bilgiz.org

Araştırma Yöntem ve Teknikleri




Sayfa5/5
Tarih14.10.2017
Büyüklüğü441.09 Kb.

Indir 441.09 Kb.
1   2   3   4   5

f. Zarar vermek: Etiğin en temel ilgilerinden biri öncelikle zarar vermemektir. Yararlı olmak
bundan sonra gelir. Sosyal bilimler araştırmalarında da, araştırmaların zarar vermemesi önemlidir.

g. Bilgilendirilmiş onamın alınmaması: Bilgilendirilmiş onam, bireylerin bir araştırmaya her türlü,
hile, zorlama, baskı, adil olmayan ikna ya da etkileme girişimlerine maruz kalmadan kendi seçimi ile
katılmaya bilerek onay (rıza) vermesidir.

ETİK İHLALLERİN BAZI ÖZELLİKLERİ VE NEDENLERİ

Bilimsel uğraş içerisinde ahlaki değerlerden ayrılma, etik kurallara ve ilkelere uymamanın nedenleri çok yönlü ve karmaşıktır. Etik ihlallerin aşağıda sıralanan bazı özelliklerinden söz etmek olanaklıdır:

Etik ihlallerin, kişisel olmaktan çok toplumsal boyutu daha belirgin olarak görülmekte ve önemsenmektedir.

Etik konusunda, öznel özelliklerden çok, kamusal içeriğin daha başatolduğu izlenmektedir.

Ahlaki değerlerin, toplumdaki gelişmişlik düzeyine oranla, bilim alanındaki gelişmeleri, daha sınırlı kalmıştır.

4. Bilimsel alandaki denetimin örgütsüzlüğü ve yetersizliğinden çok, bunu gerçekleştiren kişi ve
kurumların, bilimsel titizlik ve özdenetim konusundakisorumluluklarınıyeterince yerine getirmemeleri
daha önemli görülmektedir.

Ahlaki değerlerin ve etik ilkelerin, bilimin örgütlenme ve kurumsallaşma süreçlerindeki etkileri sınırlı kalmıştır.

Ahlaki değerler ve etik ilkeler, toplumsal yaşamın öncelikli ve vazgeçilemez öğeleri olarak görülmemekte; henüz bunları ihlal etmenin önemli bir kişisel ve toplumsal eksiklik ve aykırılık olduğu düşüncesiyaygın kabul görmemektedir. Bu durum, bilimsel etik ortam için de geçerlidir.

Bilimsel çaba, yoğun toplumsal ve kişisel emeğe dayalı, kurumsal içerikte ve kamusalsorumluluğa sahip bir uğraş olmaktan çok, temelsiz ve hak edilmemiş statüve kazancayönelik bir uğraş olarak görülmektedir.

8. Bilimsel uğraşta gözlenen çok yönlü eksiklikleri ve özensizlikleri giderici ve üstesinden gelmeye
yönelik yoğun çaba harcamaktan çok, bilimsel uğraş, bu eksikler temelinde ve onları meşrulaştıran bir
anlayışla gerçekleştirilmektedir.

9.Toplumsal iktidar odaklarının, bilimsel uğraşlardan, bilimin amaçları dışında yararlanma arzularını güçlendirdikleri durumlarda, etik ihlaller kendilerine daha güçlü bir zemin bulabilirler.

Üniversitelerin, özerklik ve bağımsızlıklarını zedelemelerine neden olabilecek eksikliklerin telafi edilemez bir boyuta ulaştığı durumlarda, etik ihlaller daha fazla filiz verebilir.

Bilimin sürekliliğinin kaynağını oluşturan, lisansüstü çalışmaların bilimsel niteliklerinin aşındığı durumlar, bilimsel etik ihlallerin güçlendiği dönemlerle çakışabilir.

Bilimsel etik ihlallerin, sadece ulusal pratikler içerisinde değil, aynı zamanda uluslararası ortamlarda da gerçekleştirildiği gözden kaçırılmamalıdır.

Bilimsel uğraşların ahlaki değerler ve etik ilkeler çerçevesinde değerlendirilebilmesine olanak verecek etik kurullar, henüz neredeyse yok denecek kadar azdır; bu alandaki kurumsallaşmanın yetersizliği, etik ihlalleri besleyen önemli bir öğe olarak görülebilir.

Bilimsel etik alanın kurumsallaşmasında bilimsel etkinlik, en geniş kapsamı ile ele alınmalıdır. Bilimsel sürecin tüm alanları, etik ihlallere içseldir; daraltılmışbir bilimsel uğraş alanı, bilimsel etik konusunun kurumsallaşmasının dar birçerçevede ve güçsüz bir içerikte oluşmasına neden olabilir.

