bilgiz.org

Aile doktorlari iÇİn kurs notlari – AŞama – T. C. Sağlik bakanliğI

  • Aile Hekimlerinin Çalışma Ortamı
  • Mezuniyet öncesi tıp eğitimi
  • WONCA Avrupa Bölgesi’nin alt birimleri ; EURACT
  • TAHUD)
  • DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE AİLE HEKİMLİĞİ
  • 1) Dünyada Aile Hekimliği Uygulamaları 1.1. İNGİLTERE



  • Sayfa3/29
    Tarih27.12.2017
    Büyüklüğü1.46 Mb.

    Indir 1.46 Mb.
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   29

    Sağlık Sistemi

    Sağlık hizmetlerinin organizasyonu (basamaklandırma vb.), finansmanı (vergiler, kullanıcı ödemesi, sigorta), birinci basamağın tanımı, birinci basamakta kimlerin çalıştığı, merkezi ya da yerel yönetimsel yapılanma gibi pek çok özellik aile hekiminin görev tanımını önemli ölçüde etkiler. Örneğin birinci basamakta yalnız aile hekimlerinin çalıştığı sistemler olduğu gibi, diğer uzmanlık dallarının da çalışabilmesi olasıdır. Bu durumda aile hekimleri diğer uzmanlık dalları ile aynı işleri yapabilirken, bazı branşların hastalarına bakmama durumunda olabilirler. Finansman sistemi nedeni ile bazı girişimler birinci basamakta yapıldığı zaman hasta tarafından ödenmesi gerekirse, bu girişimler aile hekiminin görev tanımı içerisinde yer alsa da hastaneye gönderilmek zorunda kalınılabilir. Ancak başta da belirttiğimiz gibi bu etki karşılıklıdır ve aile hekimlerinin tanımlanmış görevlerini yerine getirebilmeleri yönünde sağlık sisteminin değişmesini talep etmeleri gerekir.


    Aile Hekimlerinin Çalışma Ortamı

    Aile hekimleri belli bir bölgede tanımlanmış bir nüfusa yaş, cins, hastalık ayırmaksızın tümüne hizmet vermelidir. Çalıştığı yer toplum içinde kolay ulaşılabilir olmalıdır. Tanımlanmış ve işleyen bir sevk sistemi ile adil ve motive edici bir ücretlendirme sistemi uygulanmalıdır. Ekip çalışması için gerekli işgücü ve işlevleri yerine getirmek için gerekli ekipman ve fiziki koşullar sağlanmalıdır. Mezuniyet öncesi tıp eğitimi ile mezuniyet sonrası uzmanlık ve sürekli tıp eğitiminin parçası olabilmeli, tüm görev alanlarında çalışan aile hekimlerinin iletişim ve işbirliğini destekleyen bir ortam olmalıdır.


    Aile Hekimlerinin Görev Alanları

    Aile hekimlerinin görev alanları uygulama, akademik, araştırma ve mesleki örgütlenme alanları olarak sıralayabiliriz.



    Uygulama Alanı

    Aile Hekimliği tanımı gereği basamaklandırılmış sağlık sistemlerinde birinci basamak örgütlenmesi içerisinde yer almak durumundadır. Bir çok ülkede aile hekimleri ulusal sağlık sisteminin giriş noktası olan birinci basamakta görev yapmaktadır. Bireyi içinde bulunduğu toplum içerisinde değerlendiren aile hekiminin uygulama alanı bireyin içinde yaşadığı topluluktur. Yalnız ekonomik yönden değil fiziksel olarak da ulaşılabilir olmalıdır. Aile hekimine ulaşmak için gerekli olan bekleme zamanı başka yardım almayı gerektirecek ya da yardım almaktan caydıracak uzunlukta olmamalıdır. Sürekli bakımın hekimin yaşamında yarattığı olumsuz etkiler nedeni ile günümüzde grup pratiği tercih edilir olmuştur. Grup pratiği aile hekimlerinin ortak bir mekanda bazı hizmetleri ortaklaşarak aldıkları ancak kendi hasta listelerine sahip oldukları bir uygulamadır. Hekimler bu uygulama ile ekonomik rahatlama sağlamakla kalmamakta ayrıca eğitim, sosyal gereksinimler, dinlenme gibi nedenlerle ayrıldıkları zaman birbirlerinin hastasının bakımını sürdürebilmektedirler. Bu uygulama hastaların da bu süreçte tanıdıkları ortamda ve nispeten bildikleri bir hekim ile bakımlarını sürdürebilmelerini sağlamaktadır.

