bilgiz.org

Araştırma Yöntem ve Teknikleri




Sayfa3/5
Tarih14.10.2017
Büyüklüğü441.09 Kb.

Indir 441.09 Kb.
1   2   3   4   5
TEK DEĞİŞKEN TASVİRİ

PAR4MET RIKTE8TLE R


Frekans Dağılımı Yüzde Dağılımı Mo d (Tep e D eğer)

Medyan [Cutaııa] Ortalama Standart Storni Çarpıklık ve Basıklık

IKI ve DAHA ÇOK DEĞİŞKEN TASVİRİ

* Korelasyon

• Regresyon

T-Testi

Vary an s ANALİZİ

NON-PARAMETRIK TESTLE R

Ki-Kar e Testi Mann-Wnitney U Testi Wilcoxon Testi Kruskal-Wallis H Testi Friedman Testi

istatistik test teknikler ilişkiyi test etme durumlarına göre şu şekilde gruplandırabilir:

• Frekans dağılımları • Merkezi eğilim (ortalama) ölçüleri • Dağılım ölçüleri • İlişki ölçüleri

Tek bir değişkenin tasviri amacıyla değişkene ait:

Frekans Dağılımı • Yüzde Dağılımı • Mod (Tepe Değer) • Medyan (Ortanca) • Ortalama

Standart Sapma • Çarpıklık ve basıklık ölçüleri teknikleri kullanılarak veri analizi yapılır.

Eğer iki değişken arasında ilişkinin tasviri amaçlanıyorsa bu ilişkinin derecesi ve yönünü tespit için basit korelasyon analizi, eğer birden çok değişkenin etkisi kontrol altında tutularak, iki değişken arasındaki ilişkinin yönü ve derecesi belirlenmek isteniyorsa kısmi korelasyon analizi tekniğinden yararlanılır. Regresyon analizi ise bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkinin matematiksel bir modelle açıklanabilmesi amacıyla kullanılır.

9.1.1 İlişki ve Anlamlılık Testleri

İlişki ve anlamlılık testleri hipotez testleri olarak da ifade edilir. Belli araştırma metot ve teknikleri ile toplanan istatistiki verilerin belirlenmiş anlamlılık ve güven düzeyinde anlamlı ve önemli olup olmadığını test etmek amacıyla kullanılırlar. Bunların en önemlileri:

• T-Testi. • VaryansAnalizi (FTesti (ANOWA)Testleridir.

Parametrik olup olmadıklarına göre ise testler:

• Parametrik Testler ve • Parametrik olmayan (Non-Parametrik) Testlerolarak kategorize edilirler.

Bir araştırma için konu belirleme ne kadar önemli ise, aynı şekilde, belirlenen konunun hangi metot ve tekniklerle araştırılacağının önceden belirlenmesi de o kadar önemlidir. Araştırma konusunun bilgilerini ve verilerini toplamak için kullanılan metotların yanında, toplanan bilgi ve verilerin analiz metot ve tekniklerini de önceden bilinmesi gerekir. Bu durumda:

Araştırmanın türü • Araştırmanın amacı

Araştırma modeli araştırmanın metot ve tekniklerini belirlemede rol oynar.

Aynı şekilde istatistik tekniklerle veri analizine uygun deneyleme modellerinde:

Modelin türü • Modelin grup sayısı • Modelin ölçek türü • Modelin parametreleri

Örnekleme yöntemi« Karşılaştırmanın gruplar veya ilişkili ölçümler arasında yapılması

Her gruptaki denek sayısı • Parametrik ve parametrik olmayan test şartları dikkate alınmalıdır.

Bir araştırmada veri analizi için parametrik ve parametrik olmayan testlerden hangisinin kullanılacağına karar verebilmek için ise şu hususlargöz önündebulundurulmalıdır. Parametrik test şartları:

Veriler nicel özellikte olmalıdır.

Veriler normal dağılıma sahip olmalıdır

Varyanslar homojen olmalıdır.

Örneklemi oluşturan birimler -denekler- birbirinden bağımsız olmalıdır: (Bir deneğin seçimi diğer deneklerin seçimini etkilememelidir)

Örneklemi oluşturan birimler evrenden yansız olarak seçilmelidir.

Örneklem büyüklüğü 10'dan az olmamalıdır. Eğer örneklem büyüklüğü 30'dan büyük ise parametrik testler parametrik olmayan testlere nazaran üstündür.