Farklı kurumların kendi etik ölçütlerini, sınırlı bir düzeydeoluşturmuş olmaları ve aralarındaki paylaşım ve iletişimin sınırlılığı, bilimsel etik bilincin güçlenmesini önemli ölçüde geciktirebilir.

Araştırmanın Yayımlanma Aşamasında Etik



TÜBİTAK (2006), araştırmanın yayımlanma aşamasındaki etik ihlalleri şu şekilde listelemektedir:

Uydurma (fabrication): Araştırmada bulunmayan verileri üretmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak.

Çarpıtma (falsification): Değişik sonuçverebilecek şekilde araştırma materyalleri, cihazlar, işlemler ve araştırma kayıtlarında değişiklik yapmakveya sonuçları değiştirmek.

Dublikasyon(duplication):Aynı araştırma sonuçlarını birden fazla dergiye yayım için göndermek veya yayımlamak.

Dilimleme (Least Publishable Units): Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde ayırarak çok sayıda yayın yapmak.

Aşırma (plagiarism): Başkalarının metotlarını, verilerini, yazılarını ve şekillerini sahiplerine atıf yapmadan kullanmak

•Destek belirtmeme: Desteklenerek yürütülen araştırmaların sonuçlarını içeren sunum ve yayınlarda destek veren kurum veya kuruluş desteğini belirtmemek

• Yazar adlarında değişiklik yapma: Araştırma ve makalede ortak araştırıcıve yazarların yazılı
görüş birliği olmadan, araştırmada aktif katkısı bulunanların isimlerini çıkartmak veya yazarlıkla
bağdaşmayacak katkı nedeniyle yeni yazarlar eklemek veya yazar sıralamasını değiştirmek.

ARAŞTIRMANIN YAYIMLANMA AŞAMASINDA ETİK BİR SORUMLULUK: KAYNAK GÖSTERME

Araştırmacının başka kaynaklardan raporuna bilgi alırken, neyi, nereden ve nasıl aldığını belirtmesine kaynak gösterme denir. Raporyazmada kaynak gösterme olmazsa olmaz bir zorunluluktur. Bu zorunluluğunun yanında etik hassasiyetler gereği de yararlanılan kaynağın gösterilmesi gerekmektedir. Bu yararlanılan kaynağın yazarına ve onun emeğine saygının gereğidir. Bir yayını kaynakgöstermeden kullanmak bilim hırsızlığıdır ve bir evden eşya çalmaktan hiçbir farkı yoktur. Kaynakgöstermenin dörttemel amacı vardır:

Ahlaki ve yasal kurallara uymak

Okuyucuya alıntıların asıl kaynağa uygunluğunu denetleme imkânı vermek

İleri sürülen görüş ve olguları, kaynağı kullananın bunları göz önünealdığını kanıtlamak

4. Okuyucuya aynı konuda yararlanabileceği diğer önemli kaynakları tanıtmak

SONUÇ

Bu bölümün sonucu olarak araştırmaların tasarımı, yapılması ve yönetilmesi, analizi, sunulması ve yayınlamması sürecinde: © Dürüstlük ve açıklık ilkelerine uyulması,



© Diğer araştırmacıların fikir ve bulgularına saygılı olunması ve gerekli atıflarda bulunulması, alıntıların etik ve bilimsel kurallara uygun olması © Araştırmanın ve yayının her aşamasında objektif olunması, ©Yapılan araştırma ile ilgili mevcutyasa ve yönetmeliklere uygun davranılması gerekmektedir

Kansu bu konuda verilecek eğitimin prensiplerini şu şekilde gruplandırmaktadır: 1. Eğitim kurumlarının mezuniyet öncesi ve sonrası dönemlerde öğrencilere etik kuralları öğretmesi, araştırma becerisi kazandırması, bu amaçla araştırma yöntemleri, veri toplama teknikleri, verilerin analizi ve yorumu, yayın yapma konusunda bilgilendirmesi 2.Araştırmacıların yeterli danışmanlıkalabilmesinin sağlanması

Araştırma verilerinin incelemeye hazır, düzenli ve eksiksiz tutulmasının öğretilmesi

Veri analizleri ve istatistiksel hesaplar konusunda danışmanlık verilmesi, istatistik konusunda eğitim verilmesi

Yayın öncesi denetimin sağlanması, atıfların kontrolü

Araştırma verilerinin başka araştırmacılar tarafından kolaylıkla tekrarına ve denetimine olanak verecek şekilde sunulması konularında gerekli bilgi ve beceriler kazandırılmalıdır.






1   2   3   4   5






    Ana sayfa


Araştırma Yöntem ve Teknikleri

Indir 441.09 Kb.