bilgiz.org

Avrupa biRLİĞİ SÜrecinde jeodezi ve fotogrametri MÜhendiSLİĞİ’Nİn durumu

  • Anahtar Kelimeler
  • Key Words
  • Başlıca Olaylar Meslek Üzerindeki Etkileri
  • 5. EĞİTİMİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE EĞİLİMLER
  • 6. MESLEKİ YETERLİLİK VE GENİŞLEYEN PAZAR
  • 7. MESLEK İSMİ KONUSUNDAKİ GELİŞMELER
  • KAYNAKLAR Başaraner M.
  • 2002. Geomatics Engingeering at the Ohio State University
  • Kuşçu Ş., Oruç M., Marangoz A.M., Şahin H., Topan H., Karakış S., Kemaldere H., Sefercik U., Can E.
  • Prendergast William Patrick
  • Şerbetçi Muzaffer
  • Williamson
  • URL 3, Nature: Mapping Opportunities



  • Tarih26.12.2017
    Büyüklüğü130.43 Kb.

    Indir 130.43 Kb.



    TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası

    11. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı

    2-6 Nisan 2007, Ankara



    AVRUPA BİRLİĞİ SÜRECİNDE

    JEODEZİ VE FOTOGRAMETRİ MÜHENDİSLİĞİ’NİN DURUMU
    H. M. Palancıoğlu1, H. Erkaya2, R. G. Hoşbaş3
    1 Erciyes Üniversitesi,Mühendislik Fakültesi, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü,

    Ölçme Tekniği Anabilim Dalı, Kayseri, hpalanci@erciyes.edu.tr

    2 Yıldız Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü,



    Ölçme Tekniği Anabilim Dalı, İstanbul, erkaya@yildiz.edu.tr

    3 Yıldız Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü,

    Ölçme Tekniği Anabilim Dalı, İstanbul, ghosbas@yildiz.edu.tr
    ÖZET
    Teknolojinin gelişmesi ile son yıllarda çok büyük ilerlemeler kaydeden Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Türkiye’nin Avrupa Birliğine aday ülke olması ile yeni bir boyut kazanmıştır. Dolayısı ile Avrupa Birliği ülkelerindeki bu sektördeki ilgili standartlar ve akreditasyonlar ülkemiz için de önem kazanmış bulunmaktadır. Bu kapsamda yapılması gereken çalışmalar meslektaşlarımız tarafından yeterince bilinmemektedir. Türkiye’deki kurum ve kuruluşların da global ve Avrupa ülkelerinde gelişen Harita pazarından en iyi şekilde faydalanabilmeleri için gerekli olan akreditasyon ve yeterlilikleri almaları gerekmektedir. Bu çalışmada Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği sektörünün problemleri, Avrupa ve Dünya genelindeki durumu ve geleceği hakkında bilgi verilecektir.
    Anahtar Kelimeler: Haritacılık, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği, Jeomatik, Mekansal Bilgi Bilimi
    ABSTRACT
    STATUS OF GEODESY AND PHOTOGRAMMETRY ENGINEERING IN THE EUROPEAN UNION ACCESSION PHASE
    Geodesy and Photogrammetry Engineering that developed considerably with the recent technological developments has gained a new dimension in Turkey through the European Union (EU) Accession Phase. Therefore, standards and accreditations in EU countries in this sector have also gained importance for our country. Major works that need to be done by our colleagues in this framework have not been known yet. Organizations in Turkey needs to obtain these accreditations and professional competencies in order to benefit from the developing Global and European Surveying Market. In this study, the current status, related problems and future of the Geodesy and Photogrammetry Engineering sector in Europe and in the World will be discussed.
    Key Words: Surveying, Geodesy and Photogrammetry, Geomatics, Spatial Information Science
    1. GİRİŞ
    Ülkemizde Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği, Harita Mühendisliği ya da Harita ve Kadastro Mühendisliği olarakta bilinmektedir. Yabancı literatürde ise ölçme (surveying), jeodezi (geodesy), jeomatik (geomatics), jeoinformatik (geoinformatics) ve mekansal bilgi bilimi ve mühendisliği (spatial information science and engineering) gibi birçok farklı isme sahip bu mühendislik dalı günümüzde hem ülkemizde hem de diğer ülkelerde yeni bir isim ve kimlik arayışındadır. Bu bildiride kolaylık olması açısından genellikle Harita Mühendisliği ismi kullanılacaktır.

    Harita Mühendisliği yeryüzünün şeklini, üzerindeki yapay ve doğal objelerin konumlarını ve birbirleri ile olan ilişkilerini matematik model ve ölçme yöntemlerini kullanarak tespit ve grafiksel olarak temsil etmekle ilgilenir. Harita Mühendisliği çalışmaları, günümüzde, bilgisayar ve uydu teknolojisinin kullanılmasıyla yüksek doğrulukta ve çok daha hızlı yapılabilmektedir. Yapay uydulardan alınan görüntülerin analiz edilmesi, uydu aracılığı ile yapılan gözlemlerin kullanımı ile konum  belirlenmesi ve buna ait her türlü bilginin bilgisayar ortamında depolanması, işlenmesi ve çizimlerin yapılması Harita Mühendisliği çalışmalarına çağdaş bir boyut kazandırmaktadır. Harita Mühendisliği, arazi çalışmaları yanında, matematik, bilgisayar uygulamaları ve teknolojiye ilgi duyan, bunlara bağlı olarak tüm mühendislik çalışmalarının altlığı olan haritayı üreterek hizmet sunmaktan hoşlanan, ilgilenenlerin severek çalışabilecekleri, uğraş alanları her gün gelişen ve yenilenen bir alan olmaya devam etmektedir. FIG’in tanımına göre; Harita Mühendisi, akademik nitelik ve teknik tecrübe sahibi, ölçme bilimini uygulayan; arazi ve coğrafi ilişkili bilgileri toplayan ve değerlendiren; bu bilgileri planlama ve arazinin etkin yönetimi için kullanan; ve benzeri uygulamaların gelişimine yönelik araştırmaları yapan, profesyonel kişidir (Enemark, 2005).