Parametrik olmayan test şartları:

Örneklemi oluşturan birimler-denekler- evrenden yansız olarak seçilmelidir.

Örneklemi oluşturan birimler -denekler- birbirinden bağımsız olmalıdır: (Bir deneğin seçimi diğer deneklerin seçimini etkilememelidir)

Yukarıda görüldüğü gibi, parametrik testlerle parametrik olmayan testlerin iki şartı ortaktır. Bu iki şartın sağlanması durumunda ve parametrik testlere ilişkin şartlar gerçekleşmez ise, parametrik olmayan testlere başvurulur. Şartlar oluştuğu takdirde parametrik testler parametrik olmayan testlere nazaran daha güçlüdür. Buna karşılık parametrik olmayan testler aynı zamanda nitel özelliğe sahip veriler için de kullanılabilme imkânına sahiptirler.

9.2. Verilerin Bilgisayara Yüklenmesi ve Değerlendirilmesi

Araştırma konusu ile ilgili topladığı verilerin bilgisayarda istatistik tekniklerle analiz edilebileceğine karar veren bir araştırmacı bu verileri bilgisayara nasıl aktarır ve değişkenler arasındaki ilişkileri nasıl test eder? Sorusunun cevaplandırılması bu bölümün konusudur. Yapılacak işlemler şunlardır:

Veri Temizleme İşlemi'nin yapılması

Kotlama Formunun Oluşturulması ve Verilerin SPSS Programına geçirilmesi

Pilot Uygulamanın Yapılması

Geçerlik ve Güvenirlik Testlerinin yapılması

Normal Dağılım Testi'nin yapılması

Varyansların Homojenliği Testi'nin yapılması

Faktör Analizi'nin yapılması

Veri Analiz Testlerinin Yapılması

9.2.1 VeriTemizleme İşlemi

Veriler bilgisayar ortamına taşınmadan önce yeniden kontrol edilmelidirler. Bu işleme "veri temizleme; verileri dayalı hipotez veya hipotezleri test etme imkânı ve gücünü karara bağlama faaliyeti" adı verilir

Araştırmada iki tür hata kaynağı ile karşı karşıya kalınır:

• Kontrol edilemeyen • Kontrol edilebilen hatalar.

Bir bilimsel araştırmada kontroledilebilen hataların giderilmesi beklenir. Kontrol edilemeyen hataların varlığı sosyal bilimlerin hep teorik bir konumda kalmalarına neden olur. Buna karşılık pozitif bilimlerde kontrol edilemeyen durumlar (parametreler) söz konusu değildir. Bu nedenle onların sonuçları kanun olarak ifade edilirler. Yukarıda da ifade ettiğimiz gibi kontrol altına alınabilecek hataları:

• Örnekleme hataları • Örnekleme dışı hatalar olarak iki başlık altında toplamak mümkündür.

Örnekleme dışı hatalar genelde ölçekle ilgili teknik hatalardır. Çeşitli sebeplere bağlı olarak ortaya çıkabilirler. Bunlar:

• Veri toplama aracıyla ilgili olan • Deneklerle ilgili olan • Araştırmacıdan (anketörveya mülakatçı
dahil) kaynaklanan • Verilerin bilgisayara yüklenmesi ile ilgili olan hatalar olarak sınıflandırılabilirler.

Veri toplama aracıyla ilgili olan hatalar arasında şunlar sayılabilir:

Bilgi toplama formuna soruların yerleştirilme şekli. Mesela, Soruların mantıki bir sıra içinde olmaması (daha önce de ifade ettiğimiz gibi: bir bilgi toplama formunda sorular: 1. Olgu soruları 2. Bilgi ve düşünce soruları 3. Görüş ve kanaat soruları 4. Davranış soruları şeklinde sıralanmalıdır).

Soruların ifade biçimi ve uzunluğu (Bu durumda denek çok uzun soruları okumaktan imtina edebilir. Ya da sorular hem uzun hem de çok fazladır. Bu durumda da denek ya formu doldurmaz, ya baştan savma doldururveya eksik bırakır).

• Soruların, deneklerin sorudan neyin kastedildiğini anlayacak şekilde açık ve net olmaması.

Deneklerin bilgi toplama formunu eksik doldurmaları.

Uygun ölçek seçilmemiş olması.

Deneklerle ilgili olanlar:

Deneklerin ilgisizliği ve isteksizliği.

