasız ve çıplak hissetmektedirler. İnsanın önündeki koltuk ve diğer dinleyiciler doğal bir korunma yaratır ve güven duygusu verir. Bu sebeple de boş bir salonda dinleyiciler orta sıralardan başlayarak salonu doldururlar.

    Benzer şekilde bar, kafeterya ve benzeri eğlence yerlerine insanlar arkadaş olabilecekleri, ilişki kurup konuşabilecekleri birilerini bulmak için gelirler. Buralara gelenler büyük çoğunlukla ya sırtlarını bir köşeye dayayarak veya diğer insanları gözleyebilecekleri bir kenara otururlar. Oysa bu yerler kişinin görülmek istediği diğer insanlar tarafından kolayca fark edilebileceği yerler değildir.

    Böyle bir eğlence yerine arkadaş bulmak amacıyla gelenler için uygun olan, merkeze yakın bir yerde oturmak, sırtını topluluğa dönmemek ve insanların çoğunluğunun bulunduğu yere yan olarak oturmaktır. Böylece hem insanları ve çevrede olup bitenleri görmek, hem de diğer insanlarla doğrudan yüz yüze ve göz göze gelmenin doğuracağı rahatsızlıktan kaçınmak mümkün olur.



    3. 4. 2. Oturma Düzeni

    Oturmak için seçilen yer ve oturan kişiler arasındaki mesafe sözsüz bilgilerle dolu olan çok değerli işaretler verir. Hemen herkes bir restorana girdiği zaman sırtını duvara verebileceği bir masaya oturmak ister. Ortalarda bir masaya oturmak zorunda kalan bazı kişilerin restoranı terk ettikleri çok görülür. Bunun sebebi, insanın mağara devrinde yaşayan atalarından aldığı mirastır. Kendini güven altına alma ihtiyacı, savunmasız olan sırtını tehlikeye dönmeyerek, ortaya çıkar.

    Yapılan araştırmalar, restoran, bar, kafeterya gibi yerlerde sırtını hareket eden bir topluluğa dönerek oturanların solunumlarının sıklaştığını, kalp vurum sayılarının arttığını, kan basınçlarının yükseldiğini ortaya koymuştur.

    Eğer kişinin arkasında sokak veya bahçeye açılan cam veya kapı varsa, kişinin duyduğu rahatsızlık ve gerginlik artmaktadır.

    Bu durum tıpkı gürültülü bir yerde uyuyan insanın durumuna benzemektedir. Kişi uyuduğu için gürültüyü algılamadığını söylese bile, otonom (irade dışı ve kendi kendine çalışan) sinir sistemi ile gürültüye tepki vermektedir. Bunun sonucu olarak da uykusu derinleşemediği için saat olarak yeterli miktarda uyusa bile, yorgun uyanmaktadır. Benzer şekilde masada sırtı kapı, cam veya hareket eden bir topluluğa dönük oturan kişi de sebebini bilmediği bir gerginlik yaşamaktadır.

    Bu bilginin, önemli kararların verileceği yemekli toplantılar sırasında büyük bir değeri vardır. Böyle yemekli bir toplantının düzenlenmesi durumunda, ev sahibinin masanın konumu ve konukların oturma düzeni konusuyla verilen bilgiler doğrultusunda ilgilenmesi, işi rastlantıya veya şef garsonun kontrolüne bırakmaması yerinde olur.



    • Karşı Karşıya Oturmak

    Karşı karşıya oturmak genellikle rekabeti ifade eder. İster bir fikir çerçevesinde, ister bir iş ilişkisinde olsun, karşı karşıya oturmak, tıpkı bir satranç maçında ya da iskambil oyununda olduğu gibi masadan bir galip bir de mağlup çıkacağını düşündürür.

    İletişim insanlara karşı yapılan bir eylem değil, insanlarla birlikte yürütülen bir eylemdir. Esas olan, bizim söylemek istediklerimiz ve niyetimiz değil, bunun karşımızdakiler tarafından nasıl algılandığıdır. Bu sebeple karşılıklı oturmanın insanlarla uzlaşmayı zorlaştıran özelliğini her zaman akılda tutmak gerekir. Özellikle ziyaretlerini satış amacıyla yapanların, görüştükleri kişinin karşısına oturmalarının hatalı olduğu anlaşılmıştır.