    Harita Mühendisliği mezunları; mesleki faaliyetlere altlık oluşturacak yatay ve düşey kontrol ağlarının oluşturulması, yeryüzü hareketlerinin izlenmesi ve mühendislik yapılarının kontrolü için deformasyon ölçmeleri ve değerlendirilmesi, karayolu, demiryolu, köprü, baraj, metro, tünel projeleri ve araziye uygulanması, uydulardan yararlanarak konum belirleme ve araç takip sistemleri, hava fotoğrafları ve uydu görüntüleri yardımıyla veri toplama ve işleme, yersel fotoğraflarla restorasyon faaliyetlerine altlık oluşturacak planların çizimi, çeşitli çalışmalara altlık oluşturacak büyük, orta ve küçük ölçekli sayısal ve basılı topografik ve tematik haritaların üretimi, mekansal verilere ve haritalara ilişkin çeşitli multimedya, görselleştirme çalışmaları ve internet tabanlı sunumları, çeşitli konulara ilişkin mekansal veri tabanlarının ve coğrafi bilgi sistemlerinin oluşturulması, kentsel ve kırsal alan düzenlemeleri ve ilgili hukuki çalışmalar, imar uygulamaları, kadastro çalışmaları, kamulaştırma, taşınmaz değerlemesi üzerine faaliyet gösteren resmi ve özel kurumlarda çalışmaktadır.
    Harita Mühendisliği mesleği günümüzde yakın tarihinin en büyük gelişmeleri ile karşı karşıya kalmıştır. Hızlı teknolojik değişim, mikro-ekonomik reform, meslek kurallarının kaldırılması ve İnternet, klasik mesleki işlem ve yapılar üzerinde daha önce görülmemiş bir baskı oluşturmaktadır (Williamson, 1997). Çevresel sorunlar, sürdürülebilir gelişme, şehir yönetimi ve ekonomi mesleğimiz için daha önce düşünülmemiş olan fırsat ve hedefler sunmaktadır. Harita Mühendisliği politikacıların mesleğimizin ekonomik gelişme, çevre yönetimi ve sosyal denge gibi konulardaki önemli rolünü anlaması ile birlikte önem kazanmıştır (Williamson, 1997).
    Avrupa Jeodezi Mühendisleri Komitesi-CLGE (Comité de Liaison des Géomètres Européens)’nin yayınladığı bir rapora göre 23 Avrupa ülkesindeki pazar büyüklüğü yıllık 24.4 milyar Avro ve bu pazarda yaklaşık 520 000 Harita Mühendisi çalışmaktadır. Bu rapora göre çeşitli Avrupa ülkelerindeki Harita Mühendisi sayısı ve toplam nüfus içerisindeki dağılımları Tablo 1’de gösterilmiştir (French Order of Chartered Surveyors, 2001).

    Ülke

    Nüfus

    Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisi Sayısı

    Nüfus/ Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisi Sayısı

    Almanya

    82 500 000

    3500

    23 571

    Avusturya

    8 067 000

    670

    12 040

    Belçika

    10 200 000

    900

    11 333

    Bulgaristan

    8 000 000

    200

    40 000

    Çek Cumhuriyeti

    10 300 000

    3000

    3 433

    Danimarka

    5 400 000

    750

    7 200

    Estonya

    1 300 000

    300

    4 333

    Finlandiya

    5 200 000

    700

    7 429

    Fransa

    62 000 000

    2 080

    29 808

    Hırvatistan

    4 400 000

    500

    8 800

    Hollanda

    16 100 000

    1 000

    16 100

    İngiltere

    59 900 000

    3 000

    19 967

    İrlanda

    3 900 000

    340

    11 471

    İspanya

    40 683 000

    2 000

    20 342

    İsveç

    8 900 000

    1 300

    6 846

    İtalya

    57 321 000

    3 000

    19 107

    Letonya

    2 300 000

    150

    15 333

    Litvana

    3 700 000

    200

    18 500

    Lüksemburg

    451 600

    38

    11 884

    Macaristan

    10 000 000

    1 700

    5 882

    Norveç

    4 600 000

    750

    6 133

    Polonya

    38 600 000

    12 000

    3 217

    Romanya

    21 700 000

    4 800

    4 521

    Türkiye

    74 000 000

    9 000

    8 222

    Slovakya

    5 400 000

    645

    8 372

    Slovenya

    2 000 000

    2 000

    20 000

    Yunanistan

    11 018 000

    1 000

    11 018



    Tablo 1: Toplam Nüfus içerisindeki Harita Mühendisi Dağılımı.
    Teknoloji geleneksel Harita Mühendisliği mesleğini değiştirmiştir. Meslek, bilgi teknolojisi ve elektronik sahasındaki gelişmelerden önemli boyutta etkilenmiştir. Harita Mühendisleri yapılan ölçülerinden ziyade sonuçların değerlendirilmesi için yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmak zorundadırlar. 2004 yılı başlarında, Amerika Birleşik Devletleri Çalışma Bakanlığı, nanoteknoloji ve bioteknoloji alanları ile birlikte en çok gelişen ve yükselen en önemli 3 alandan birisinin jeoteknoloji alanı olduğunu açıkladı. İş imkanları bakımından jeoteknoloji diğer alanlara göre daha fazla fırsatlar sunmaktadır (Nature, 2004). Jeomekansal (geospatial) kabiliyetlere olan ihtiyaçlar dünya genelinde artmaktadır. Fakat iş alanları ülkenin coğrafyasına, haritacılık tarihine ve hatta politik yapısına bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Amerika Birleşik Devletlerinde jeo-tabanlı iş piyasasını hareketlerdiren birçok faktörden birisi 11 Eylül sonrası oluşan İç Güvenlik (homeland security) konusu olmuştur (Nature, 2004). ABD Çalışma Bakalığının yapmış olduğu bir çalışmada tüm göstergeler 2005 yılına kadar ABD’nin 5 milyar dolarlık dünya jeomekansal pazarının 30 milyar dolara ulaşacağını göstermektedir. Bu göstergedeki artış yeni iş imkanlarının oluşacağına işaret etmektedir. Ayrıca NASA gelecek 10 yıl içerisinde jeoteknoloji konusunda çok tecrübeli personelinin %26’sının emekli olacağını açıklamıştır. İlave olarak ABD Ulusal Görüntüleme ve Haritalama Kurumu (NIMA- National Imagery and Mapping Agency) gelecek 3 yıl içerisinde GIS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) konusunda 7000 kişiye ihtiyaç olacağını belirtmiştir (Nature, 2004). Dünya üzerinde GIS’i kullanan 140,000 organizasyonun çoğu yerel, ulusal, uluslararası devlet kurumlarıdır. ASPRS (Amerika Fotogrametri ve Uzaktan Algılama Kurumu) tarafından yapılan çalışmaya göre çevre, savunma, güvenlik ve ulaşım konuları GIS’in en aktif olarak kullanıldığı alanlardır (Nature, 2004). Colorado merkezli Space Imaging tarafından yapılan açıklamaya göre uydu görüntüsü kullanımı geçtiğimiz yıla oranla %70 artmıştır. Ayrıca ABD ordusu son iki yılda ticari GIS ve uzaktan algılama ile ilgili 1 milyar dolar harcama yapmıştır (Nature, 2004). Özel sektör konuma dayalı hizmetler ve GIS konularında yeni iş alanları üretmektedir. Uydu görüntüsü sağlayıcısı Digital Globe mekansal verinin kullanıldığı 54 farklı sektörü tespit etmiştir. Ayrıca jeomekansal (geospatial) tabanlı yazılım üreticisi ESRI (The Environmental Systems Research Institute) şirketi 2500’ün üzerinde personel istihdam etmektedir (Nature, 2004).
    Hesaba dayalı modern Haritacılığın Türkiye’de başlangıç tarihi olarak 1895 yılı alınmıştır. Önceleri haritalar daha çok savunma amaçlı olduklarından bu haritaları yapan kuruluşlar da genellikle askeri kurumlardı. Türkiye’de de harita çalışmaları Harita Genel Komutanlığı bünyesinde gelişmiş ve Harita Yüksek Mühendisi yetiştirmek amacı ile yurt dışına eleman gönderilmiştir. Başlangıçta Fransa’ya gönderilen öğenciler daha sonra haritacılık dalında Almanya’nın öne geçmesi yüzünden Almanya’ya gön­derilmişlerdir. Ülkemizde ilk olarak 1934-1947 yılları arasında “1. Kuşak Haritacılar” Avrupa’da çeşitli ülke ve okullarda Jeodezi öğrenimi yapmışlardır (Şerbetçi, 1996). Daha sonra 1949 yılında Yıldız Teknik Okulu'nda Harita ve Kadastro Şubesi eğitim-öğretime başlamıştır. 1959 yılında da lisansüstü programı açılmıştır. 1982 yılında ise adı Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü olarak değiştirilmiştir. Bölüm, Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde Geomatik ve Uzaktan Algılama-CBS olmak üzere iki programda Lisansüstü eğitimi vermektedir. Daha sonra Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Bölümü 1965-1966 öğretim yılında kurulmuştur. Bölüm Lisans eğitimine 1969, Lisansüstü eğitimine ise 1974 yılında başlamıştır. Bunu takiben İstanbul Teknik Üniversitesi 1969-1970 öğretim yılında Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü olarak eğitime başlamıştır. 1973 yılında ise Yüksek Lisans öğrenimi başlamıştır. Bir müddet sonra 1973 yılında Konya Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi’nde (KDMMA) Harita ve Kadastro Bölümü kurulmuştur. 1982 de ise Selçuk Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi bünyesinde Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü adını almıştır. Yüksek lisans ve Doktora eğitimi 1982 yılından bu yana devam etmektedir (Şerbetçi, 1996). Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü ise 1993 yılında kurulmuştur. 1993-1994 öğretim yılında Yüksek Lisans; 1994-1995 öğretim yılında lisans programlarına öğrenci alımına başlanmış; 2005 yılında da doktora programı açılmıştır. Son yıllarda bu bölümleri takiben bir çok yeni Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü kurulmuştur. Ülkemizde Harita Mühendisliği Dalında Lisans (L), Yüksek Lisans (M) ve Doktora (D) eğitimi veren üniversiteler aşağıda sıralanmıştır. Bu bölümlerden bir kısmında eğitim-öğretim henüz başlamamıştır.