Deneklerin soruyu anlayamaması.

Deneklerin cevap vermesinde güçlük çektikleri veya cevap vermek istemedikleri (mesela mahrem) soruların sorulması

Deneğin zaman ve mekânının uygun olmaması. (Bu durumda mülakatçı deneğin uygun zamanı ve mekânını iyi tayin etmeli ve deneğin zamanını zorlamamalıdır.)

Soruların deneğin durumu ile ilgili olmaması.

Araştırmacıdan (anketörveya mülakatçıdan) kaynaklanan hatalar:

Anketörün veya mülakatçının deneklerle olan iletişim yeteneği.

Anketörün veya mülakatçının denekleri etkilemesi ve yönlendirmesi

Gelinen aşamada araştırmacı gözlerini kapatıp ve şunların bir muhasebesini yapmalıdır:

Araştırma konusu ve amacına uygun ölçek seçtim mi?

Araştırma amacına uygun veri topladım mı?

Topladığım veriler araştırmanın hipotezlerini test edecek güçte mi?

Veriler yansıztoplanmış mı?

Bilgi toplama formundakisorulara denekler eksiksiz cevap vermiş mi? ©Eksik bilgi ve veri kaldı mı?

Araştırmacı ilk beş soruya olumlu, son soruya da hayır cevabını verebiliyorsa verileri bilgisayara geçebilir demektir

9.2.2 Verilerin SPSS Programına Geçirilmesi

Eğer elde edilen veriler bilgisayar ortamında belge hâline getirilecek veya dönüştürülecek özellikte ise belgeyi bilgisayar vasıtasıyla oluşturmada yarar vardır. Ancakbunun için bilgi toplama aracının bilgisayar şartlarına göre önceden düzenlenmesi gerekmektedir. Bunun için: • Deneklerden toplanan bilgi formları l,2,3,..400şeklindenumaralandırılır. •Anket formundaki sorular ve şıklar kodlanır. (Aslında bu işlemin an ket formu nun düzenlenmesi aşamasında yapılmış olması gerekir. Burada kontrol edilmesi faydalı olur. Zira verilerin bilgisayara girildikten sonra düzeltilmesi zordur) Kodlama işleminde bilgi toplama formundaki (anketteki) soruların sorulma biçimi; ölçek türü önemlidir. Bir anket formunda genelde ilk öğrenilmesi istenen deneğin olgusal durumudur. Araştırmada olgu soruları ile deneğin kişisel ve sosyal karakteristikleri ile ilgili özelliklerini ortaya çıkarmak amaçlanır. Daha önce de ifade ettiğimiz gibi olgusal durum, deneğin bilgi, görüş-kanaat ve davranışları ile ilgili temel determinasyon (bağımsız değişken) görevi görür. Ölçekte bunlar sınıf landırıcı ölçek şeklinde bulunurlar. Ölçekle elde edilen puanlar miktar göstermezler. Bu nedenle kodlama işleminde olgusal durum tespitine yönelik sorular her türlü rakamla mesela, (0)(1) veya (1) (2) (3) şeklinde ifade edilebilirler. Tekrar etmek gerekirse bu rakamlar yalnızca değişkenlerin bir sembolüdürler; parametreler arasında herhangi bir derecelendirmeyi ifade etmezler.

Bazı durumlarda ölçeğin grafikle düzenlenmesi gerekebilir. Özellikle deneğin okumayazma bilmemesi veya çocukların şekilleri algılaması daha kolay olabilir. Bu durumlarda şekil veya grafikle deneğin soruya cevabı istenir.

Ölçek sıralama ölçeğidir. Bu nedenle iki şekilde de kodlanabilir. Her şekle azalan veya çoğalan bir numara verilir (1,2,3 veya 3,2,1) veya seçilene 1 seçilmediği takdirde 0 puan verilir. Demek ki, kodlama işlemi sırasında araştırmacının karşısına çıkabilecek problemler ve çözüm yolları şunlar olmaktadır:

Kodlama işlemine ölçek türü etki etmektedir. Öyle ise ölçek türünün bilinmesi gerekir.

Çoktan seçmeli ölçekler için birden çok kodlama işlemi olmasına rağmen her parametre tek bir ölçekmişgibi kodlanmasıen kolay olanıdır.

Açık uçlu sorular veri toplama işlemi bittikten sonra kategorize edilmelidir.