    Uygulama alanına ilişkin bazı standartlar söz konusudur. Bu standartlar ülkeden ülkeye belirlenen görev tanımları ile değişse de ekip çalışması ve kayıt vazgeçilmez iki özelliktir.
    Akademik Alan

    Aile hekimliği bir disiplin olarak mezuniyet öncesinde tıp eğitiminde ve sonrasında uzmanlık eğitimi ve sürekli tıp eğitimi alanlarında önemli görevlere sahiptir.


    Mezuniyet öncesi tıp eğitimi:

    Birinci basamak sağlık hizmetleri halkın en çok kullandığı tıbbi bakım sunma biçimidir. Birinci basamakta aile hekimleri bu ortamın özellikleri tarafından belirlenen sağlık sorunları ile ilgilenirler. Hastalıkların akut ve kronik, sık görülen ve az görülen, hafif ve ağır formlarının bir arada görülmesi, hastalıklarla çoğu zaman erken dönemde karşılaşılması bu ortamın özelliklerindendir. Bu ortama ilişkin hekimlik becerilerinin üçüncü basamak ortamlarda öğrenilmesi mümkün değildir.

    Öte yandan tıp eğitimi sağlık sistemi ile karşılıklı etkileşim içerisindedir. AH sağlık sistemlerinin toplumun gereksinimlerine yanıt verme isteğini tıp eğitimine taşımıştır. Mezuniyet öncesi tıp eğitiminde AH disiplini bu görevlerini topluma dayalı tıp eğitimi modeline öncülük ederek, hasta ile görüşme temelinde biyopsikososyal yaklaşımı kavratarak, AH disiplini ve ilkelerinin anlaşılmasını sağlayarak ve rol model oluşturarak yerine getirir.
    Uzmanlık eğitimi:

    1970’lerde başlayan AH uzmanlık eğitimi çalışmalarının tüm ülkelere yayılması 1978 Alma Ata konferansından sonra hızlanmıştır. Birinci basamağın sağlık hizmetlerinin merkezine alındığı ve bu alanda çalışacak hekimlerin özel bir eğitim alması gereğinin kabul edildiği kararın altına ülkemiz de dahil hemen tüm dünya ülkelerinin imza atması bu hızlanmayı sağlamıştır. Avrupa Birliği ülkelerinde yaşanan süreç, ülkemizin aday ülke olması nedeni ile bizim için özel bir öneme sahiptir. Avrupa Birliği 93/16/EEC sayılı “Avrupa Konseyi Doktorların Serbest Dolaşımı ve Diplomaların ve Diğer Resmi Belgelerin Karşılıklı Tanınması Hakkındaki Direktifi”nde bu konudaki son düzenlemelere ilişkindir. Bu çerçevede birinci basamakta AH yapabilmek için mezuniyet sonrası en az iki yıllık tam zamanlı (pratik olarak tüm üye ülkelerde bu süre 3 yıldır) uzmanlık eğitimi yapmak zorundadır. Eğitim süresinin en az altı ayı AH uygulama merkezlerinde geçirilecektir.

    AH uzmanlık eğitimi, gözetim altında işleyen öğretim ve öğrenim süreçleriyle gerçekleşir. Bu süreçlerde hekimlik bilgi ve becerilerini artıran, tutum ve davranışlarını geliştiren AH uzmanlık öğrencisi, kendi başına AH uygulaması yapmada yeterlilik kazanır.