    1. Yıldız Teknik Üniversitesi L M D

    2. İstanbul Teknik Üniversitesi L M D

    3. Karadeniz Teknik Üniversitesi L M D

    4. Selçuk Üniversitesi L M D

    5. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi L M D

    6. Erciyes Üniversitesi L M

    7. Afyon Kocatepe Üniversitesi L M

    8. Kocaeli Üniversitesi L

    9. Ondokuzmayıs Üniversitesi L

    10. KTÜ, Gümüşhane L

    11. Hacettepe Üniversitesi eğitim-öğretim başlamadı

    12. Aksaray Üniversitesi eğitim-öğretim başlamadı

    13. Cumhuriyet Üniversitesi eğitim-öğretim başlamadı

    14. Harran Üniversitesi eğitim-öğretim başlamadı

    15. Niğde Üniversitesi eğitim-öğretim başlamadı

    16. Pamukkale Üniversitesi eğitim-öğretim başlamadı

    17. Boğaziçi Üniversitesi M D

    18. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü M

    19. Ortadoğu Teknik Üniversitesi M D


    2. PROBLEMLER
    Günümüzde Harita Mühendisliği disiplininin hem ülkemizde hem Avrupa’da ve hem de Dünya genelinde karşı karşıya olduğu problemlerden bazıları aşağıda kısaca belirtilmiştir:

    • Harita Mühendisliği disiplini halk tarafından tam olarak tanınmamaktadır.

    • Harita Mühendisliği günümüzde hem gelişmiş ve hem de gelişmekte olan ülkelerde bir kimlik sorunu ile mücadele etmektedir ve mesleğin ismi üzerine genel bir anlaşma sağlanamamıştır.

    • Bölümlerde teknolojik altyapının güçlendirilmesi ve öğrenci kullanımına açılması gerekmektedir.

    • Yeni gelişen teknolojiler ve uygulamalar nedeni ile disiplinler arası çalışma yapmak gerekmektedir.

    • Harita Mühendisliği disiplini yeni teknolojik gelişmeler, hukuki ve yasal yenilikler, internet ve bilgi kullanımı, standart oluşturma, akreditasyon ve belgelendirme ve meslek içi sürekli eğitim konularını dikkate alarak iki konuda yeniden yapılandırılmalıdır.

    1. Eğitim:

    Eğitimin yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Öğrenci stajları için bir yapının ve organizasyonun oluşturulmasına ihtiyaç vardır. Yeni ve üniversiteler arası uyumlu müfradat oluşturulması gerekmektedir. Öğrenci kalitesinin arttırılması ve uygun eğitimin verilmesi önemlidir. Eğitimde Avrupa Birliği ile uyumlu eğitim müfredatı ve standartları olması gerekmektedir. AB Ülkeleri ve aday ülkeler arasında Harita Mühendisliği bölümleri Leonardo da Vinci, Erasmus ve Socrates gibi AB programları çerçevesinde öğrenci ve öğretim elemanı değişim programları uygulanmakta ve ortak projeler yürütmektedir. Ülkemizdeki Harita Mühendisliği bölümleri de bu tür uygulamalara katılmalıdırlar.

    1. Uygulama:

    Uluslararası ve avrupa boyutunda istihdam, mesleki yeterlilik ve akreditasyon konularında çalışma yapılması gereklidir. Uluslararası projelere katılım teşvik edilmelidir. Mesleğin diğer alanlarda etkinliğinin arttırılması ve iş alanlarının çeşitlendirilmesine ihtiyaç vardır. Meslek etik kurallarının oluşturulması kaçınılmaz hale gelmiştir.
    3. DEĞİŞİMLER
    Harita Mühendisliğinin geleceği konusundaki çalışmalarda ilk kabul edilmesi gereken konu mesleğin toplumsal yaşam açısından çok faydalı bir dal olduğu ve dünya genelinde son 150 yıl içerisinde sürekli bir değişim içerisinde bulunması olgusudur. Bu değişimler Tablo 2’de görüleceği şekilde kısaca özetlenebilir (Williamson, 1997).


    Başlıca Olaylar

    Meslek Üzerindeki Etkileri

    Ulusal Harita ve Kadastro Çalışmaları (1950-1970).



    Ulusal haritalama çalışmalarının en yoğun olduğu dönem. Jeodezik ve Fotogrametrik harita çalışmaları.

    Kadastral ölçmeler, arazi geliştirme ve yönetimi.



    Üniversitelerde bağımsız Harita ve Kadastro Bölümlerinin Eğitime Başlaması (1949–1973).

    Ana konular jeodezik ölçmeler, fotogrametri, ve mühendislik ölçmeleri. Özel harita bürolarının açılması.

    Elektronik Mesafe Ölçerlerin Üretimi (1960-1980).



    Elektronik çağının başlaması. Daha az işgücü gerektiren ölçmelerin başlangıcı. Meslek dışı kişilerin ölçme aletlerini kullanmaya başlaması.

    Taşınabilir hesap makinelerinin üretilmesi
    (1960-1970).

    Ölçme hesaplarında devrim. Yeterlilik ve üretimde artış.

    Harita ve Kadastro Mühendisleri Odalarının Kurulması (1950’ ler).

    Sektörde çalışan Harita ve Kadastro Mühendislerinin bir meslek odası altında toplanması.

    Doppler uydu konumlama (1960-1970).

    Jeodezik ölçmelerde yeterliliğin ve hızın arttırılmasında devrimin başlangıcı.

    Harita Mühendisliği IT ve ofis tabanlı bir disiplin haline dönüşmekte (1970’li yılların sonları).

    Bayanların mesleğe girişi. Harita ve Kadastro Mühendisliği IT ve ofis tabanlı bir disiplin haline dönüşmesi.