    Muhatabını masasının karşısına oturtmak amirce bir tavırdır. Eğer verilecek bir emir, yapılacak bir uyarı varsa, bu oturma biçimi uyarı veya emrin şiddetini artırır. Çağdaş bir yöneticinin, iletişim için geçerli olan ilkenin, yönetim için de geçerli olduğunu unutmamasında yarar vardır. "Yönetim insanlara rağmen olmaz, insanlarla birlikte olur"


    • 90° lik Açıyla Oturmak

    İşbirliğini sağlamak amacıyla kurulan bir ilişki içinde uygun olan, oturan kişiler arasında 90° lik bir açı oluşturacak biçimde yanlamasına oturmaktır. Böylece kişinin karşısındakini, çıkarları kendisiyle çelişen biri olarak değil, bir problemi birlikte çözecek kişi olarak algılaması mümkün olur.

    Şekil 18: Rekabeti ortadan kaldıran ve işbirliğini artıran oturma düzeni.

    Unutmamak gerekir ki, çevresine oturulan masa, insanların kendilerini güvende hissettikleri bir korunma duvarıdır. Bu sebeple karşımızdaki kişiyi duvarımızın neresine aldığımız önem taşır.

    Resim 11 Merkezleri farklı yönde olmasına rağmen sağdaki kişinin işbirliğine dönük bir tavır sürdürme çabası.

    Yanlamasına oturma düzeni arkadaşça ve dostça ilişki kurmaya imkân verir. Bu şekilde oturanlar arasında hem göz teması kurma imkânı olur, hem de kişi­ler masanın koruyucu özelliğinden yararlanarak kendilerini rahat hissederler. Buna ek olarak 90° lik açıyla yanlamasına oturan kişiler fikir alışverişinde bulunabildikleri gibi kendi çizgilerini de koruyabilirler.

    Bu oturma biçimi bazılarınca demokratik oturma düzeni olarak adlandırılır. İş görüşmeleri için de en uygun oturma düzeni budur. Bu sebeple uyum içinde olmak istediğiniz kişiyle göğüs açıklıklarınızın hayali olarak kesiştikleri bir üçgen oluşturacak biçimde oturmanız yerinde olur (Resim 11).

    Böylece o kişinin, üzerinde büyük bir baskı hissetmeden kendi görüşlerini ortaya koymasına imkân sağlamış olursunuz. Böyle bir oturma biçimi konuşan kişiler arasında dostça ve rahat bir atmosferin doğmasına yardım eder. Çünkü bu oturma biçiminde duygular ve davranışlar açısından geniş bir hareket alanı vardır.

    Konuşulan kişi üzerinde baskı uygulanmak istendiği zaman, soruların sandalye doğrudan o kişiye döndürülüp, göğüslerin karşı karşıya gelmeleri sağ­lanarak sorulmasının, kontrol etmek isteyene yarar sağladığı bazı çalışmalarda gösterilmiştir.

    Bu manevra özellikle astları sorgularken veya karşınızdaki kişinin sizden bir şeyler sakladığını düşündüğünüz durumlarda yararlı olabilir.


    • Yan Yana Oturmak

    Bir arkadaşınıza işiyle veya çocuğunuza dersiyle ilgili yardım edeceğinizi düşünün. Nereye oturursunuz? Seçeceğiniz yer büyük bir ihtimalle onun yanındaki sandalye olacaktır.

    Yan yana oturan ve hafif birbirlerine dönük olan iki kişi, büyük bir ihtimalle bir probleme karşı ortak bir yaklaşım içindedirler.

    Benzer bir şekilde üç veya dört kişinin yan yana oturması, birbirlerine güven, dış dünyaya karşı ortak bir cephe oluşturmak anlamına gelir.

    Şekil 19 İşbirliğini en üst düzeye çıkartan oturma düzeni.

    Yan yana oturmak işbirliğini ve olumlu duyguları en üst düzeye çıkarttığı için, muhatabını ikna etmek isteyen bir kişinin masanın etrafından dolanarak yanına geçmek istemesinin ona avantaj sağlayacağı düşünülebilir. Bunu yapmak için uygun bir sebep varsa, böyle bir yaklaşım gerçekten yararlı olabilir.