    Bu program uzmanlık öğrencisinin,



    • ulusal sağlık sistemine giriş noktasında, birey, aile ve toplum sağlığına katkıda bulunmak üzere ve sağlıklarından sorumlu olduğu bireylerin tüm sağlık gereksinimlerini karşılamaya yönelik olarak ilk adımları atan,

    • insan yaşamının tüm evrelerinde yakınma, hastalık, cinsiyet ya da başka herhangi bir bireysel ve sosyal özellik ayrımı yapmaksızın; biyolojik tıp, tıbbi psikoloji ve tıbbi sosyoloji bilimlerini kullanarak ve bütünleştirerek; sağlıklı olmayı temel alan ve topluma yönelik bir yaklaşımla (kendisine kayıtlı) bireylere, sağlığın korunması ve geliştirilmesi, koruma, erken tanı, iyileştirme, bakım, izlem, destek ve rehabilitasyon hizmetleri sunabilen,

    • bireyleri yaşadıkları aile ve toplum ortamında ve süreklilik gösteren iyi ilişkiler ve derinleşen tanıma temelinde bir bütün olarak değerlendiren,

    • sağlık sistemi içinde var olan kaynakları sorumlu olduğu bireylerin yararına en iyi şekilde kullanabilen,

    • yükümlülüklerini tıp etiği ve mesleksel değerleriyle uyum içinde yerine getiren,

    • tüm bunlar için gerekli bilgi, beceri ve tutumları kazanmış,

    • eğitimcilik, araştırmacılık ve yöneticilik niteliklerini geliştirmiş,

    • nitelikli ve yetkin bir aile hekimi olmasını sağlamayı amaçlamaktadır.

    AH Anabilim Dalları’nın temel işlevi, programın bu amacının gerçekleşmesi için uzmanlık öğrencisine uygun bir öğrenme ortamı ve süreci oluşturmaktır.
    Sürekli tıp eğitimi :

    Sürekli tıp eğitimi (STE) hekimlerin mesleki yaşamları boyunca sağladıkları sağlık bakımının devamı, geliştirilmesi ve iyileştirilmesini hedefler. AH’nde bunun için hastaların gereksinim ve beklentilerinin karşılayan bilimsel bilgilerin hekimin ilgisi ile birleşmesi gerekir. Hekimlerin motivasyonu mezuniyet öncesi eğitimleri ile yakından ilgilidir. Hekimler henüz tıp eğitimi sürecinde kendilerini eleştirerek eksiklerini görmeyi öğrenmelidirler.

    STE doğrudan ilgili branşın bakış açısı ve uzmanları ile yürütülmekle birlikte her branşın kendi uzmanlık alanı adına diğer branşlarda gördüğü eksiklikleri ve katkıları sunmaları geliştirici olacaktır. Bu anlamda AH’nin alacakları kadar verecekleri de vardır. STE:


    • hekimin mezuniyet öncesi ve uzmanlık eğitimi sırasında edindiği bilgi, beceri ve tutumlarını gözden geçirerek gereksiz ve yanlış olanları ayıklamasına,

    • eksiklerini saptaması ve zorlandığı durumları saptamasına,

    • yeni bilgi, uygulama ya da kanıtları farketmesine

    • hekimin kendini değerlendirmesine yardım eder.

    Aile hekimliğinde STE’nin uygun formu grup çalışmasıdır. AH’nde hastalar belirsiz ve erken semptomlar ile başvurdukları gibi farklı nedenler ve beklentilere sahip olabilirler. Çoğu zaman hasta için doğru olanı yapmak konusunda aile hekimi tek başına karar vermek zorundadır. Kaldı ki eksikliklerini saptama ve bunları giderme konusunda da yalnız başınadır. Grup çalışmaları benzer sorunlara sahip hekimlerin bu sorunlarla başa çıkma yöntemlerini paylaşmalarını sağlar. Grup çalışmalarında başka branşlardan uzmanların yararı birinci basamak ortamını tanımaları ile yakından ilgilidir. Bu çalışmalarda önemli bir bilgi kaynağı oluşturmakla birlikte grubun lideri olarak görülmemelidirler.