    Uzaktan Algılama ve küçük ölçekli uydu harita üretiminin başlaması - LANDSAT (1970’ler).

    Uydu harita üretimi devriminin başlaması.

    Arazi bilgi sistemi ve yönetimi (1980’ler).



    Bilgisayarların kullanımı, sayısı ve gücünü artması ile mekansal ve sözel arazi bilgilerinin entegrasyonu sağlanmaya başlanmıştır.

    Hidrografik haritalama çalışmaları (1980’ler).

    Hidrografik harita çalışmaları ve ilgili çalışmaların Harita Mühendisliğinin önemli bir dalı haline gelmesi.

    GIS ve mekansal bilgi üretimi (1980-1990).



    Mekansal ve sözel verilerin entegrasyonu. GIS’in IT’nin ana bileşenlerinden birisi haline gelmesi. GIS’in kamu ve özel sektör tarafından kabul bulması. Klasik Harita Mühendisliğinin GIS’i sahiplenmesi.

    Uydu Konumlama Sistemleri GPS, GLONASS (1980-1990).

    Uydu konumlama sistemlerinin kullanımının başlaması.

    Orta ölçekli uydu harita üretimi – SPOT (1980-1990).

    Yeni nesil uydu ve sayısal fotogrametrinin gelişmesi ile birlikte küçük ve orta ölçekli harita üretimi.

    Sayısal Digital Fotogrametri (1990’ler).

    Sayısal görüntülerden otomasyonla harita üretimi.

    Özellikle veri tabanı teknolojisinde IT gelişmeleri (1990’ler).

    Büyük mekansal veri tabanlarının oluşturulması.

    ‘Geomatics’ isminin kullanılması ve mühendislik akreditasyonu (1990’ler).

    Harita Mühendisliği mesleğinin yeni imajı ve “Geomatics” isminin kullanılması.

    Bilgi toplumu ve mekansal veri yapıları (1990’ler)

    Dijital teknolojiler ve mekansal bilgi teknolojilerinin mesleğimiz için limitsiz fırsatlar sunması.

    Internet ve Web (1990’ler)’in harita sektöründe kullanımı.



    Elektronik mesafe ölçer, GIS ve GPS gibi yeni teknolojilere ilave olarak İnternet ve web’in sunulması.


    Tablo 2: Harita Mühendisliği mesleği üzerindeki etkiler ve tarihi gelişmeler
    Harita Mühendisliği son 150 yıl içerisinde kayda değer bir şekilde kurumsal değişime uğramıştır. Daha önceleri Devlete ve Askeri kurumlara bağlı haritacılık çalışmaları önceleri diğer mühendislik dalları bünyesinde yürütülmüştür. Daha sonra yapısal bir değişiklik gerçekleşmiş Harita Mühendisliği dalı oluşmuş ve özel harita çalışmaları başlamıştır. 20. yüzyılda şehirleşmenin hızlanması ile birlikte kadastral ölçmeler ve arsa geliştirme önem kazanmıştır. İkinci dünya savaşından sonra bir çok ülkede ulusal harita, jeodezik ve altyapı çalışmaları önem kazanmıştır. Bunu takiben, bilgisayar, sayısal fotogrametri, uydu konum belirleme ve uzaktan algılama gibi uydu teknolojileri, mekansal veri yapıları, ve GIS etkisi ile mesleki teknolojik değişimler oluşmuştur (Williamson, 1997).
    Bilgisayar kullanımının mesleğimizde kullanılması ile birlikte, bilgisayarların bilgi işlemede çok iyi bir şekilde kullanılabileceği ortaya çıkmıştır. ABD’de Harita Mühendisliği (geomatics, surveying) bilgi endüstrisinin bir parçası olarak kullanılmaktadır. ABD’de son 50 yıl içerisinde Robotik Total Station, tek kullanıcılı GPS, sayısal fotogrametri gibi teknolojilerin gelişmesi ile meslek alanımızın çalışma alanı giderek artmıştır. Geçmişte verinin elde edilmesi zordu, bu gün ise teknolojinin gelişmesi ile veri toplama kolaylaşmıştır ve bir çok metodu kullanarak yapılabilmektedir. Bu nedenle veri ayıklama ve analizi büyük önem kazanmıştır. Teknolojik değişimler ölçme bilimini ve hassasiyetini gözle görülür bir şekilde değiştirmiştir. Birçok ülkede mekansal veri setlerinin oluşturulmasının tamamlanması ile GPS, sayısal fotogrametri, GIS, ve uzaktan algılama farklı boyutlarda kullanılmaya başlanmıştır (Williamson, 1997).
    Farklı ülkelerdeki meslek odalarının, mekansal bilgi dalına ve teknolojinin gelişimine ayak uyduramadığı ve sadece klasik meslek konuları ile ilgilendikleri ortaya çıkmıştır. Dolayısı ile meslek odalarının yeni teknoloji ve beraberinde gelen mekansal bilgi dalı ve diğer yeni alanları kapsayacak şekilde düzenleme ve yapılanmaya gitmesi gerekmektedir. Aksi takdirde mesleğimize ait bir çok teknoloji ve konular farklı disiplinler tarafından sahiplenilecek ve sonuç olarak mesleğimizde ekonomik ve istihdam sorunları yaşanılması kaçınılmaz olacaktır (Williamson, 1997).


    4. ULUSLARARASI BOYUT
    Avrupa’nın Bilgi Toplumu ve Bilgi Tabanlı Ekonomi haline gelmesi Avrupa Birliği’nin stratejik hedeflerinden birisidir. Avrupa ülkeleri eğitim bakanları, yayımladıkları Bolonya ve Prag deklarasyonlarında eğitim-öğretim ile ilgili amaçlar belirlemiş ve öneriler sunmuşlardır. Bu deklerasyona ilişkin olarak jeomatik (jeodezi mühendisliği, kartografya ve ölçme) disiplinine yönelik olarak eğitim-öğretim, araştırma ve ilgili diğer alanlarda işbirliğinin artırılması ve ortak standartların geliştirilmesi gibi hedeflerle, “Avrupa Jeodezi Mühendisliği, Kartografya ve Ölçme Eğitimi ve Öğretimi” (European Education in Geodetic Engineering, Cartography and Surveying - EEGECS) adlı bir proje başlatılmıştır. Bu projeye, 28 Avrupa ülkesinden 100 kurum katılmaktadır ve Avrupalı jeomatik öğrencilerine ve mezunlarına, Avrupa içinde öğrenim ve iş seçeneklerine birlikte erişim olanağı sağlayacaktır (Başaraner, 2005). EEGECS projesinin başlatılmasının ana gayesi, Bolonya ve Prag deklarasyonlarındaki hedefleri ve önerileri yerine getirmek için bu eğitim programını sunan çoğu yüksek öğretim kurumunun işbirliği yapmasını sağlamaktır. Bu proje aşağıda bir kısmı belirtilen Bolonya ve Prag deklarasyonundaki amaçları benimsenmiştir (Başaraner, 2005):


    • Eğitimde kaliteyi artırmak ve Avrupa kredi transfer sistemini (ECTS) oluşturmak,

    • Sürekli eğitim ve e-öğrenme (uzaktan eğitim) sistemlerini geliştirmek,

    • Staj için öğrencileri kabul etmeye istekli kuruluşlar ağı oluşturmak,

    • Farklı ülkeleri kapsayan uluslarası modüller, kurslar, yüksek lisans programları oluşturarak, Avrupa bölgesinin yüksek öğrenimdeki cazibesini artırmak,

    • Avrupa içinde lisans öğrencileri, öğretim görevlileri, araştırmacılar ve idari kadronun değişimini (mobility) arttırmak,

    • Kurumlar ve toplumun diğer sektörleri arasında işbirliğini, bilgi değişimini ve deneyimi arttırmak,

    • Mezunların değişimine, teknoloji transferine, araştırma işbirliğinin geliştirilmesine yardımcı olmak,

    • Dil öğrenimini desteklemek,

    • Eğitim ve iş alanında ortak akreditasyon sistemini oluşturmak.