    Örneğin, masada oturan kişinin incelediği belgeyle ilgili olarak ona bilgi vermek gibi bir sebep, böyle bir davranışın uygunsuz kaçmasını önler. Ancak masasının etrafından dolanarak oturan kişinin mahrem alanına girmenin her zaman riskli bir davranış olduğu unutulmamalıdır.

    Yan yana oturarak işbirliği ve olumlu duygular yaratacak oturma düzeni anne-baba ve çocukları, öğretmen ile öğrencisi, amir ile astı arasında kolaylıkla gerçekleştirilebilir ve olumlu sonuçlar verir.

    Ancak unutmamak gerekir ki, yaş veya statü olarak daha geride olan kişinin bu oturma biçimine doğrudan teşebbüs etmesi her zaman risk taşır.



    • Çapraz Oturmak

    Bir restoranda veya kitaplıkta hiç boş masa yoksa tek kişinin oturduğu dikdörtgen bir masanın neresine oturursunuz? Büyük bir ihtimalle, Şekil 20'de görüldüğü gibi uzun kenarın diğer ucuna..

    Şekil 20 İlişkiyi en alt düzeyde tutmayı amaçlayan oturma düzeni.

    İnsanlar ilgi duymadıkları ve ilişki kurmak istemedikleri kişilerle çapraz ve mümkün olduğu kadar uzak oturur ve böylece aynı zamanda göz teması imkânını da azaltmış olurlar. İlişki kurmak istemediği kişiyle göz göze gelmemek, insana yalnızlık duygusu verir. Bu durumda kişi kendi iç konuşmalarını sürdürebilir ve topluluk içinde olmasına rağmen oldukça bağımsız hareket etmesi ve kendisini yalnız hissetmesi mümkün olabilir.

    3. 4. 3. Masanın Önemi

    Bir işyerinde masa otoriteyi temsil eder. Bu işyeri doktor muayenehanesi olabileceği gibi, resmi bir görevlinin odası da olabilir. Masa karşısında durmak veya oturmak insanlarda rahatsızlık yaratır. Bir doktor muayenehanesinde yapı­lan bir araştırma, doktorun masa arkasında oturması ile hastaların kendilerini rahat ve güvende hissetmeleri arasında bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Araştırma sonuçlarına göre, hastaların sadece % 10'u doktorun masa arkasında oturmasının kendilerini rahatlattığını söylemiştir.



    Resim 12 Rekabeti düşündürmeyen karşı karşıya oturma biçimi.

    Bazı durumlarda kişi karşısındakine üstünlüğünü hissettirmek isteyebilir. O takdirde amacına ulaşması açısından masanın arkasında oturarak araya bir mesafe koymak uygundur. Ancak birçok durumda istenen sonuçları elde etmek için insanlarla işbirliği içinde olmak gerekir. Bu sebeple de masanın bize sağladığı rahatlığın, karşımızdaki kişiyi bizden uzaklaştırabileceğini ve elverişli işbirliği ortamının oluşmasını zorlaştırabileceğini hatırlamak yararlı olur. Doktor muayenehanesinde yapılan araştırma bu sebeple konuya açıklık getirmektedir. Terapist veya danışman olarak görev yapan bazı psikologlar bu özelliği dikkate alarak, çalışma odalarını yeniden düzenlemektedirler.

    Doğrudan rekabeti düşündürmeyen karşı karşıya oturma, birbirleriyle mümkün olduğu kadar çok göz teması kurmak isteyen iki sevgilinin oturuş biçimidir (Resim 12).

    Bu oturma biçimi duygusal ve bedensel temasa imkân verdiği için, kendilerini yakın hisseden insanların birbirlerine daha da yakınlaşmalarına yardım eder. Böyle bir yakınlaşma aynı zamanda kişilerin birbirlerine olan duygularını dışlarındaki dünyaya göstermek amacını taşır. Birbirine dönük duran omuzların paralel hattan ayrılmaları ilginin çevreye yönelmesini veya konuşulan konulardaki anlaşmazlıkları-işaret eder.