    Aile hekimi kendi eğitim gereksinimlerini belirleme ve bu gereksinimleri karşılayacak düzenlemeleri yapma becerisi kadar meslektaşlarının eğitimlerine katkıda bulunma sorumluluğuna sahip olmalıdırlar. Aile hekiminin kendi uygulama ortamına ait veriler, her iki alandaki sorumluluğunu yerine getirmesi için en önemli yardımcılardır.

    İlaç firmalarının promosyon çalışmaları son yıllarda birinci basamakta da STE’ne katılmayı motive eden önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle STE’nin kongre turizmi şeklinde algılanarak ekonomik zorluk içerisinde olan pratisyen hekimlerin ilaç firmalarının davetlisi olarak bu aktivitelerde yer almasının özendirilmesi sıkıntı vericidir. Bu tür ilişkilerde eğitimin belirleyicisi olarak firmaların ihtiyaçları ön plana çıkabilmektedir. Grup çalışmalarının ağırlık kazanması STE’nin bu tür olumsuz etkilenmelerini de ortadan kaldıracaktır.
    Mesleki Örgütlenme

    Aile hekimliğinin mesleki, akademik, sosyal alanda tanınması ve gelişmesi için çeşitli platformlarda yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde temsili gereklidir. Bu temsil görevini üstlenen ulusal ve uluslararası kuruluşlar vardır. Bu kuruluşların bazıları şöyledir:



    WONCA: Dünya Aile Hekimleri/Genel Pratisyenler Ulusal Kolej, Akademi ve Akademik Kuruluşlar Birliği (World Organization of National Colleges, Academies and Academic Associations of General Practitioners/Family Physicians) ya da kısa adı ile Dünya Aile Hekimleri Birliği (World Organization of Family Doctors). WONCA’nın amacı; AH’nin değer, ilke ve görevlerini tanımlayarak, standartlarını yükselterek, bireylere, aile ve toplum ilişkisi içerisinde kişisel, kapsamlı ve sürekli bakım sağlayarak, akademik kuruluşlarının gelişmesine destek vererek, üye kuruluşlar arası bilgi ve deneyim paylaşımına uygun ortam sağlayarak, eğitim, araştırma ve hizmet sunumu aktivitelerini temsil ederek toplumun yaşam kalitesini yükseltmeyi amaçlamaktır.

    WONCA Avrupa Bölgesi’nin alt birimleri;

    EURACT: Avrupa Aile Hekimliği/Genel Pratisyenlik Eğiticileri Akademisi (European Academy of Teachers in General Practice/Family Medicine). Amacı öğrenme ve öğretme yolu ile AH disiplininin standartlarını yükseltmek ve geliştirmektir.

    EGPRN: Avrupa Genel Pratisyenlik Araştırma Ağı (The European General Practice Research Network). Amacı birinci basamakta araştırmayı teşvik etmek, çok uluslu araştırmalar başlatmak ve koordine etmek, araştırma deneyimlerini paylaşmaktır.

    EQUIP: Avrupa AH’nde Kalite Çalışma Grubu (European Working Party on Quality in Family Practice). AH’nde hasta bakımının kalitesini arttırmayı amaçlar.

    Türkiye’de ise Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD), AH’nin bir disiplin olarak gelişmesini, sağlık sistemi içerisinde görevlerinin tanımlanmasını, ulusal ve uluslararası platformda tanınmasını amaçlar.



    Kaynaklar:

    1. Leeuwenhorst European Working Party, Continuing Education and General Practitioners. http://www.euract.org/html/doc004.shtml

    2. The New Leeuwenhorst Group, Changing Aims of Basic Medical Education. http://www.euract.org/html/doc002.shtml

    3. Euract Position on Specific Training in Europe. http://www.euract.org/html/doc016.shtml

    4. WONCA Europe 2002, The European Definition of General Practice/Family Medicine

    5. Improving Health Systems: The Contribution of Family Medicine. A Guidebook. WONCA, 2002.

    6. Başak O. Aile Hekimliğinin Tıp Eğitimindeki Yeri (Sunum Notları)


    DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE AİLE HEKİMLİĞİ

    Sevgi Özcan Paycı4 İlhami Ünlüoğlu5


    Tıp bilimi bazı dönemlerde bilimsel ve teknolojik, bazı dönemlerde ise sosyal etkilere cevap olarak gelişmiştir. Tedavi edici hekimliğin gelişme aşamalarına bakıldığında; halk hekimliğinin ardından, klinik bilimlerde bilimsel yöntemin kullanılması ile bilimsel hekimliğin doğuşu, teknolojik gelişmelerle ise yeni uzmanlık alanlarının ortaya çıktığı görülmektedir.