    Bununla birlikte CLGE (Comité de Liaison des Géomètres Européens) şeklinde kısaltılmış olan Avrupa Jeodezi Mühendisleri Komitesi 1972 yılında Roma Anlaşmasını uygulamak üzere kurulmuştur. Bugün CLGE’ye 20 ülkeden yaklaşık 27 000 Jeodezi Mühendisi üye durumdadır ve hızlı bir şekilde merkezi ve doğu Avrupa’da genişlemektedir (Prendergast, 2000).


    CLGE’nin hedefleri şunlardır (Prendergast, 2000):

    • Avrupa’da Jeodezi Mühendislik dalının çıkarlarını Avrupa Birliği kurumları arasında temsil etmek,

    • Yönetsel ve bilimsel açıdan mesleğin gelişmesine yardım etmek ve jeodezi mühendisliğinin çalışmalarını iyileştirmek,

    • Akademik ve mesleki yeterliliklerin oluşmasını ve tanınmasını sağlamak,

    • Farklı üye ülkeler de farklı aktivitelerden kaynaklanacak problemlerin çözümünde yardımcı olmak.

    Avrupa özellikle başta çevre ile ilgili olmak üzere planlarını ve stratejilerini destekleyecek daha iyi harita tabanlı bilgiye ihtiyaç duymaktadır. Avrupa Komisyonu tarafından 2004 yılında INSPIRE (Mekansal Bilgi Yapısı - Infrastructure for Spatial Information in the Community) isimli amacı farklı AB ülkelerinde üretilen coğrafi verilerin (uydu görüntüleri, sıcaklık bilgileri, yağış seviyeleri gibi) standartlarını arttırmak ve bir veritabanı ortamında toplamak olan bir proje oluşturulmuştur (INSPIRE, 2007). INSPIRE veritabanı 2009 yılı başlarında kullanılmaya başlayacaktır. Bu proje çerçevesinde çevre, ulaştırma, enerji ve tarım gibi alanlarda toplumsal stratejilerin planlanması ve uygulanması amaçlanmaktadır. Avrupa Parlementosu Avrupa Birliği ülkeleri arasında veri paylaşımını sağlamayı amaçlayan kararı kabul etmiştir. Avrupa seviyesinde ölçme pazarını önemli ölçüde etkileyecek potansiyele sahip Su direktifleri (the Water Framework Directive), Hizmet direktifleri (the Services Directive), INSPIRE veri tabanı, Çevre direktifleri (the Environmental Directives) gibi çok geniş kapsamlı Avrupa Birliği direktifleri mevcuttur. Ayrıca Galileo (Avrupa Uydu Konumlama Sistemi), GMES (Global İzleme ve Çevre Sistemleri) ve eGovernment (eDevlet) gibi projelerde ölçme pazarını etkileyecektir. Ölçme mesleğinin bu proje ve çalışmalara katılması ve gerekli hukuki düzenlemeleri yapması konusunda ihtiyaç vardır. Ayrıca İnternet’in ölçme pazarında bir pazarlama aracı olarak kullanılması giderek artmaktadır. ‘Google Earth’ gibi ürünler pazar içinde rekabeti arttırmakla birlikte toplum içinde mekansal bilgi ve ürünlerin tanınmasına yardımcı olmaktadır.


    Yaklaşık 40 yıl gibi bir meslek hayatını göz önünde bulundurursak, sadece 4 yıllık bir lisans eğitiminin mesleği en iyi şekilde uygulamak için yeterli olmadığı düşünülmektedir. Bu nedenle Hayat Boyu Öğrenme (Lifelong learning) ve Sürekli Profesyonel Gelişme (Continuous Professional Development-CPD) profesyonellerin yeterliliklerini güncelleştirmek ve ileriye hazır olmaları için gereklidir (Prendergast, 2006).
    Avrupanın birçok ülkesinde ve İngiltere (Birleşik Krallık) nüfusunda bayanlar çalışan nüfusun %50’sini oluşturmaktadır. Bu orandaki yükselişe rağmen Harita Mühendisliği mesleğine giren ve çalışan bayan sayısı düzenli olarak oldukça düşük kalmaktadır. Bayan Harita Mühendislerinin oranı İngiltere’de İngiliz Kraliyet Enstitüsü Lisanslı Harita Mühendisleri (RICS) üyelerinin toplamının yaklaşık %9 unu oluşturmaktadır. Bu durum bayanların neden Harita Mühendisliği Dalında sayısının artmadığı sorusunu akla getiriyor. Yapılan çalışmalar üniversite giriş seviyesinde Harita Mühendisliği kariyeri ile ilgili bayanların çok fazla bilgi sahibi olmadığını gösteriyor. Ayrıca sektörde bayanların üstesinden gelmesi zor olan başka bariyerlerde mevcuttur. Bu zorlukların teknolojinin ve sosyal hayatın getirdiği yeniliklerle giderek azaldığı tespit edilmiş bulunmaktadır (Turrell, 2002).
    5. EĞİTİMİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE EĞİLİMLER
    Harita Mühendisliği eğitiminde birçok eğilim mevcuttur. Özellikle yeni teknolojilerin gelişmesi ile Harita Mühendisliği mesleği ve uygulamasında oluşan değişimler bugünkü Harita Mühendisliği eğitiminde ve yapısında yeni değişimlerin olması gerektiğini vurgulamaktadır. Teknolojik gelişmeler ölçme ve veri işlemede gerekli olan teknik yeterlilik ve kabiliyetlere olan ihtiyacı ortadan kaldırmış bulunmaktadır. Klasik tecrübe ve bilgiler artık yeterli olmamakta ve müşteri ihtiyaçlarına hizmet etmemektedir. Eğitim kurumları değişen pazar şartlarına uygun mezunlar hazırlamada başarısız olmuştur. Artık Harita Mühendislerinin farklı alanlardaki birçok proje için yeterli donanıma ve tecrübeye sahip olmaları gerekmektedir (Enemark, 2005). Artık hemen hemen tüm bireyler tuşlara basarak ölçme ile ilgili bilgileri oluşturmakta ve otomasyonlu sistemleri kullanarak bu bilgileri işleyebilmektedir. Aynı doğrultuda teknolojik gelişmeler Coğrafi Bilgi Sistemlerini her bireyin kullanabileceği bir araç haline getirmiştir (Enemark, 2005). Müşterilerin, kurum ve kuruluşların ihtiyaçlarını karşılayacak veri yorumlama ve yönetimi konusundaki kabiliyetler ihtiyaç duyulan yeni kabiliyetlerdir. Bu nedenle veri yorumlama ve yönetimi konusu Harita Mühendisliği alanında anahtar bir dal haline gelecektir (Enemark, 2005).
    Harita Mühendislerinin mesleki yeterliliklerini iyileştirmesi demek Avrupa pazarında yeni fırsatların kullanılması demektir. CLGE tarafından aşağıda Şekil 1’de gösterildiği gibi mesleki eğitimin mesleğin başlıca uygulama alanları dikkate alınarak yeniden yapılandırılması önerilmektedir (Prendergast, 2000).