9.2.3 Pilot veya Ön Uygulamanın Yapılması

Araştırmanın geçerlik ve güvenirliğini test edebilmek için eldeki veriler çerçevesinde bir pilot uygulamasının yapılması gerekir. Pilot uygulama, ankette yer alması muhtemel hatalardan kaçınmak için deneklere dağıtılmadan önce belli sayıda kişiye uygulanmasıdır. Bir bilgi toplama aracında iki tür hata söz konusudur:

• Araştırma tasarımı; modeli oluşturma hataları, • İfade hataları

Pilot uygulama, adı üzerinde, örneklemi temsil edecek örneklemin küçültülmüş bir modelidir. Dikkat edilecek olursa örneklem ana kitlenin (evrenin) küçültülmüş şekli, pilot uygulama alanı ise örneklemin küçültülmüş şeklidir. Demek ki, örneklemin ne kadar küçültülüceğini belirleyen:

• Örneklemin küçültülme şekli, • Pilot uygulama alanının da örneklemi temsil yeteneği olmaktadır.

Yapılacak işlemler şunlardır:

Örneklem ana kitleden nasıl küçültülüyorsa, pilot araştırmalarda da örneklem aynı tekniklerle küçültülür.

Örneklemin bu küçültülmüş modeline anket veya mülakat uygulanır

Elde edilen veriler yukarıdaki şekilde bilgisayara geçirilir.

Geçerlik ve güvenirlik testleri bir kere daha bilgisayar ortamında yapılır.

Veriler usulüneuygun kodlandıktan sonra bilgisayar ortamına hazır demektir. Bilgisayarda veri analizleri için birçok paket program bulunmaktadır. Sosyal bilimciler tarafından yaygın olarak SPSS (Statistical Packagefor Social Sciences) adlı program kullanılmaktadır. Program Windows temellidir. Dili İngilizcedir

Veri giriş planı ve veri kodlama yönergesi hazır olduğunda:

Bilgisayara SPSS 10.0,11.0,12.0veya diğer Paket Programı yüklenir.

Başlat menüsünden "Programlar/SPSSforWindows/SPSS" üzerine mousevasıtasıyla getirilir ve tıklatılır. Daha önce hazırladığınız "Veri Kodlama Formu" nun bilgisayardaki versiyonu ekranda görülecektir. (Demek ki veri kodlama formunu önceden elle hazırlanabileceği gibi bilgisayarda da hazırlamak mümkündür) Ekranda birçok başlık vardır. Bu aşamada bize lazım olanlar en altta ve soldaki "Data View" ve "Variable View" başlıklarıdır.

Önce "Variable View " başlığı tıklanır Ekranda birçok başlık görünecektir. Bize bunlardan üç tanesi bu aşamada gereklidir. Bunlar: "Name" "Label" ve "Values" şıklarıdır. "Name"ye anket formundaki birinci değişkenin sekiz harfi geçmeyecek şekilde kısaltılmış adı, "Label"e yine "Name"ye yazdığımızın adı, "Values"e de onun altındaki dikdörtgene alt kategorileri girilir.

Bunun için dikdörtgenin içinde ve sağında karartılmış üç noktalı kare tıklanır. Karşımıza çıkan pencerede "Name Labels"e değişkenin birinci şıkkını 1 şeklinde, alttaki "Values Labels"e de yazı ile yazılır. Enterveya Add ile alttaki daha büyük dikdörtgene atılır.

Şıklar bitinceye kadar işleme devam edilir. Kaydedilecek başka şık yoksa "OK" tıklanır. Artık bu bilgiler kodlama formuna geçirilmiştir.

Aynı işlem diğer sorular (parametreler) için tekrarlanır.

Bütün değişkenler böylece forma geçtikten sonra "File" den "Save As" ı tıklanır. Karşımıza çıkan ekranda dosya adı yazılır. Mesela "Türk Ailesinde Karar Mercii ve Mekanizmaları" şeklinde yazılarak kaydedilir ve formatlama işlemi bitirilir.

"Data View"i tıkladığımızda veri kodlama formu karşımıza çıkacaktır. Bu forma anket sırasını takip ederek dahaönce hazırladığımız kodlamaformundakidatalargirilir.