    Diğer tüm uzmanlık dallarında olduğu gibi aile hekimliği (AH)’nin doğuşu da bir gereksinim sonucu olmuştur. AH’ne olan gereksinim ilk kez 1923 yılında Francis Peabody tarafından gündeme getirilmiştir. Tıp bilimlerinde oluşan aşırı uzmanlaşma sonucu hastaların ortada kaldığını ve insanları bir bütün olarak ele alacak bir uzmanlık dalının gerekliliğini savunan Peabody’nin bu görüşü ilk yankısını yıllar sonra İngiltere’de göstermiş ve 1952 yılında Royal College of General Practitioners (Genel Pratisyenlik Kraliyet Koleji) kurulmuştur. Bunu takiben American Medical Association (Amerikan Tıp Birliği)’ın 1966 yılında Millis Raporu ve Willard Raporu olarak bilinen iki raporu yayınlaması sonrasında birincil bakım konusunda çalışan yeni bir uzmanlık dalı olan ‘Aile Hekimliği’ tanınmıştır. Dünyada esen bu uzmanlaşma rüzgarlarının Türkiye’deki yansıması ‘Toplum Hekimliği’ olmuş ve bütüncül yaklaşımın 224 sayılı yasa ile basamaklandırılmış sağlık sisteminde birinci basamağa yerleştirilmesine çalışılmıştır.

    Bu gelişmelerle idari kabul aşamasını tamamlayan AH uzmanlığının tüm dünyada kabul edilmiş bir tanımının yapılması gerekliliği ortaya çıkmış ve 1974 yılında Hollanda’da “Avrupa Aile Hekimleri Eğitimi” toplantısı yapılmıştır. Burada birinci basamak hekimliğinin, insanı organ ya da sistemlerini esas alarak inceleyen diğer klinik uzmanlık dallarından farklı bir uzmanlık dalı olduğu vurgulanarak AH’nin tanımı yapılmıştır.

    1978 yılında yapılan Alma Ata Konferansı’nın çok önemli sonuçlarından birisi de dünya ülkelerine çağdaş tıp anlayışının bir sonucu olarak “2000 Yılında Herkese Sağlık” başlığı altında toplanan bir kısım hedefler ve stratejiler gösterilmiş olmasıdır. Özellikle birinci basamak sağlık hizmet sunumunun kendine özgü bilgi ve koşullar içerdiği ve bunun uzmanlaşmış hekimlerce verilmesi gerektiğinin vurgulanmasıyla tüm dünyada bu konuda çalışmalar başlatılmış ve ülkeler sağlık sistem ve politikalarını bu görüş doğrultusunda yeniden gözden geçirmişlerdir.

    Avrupa Konseyi 1986 yılında Avrupa Topluluğu üyesi ülkelerin birinci basamak sağlık hizmetlerinin sunumunda görev alacak hekimlerin tıp fakültesi mezuniyeti sonrası en az 2 yıl AH eğitimi almış olması gerektiğini karara bağlamış ve bu uygulamaya başlanması için 1 Ocak 1995 tarihini hedef olarak belirlemiştir.

    1994 Yılında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve WONCA tarafından düzenlenen konferansta aşağıdaki önemli kararlar alınmıştır:



    • Sağlık bakımını daha eşit, maliyet etkin ve gereksinimlere yanıt verir kılabilmek için kökten değişiklikler yapılması gereklidir. Bireye yönelik kaliteli bakım vermek ve toplum sağlığı ile birey sağlığını entegre etmek konusunda aile hekimi temel öneme sahiptir ve bu alanda çalışan hekimlerin çoğunluğunun aile hekimi olması gereklidir (Öneri 1).