    Şekil 1: Avrupa’da Harita Mühendisliği’nin başlıca uygulama alanlarını
    Bazı üniversiteler jeomekansal teknolojiler ile ilgili tezsiz 2 yıllık master programları açmış bulunmaktadır. Ayrıca ESRI yılda ortalama 200,000 kişiyi birçok kısa kurslar vasıtası ile eğitmektedir (Nature, 2004). Avrupa Uzay Ajansı (European Space Agency) ve Amerika Ulusal Bilim Vakfı (US National Science Foundation) kurumları 2002 yılında the Vespucci Initiative adı altında mekansal veri altyapısı, mekansal analiz ve yorumlama konularında dünyanın farklı kesimlerinden öğrencileri eğitmek amacı ile 3 haftalık yaz okulu eğitimi başlattılar (Nature, 2004).
    Avrupa Birliği ayrıca uzaktan eğitimi desteklemektedir. Bu bağlamda bir Avrupa üniversiteleri ağı olan UNIGIS dünyadaki tek görsel, evrensel ve çok dilli GIS eğitimini vermektedir (Nature, 2004). Avrupa Komisyonu üye ülkeler arasında GIS kullanımını genişletmek, veri paylaşımını kolaylaştırmak ve veri toplama maliyetini azaltmak için altyapıyı hazırlamak üzere çalışmalar yapmaktadır. Sadece bu çalışma GIS konusunda binlerce kişinin eğitilmesini gerektirecektir ve ilave olarak benzer bir çok öneriler beklenmektedir (Nature, 2004). Buna bir örnek olarak, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Uzay Ajansı ortaklığında “Global Çevre ve Güvenlik Denetimi (Global Monitoring for Environment and Security)” adı altında çevre yönetimi, risk takibi ve sivil güvenlik konuları ile ilgili bilgilere sürekli erişimi sağlamak için bir proje başlatmıştır. Bu gibi projeler uydu görüntü ve bilgilerini yorumlama, entegre etme ve yönetme kabiliyet ve bilgiye sahip olan kişilere olan ihtiyacı arttıracaktır (Nature, 2004).
    İlave olarak uzaktan ve internet tabanlı eğitim mesleğimiz için yeni imkanlar sunmaktadır. Ayrıca mezun meslektaşlarımız için hayat boyu öğrenme (life long learning) yeni teknoloji ve konularla birlikte artık kaçınılmaz hale gelmiş bulunmaktadır.


    6. MESLEKİ YETERLİLİK VE GENİŞLEYEN PAZAR
    CLGE meslek çalışanlarının diğer ülkelerin sistemlerini öğrenmesini sağlayacak ülkeler arasındaki hareketliliğinin Avrupa Birliği tarafından mesleki yeterliliğin tanınması sayesinde mümkün olacağını belirtmektedir. Bu sayede ülke ve meslektaşlar arasında projelerin yapılandırılması, teknik ve yönetsel olarak en iyi uygulamaların geliştirilmesi ve en ekonomik modellerin oluşturulması konularında bilgi ve tecrübe paylaşımı sağlanacaktır.
    Prendergast (Prendergast, 2006) Avrupa’da harita (ölçme) hizmetleri için serbest (the free market) ve kontrollü (the regulated market) olmak üzere iki farklı pazar olduğunu belirtmektedir. Serbest pazar tüm ülkelerde mevcut olmasına rağmen lisanslı profesyonelleri kontrol eden organizasyonlar vasıtası ile faaliyet gösteren kontrollü pazar sadece bazı ülkelerde mevcuttur. Her iki pazarında özellikleri bir birinden oldukça farklıdır (Prendergast, 2006).
    Kontrollü pazar aşağıdaki özellikleri içermektedir (Prendergast, 2006):

    • Özel Harita Mühendisleri çalışabilmek için bir lisansa sahip olmalıdır. Bu lisanslar normal olarak ülke yönetimleri tarafından verilmektedir.

    • Bir lisans alabilmek için normal olarak uzman seviyesinde yüksek yeterliliğe sahip olmak gerekmektedir.

    • Ölçme standartları genel olarak oldukça yüksek ve düzenlemeler sayesinde iyi bir şekilde yazılı hale getirilmiştir.

    • Lisanslı Harita Mühendisleri arasındaki mücadele fiyattan ziyade hizmet ve ürün kalitesi üzerine yoğunlaşma eğilimi göstermektedir.

    • Lisanslı Harita Mühendislerinin zaman içinde toplum da kabul görmüş bir rolü vardır.

    Buna karşılık serbest pazar aşağıdaki özellikleri içermektedir (Prendergast, 2006):



    • Serbest pazar vasıtası ile yerel, ulusal, bölgesel ve uluslararası pazarlarda giderek daha da azalan engellerle karşılaşmaktadırlar.

    • Faaliyet gerçekleştirebilmek için hiç bir lisansa gerek duyulmamaktadır, fakat gayri resmi düzenlemeler mevcuttur.

    • Harita Mühendisliği dalında herhangi bir resmi yeterliliğe gerek yoktur.

    • Harita Mühendisleri arasındaki mücadele kaliteden ziyade fiyat üzerine yoğunlaşmıştır.

    • Harita Mühendislerinin toplum da daha az kabul görmüş bir rolü vardır.

    Bununla birlikte Avrupa’da harita pazarının diğer bir parçası olan Ulusal Harita Pazarı mevcuttur. Hemen hemen her ülkede Ulusal Harita Kurumu-UHK (National Mapping Agency) temel mekansal veri setlerini oluşturmak zorundadır.


    Bu pazar aşağıdaki özellikleri içermektedir (Prendergast, 2006):

    • UHK ulusal sınırları esas alan mekansal veri setlerini sağlamaktan sorumlu ve ulusal statüde faaliyet gösterecek şekilde kurulmuştur.

    • UHK faaliyetleri genelde ülke sınırları ile sınırlı kalmakla birlikte, sömürgecilik geleneği olan ülkeler ulusal sınırlar dışında da faaliyet göstermektedir.

    • UHK faaliyetleri genellikle orta ve yüksek seviyeli standartlara sahiptir.

    • UHK’lar günümüzde mekansal veri toplama işlerini serbest fiyasaya ihale etmektedir. Bu sebepten dolayı mekansal veri setlerinin temininde serbest pazarda bir rekabet başlamaktadır.

    Uluslararası çerçevede ise Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nde birbiri ile yarışan iki mühendislik modeli mevcuttur. Bu modellerden birisi ABET diğeri ise NCEES tarafından geliştirilmiştir. Bu iki modelinde mühendislik eğitim programlarının nasıl yürütülmesi gerektiği ve geleceği üzerinde çok büyük etkileri vardır. NCEES modeline göre Harita Mühendisliği mesleğinde çalışanların lisanslanması konusu gündemdedir. ABET modeli ise mühendislik tanımı ve akreditasyon kriterleri ile ifade edilebilir. ABET mühendisliği diğer meslek ve disiplinlerle derinden ilişkisi olan, toplumla çok sıkı ilişkili, kompleks ve zor problemlere yaratıcı ve kabul edilebilir sonuçları üreten çok geniş bir disiplin olarak tanımlar. Bu tanım mevcut akreditasyon işlemini oluşturmaktadır (Hazelton, 2005).