Artık verileriniz bilgisayar ortamında SPSS analizine hazırdır. Ancak her şeye rağmen sağlıklı ve doğru sonuçlara varabilmek için ilişki ve anlamlılık testlerine başlamadan:

• Geçerlik ve Güvenirlik • Normal Dağılım. • Varyansların Homojenliği testlerini de yapmak gerekir

9.2.4 Güvenirlik ve Geçerlik Testleri'nin Yapılması

9.2.4.1 GüvenirlikAnalizi

Güvenirlik analizine madde analizi de denmektedir. Bu analiz ölçme aracını oluşturan ifadeler ve bunlara verilen cevapların birbiriyle tutarlık gösterip göstermediğini ortaya çıkarmak amacıyla yapılan bir analizdir. İlişkiyi ortaya çıkarmak için korelasyon (Pearson Korelesyon Katsayısı) tekniğinden yararlanılır. Aynen korelasyon analiz tekniğin de olduğu gibi güvenirlik katsayısı 0 ile 1 arasında değerler alır ve bu değer l'eyaklaştıkça güvenirlik de artar.

Alpha katsayısının bulunabileceği aralıklar ve buna bağlı olarak da ölçeğin güvenirlik durumu: 0,00< a< 0,40 (Ölçekgüvenilir değildir) 0,40 < a < 0,60 (Ölçek düşük güvenirliktedir) 0,60 < a < 0,80 (Ölçekoldukça güvenirlidir) 0,80

9.2.4.2 Geçerlik (Faktör) Analizi

Ölçeklerin her birinin tek bir yapıyı ölçüp ölçmediğini test etmek için faktöranalizi yapılır. Faktör analizi, bir ölçekte yer alan maddelerin aynı niteliği ölçen maddelerden oluşup oluşmadığını, farklı nitelikleri ölçüyorlar ise, bunların neler olduğunu anlamamıza imkân veren bir tekniktir

9.2.5 Normal Dağılım Testi

Normal dağılım, parametrik testlerin bir varsayımı olup, sürekli değişkenlere ait dağılımların bir özelliğidir. Sürekli değişkenlere ilişkin verilerin normal dağılım göstermesi bu verilerin aritmetik ortalaması, mod (tepe değeri) ve medyan (ortanca) değerlerinin birbirine eşit olmasıdır.

Aritmetik Ortalama =Mod =Medyan eşit

9.2.6 Verileri Amaca Uygun Hale Getirme

».1 Satır ve Sütun Ekleme veya Yer Değiştirme

».2 Veri Sıralama

».3 Dosyadan Veri Ekleme (Merge Files Menüsü)

»4 Yeni Değişken Oluşturma

».5 Toplam Tutum Puanı Hesaplaması (Compute komutu)

»6 Split File Komutu

».7 Veri Süzme (Select Case Komutu)

».8 Verileri Yeniden Kodlama (Recode Komutu)

9.2.7 Verileri Grafikle Gösterme

Verileri grafikle göstermek onları görsel hâle getirmektir. Duyu organlarının başatı gözdür. İnsan gördüğünü daha rahat algılar ve gözleri ile gördüğünedaha fazla inanır. Bu nedenle veriler görsel hâle getirilirse verilerin olgusal durumları, hatta ilişkilerinin daha kolay algılanma imkânı doğar.

Frekans dağılımlarını yalnız tablolar veya yalnız grafiklerle, hem tablolar ve hem de grafiklerle göstermek mümkündür. Araştırmacı araştırmasının amacına uygun ve verilerinin hipotezlerini test gücünü daha görsel hâle getirip gözle görülür hâle getirebilmek için uygun grafikler seçer. Bunlardan:

Çubuk Grafik. • Histogram. • Daire (Pasta) Grafiği

Serpme Grafiği şeklinde olanlar sıkça kullanılanlardandır

ÇubukGrafik: Nominal (sınıflamalı) ve ordinal (sıralamalı) veriler için uygun bir grafiktürüdür Histogram: Tabanları sınıf aralığının büyüklüğüne, yükseklikleri frekansları ile orantılı olan dikdörtken şeklindeki grafiklere histogram denir. Sınıf değerleri ile bu değerlere karşılık gelen frekansların kesişim noktalarının birleştirilmesi ile elde edilen grafiğe de frekans poligonu denir. Histogram türü grafikler çubuk grafiklerine benzerler. Ancak çubuk grafiğinden farklı olarak veriler sürekli değişken özelliğinde ise histogram türü grafikle gösterilmeleri gerekmektedir.