    • Bu konudaki politikalar hızla uygulanmaya başlanmalıdır (Öneri 4).

    • Birincil sağlık bakımı ve bunun içinde özgün eğitim almış aile hekiminin rolü tanımlanmalıdır. Sağlık hizmetlerinin sunumunda diğer uzmanlar ile aile hekimi uzmanları arasında denge oluşturulmalıdır (Öneri 5).

    • Diğer uzmanlık dallarının daha dikkatli kullanılabilmesi ancak önce birincil bakım veren bir hekime başvurmak yolu ile olabilir. Ancak bu hekimlerin sevk gereksinimi ve seçenekler konusunda sonuçlar, kalite ve maliyeti içeren bağımsız, iyi bir bilgiye sahip olmaları gerekir (Öneri 6).

    • Her olanakta aile hekimi ilk başvuru hekimi olarak kullanılmalıdır. Bunun nedeni yalnızca aile hekimlerinin bu iş için uzmanlaşmış tek grup olmasından değil diğer uzmanlık alanlarının zamansız ve gereksiz kullanımının önlenmesidir (Öneri 10).

    • Her ülkede aile hekimlerinin bağımsız örgütleri kurulmalıdır. Birincil bakım veren her hekim üye olabilmelidir. Bu kuruluşlar topluma, aile hekimlerinin toplumun gereksinimlerine cevap verebileceği ve yüksek kalitede sağlık bakımı sağlama peşinde oldukları konusunda güven vermelidir (Öneri 11).

    Bu karar ve öneriler AH’nin tüm dünyada yaygınlaşması ve gelişmesine önemli katkıda bulunmuştur.

    Günümüzde uygulamada ve adlandırmada farklılıklar olsa da dünya ülkelerinin bir çoğunda AH birinci basamak sağlık hizmetlerinin temelini oluşturmaktadır. İlerleyen bölümlerde demografik özellikleri, coğrafi özellikleri, yönetim biçimleri, sağlık sistemleri gibi konularda farklılıklar gösteren birkaç ülkenin AH uygulamaları hakkında özet bilgi verilmekte, ardından AH’nin Türkiye’deki gelişiminden bahsedilmektedir.


    1) Dünyada Aile Hekimliği Uygulamaları
    1.1. İNGİLTERE

    İngiltere’de AH uygulamaları 1947 yılında başlamış, 1952 yılında “Royal College of General Practitioners” (Genel Pratisyenler Kraliyet Koleji) kurulmuştur.

    Mezuniyet öncesi AH’nin ana hatlarının eğitimi tıp fakültelerindeki AH kürsülerinde verilmektedir. 1979 yılında zorunlu hale getirilen AH uzmanlık eğitimi bir yıllık intörnlük döneminden sonra 2 yıl hastanede, 1 yıl ise sahada eğitici aile hekiminin yanında çalışarak tamamlanmaktadır.

    1946 Yılındaki bir yönetmelikle 1948 yılında National Health Services (Ulusal Sağlık Hizmetleri) teşkilatı kurulmuştur. Sağlık hizmetinin çoğu vergiden finanse edilmektedir. Kişiler, acil durumlar dışında kayıtlı oldukları aile hekimlerinden sevk olmadıkları sürece ikinci ve/veya üçüncü basamak sağlık kuruluşlarına başvuramamaktadırlar.

    Hastanın hekim seçme özgürlüğü olduğu gibi hekimin de hasta seçme özgürlüğü vardır. Aile hekiminin statüsü ile dal uzmanının statüsü hem hastanın hem de devletin gözünde aynıdır. Bu durum mesleklerine saygınlık kazandırmaktadır.

    Aile hekimlerine temelde kendilerine kayıtlı kişi sayısına göre ödeme yapılmakla birlikte, özellikle kişiye yönelik koruyucu hizmetlerde ve gece ev ziyaretlerinde teşvik amacıyla hizmet başına ödeme de yapılmaktadır. Hastanede çalışan doktorlara maaş verilmektedir.