    ABET, problemlerin çözümünde programın ne derece başarılı olduğuna, yani mühendislik eğitimine bir mühendislik problemi gibi bakar. Uluslararası perspektiften mühendisliğin ne olduğunu anlamaya çok iyi uyan bir model olduğu öne sürülmektedir. Bu nedenle ABET modeli ABD ve deniz aşırı ülkelerle mühendislik programlarının uyumunda en çok kullanılan model olmuştur. NCEES modelinde ise mühendislik her ülkenin kendi tecrübeleri dikkate alınarak değerlendirildiği için oldukça farklı bir modeldir. Bu modele bağlı değerlendirmeler gerçeğe bağlı ve çok seçmeli soru-cevap şeklindedir. Daha fazla bilgi Zaugg ve Hazelton (2001)’de bulunabilir. İki modelin kıyaslanması (Hazelton, 2005)’de “ABET modeli tecrübe ve mukayeseyi kullanarak kompleks gerçek dünya problemlerini çözmede NCEES modelinden daha iyi geliştirilmiş bir sisteme sahiptir.” şeklinde sunulmaktadır.

    7. MESLEK İSMİ KONUSUNDAKİ GELİŞMELER
    Bilgi teknolojilerinin mesleğimizde en büyük etkisi eğitim müfredatında ve bölümün isminde olmuştur. Harita Mühendisliği günümüzde hem gelişmiş ve hem de gelişmekte olan ülkelerde bir kimlik sorunu ile mücadele etmektedir. Meslek ismi üzerinde üniversitelerimizde ve genç nesil arasında “Jeomatik Mühendisliği ve Jeoinformatik Mühendisliği” gibi isimler tercih edilse de mezunların büyük çoğunluğunun “Harita” ya da “Harita Kadastro Mühendisliği” ismi üzerinde yoğunlaştığı düşünülmektedir. Kısa süre önce yapılan bir anket sonucunda katılanların %60’ının tercihinin bu yönde olduğu görülmüştür. Ancak “Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği” adının değişmesi üzerinde (%90 tercihle) genel bir birliktelik bulunmaktadır (Kuşçu, 2006).
    Yabancı literatürde ölçme (surveying), jeodezi ve fotogrametri (geodesy and photogrammetry), jeomatik (geomatics), jeoinformatik (geoinformatics) ve mekansal bilgi bilimi ve mühendisliği (spatial information science and engineering) gibi birçok farklı isme sahip bu mühendislik dalı günümüzde hem ülkemizde hemde diğer ülkelerde yeni bir isim ve kimlik arayışındadır (Hazelton, 2002). Jeomatik eğitimi ile ilgili anketler yapılarak üniversitelerdeki programlar ve ders dağılımları saptanmıştır. Alman Jeodezi Komisyonu (DGK) 2003’te programların “Jeodezi ve Jeoinformatik” ya da “Jeodezi ve Jeoinformasyon” olarak adlandırılmasını önermiştir. İspanya’da “Ölçme Teknik Mühendisliği” ve “Jeodezi ve Kartografya Mühendisliği” adında iki ayrı program mevcuttur (Başaraner, 2005). ABD, Kanada ve Avustralya’da da Harita Mühendisliği (Surveying) programları isim ve yapısal değişikliğe gitmiş ve genelde Jeomatik (Geomatics) bölümü haline gelmiştir (Williamson, 1997).
    8. MESLEĞİN GELECEĞİ
    Gelecek 10 yıl içerisinde mekansal bilgiler doğal ve yapay kent modelimizin temel elemanı haline gelecektir. Bu model kadastral, uydu ve topografik veri setleri üzerine kurulan, güncel tutulan ve tüm ülkeyi kapsayan bir model olacaktır. Bu model sözel ve mekansal verilerin bir veri tabanında tutulması, veri ambarları tarafından tüm ülke çapında dağıtılması ve internet üzerinden erişilebilmesini kapsamaktadır. Temel veri setleri devlet tarafından sağlanacaktır ve özel sektör bu veri setlerini kullanarak yeni veri setleri ve analizler üretebilecektir (Williamson, 1997).
    Ana tema 21. yüzyıl modern batı ekonomisini destekleyecek bilgi gereksiniminin sağlanacağı mekansal bilgi marketinin oluşması ile finansal ve iş sektörünün, çevre yönetiminin, arazi yönetimi, kent bilgi sistemlerinin oluşturulmasıdır. Sistemin birçok parçası devletin bir satın alma birimi tarafından satın alma yaklaşımı ile büyük ölçüde özelleştirilecektir ve temel veri setleri devlet tarafından oluşturulacaktır. Bu sayede devlet sadece kanun, yönetmelik ve ilgili hukuksal düzenlemeler ile ülkenin mekansal veri yapısının tam, entegre ve doğru olarak özel sektör tarafından sağlanacak verileri kullanarak, sosyal ve halk ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde oluşturulmasını sağlayacaktır. Basit olarak, 10 yıl içerisinde devlet, özel sektör ve geniş kapsamlı halk kontrolü altında bellirli standartta, tam, ülke genelinde, güncel, on-line bir şekilde daha ekonomik, yeterli, diğer bilgi sistemleri ile uyumlu bir mekansal veri sisteminin oluşturulmasını kapsamaktadır (Williamson, 1997). Mesleğimizi en çok etkileyen teknolojik gelişmelerin başında internet ve mobil teknolojiler olmuştur. İnternet ve mobil teknolojilerin klasik ölçme uygulamalarını dijital teodolitler, uzaklık ölçerler ve hatta GPS gibi olumlu bir şekilde mi etkileyecek yoksa mesleğin rolünü ve yapısını tamamen mi değiştirecek bunu ancak zaman gösterecektir (Williamson, 1997).
    Avrupa’nın Bilgi Toplumu ve Bilgi Tabanlı Ekonomi haline gelmesi Avrupa Birliği’nin stratejik hedeflerinden birisidir. Bu nedenle mekansal bilginin sağlayıcısı olarak Harita Mühendisliği mesleğinin geleceği çok parlak gözükmektedir. Bununla birlikte meslek pazardan pay alabilmek için mücadele edecek diğer meslek dalları ile bir yarış içinde olacaktır. Teknolojinin Harita Mühendisliğinde yoğun bir şekilde kullanımı son derece teknik olan birçok işlemin otomasyonunu sağlamıştır. Avrupa’da modern Harita Mühendisliği sektörü gelecek için çok sayıda hedefle karşı karşıya bulunmaktadır.
    9. SONUÇLAR
    Sayısal görüntüler, uydu görüntüleri, mekansal bilgilere internet vasıtası ile erişim ve GPS günümüzde artık her yerde bir çok alanda kullanılmaktadır. Yeni teknolojiler mesleğin çalışma alanını her geçen gün genişletmektetir. Mesleğimizin iki seçeneği var gözükmektedir: birincisi; karamsarlık ki bu klasik ölçme yöntemleri ve yapısını korumak, ikincisi ise iyimserlik ki bu da tüm fırsatları ve yeni alanları meslek şemsiyesi altında toplamaktır. Tarihten alınacak en önemli ders meslekteki değişimin sürekli ve kaçınılmaz olduğudur (Williamson, 1997).
    Harita Mühendisliği mesleği hakkında aşağıdaki sonuçlar çıkarılabilir (Williamson, 1997):