Daire (Pasta) Grafiği: Verileri görsel hâle getirmek için sıkça kullanılan grafiklerden biri de pasta grafiğidir. Çubukgrafiğinde olduğu gibi SPSS programı ile pasta türü grafik çizmek için iki menüden yararlanılır.

ÖRNEKLEM GRUBUNUN EKONOMİK DURUMU

Serpme Grafiği: Histogram türü grafik tek bir değişkenin değerlendirilmesinde yardımcı olur. Araştırmacı iki değişkenin birbiri ile olan ilişkileri hakkında bilgi edinmek isterse X ekseninde bir değişkeni, Y ekseninde de diğer değişkeni ve her değerin dağılım durumunu gösteren serpme türü grafik kullanmalıdır. Bu grafikte her denek için iki değer mevcuttur ve aynı denek üzerinde tekrarlanan ölçüm dolayısıyla önemlidir

Veri Dosyasını Kaydetmeve Çıktı Alma

Tablo ve grafiklerin kaydedilmesinde birçok seçenek vardır:

Tablo veya grafiğin üzeri mausun sağ tuşu ile bir kere tıklandığında Cut (kes), Copy (kopyala) Copy objects (objeyi kopyala), Export, SPSS Chart Object veya ekranın üst menülerinden olan File ve Edit seçenekleri vasıtasıyla kayıt işlemleri yapılabilir.

Bilindiği gibi Cut, kes-yapıştır şeklinde bir işlem gerçekleştirir. Tabloyu veya grafiği keser ve amacınıza uygun yere Yapıştır komutu ile yapıştırılır. Bu durumda grafik veya tablo silinmiştir. İhtiyaç hâlinde işlemin yenilenmesi gerekir. Copy ve Copy objects komutu verildiğinde ise amaca uygun yere grafik veya tablo kopyalanır ancak bu durumda da dosya kapatıldığında kaydet komutu verilmezse yapılan işlemler silinir. İşlemleri kaydetmek için File >Save/Save As >Dosya>Dosyaadı>Kaydet komutu verilir veya Edit komutlarından yararlanılır.

'eri dosyasında mevcut kategorik bir değişkenin alt gruplarının parçalara ayrılması için Split File Komutu komutu kullanılır.

SPSS paket program ekran görünümündeanaliz sonuçlarının çıktılarının yer aldığı ekrana Output adı verilir.

10.


ARAŞTIRMADA BULGULAR VE YORUM

Araştırma süreçleri bir sembole anlatılmak istense verilebilecek en iyi sembolün bir kol saatinin arkadan görünüşü (arka kapağı çıkarılarak, tüm dönen çarkların görünümü) olduğu kolayca söylenebilir.

Bilimsel bir araştırmanın parça bütün ilişkisi de saatin parça bütün ilişkisinin neredeyse bütünüyle aynıdır. Belki tek ayrıldıkları nokta, saatin sistemi ve enerjisi bir kez kurulduğunda sistem devam eder, ama bilimsel bir araştırma yayın hayatında yer alıncaya kadar sistemi sürekli denetlemek, yeni bilgi ve yöntemlerle bütünleştirmek gerekecektir.

VERİ TÜRLERİ

Bir sonuca varabilmek için gerekli bilgi, olarak tanımlanan veri herhangi bir araştırma ürecinde, o araştırmayı yapmak hedefi doğrultusunda planlanan, uygun araştırma yöntemleriyle toplanan, analiz edilen bilgilerdir. Bu bazen bir belge, bazen bir anketteki sorular, bazen anketin numaralandırılmış, kodlanmış hâli, sayı kümeleri ( anlamlılığı içinde) olarak tanımlanabilir. Veri, bir başka ifadeyle de "henüz işlenmemiş, analiz edilmemiş kanıtlardır. Ayrıca veri gözlenen ve kayıt altına alınanlardır.

veriler iki ana grupta toplanmaktadır. Bunlar: © Olgusal veriler © Yargısal veriler

Olgusal Veriler

Olgusal nitelikteki veriler, kişisel bakış açılarından bağımsız olarak varolan, herkesin üzerinde anlaşabileceği türden gözlenebilir ölçütleri olan "gerçekler" dir. En basitiyle, boy, yaş, ağırlık gibi herhangi bir kişisel yorumu gerektirmeyen, kişisel yargılardan bağımsız verilerdir. Bilmek gerekir ki, nesnel sağlamlığı en yüksek sonuçlar, olgusal verilere dayalı sonuçlardır. Ancak her bilimsel araştırma için olgusal veriler, araştırma amaçları içinde olamayacağı için yargısal verilere de yer verilmektedir.