    İngiltere’de ayrıca kendi bütçesi olan aile hekimleri de vardır. Bu şekilde çalışmak isteğe bağlıdır. Bu aile hekimleri finans yöneticisiyle birlikte çalışırlar ama kendileri de işe dahildir. Yönetimle uğraşmak için haftada bir gün serbest olmalarına izin verilmektedir. Maaşlarında ayrıca bir artış olmamakta yıl sonunda eğer bütçelerinden tasarruf edebilirlerse, bu parayı ofislerinde sağlık hizmetini daha iyi sunmaları için harcama yetkisi kazanmaktadırlar. Bütçe yöneten aile hekimleri kendilerine kayıtlı kişilerin 1. ve bazı 2. basamak sağlık hizmetlerini kamu veya özel hizmet sunuculardan rekabet ortamı içinde satın alarak yönetme hakkına sahiptirler.
    1.2. İRLANDA

    Tıp eğitimi 6 yıldır; mezuniyet sonrası Tıbbi Konsey tarafından onaylanması için bir doktorun hastane intörnü olarak bir yılını tamamlaması gerekmektedir. AH eğitimi 3 yıl olup, bu eğitimin iki yılı hastanede, bir yılı birinci basamak sağlık hizmeti veren bir kurumda geçmektedir.

    İrlanda’da halkın % 84’ünün sağlık güvencesi vardır. Sağlık sistemi kapsamına girebilmek için 2 kategori mevcuttur: Belli bir mali düzeyin altındaki grup kategori 1 olarak değerlendirilmekte ve bu grup hizmetin büyük bir bölümünden ücretsiz olarak yararlanabilmektedir. Bu grup toplumun %36’sını oluşturmaktadır. Toplumun geri kalan kesimi kategori 2’yi oluşturmaktadır. Kategori 2’deki insanlar özel sağlık sigortalarına başvurmaya meyillidirler. İsteğe Bağlı Sağlık Sigortası Teşkilatı toplumun %35’inin sağlık güvencesini üstlenmiştir.

    Birinci basamak sağlık hizmetleri aile hekimleri tarafından verilmektedir. Sevk gerekliliği aile hekimleri tarafından belirlenir. Kategori 1’deki kişiler bölgelerindeki listeye dahil aile hekimlerinden istediklerini seçebilmektedirler. AH hizmetleri, reçete edilen ilaçlar, tedaviler ve cihazlar kendilerine ücretsiz olarak temin edilmektedir. Kategori 2’deki kişiler aile hekimi veya uzmana başvuru konusunda serbesttirler, sevk zinciri dışında diğer dal uzmanlarına başvurabilirler.

    Aile hekimlerinin büyük bir bölümü tek hekim ve ekibinden oluşan çekirdek ofislerde, bir bölümü ise grup muayenehanelerinde çalışmaktadırlar. Aile hekimlerine kendilerine kayıtlı kişi sayısına göre ödeme yapılmakta, ancak hizmet verilen topluluğun yaş, cinsiyet, morbidite dağılımı ve oturdukları yerler gibi faktörler ödemeyi etkilemektedir. Kişiye yönelik koruyucu hizmetlerde ve gece ev ziyaretlerinde hizmet başına ödeme de yapılmaktadır.
    1.3. PORTEKİZ

    Portekiz’de 60'lı ve 70'li yılların başında doktorlar büyük şehirlerde ve hastanelerde toplanmışlardı. 1975-1982 yılları arasında doktorlara bir yıllık zorunlu hizmet uygulandı. 1982'de AH uygulaması başladı ve 5500 doktor, herhangi bir eğitimden geçmeden aile hekimi olarak görev aldı. Daha sonra hizmet içi eğitim programları ile bilgileri ve becerileri geliştirildi. 1982'de Portekiz Tabipler Birliği AH uzmanları için yeterlilik sistemi kurdu. 1983'de Portekiz Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği ve 1987'de Lizbon Tıp Fakültesinde AH bölümü kuruldu. 1987'den sonra aile hekimi olmak isteyenler zorunlu eğitime alındılar.