    Yuvarlak Masa: Oturma düzeni denince akla ender olarak bir yuvarlak masa gelir. Yuvarlak masa, katılanlar arasında eşitliği çağrıştırır. Televizyondan edindiğimiz bilgiler bize hem Birleşmiş Milletler, UNESCO gibi batı kültürünü yansıtan, hem de OPEC gibi doğu kültürünü yansıtan örgütlerin toplantılarında ve çeşitli uluslararası toplantılarda yuvarlak masaların kullanıldığını göstermektedir.

    Tarihte toplantılarını yuvarlak masada yaptığı bilinen ilk yönetici Kral Arthur'dur. Şövalyelerini yuvarlak bir masa etrafında toplayan Kral, böylece onlara eşit güç ve değer verdiğini göstermek istemiştir. Gerçekten de yuvarlak masa, çevresine oturanların kendilerini rahat, güvende ve sakin hissetmelerine imkan verir ve tartışmalar için elverişli bir atmosfer yaratır.



    Şekil 21 Yuvarlak masa çevresinde güç dağılımı

    Şekil 21'de gücü temsil eden A’ sağında oturan B, C' ye göre daha üstün konumdadır. H' nin konumunda oturan kişi ise ikinci derecedeki güç merkezidir.

    Grup lideri yüzünü kapıya döner ve büyük bir ihtimalle arkasında duvar veya cam vardır. Arkası kapı olan bir oturuş biçimi, bir lidere uyan oturma konumu değildir.

    Ancak yuvarlak masa etrafında oturanlar arasında bile güç ve statü farkı vardır. Toplantı başkanının veya gücü temsil eden kişinin oturduğu yerin sağı ve solu diğer grup üyelerinden daha ayrıcalık taşır. Bu iki kişi arasında da sağda oturan ağır basar. Bu büyük bir ihtimalle insanların çoğunluğunun sağ elini kullanmasından ileri gelir. Gücü temsil edenden uzaklaştıkça statü düşer. Tam karşıda liderle rekabet içinde olan ve ikinci derecedeki güç merkezi olan kişi oturur.

    Dikdörtgen Masa:

    Şekil 22: Dikdörtgen masa çevresinde güç dağılımı

    Dikdörtgen masalarda da oturanların güç ve statüleri açısından benzer bir durum söz konusudur. Gücü temsil eden kişi kapıya yüzü dönük olarak ve masanın başına oturur. Sağı ve solunda kendisine en yakın kişiler yer alır. Merkezden uzaklaştıkça güç azalır. Tam karşıda ise yuvarlak masada olduğu gibi ikinci derecedeki güç merkezi yer alır.

    Buraya kadar anlatılanlardan insanların bir masa çevresinde birbirlerine gö­re yerleşme durumlarının onların birbirleriyle olan geçmiş ilişkilerinden kaynaklandığını eğer ilk defa karşılıyorlarsa gelecekteki ilişkilerini etkileyebileceğini gördük. Bu sebeple özellikle iş hayatında kullanılan masaların ve bu masalara oturma biçiminin ne kadar büyük önem taşıdığı kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.



    Büyük çoğunlukla yeterince dikkat edilmeyen ve önemsiz bir ayrıntı gibi görülen oturma düzeninin taşıdığı önemin farkında olmak ve masa çevresinde yer alacak kişilerin konumlarını belirlemek ev sahibine veya davet sahibine düşer. Ev veya davet sahibi konuklarını masa çevresine bilinçli bir şekilde yerleştirirse, istediği sonucu alma şansı yükselir.


    SONSÖZ :


    Kitleleri etkilemek konusunda başarısı tartışılmayan liderlerden olan Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün beden dilini etkili kullandığının ispatı olan bu resimde açıkça görüldüğü gibi, bedenin iletişim kurulan kişilere yönelişi, aktif dinleme göstergesi olarak bedenin duruşu, hitap edilen kitle ile aradaki mesafe gibi unsurların doğru kullanılması ile samimi ve güvenli bir ortam yaratılabilir. Bu sayede kitleler üzerinde otorite kurulurken aynı zamanda onlardan biri olduğunuz mesajı da verilebilir.







        Ana sayfa


    Beden diLİ

    Indir 105.41 Kb.