Yargısal Veriler

Yargısal veriler, yukarıda aktarılan yaş, boy, ağırlık gibi kesin ölçülebilen olgusal verilerden bağımsız olarak, bu veriler dışındaki yoruma açık tüm verilerdir. Bu veriler, öznel olup, ayrıca yorumu gerektirir. Sosyal bilim araştırma süreçlerinde özellikle kişilerin, bilgi, tutum ve davranışlarını ölçmeye çalışan tüm çalışmalar, hem geliştirdiği veri toplama araçları, hem de bu verilerin ölçümü ve yorumlamasıyla yargısal bir bulguya ulaşmaya çalışırlar. Duygular, düşünceler, tutumlar, görüşler, başarı, genel yetenek, kişilik, ilgi, görüş vb...

Sosyal bilim dalları, sosyoloji, psikoloji, ekonomi, siyaset bilimi vb... Yargısal verilerde özellikle üç kavram, insanların neyi, nasıl, neden öyle davranabilmelerini saptamak için çok önemlidir. Bunlar: © Görüş ve düşünceler © Tutum (tavır) ©Davranış

Bu her üç sosyal, psikolojik ve sosyolojik kavram ölçülebilirliği son derece dikkatli sorulması ve analiz edilmesi gereken kavramlardır. Özellikle tutum, ölçülmesi son derece zor bir kavramdır. Tutumlar, doğruluğu ve yanlışlığı tartışılmaz aranamayacakolan yargılardır. Araştırmacıların bununfarkında olmaları son derece önemlidir.

VERİ KAYNAKLARI

Araştırmalarda en çok başvurulan veri kaynakları temelde üç grup içinde ele alınmaktadır. Bunlar: ©İnsanlar ©Belgeler © Canlı ve cansız diğer veri kaynakları

Veri kaynağı olarak kişilere başvurmak, özellikle sosyal bilim araştırmalarında en çok rastlanan bir durumdur. Burada unutulmamasıgereken nokta, bu kişilerin seçimi olmaktadır. Bugün araştırmalarda genel kural hâline gelmiş bir durum vardır ki o da kişilerin araştırmaya katılımında gönüllü olmaları gerekir ve ve araştırmaya katılımıyla kendi kimlik bilgilerinin korunmasının onlara söylenmesi ve buna uyulması gerekir.

Araştırmalarda bir diğer en çok kullanılan veri kaynağı, belgelerdir. Belgeler, somutsonuçlara ulaşılabilmesi adına son derece yaygın bir kullanıma sahiptirler. Burada da araştırmacıların veri olarak kullandıkları belgelere ilişkin gerekli yasal izin süreçlerini tamamlamaları gerekmektedir. Çünkü araştırmalarda belge olarak kullanılan pek çok envanter kamu kurum ve kuruluşlarından temin edilir, buradada bu belgelerin korunması ve kişilik haklarını örseleyici bir sürecin oluşmaması, araştırma etiği açısından çokönemlidir

VERİLERİN ÖLÇÜLMESİ

Literatür incelendiğinde en temel de iki tür ölçme olduğu görülmektedir. Bunlar: © Doğrudan ölçme © Dolaylı ölçme

Doğrudan ölçmeler, ölçülmek istenen şeyin örneğin ağırlığının, ya da uzunluğunun eldeki araçlarla ölçülmesidir. 3 kilo ya da 2 metre 45 santim gibi

Dolaylı ölçümlerde ise üzerinde anlaşma yapılmış bir standart geliştirilmesi gerekir. Örneğin ısı, sıcaklık böyle bir ölçümlemedir. Büyüklük- küçüklük,yada azlık -çoklukta olduğu gibi.

Veri tanımlarında olduğu gibi ölçmede de veri türlerine göre iki tür ölçümleme yapılmaktadır. Bunlar:

© Olgusal ölçmeler, © Yargısal ölçmeler.

Olgusal ölçmeler, olgusal veriler üzerinden yapılan ölçmelerdir. Bir araştırmaya katılan kişi sayısı, bunların kaçının kadın, kaçının çocuk olduğu gibi, ya da araştırmaya katılanların yaş dağılımlarında olduğu gibi.

1   2   3   4   5






    Ana sayfa


Araştırma Yöntem ve Teknikleri

Indir 441.09 Kb.