    Altı yıllık tıp fakültesi eğitimini takiben 18 aylık asistanlık öncesi eğitim alan hekim ulusal bir sınava girer ve bir uzmanlık alanını seçer. AH uzmanlık eğitimi 3 yıldır, aile hekimleri hükümet ve Portekiz Tabipler Birliği'nin ortak komitesi tarafından sertifika ve kredilendirilmektedir.

    Portekiz’de 1979 yılından beri Ulusal Sağlık Sistemi yürürlüktedir. Doktorların çoğunluğu Ulusal Sağlık Sistemi’ne bağlıdır ve bu doktorların yarısı aynı zamanda özel hekim olarak da çalışabilmektedirler.

    Nüfusun % 80'i aile hekimlerine kayıtlıdır. Kişilerin doktor seçme hakkı vardır ve bir aile hekimi en az 1500 kişiden sorumludur. Aile hekimleri maaş ile çalışırlar; özel sektörde çalışan doktorlar hizmet karşılığı ücret alırlar.

    İkinci basamak sağlık hizmetlerinden yararlanmak aile hekiminin sevkinden sonra mümkündür. Hastalar sevk edilecekleri hastaneyi seçebilirler ancak tedavi edecek uzmanı seçemezler. Genelde sağlık merkezleri laboratuar, tanı yöntemleri ve röntgen hizmeti vermemektedir. Bunun için hastalar özel kuruluşlara sevk edilir.



    1.4. NORVEÇ

    Altı yıllık mezuniyet öncesi eğitimin ardından aile hekimi yanında ve hastanede toplam bir yıllık “hekim adaylığı” eğitimi mevcuttur. Birinci basamakta çalışabilmek için bu eğitim yeterlidir. Ancak ücretlerdeki farklılık nedeniyle uzmanlık yapmak daha cazip hale gelmiştir. Norveç’te AH uzmanlık eğitiminin süresi 5 yıldır. Bu eğitimin bir yılı hastanede, dört yılı ise birinci basamakta geçmektedir. AH’nin 1985 yılında bir uzmanlık olarak tanınmasının ardından yeniden sertifikalandırma kuralları getirilmiştir. Yeniden sertifikalandırma her 5 yılda bir tekrarlanır ve bazı şartları mevcuttur. Bu 5 yıl süresince en az 1 yıl seçilmemiş hasta grubu ile klinik uygulama yapma ve minimum 200 kurs saatini karşılayan tanımlanmış eğitim veya bilimsel etkinlikte bulunma koşulu sağlanmalıdır.

    Norveç’te zorunlu ulusal sigorta sistemi tüm nüfusu kapsar. 1984 yılında “Yerel Yönetimler Sağlık Planı” uygulamaya konulduğundan bu yana birinci basamak sağlık hizmetleri yerel yönetimlere bırakılmıştır.

    Kişilere yönelik koruyucu hizmetler ve birinci basamak tedavi hizmetleri aile hekimleri tarafından verilmektedir. 1500-2500 kişi bir aile hekimine kayıt olur. Hangi bölgede, hangi aile hekiminin veya kaç aile hekiminin çalışacağına Yerel Sağlık Yönetimi karar verir. Aile hekimleri belediye sınırları içindeki coğrafi olarak tanımlanmış topluma hizmet verirler, ancak hastaların aile hekimini seçme hakkı vardır. Sağlık hizmetlerinde devlet fonu, Genel Sağlık Sigortası ve hizmet karşılığı ödemelerden oluşan karma finansman sistemi vardır. Aile hekimleri belediyelerle sözleşmeli çalışabilmek için belediye sağlık planına uymak durumundadırlar. Basit kan ve idrar tahlilleri muayenehanede yapılmakta, gereken diğer tahliller içinse hastaneye sevk edilmektedir. Hastaneye başvuru ancak aile hekimlerinin sevki ile olur.

    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   29






        Ana sayfa


    Aile doktorlari iÇİn kurs notlari – AŞama – T. C. Sağlik bakanliğI

    Indir 1.46 Mb.