    • Meslek günümüzde genelde devlet kontrollü bir çerçevede olmasına rağmen, gelecekte hemen hemen tamamen özel sektör içinde faaliyet gösterecek,

    • Meslek bilgi teknolojileri ve sistemleri ve diğer mühendislik dalları ile çok yakın ilişki içerisinde olacak,

    • Bir çok Harita Mühendisi mekansal veri yöneticileri ve mekansal veri pazarlayıcıları haline gelecek,

    • Meslek bir ülkenin çeşitli yönetim kademelerinde mekansal veri yapılarının oluşturulması ve muhafaza edilmesinde merkezi bir rol oynayacak,

    • Mesleğin ekonomik, hukuksal, çevresel ve sosyal sonuçların ve kazanımların elde edilmesinde ne kadar önemli kabiliyetlere ve hizmetlere sahip olduğu anlaşılacak,

    • Mekansal veri endüstrisi oluşacak ve bu vesile ile özel ve kamu sektörü çok yakın ilişki içerisinde olacaktır.

    GPS, elektronik takeometre, uzaktan algılama, fotogrametri ve laser tarayıcılar veri toplama işlemini oldukça kolaylaştırmıştır. Önemli olan doğru ve uygun verinin toplanmasıdır. Artık mesleğimiz sadece ölçme ve veri toplama işleminden değil aynı zamanda bu bilgileri kullanarak karar verme işleminide gerçekleştirmektedir. Mesleğimizle ilgili şu noktaları göz önünde bulundurmamız gerekmektedir:



    • Çalışma alanı çok geniş ve herkese yeterlidir,

    • Ulusal ekonomi ve toplum üzerindeki kritik rolü vardır,

    • Çok hızlı bir şekilde geliştiğini ve değiştiğini anlamak,

    • Halk arasındaki imajının önemli olduğunu görmek,

    Ölçme uygulamalarında teknolojinin yoğun olarak kullanılması son derece teknik işlemlerin otomasyonunu sağlamıştır. Yeni veri kaynaklarının kullanılması için yeni kabiliyetler ve metodların kullanılması gerekmektedir. Mesleğin ticari yapısı değişmekte ve coğrafi bilgi yönetimi gibi yeni fırsatlar oluşmaktadır. Fakat diğer meslek dalları bu yeni fırsatları değerlendirmede mesleğimizle yarış içerisindedir. Avrupa Birliği kararları kapsamında üye ülkelerdeki meslektaşlar Avrupa Birliğinin hizmet bağımsızlığı (freedom of service) esasından dolayı diğer ülkelerde serbest olarak çalışma imkanı bulabileceklerdir. Harita hizmetlerinin internet üzerinden pazarlanması ile klasik ölçme gereksinimlerini karşılamada alternatif çözümler sağlanmaktadır. Son olarak ortak standartların uygulamasının getirdiği globalleşme sonucunda daha önceden yabancı harita şirketlerine kapalı olan ülkelerde yeni pazarlar açılacaktır. Son 20 yılda Dünya ve Avrupa’da bölgesel seviyede Uluslararası pazarlar gelişmiştir. Uluslararası pazar meslektaşlarımız için yeni fırsatlar sunması ile birlikte ilgili ülkenin dilini, yasalarını ve kurallarını öğrenme gibi ilave yetenekler gerektirmektedir. Bu nedenle meslektaşlarımız mesleki yeterliliklerini bu fırsatları kullanabilecek seviyeye getirmelidirler. Eğitim müfradatının yapısı ve içeriği hızlı bir şekilde teknolojik değişimlere adapte olabilecek şekilde esnek olmalıdır. Yapısal ve teknolojik değişimlerin eğitim üzerinde çok büyük etkileri olmuştur. Mesleğimiz artık bir çok disipline hitap etmektedir. Üniversiteler mesleğin geleceğinin şekillenmesinde öncü rolü üstlenmeli ve bunu sürdürebilir nitelikte yeniden yapılanmalıdır.


    KAYNAKLAR
    Başaraner M., 2005. Avrupa Birliği’nde Jeomatik (Jeodezi Mühendisliği, Kartografya Ve Ölçme) Eğitimi Ve Öğretimine İlişkin Çalışmalar, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, 10. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Ankara.
    Enemark S., 2005. Global Trends in Surveying Education: and the role of the FIG, Azimuth Vol. 43, Nr. 3, pp. 19-21, ISSN 0728-4586.
    Hazelton N. W. J., 2002. Geomatics Engingeering at the Ohio State University, Surveying and Land Information Sci. (http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa4039/is_200203/ai_n9075278/print).
    Hazelton, N. W. J., 2005. Surveying, Geomatics, and Engineering: A "Structure" for a Rapidly Evolving Profession, Surveying and Land Information Science.

    (http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa4039/is_200509/ai_n15740355)



    Kuşçu Ş., Oruç M., Marangoz A.M., Şahin H., Topan H., Karakış S., Kemaldere H., Sefercik U., Can E., 2006. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri, Mühendisliği Bölümü ve Harita Mühendisliği Eğitiminin, Bugünü ve Geleceği, KTÜ Prof. Dr. Erdoğan Özbenli Harita Mühendisliği Eğitimi Sempozyumu, Trabzon.
    Prendergast William Patrick, 2006. The Future of The Surveying Profession, FIS, 1st International Trade Fair of Geodesy and Cartography GEOS 2006, Prag, Çek Cumhuriyeti.
    Prendergast William Patrick, 2000. CLGE, and its Initiative to Enhance Professional Competence of Geodetic Surveyors in Europe, the FIG Seminar : The Mediterranean Surveyor in the New Millennium, Malta.
    Şerbetçi Muzaffer, 1996. Türkiye'de İlk Kuşak Harita Mühendisleri HKMO Dergisi Sayı :79.
    Turrell Pat, Wilkinson Sara J, Astle Vanessa and Yeo Samantha, 2002. A Gender for Change: The Future for Women in Surveying, JS16 The Modern Profile of Surveyors, FIG XXII International Congress, Washington, D.C. USA, April 19-26.
    Williamson Ian P., 1997. The Future of The Surveying Profession - an Australian perspective, GEOMATICA, Vol. 51, No. 4, 387-399 (http://www.sli.unimelb.edu.au/research/publications/IPW/CanadianPaper.htm).
    Yararlanılan İnternet siteleri ya da yazar adı olmayan kaynaklar:
    URL 1, French Order of Chartered Surveyors, 2001. Survey Results of The Profession of Surveyor in Europe: Summary and analysis www.geometre-expert.fr/content/file/anne/gb%20synthese.pdf .
    URL 2, INSPIRE (Public access to information: legal framework for an infrastructure for spatial information in Europe specially for monitoring environmental policy), 2007.

    http://www.europarl.europa.eu/news/expert/infopress_page/064-3004-043-02-07-911-20070208IPR02885-12-02-2007-2007-false/default_en.htm
    URL 3, Nature: Mapping Opportunities, 2004. NATURE VOL 427; 22 JANUARY 2004, http://www.sli.unimelb.edu.au/about/nature.html






        Ana sayfa


    Avrupa biRLİĞİ SÜrecinde jeodezi ve fotogrametri MÜhendiSLİĞİ’Nİn durumu

    Indir 130.43 Kb.